Tirthaprakasha 4.p23

4.p23

bharadvājaḥ, ayācitopapanneṣu nāsti doṣaḥ pratigrahe | amṛtaṃ taddhidurdevāstasmāttannaiva nirṇudet || apavādāntaramāhaṃ— sa eva, devātithyarcanakṛte gurubhṛtyārthameva ca | sarvataḥ pratigṛhṇīyādātmavṛttyarthameva ca || bhṛtyā, bharaṇīyā bhāryāputrādayaḥ| ātmavṛttyarthaṃ jīvanamātrārtham “na tu tṛpyet svayaṃ tata” iti manusmṛteḥ | manuḥ, sapta vittāgamā dharmā dāyo lābhaḥ krayo jayaḥ | prayogaḥ karmayogaśca satpratigraha eva ca || dāyaḥ, sambandhināśābhivyaṅgyasvatvāspadam | lābho nidhyādeḥ | jayaḥ saṅgrāmādau | prayogaḥ kusīdam | karmayogaḥ kṛṣivāṇijyaputrakanyādiḥ | manuḥ, vṛddhau ca mātāpitarau sādhvī bhāryā sutaḥ śiśuḥ | apyakāryaśataṃ kṛtvā bharttavyā manurabravīt || prayogasāre, pratigrahaṃ na gṛhṇīyādātmabhogavivitsayā | devatātithipūjārthaṃ yatnāddhanamupārjayet || hemādryādau aṅgirāḥ, kuṭumbārthe hi sadbhāvāva pratigrāhyamayācitam | ṛtvarthamātmane caiva na hi yāceta karhicit || vyāsaḥ, yo'sadyaḥ pratigṛhṇāpi punaḥ sadyaḥ prayacchati | ātmānaṃ saṅkramaṃ kṛtvā parāṃstārayate hi saḥ || skānde tu dhanasvāminamātmānaṃ santārayati dustaram | iti śeṣārddhaṃ dṛśyate | manuḥ, vaiśyavṛttimanātiṣṭhan brāhmaṇaḥ sve pathi sthitaḥ | avṛttikarṣitaḥ sīdannimaṃ dharmaṃ samācaret || sarvataḥ pratigṛhṇīyādbrāhmaṇastvanayaṃ gataḥ | pavitraṃ duṣyatītyetaddharmato nopapadyate || nādhyāpanādyājanādvā garhitādvā pratigrahāt | doṣo bhavati viprāṇāṃ jvalanārkasamā hi te || jvalanāmbusamā ityapapāṭhaḥ śiṣṭairaparigrahāt | tathā, jīvitātyayamāpanno yo'nnamatti yatastataḥ | ākāśamiva paṅkena na sa pāpena lipyate || ajīgarttaḥ sutaṃ hantumupāsarpadbubhukṣitaḥ | na cālipyata pāpena kṣutpratīghātamācaran || śvamāṃsamicchannārtto'ttuṃ dharmādharmavicakṣaṇaḥ | prāṇānāṃ parirakṣārthaṃ vāmadevo na liptavān || ityādi | skānde, durbhikṣe dāruṇe prāpte kuṭumbe sīdati kṣudhā | asata꞉ pratigṛhṇīyāt pratigrahamatāndrataḥ || tathāmanuḥ, yājanādhyāpane nityaṃ kriyete saṃskṛtātmanām | pratigrahastu kriyate śūdrādapyantyajanmanaḥ || japahomairapaityeno yājanādhyāpanaiḥ kṛtam | pratigrahanimittaṃ tu tyāgena tapasaiva ca || tathā tatraiva, pratigrahādyājanādvā tathaivādhyāpanādapi | pratigrahaḥ pratyavaraḥ pretya viprasya garhitaḥ || dharmavivṛtau, upavāso vrataṃ homastīrthayātrājapādikam | vipraiḥ sampāditaṃ yasya sampannaṃ tasya tatphalam || paṭhanti caambumadhye gavāṃ goṣṭhe tīrtheṣvapi ca parvasu | rāhordarśanakāle ca sūtakaṃ naiva vidyate