Pramāṇa · Search · About · API

Tirthaprakasha 4.p263

Tīrthaprakāśa 4.p263

Language
Sanskrit

4.p263

śrāddhaṃ karturapi mokṣaheturityarthaḥ| atra gayāśiraḥśrāddhaṃ padaśrāddhabhinnamapi prasaṅgāt padaśrāddhenaiva tanniṣpadyate maghātrayodaśīśrāddhena pakṣaśrāddhavaditi| padaśrāddheṣu yadyapi brahmaviṣṇurudrakaśyapapadānāmanyatamamevārambhe samāptau ca vihitaṃ tathāpi rudrapade ārambhaḥ kāryyaḥ| phalgutīrthe caturthe'hni snātvā devāditarpaṇam| kṛtvā śrāddhaṃ gayāśīrṣe kuryyādrudrapadādiha| itigāruḍāditi miśrāḥ| vastuto vāyupurāṇarītyā karaṇe gāruḍakramo na grāhyaḥ| kintu “tatra viṣṇupadaṃ divyam” ityādipāṭhakramāt prathamaṃ viṣṇupade caramamuktaanyatamapade śrāddhaṃ kāryyam| ṛjavastu— kramato'kramato vāpi gayāyātrā mahāphalā| ityagnipurāṇāt yena kena citkrameṇa kāryyamityāhuḥ| atha pañcatīrthīdināpekṣayā pañcamadinakṛtyam| vāyupurāṇe, pañcame'hni gadālole kṛtvā snānādi pūrvavat| śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ kuryyāttato'kṣayavaṭe naraḥ|| tatra śrāddhādikaṃ kṛtvā pitṝn brahmapuraṃ nayet| brahmaprakalpitān viprān bhojayetpūjayedatha|| kṛtaśrāddho'kṣayavaṭe hyanenaiva prayatnataḥ| dṛṣṭvā natvā ca sampūjya vaṭeśaṃ ca samāhitaḥ|| pitṝnnayet brahmapuramakṣayaṃ ca sanātanam| gayāyāṃ dharmapṛṣṭhe ca sadasi brahmaṇastathā|| gayāśīrṣe'kṣayavaṭe pitṝṇāṃ dattamakṣayam| iti| snānamantrastu— gadālole mahātīrthe gadāprakṣālane hrade| snānaṃ karomi śuddhyarthamakṣayāya svarāptaye || tathā cātra pāpakṣayasvargaprāptiḥ phalam | ayaṃ mantraḥ sakalasnānamantrānte pāṭhyaḥ | snānādītyādipadāttarpaṇaśrāddhasaṅgrahaḥ | akṣayavaṭaśrāddhaphalamāha-tatretyādi | pare tu snānādītyādinā tarpaṇasaṅgrahaḥ | tato'kṣayavaṭe naraḥ, śrāddhaṃ kuryyādityanuṣajyate ityāhuḥ | brahmeti | śrāddhe bhojanaṃ brahmasthāpitaviprāṇāṃ kārayet | tatra ‘viprān’ iti bahuvacanaṃ yāvanto'pekṣitāstatparaṃ na tu kapiñjalanyāyāt trayaparam | vaṭaprakaraṇeekasmin bhojite vipre koṭirbhavati bhojitā | ityavayutyānuvādaḥ “ekaṃ vṛṇīte” ityādivadityeke | brāhmaṇatrayaṃ śrāddhātpṛthageva bhojayeditimiśrāḥ | pare tu śrāddhena evameva vā tān viprān bhojayetpūjayecca | alābhe brāhmaṇāntaramapi | ata evaye yuṣmān pūjayiṣyanti gayāyāmāgatā narāḥ | havyakavyairddhanaiḥ śrāddhaisteṣāṃ kulaśataṃ vrajet || narakāt svargalokāya svargalokātparāṃ gatim | ityagnipurāṇe havyadhanayoḥ pṛthagupādānam | na ca dhanapadaṃ taddakṣiṇāparam | śrāddhairityanena sāṅgasya tasya prāpaṇādityāhuḥ | vaṭaśrāddhaṃ tu pākenaiva kāryamiti vadanti | dṛṣṭveti | vaṭeśaṃ dṛṣṭvā | ekārṇave vaṭasyāgre yaḥ śete yoganidrayā | bālarūpadharastasmai namaste yogaśāyine || itimantreṇa namet pūjayeccetyarthaḥ | tataśca saṃsāravṛkṣaśastrāyaśeṣapāpakṣayāya ca | akṣayabrahmadātre ca namo'kṣayavaṭāya vai || itimantreṇa vaṭaṃ natvā pūjayet | vāyupurāṇe tathaivābhidhānāt | tataśca kalau māheśvarā lokā yena tasmādgadādharaḥ | liṅgarūpo'bhavattaṃ ca vande śrīprapitāmaham || itimantreṇa prapitāmahaṃ natvā pūjayediti | gayāyāmityādinā'kṣayavaṭaśrāddhasyākṣayapitṛtṛptiḥ pūrvāpekṣayā phalāntaraṃ darśitam | evaṃ krameṇa saptadinaparyantaṃ gayāyāṃ karmānuṣṭheyam | anyeṣu tīrtheṣu gayāmadhyapātiṣu yathāsambhavamuṣitvā kāmyaṃ karmānuṣṭheyam | tadyathā— vāyupurāṇe, upopito'tha gāyatrītīrthe mahānadīsthite | gāyatryāḥ purataḥ snātaḥ prātaḥ sandhyāṃ samācaret || śrāddhaṃ sāpiṇḍakaṃ kṛtvā nayedbrāhmaṇatāṃ kulam | tīrthe samudyate snātvā gāyatryāḥ purato naraḥ || sandhyāmupāsya madhyāhne nayetkulaśataṃ divam | prācīsarasvatīsnātaḥ sarasvatyāstato'grataḥ || sandhyāmupāsya sāyāhne nayetsarvajñatāṃ kulam | bahujanmakṛtāt sandhyālopānmuktastrisandhyakṛt || viśālāyāṃ lelihāne tīrthe ca bharatāśrame | pādāṅkite muṇḍapṛṣṭhe gadādharasamīpataḥ || tīrthe ākāśagaṅgāyāṃ girikarṇamukheṣu ca | śrāddhadaḥ piṇḍado brahmalokaṃ kulaśataṃ nayet || snāto godo vaitaraṇyāṃ triḥsaptakulamuddharet | devanadyāṃ gopacāre tathā mānasake pade || puṣkariṇyāṃ ghṛtakulyāṃ madhukulyāṃ tathaiva ca | puṣkariṇyāṃ gadālole tīrthe cāmarake tathā || koṭitīrthe rukmakuṇḍe piṇḍadaḥ svanayetpitṝn | mārkaṇḍeyeśakoṭīśau natvā syātpitṛtārakaḥ || iti

Linked texts (3)