Shraddhakaumudi 4.p189
Śrāddhakaumudī 4.p189
- Language
- Sanskrit
4.p189
iti brahmapurāṇavacanāt | kadalīdalañca cāpi varjjayitvāgravañjarīm |. iti brahmapurāṇavacanādasphuṭitā kadalīmañjarī niṣiddhā | kāṃsyapātrantu kutrāpi na niṣiddhamiti tatrāpi śrāddhaṃ kāryyamiti śrīdattaḥ | pariveṣaṇapātrāṇyapi bhojanapātratulyāni vihita-niṣiddhāni jñeyāni | bhaviṣye— āyasena tu pātreṇa yadannamupanīyate | bhoktā viṣṭhāśanaṃ bhuṅkte dātā ca narakaṃ vrajet || pāraskaragobhiliyau— hutaśeṣaṃ datvā pātramālabhya japati— pṛthivī te pātraṃ dyauḥ pidhānaṃ brāhmaṇasya mukhe'mṛte'mṛtaṃ juhomi svāheti | atra sāmānyopadeśāt daivādikrameṇa hutaśeṣaṃ deyam | tathā yamaḥ— agnaukaraṇaśeṣantu pitṛ ṣu pratipādayet | pratipādya pitṝṇāñca na dadyādvaiśvadevike || atra na dadyādvaiśvadevika ityanenaiva niṣedhasiddhau yat pratipādya pitṝṇāmityuktaṃ tat pitrādikrameṇa dānaṃ niṣidhya daivādikrameṇa dānaṃ bodhayati anyathā tadanarthakaṃ syāt tena daivapātre'pi hutaśeṣaṃ deyam | kecittu,vitre tu, pitṛpakṣa eva na tu daive tatra hetumāha homena pitṛbhyaḥ pratipādya devena dīyate yata iti vyācakṣate | tanmandaṃ - na dadyāditi vidhyanupapatteḥ, vakṣyamāṇagaruḍapurāṇavacane daivapakṣe pātālammanavidhānānyathānupapatteśca pitre'pīti pāṭhe nirvivāda evārthaḥ | tatra pitṛpadena mātāmahādīnāmapi grahaṇam | viprapāṇau homapakṣe tatpātre hutaśeṣaṃ na deyam | pitre yaḥ paṅktimūrddhanyastasya pāṇāvanagnimān | hutvā mantravadanyeṣāṃ tūṣṇīṃ pātreṣu nikṣipet || iti chandogapariśiṣṭe anyeṣāmityanena vyāvṛtteḥ, tataśca tasmin pātre hutaśeṣadānābhāvāt pātālammanabādho'pīti dhyeyam | agnyādihomapakṣe tu - sarvvapātreṣveva hutaśeṣadānaṃ piṇḍārthañca kiñcidavaśeṣayet | yamaḥagnaukaraṇaśeṣantu piṇḍārthamavaśeṣayet | hārītaḥhutocchiṣṭaṃ brāhmaṇebhyaḥ pradāya piṇḍārthaṃ pātreṣu pradāyetyarthaḥ | gārur̤ehutāvaśiṣṭasārddhaṃ piṇḍārthaṃ sthāpayedapaṅgamarddhaṃ pātreṣu nikṣipet | yājñavalkyaḥ— hutaśeṣaṃ pradadyāttu bhājaneṣu samāhitaḥ | yathālābhopapanneṣu raupyeṣu ca viśeṣataḥ || datvānnaṃ pṛthivī pātramiti pātrābhimantraṇam | kṛtvedaṃ viṣṇurityanne dvijāṅguṣṭhaṃ niveśayet
Linked texts (3)
- Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Yājñavalkyasmṛti — Yājñavalkya, Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit