Shraddhamanjari (Bapubhatta Kelakara) 10.1

10.1

tīrthe puṇyakṣetre ca pratigrahaniṣedhaḥ pādmena tīrthe pratigṛhṇīyātprāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi
api kāmāturo janturekāṃ rakṣati mātaram
tathaiva sarvadā viprastyajettīrthe pratigraham
tīrthe pratigraho yastu tīrthavikraya eva saḥ
vikrītāyāṃ tu gaṅgāyāṃ vikrītaḥ syājjanārdanaḥ
janārdane tu vikrīte vikrītaṃ bhuvanatrayam
yastu laulyādvijaḥ kṣetre pratigraharucirbhavet
naiva tasya paro loko nāyaṃ loko durātmanaḥ
brahmapurāṇe-pravāhamavadhiṃ kṛtvā yāvaddhastacatuṣṭayam
tatra nārāyaṇaḥ svāmī nānyaḥ svāmī kadācana
na tatra pratigṛhṇīyātprāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi
bhādraśuklacaturdaśyāṃ yāvadāpluvate jalam
tāvadgarbhaṃ vijānīyāttadūrdhvaṃ tīramucyate
sārdhaṃ hastaśataṃ yāvadgarbhaṃtastīramucyate
tīrādgavyūtimātraṃ tu paritaḥ kṣetramucyate
atha cetpratigṛhṇīyādbrāhmaṇo vṛttikarśitaḥ
daśāṃśamarjitaṃ dadyādevaṃ dharmo na hīyate || iti
udyatastu gayāṃ gantuṃ śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ
vidhāya kārpaṭīveṣaṃ kṛtvā grāmaṃ pradakṣiṇam
tato grāmāntaraṃ gatvā śrāddhaśeṣasya bhojanam
tataḥ pratidinaṃ gacchetpratigrahavivarjitaḥ || iti
ātmajo hyanyajo vā'pi gayākūpe yadā tadā
yannāmnā pātayetpiṇḍaṃ taṃ nayedbrahma śāśvatam
śocanti pitarastasya vṛthā cāsya pariśramaḥ || iti
mahālaye gayāśrāddhe mātāpitrormṛte'hani
kṛtodvāho'pi kurvīta piṇḍanirvapaṇaṃ sutaḥ
abhiśravaṇaniṣedhastu hemādrauvṛddhiśrāddhe gayāśrāddhe prītiśrāddhe tathaiva ca
sapiṇḍīkaraṇaśrāddhe na japetpitṛsūktakam
vṛddhiśrāddhe tu pitṛsūktasyaiva niṣedhaḥ | tatrānyasūktābhiśravaṇavidhānāt | saṃnyāsinā tu śrāddhasthaleṣu daṇḍasya darśanamātraṃ kāryam | na tu
śrāddhatarpaṇādi | taduktaṃ vāyavīyegayāyāṃ muṇḍapṛṣṭhe ca kūpe yūpe vaṭe tathā
daṇḍaṃ pradarśayedbhikṣuḥ pitṛbhiḥ saha mucyate || iti
jīvatpitṛko yadi prasaṅgena gayāṃ gacchettadā pituḥ pitrādīnāṃ śrāddhaṃ
kuryāt | jīvatpitṛko mṛtamātṛkaścenmātṛśrāddhārthaṃ gayāṃ nābhigacchet
prasaṅgena gataścenmātṛśrāddhaṃ kāryameveti tristhalīsetau | prayāgādi tristhalīyātrānuṣṭhānādiviśeṣāstristhalīsetau kāśīkhaṇḍādau ca jñeyāḥ | gauravabhayānnehocyante | atha godāvarīprārthanāmantraḥnamo gaṅge mahāgṅge mahādevasya vallabhe
mahati tvāṃ mahādevi godāvari namo'stu te
arghyadānamantrāstubahmādriśikharotpanne trikaṇṭakavirājite
gṛhāṇārghyamidaṃ gaṅge prasīda parameśvari