Viramitrodaya 257

257

}
dvāpare ca tathā yajñaḥ pratiṣṭhā tu kalau yuge //
kṛtādiṣu yugeṣu prācuryeṇa pravartamānāni pramāṇānyāha--
parāśaraḥ:
kṛte tu mānavā dharmāstretāyāṃ gautamā matāḥ /
dvāpare śaṅkhalikhitāḥ kalau pārāśarāḥ smṛtāḥ //
tapaḥ paraṃ kṛtayuge ityādyuktaṃ tatra hetumāha--
sa eva:
kṛte tvasthigatāḥ prāṇāstretāyāṃ māṃsamāśritāḥ /
dvāpare rudhire caiva kalau tvannādiṣu sthitāḥ //
prāṇanādivṛttipañcakopeto vāyuviśaśeṣaḥ prāṇaḥ, sa cāsthimāṃsādimayeṣu śarīreṣu karmasūtranibaddho
yugasāmarthyādasthyādiṣu sthito bhavati /
sākṣātpravattinivṛttyanaupayikānāṃ yugasvabhāvādipratipādakānāṃ vacanānāṃ pratiṣedhe viśeṣaparyavasāyitāmāha--
sa eva:
yuge yuge ca ye dharmāstatra tatra ca ye dvijāḥ /
teṣāṃ nindā na kartavyā yugarūpā hi te dvijāḥ //
teṣāmityupalakṣaṇam /
kāmakrodhalobhādīn sarvān doṣānkālakṛtān jñātvā kasyāpi nindāṃ na kuryādityarthaḥ /
nanvevam--
jito dharmo hyadharmeṇa satyaṃ caivānṛtena ca /
jitāścāraiśca rājānaḥ strībhiśca puruṣāḥ kalau //
ityādivacanabodhitayugadharmānusāriṇāṃ prāṇināmanindyatve:
dharmaṃ cara satyaṃ vada,
nāsti satyātparo dharmo nānṛtātpātakaṃ param /
sthitirhi satyaṃ dharmasya tasmātsatyaṃ na lopayet //
ityādīni vidhiniṣedhāviṣayāṇi śrutismṛtiśāstrāṇyapramāṇīkṛtāni syuriti cet, na /
yugānurūpaṃ svasvasāmarthyamālocya mukyakalpenānukalpe na vā nityanaimittikāni karmāṇyanutiṣṭhatā pratiṣiddhāni ca varjayatāṃ pramādakṛtapātakaprāyaścittāni cācaratāmatyantāśaktānāṃ vānindyatvam /
tadanyeṣāṃ nindyatvamiti vastusthiriḥ /
evaṃ satyapi vastuto nindyasyāpi svayaṃ doṣānnāviṣkuryāditi teṣāṃ nindā na kartavyetyasyābhiprāya iti /
bṛhaspatiḥ--
kṛte yadabdāddharmaḥ syāttatrretāyāmṛtutrayāt /
dvāpare tu tripakṣeṇa kalāvahani tadbhavet //
{