Viramitrodaya 41
Vīramitrodaya 41
- Language
- Sanskrit
41
}
śivo rudraścāṣṭamī /
divākaraḥ = saptamī /
kāmastrayodaśī /
viṣṇurdvādaśī /
pañcamīvedhastu--
nāgo dvādaśanācībhirdik pañcadaśabistathā /
bhūto 'ṣṭādaśanācībhirduṣayatyuttarāṃ tithim //
iti skandapurāṇavacanāt ṣaṇmuhūrtātmako na tu sāmānyatastrimuhūrtāmakaḥ /
skandaṣaṣṭhī tu--
kṛṣṇāṣṭamī skandaṣaṣṭhī śivarātriścaturdaśī /
etāḥ pūrvayutāḥ kāryāstithyante pāraṇaṃ bhavet //
iti vrahnavaivartavacanāt pañcamīyutaiva grāhyā /
kṛṣṇāṣṭamī = kṛṣṇapakṣagatā aṣṭamī /
vrataprakāśaprasiddharudradaivatyakṛṣṇāṣṭamīvratasambāndhinī vā janmāṣṭamītyapi kecit /
idaṃ vacanaṃ yā dvādaśanāḍīmitapañcamyā viddhā ṣaṣṭhī sāmānyataḥ sarvadaivakāryeṣu niṣiddhā tasyā eva skandavrate pratiprasavārtham /
tathāca skandavrate 'pi dvādaśanāḍīviddhāyā niṣiddhatvāt tato nyūnapañcamīyutaiva grāhyeti jñātavyam /
tasyāḥ śuddhatvena sarvatrāpi grāhyatve vacanānarthakyāpatteḥ /
kiñca"nāgo dvādaśanāḍībhiḥ"iti vākyaṃ na sarvatra dvādaśanāḍīmitapañcamyā uttaratithidūṣakatvābhidhānaparaṃ tadabhidhāne gauravāt kintu yatra dūṣakatvaṃ prāptaṃ tatraiva dūṣakatvānuvādena dvādaśanāḍīmitatvavidhānaparam /
skandavrate tu pūrvayutāyā eva grāhyatvābhidhānānna dūṣakatvamiti dvādaśanāḍīmitapañcamīviddhāyāmapi tatkāryam /
yattu--
ekādaśī tṛtīyā ca ṣaṣṭhī caiva trayodaśī /
pūrvaviddhāpi kartavyā yadi na syātpare 'hani //
iti vaśiṣṭhavacanaṃ tat na sarvadaivaviṣayam /
pūrvedyuḥ ṣaṇmuhūrtapañcamīviddhāyāḥ ṣaṣṭhyāstrimuhūrtādhikakṣayāsambhavena uttaradine 'pi trimuhūrtāyā avaśyambhāvitvāt "yadi na syāt' ityāsyānupapatteḥ, kintu ekabhaktādikāle madhyānhādau pare 'hani yadi na syāttadā yā skandavratātirikte savartra niṣiddhā pūrvaviddhā sāpi kartavyeti pratiprasavārtham /
yuktaṃ caitat /
kālaśāstrasya prabalatvāt /
dvādaśanāḍyādivedhasya naktaikabhaktādivyatiriktaviṣayatvaṃ vadato hemādrerapyayamevābhiprāyo nirṇīyate /
bhādrapadakṛṣṇapakṣagataṣaṣṭhī candraṣaṣṭhī /
sā cadrodayayavyāpinī grāhyā /
tadvadbhādrapade māsi ṣaṣṭhī pakṣe sitetare /
candraṣaṣṭhīvrataṃ kuryāt pūrvavedhaḥ praśasyate //
{
Linked texts (1)
- Kālatattvavivecana — Raghunātha Vājapeyin 1595, Sanskrit