Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 191

Vīramitrodaya 191

Language
Sanskrit

191

}
iti vyāsavacanena pakṣasyāpi mṛtāhopapādakatvena pakṣajñāne tattyāgasya kartumaśakyatvāt bhādrādimāsīyaśuklaikādaśyāmeva prāpteramāgrahaṇānupapattiḥ /
ayaṃ ca tritayājñāne 'pūrvakālāntaravidhirgauravāt /
kintu anyatarājñāne 'pi vihitasya amāvāsyādikālasyārthādeva ubhayājñāne 'pi prāpteranuvādamātram /
anuvādakatvādeva ca mukhyakṛṣṇaikādaśīrūpagauṇaśuklaikādaśīrūpakālāntaropalakṣakatvamamāśabdasya māghādipadasya ca bādrādyupalakṣakatvaṃ na doṣāya /
ata eva smārttena svamatānusāreṇa eta dvacanavyākhyānāvasare kṛṣṇaikādaśyabhāve evāmāvasyā grāhyetyuktam /
athaṃ ca neti maraṇapravāsamaraṇaśravaṇādinā kenāpi cihnenetyarthaḥ /
evaṃ ca maraṇasambandhimāsajñāne ca maraṇamāsīyapravāsatithirgrāhyetyādyapi sūcitaṃ bhavati /
atra ca maraṇasambandhitithyādyajñāne prasthānasambandhino maraṇaśravaṇasambandhinaśca tithyāderjñāne prasthānasambandhitithyādikameva grāhyam /
prāgudāhṛtabṛhaspativacane maraṇasambandhitithyādyajñāne prasthānasambandhitityādīnāmeva grāhyatvāvagamāt /
prasthānasya śravaṇāpekṣayā prāthamyācceti bahavaḥ /
vastutastu śravaṇadine maraṇasya paramparayā mṛtāhasambandhāvagateḥ mukyatayāvagatasya sāvatsarikatithisajātīyatiṣyavacchedakatvarūpasya sambandhaviśeṣasya bādhe 'pi arthādavagatasya sambandhasāmānyasya sati sambhave ānubandhyāgnīṣomayoḥ sādyaske prakṛtidṛṣṭapaurvāparyamātrasyeva tyāgāyogāt maraṇasambandhitithyādyajñāne śravaṇasanbandhitithyādikameva grāhyam /
na ca bṛhaspativacanavirodhaḥ /
maraṇasyeti ṣaṣṭhyāḥ sambandhamātravācitvena śravaṇadvārakatve 'pi na kadācit kṣātiḥ"saptadaśāratnirvājapeyasya"itivat /
(a. 3 pā. 1 adhi. 9) tasmāt maraṇasambandhitithyādyajñāne śravaṇasambandhitithyādigrahaṇaṃ tadajñāne ca prasthānasambandhitithyādigrahaṇaṃ
tasyāpyajñāne prabhāsakhaṇḍoktakālagrahaṇamiti vivekaḥ /
yattvatra vācaspatinā māsasyājñānena kāryaṃ mūlābhāvādityuktaṃ, tat kālārdaśehamādrismārttabhaṭṭācāryādidhṛtapūrvoktabṛhaspatyādivacanairmāsājñāne bhādrādimāsānāṃ vihitatvādupekṣyam /
yasya tu ajñātadeśagatasya jīvanamaraṇānyatarānirdhāraṇātpañcadaśavarṣāṇi pratīkṣya paścātpratikṛtidāhādyaurdhvadehikaṃ kriyate tasya dāhasambandhitithyādisajāṃtīyā māsapakṣatithathayo grāhyāḥ /
tathā ca--
jātukarṇyaḥ:
pitari proṣite yasya na vārttā naiva cāgatiḥ /
ūrdhvaṃ pañcadaśādbarṣātkṛtvā tu pratirūpakam //
kuryāttasya ca saṃskāraṃ yathoktavidhinā tathā /
{

Linked texts (1)