Shraddhadipa 8.368

8.368

nātra pūrvāparadine nimantraṇasthale pratyākhyāne pratyavāyādeva brīhiyavavadicchāvikalpaḥ
pūrvadināsārmathye paradine "śvaḥ kartāsmīti niścitya dātā viprān
nimantrayet| kintu śaktāśaktabhedena vyavasthita vikalpa nirāmiṣaṃ sakṛdbhuktvā
sarvasuptajane gṛhe| asambhave paredyurvā brāhmaṇāntān nimantrayediti devalavacanāt pūrvadine kṛtāmantraṇo brāhmaṇo'vaśya yoṣitprasaṅgādiṃtaṃ parityajet
niścityeti padānniścaye nirāmiṣasakṛdbhojanāderaṅgatvam| yadyapi śvo bhāvikarmaṇi
pratyūhasambhavānniścayo'śakyanirṇayastathāpi śāstroktaśvaḥ kartavyatvaniścayātmakajñānamatra vivakṣitam| tādṛgjñānābhāve tadaṅgarahitenāpi śrāddhaṃ kartavyamiti| utkaṭakoṭikasambhāvanāyā evātra niścayapadārthatvāt| utkaṭakoṭitā ca saṃśayoyaviṣayatāviśeṣaḥ| saṃśaye koṭidvayasya tulyatā sambhāvanāyāmekasyā ādhikyamiti viśeṣaḥ
śrāddhadine paridhānārthaṃ pūrvadine vastradhāvanakṣārādikaṃ śrāddhasthāne vedikālepanādikamapi kāryam vastrāśaucādikaṃ kāryaṃ śvaḥ kartāsmoti jānatā| sthānopalepanañcaiva
kṛtvā viprān nimantrayet|| dantakāṣṭhañca visṛjedva brahmacārī śucirbhavet iti varāhapurāṇavacanāt| brahmacārī viśeṣatastyaktakriyānivṛttirūpamaithunaḥ| "nimantrayeta
pūrvedyuḥ pūrvoktān dvijasattamān| aprāptau taddine vāpi hitvā yoṣitprasaṅginamiti
mārkaṇḍeyapurāṇīyavacane praśabdasvarasāt| "yonikriyāvirodhādyairguṇaiyuktānalolupān
prārthayeta pratoṣānte bhuktānnān śayitān dvijān| sarvāyāsavinirmuktaiḥ kāmakrodhavivarjitairbhavitavyaṃ bhavadbhirnaḥ śvobhūte śrāddhakarmaṇi|| te taṃ tathetyavighnena yāti ced
rajanīsukham| tathāśrutaṃ pratīkṣeran śrāddhakālamatandritāḥ||" ityādiyamavacane
"yonikriyāvirodhādyai"riti spaṣṭamuktatvācca| etacca pārvaṇaprakṛtitvāt sarvaśrāddhe 'nuvartate kintu ābhyudayike śrāddhe "prātarāmantritāṃ viprān" iti chandopaviśiṣṭāt
śrāddhadine prātarevāmantraṇaṃ tatra śvaḥpadasyāsamavetārthatvāt mantrāntarasatvenohāderanyāyyatvāt "akrodhanaiḥ śaucaparaiḥ satataṃ brahmacāribhiḥ| bhavitavyaṃ bhavadbhiśca mayā ca
śrāddhakāriṇā" iti matsyapurāṇīyamantraḥ paṭhanīyaḥ| dantakāṣṭhañca visṛjediti
visṛjet śrāddhīyabrāhmaṇebhyo dadyāditi śrāddhacintāmaṇiḥ| śrāddhakartuśca "śrāddhe
janmadine caiva vivāhe'jīrṇasambhave| vrate caivopavāse ca varjayeddantadhāvanamitiviṣṇūkterdantadhāvananiṣedhāt| kintu dvādaśagaṇḍūṣajalena mukhaṃ pariśodhya prātaḥ snātvā
dhaute vastre vibhṛyāditi smārtāḥ| etena dantadhāvanādikaṃ vyākhyātam| śrāddhadine
tailābhyaṅgādikaṃ viśeṣatastilatailābhyaṅgaṃ na kāryam| vāmapādamādau prakṣālya dakṣiṇapādaprakṣālanapūrvakaṃ śrāddhasthāne gacchet| prapañcastvanyatra śrāddhaviveka-śrāddhatattvādāvanusandheyaḥ
śūdrādīnāṃ mantrapāṭhavicāraḥ
ayameva vidhiḥ proktaḥ śūdrāṇāṃ mantravarjitaḥ
amantrasya tu śūdrasya vipro mantreṇa gṛhyate