Vivadacintamani 2.p214

2.p214

mātrabhāve pitṛgāmi viṣṇuvacanāt | atraiva manurapi pitā haredaputrasya ṛkthaṃ bhrātaeva vā || bhrātradhikāro viṣṇuvacanādeva | atraiva gautamaḥ pretānāṃ dhanaṃ jyeṣṭhabhrāturiti || manuḥ anantaraḥ sapiṇḍādyastasya tasya dhanaṃ bhavet || āpa stambaḥ aputradhanādhikārī āsannasapiṇḍastadabhāve vyavahita stadabhāve ācāryyastadabhāve'ntevāsī | yājñavalkyaḥ patnī duhi taraścaiva pitarau bhrātarastathā | tatsuto gotrajo bandhuḥ śiṣyasabra hmacāriṇaḥ || eṣāmabhāve pūrvvasya dhanabhāguttarottaraḥ | svaryāta sya hyaputrasya sarvvavarṇeṣvayaṃ vidhiḥ || pitarāvityatra kramākāṅkṣā yāmādau mātā tadabhāve pitā viṣṇusmṛtyekamūlatvāt tatsuto bhrā tṛputraḥ aputrasya putrapautraprapautraśūnyasya | kātyāyanaḥ vibhakte saṃ sthite dravyaṃ putrābhāve pitā haret | bhrātā vā jananī vāpi mātā vā tatpituḥ kramāt || pitrarjjitaṃ pitā bhrātrārjjitaṃ bhrātrādi riti vyavasthito vikalpaḥ | paiṭhīnasiḥ aputrasya svaryātasya bhrā tṛgāmi dhanaṃ tadabhāve pitarau labhetāṃ || devalaḥ tatodāyamapu trasya vibhajeransahodarāḥ | tulyā duhitaro vāpi mriyamāṇaḥ pi tāpi vā || savarṇābhrātaromātā bhāryyā ceti yathākramaṃ | eṣāma bhāve gṛhṇīyuḥ sakulyāḥ saha vāsinaḥ || tulyāḥ sahodarā eva sava rṇābhrātaro'tra vaimātreyāḥ | atra ca devaloktakrameṇa saha viṣṇuyā jñavalkyoktakramayorvirodhamāśaṅkya yathākramamiti padaṃ devalīyaṃ yājñavalkyoktakramānatikrameṇeti halāyudhena vyākhyātaṃ | devala vacanalikhanānantaraṃ viṣṇuyājñavalkyoktavacane likhitavataḥ kalpa taroruktato'pyevamevāśayaḥ | etattu na manoramaṃ na hi svokta kramamullaṅghya paroktakramoyathākramamiti svoktasyārthobhavituma rhatīti upasthitaṃ vihāyānupasthitaparigrahagauravāt evamapi paiṭhīnasivacanavirodhāparīhārācca | tasmātpūrvvapuruṣārjitadha ne viṣṇuyājñavalkyoktakramastadanyadhane tu paiṭhīnasyuktakramai ti ratnākaraḥ| baudhāyanaḥ sapiṇḍābhāve sakulyaḥ tadabhāve ā cāryyaḥ antevāsī ṛtvigvā haret tadabhāve rājā || sagotrābhāve bandhuḥ yājñavalkyavacanāt saca svabandhuḥ pitṛ bandhurmātṛbandhuḥ | ātmapituḥ svasuḥ putrāḥ ātmamātuḥ svasuḥ su tāḥ | ātmamātulaputrāśca vijñeyā ātmabāndhavāḥ || pituḥ śva sasuḥ putrāḥ piturmātuḥ svasuḥ sutāḥ | piturmātulaputrāśca vijñe yāḥ pitṛbāndhavāḥ || mātuḥ pituḥ svasuḥ putrāmāturmātuḥ suḥ sutāḥ | māturmātulaputrāśca vijñeyāmātṛbāndhavāḥ || eteṣāṃ krameṇādhikāraḥ | bālarūpopyevaṃ || brāhmaṇadhanavarjjaṃ rājñā grāhyaṃ tadāha manuḥ ahāryyaṃ brāhmaṇa dhanaṃ rājñā nityamiti sthitiḥ | itareṣāṃ tu varṇṇānāṃ sarvvābhā ve harennṛpaḥ || devalaḥ sarvvatrādāyakaṃ rājā haredbrahmasvavarjjitaṃ | adāyakanta brahmasvaṃ śrotriyebhyaḥ pradāpayet || adāyakaṃ dāyāda śūnyaṃ | bṛhaspatiḥ ye'putrāḥ kṣatraviṭśūdrāḥ patnībhrātṛvivarjji tāḥ | teṣāṃ dhanaharorājā sarvvasyādhipatirhi saḥ || baudhāyanaḥ a hmasvaṃ putrapautraghnaṃ hanyādekākinaṃ viṣaṃ | tasmādrājā brāhmaṇasvaṃ nā dadīta kathañcana || śaṅkhalikhitau pariṣadadgāmi śrotriyadravyaṃ na tu rājagāmi || pariṣadeotrābrāhmaṇāḥ