Viramitrodaya 91

91

}
"śrāvaṇyāṃ paurṇamāsyāṃ śravaṇākarma"iti tatprakṛtya"astamite sthālīpākaṃ śrapayitvā' ityāśvalāyanasūtrāt /
yājñikāstu etasya vikṛtitvāccheṣaparvaṇi anuṣṭhānamāhuḥ /
asyāmevopākarma /
tatra--
yājñavalkyaḥ:
adhyāyānāmupākarma śrāvaṇyāṃ śraveṇena vā /
hastenauṣadhibhāve vā pañcamyāṃ śrāvaṇasya tu //
adhīyata ityaghyāyo vedaḥ /
upākarmeṃti vedasaṃskārakarmaṇo nāmadheyam /
śrāvaṇyāṃ śrāvaṇapaurṇamāsyām /
yadyapi"nakṣatreṇa yuktaḥ kāla" (4 / 3 / 2) ityataḥ sūtrāt yā kācicchravaṇayuktā tithirlabhyate tathāpi śrāvaṇapauṇemāsyevātra vivakṣitā /
pāraskarādivākyeṣu viśiṣyopādānāt /
tathāca pāraskaraḥ:
athāto 'dhyāyopākarma oṣadhīnāṃ prādurbhāve śravaṇena śrāvaṇyāṃ paurṇamāsyāṃ śrāvaṇasya pañcamīṃ hastena veti /
śravaṇeneti śravaṇasya pṛthagupādānācca /
evam āṣāḍhyāṃ prauṣṭhapadyāmityādiṣvapi bodhyam /
hasteneti /
hastayukte kasmiṃściddivase /
kecittu hastenetyato nakṣatrarūpakālajñāne 'pi titherākāṅkṣitatvāttatra yāvadanirṇītaṃ kiñciddinamityupasthitaṃ bhavati tāvatsannidhānāt pañcamyevopasthitānveti /
tena hastayuktapañcamyāmityāhuḥ /
oṣadhirbhāve iti śrāvaṇasya tviti ca sarvatra sambadhyate /
kālāntaramapyāha--
baudhāyanaḥ:
śrāvaṇyāṃ paurṇamāsyāmā pāḍhyāṃ vopākṛtya chandāṃsyadhīyīta /
manurapi--
śrāvaṇyāṃ prauṣṭhapadyāṃ vāpyupākṛtya yathāvidhi /
yuktaśchandāṃsyadhīyīta māsān vipro 'rddhapañcamān //
iti /
apiśabdādbhādrapadaśravaṇahastapañcamīnāmupādānam /
kātyāyano 'pi--
upākṛtyodagayane tato 'dhīyīta dharmavit /
iti /
gobhilo 'pi-prauṣṭhapadīṃ hasteneti /
prauṣṭhapadīmityataḥ prāpyetiśeṣaḥ /
tena bhādrapadamāsi hastayukte kasmiṃściddina ityarthaḥ /
āśvalāyanastu--athāto 'dhyāyopākaraṇamauṣadhīnāṃ prādurbāve śrāvaṇasya pañcamyāṃ hastena vā /
ityupākarma prakṛtakya--
tadvārṣikamityācakṣata iti /
{