Vyavaharamayukha 3.p152

3.p152

yājñavalkyavacanācca ( 2. 121) | na cedaṃ pitāmahamaraṇasyaiva svatvotpattihetutvaṃ gamayati na putrotpatteḥ | maraṇakālenutpanne pautre tadbhāvaprasaṅgāt | vastutastu pitāmahapadamavivakṣitam | anyathā prapitāmahādyupātte sadṛśasvāmyābhāvaprasakteḥ | anuvādyaviśeṣaṇatvācca || yattu devalaḥ pitaryuparate putrā vibhajeyurdhanaṃ pituḥ | asvāmyaṃ hi bhavedeṣāṃ nirdoṣe pitari sthite || iti tatra pūrvārdhaṃ tāvadvibhāgakālavidhāyakaṃ vidhipratyayaśravaṇāt uttarārdhaṃ tu tasyaiva stutyarthatayāsvātantryaparaṃ na tu svatvābhāvaparam || etena-na jīvati pitari putrā rikthaṃ vibhaṃjeran yadyapi syātpaścādadhigataṃ tairanarhā eva putrā arthadharmaparesvātantryāt-iti śaṅkhavacopi vyākhyātam | pūrvaniṣedhārthavādārthānnantarāsvātantryoktiriti | yadyapi taiḥ paścādadhigatamityanvayaḥ | taiḥ putraiḥ | paścādutpatteḥ | adhigataṃ pratigrahādinā prāptam | putrādipratigṛhīte svatvāvivādāttatrāpyasvātantryaṃ kimuta pitrarjita iti tātparyārthaḥ || idaṃ cāsvātantryaṃ vibhāgakāmyadharmavyavasāyādiviṣayam | ata eva hārītaḥ-jīvati pitari putrāṇāmarthādānavisargavibhāgākṣepeṣvasvātantryam-iti | ādānavisargapadena vyavasāyo lakṣyate | ākṣepo dāsyādibhartsanamiti madanaḥ || •yatta maṇimuktāpravālānāṃ sarvasyaiva pitā prabhuḥ | sthāvarasya tu sarvasya na pitā na pitāmahaḥ || iti