Tirthaprakasha 4.p7

4.p7

iti vacanāttīrthamātre mātṛpārvaṇamapīcchanti | smṛtyarthasārakṛtā tu tatra mātṛśrāddhaṃ pṛthak praśastamitivadatā kṛtākṛtatvamuktam | atra ca yadā mātṛśrāddhaṃ pṛthak tadā sapatnamātṛsapatnapitāmahīsapatnaprapitāmahībhyo'pi dadyāt | sarvāḥ pitṛpatnyo mātara itismaraṇāt | viśeṣastu— anekā mātaro yasya tīrthe cāparapākṣike | annadānaṃ pṛthak kuryyāt piṇḍadānaṃ tu nirvapet || iti devalavacanādeka eva piṇḍaḥ | aśaktaparamidaṃ śaktena pṛthak piṇḍo deya iti bahavaḥ | anye tu śrāddhahemādrau— kecidicchanti nārīṇāṃ pṛthakśrāddhaṃ maharṣayaḥ | iti likhitavacane nārīsāmānyānmātāmahīnāmapīcchanti| anvānvārohaṇādau śrāddhavyavasthā tu śrāddhaprakāśe draṣṭavyā | yadi tīrthaprāptidine vārṣikīṃ syāttadā tīrthaprāptinimittakaṃ kṛtvā tatkāryyam | vārṣikasya tīrthaśrāddhasya ca viruddhadharmakatvena tantratā'sambhavāt | na caivamapi prasaṅgena siddhirbhavatu prasaṅgasthale 'nyārthenaivopakārasiddhau viruddhadharmāntarasya camasādivadanaṅgatvāditi vācyam | tantramadhye pāṭhasya pātasya cābhāvena prasaṅgāsambhavāt | tenātra krama eva yuktaḥ | tatra parāhnapūrvakāle tīrthaprāptau tu yathokta eva kramaḥ ekasya prāptyuttarakālameva karttavyatvāt itarasya cāparāhve kāryyatvāt | yadā tu aparāhva eva prāptistadā “vilambo naiva karttavya” ityādivākyāttīrthaśrāddhaṃ kṛtvā vārṣikīṃ kāryyam| tatkālasyāparāhlādeḥ sattvāt| evamaparāhlottaramapi tīrthaprāptau tīrthaśrāddhottaram | vārṣikasya gauṇakālānuvṛttau sa eva kramaḥ tadananuvṛttau tu vārṣikasya niṣiddhe sāyaṅkālādau karttumaśakterviparītakramaḥ | na ceyaṃ tīrthaśrāddhe'pyaśaktistulyetivācyam | tatra rātryādiniṣedhasyāpoditatvena niṣiddhakāle'pi kartuṃ śakyatvāt | evaṃ darśaśrāddhādipāte'pi draṣṭavyam | atra ca dvimāsonasaṃvatsarottaraṃ punastīrthaprāptau tīrthaśrāddhaṃ kāryyam | iti vacanasthacakāreṇa tasyāpi samuccayāt yuktitaulyācca | yastu vetanena parārthaṃ gataḥ sa prathamaṃ yajamānapitrādiśrāddhaṃ kuryāt | yajamānapitṛpitāmahaprapitāmahānāmityullekhaḥ kāryya iti śrāddhakalpahemādrau vistareṇedamuktam |' ādau gatvā gayāśīrṣe pretarājasya piṇḍakam | sa mudā bandhubhiḥ sārddhaṃ svapitṛbhyastato dadau || iti vāyupurāṇe pretavetanapreritena vaṇijā prathamaṃ pretapiṇḍadānaśravaṇācca | vāmanapurāṇe'pīyameva kathā vacanaṃ cedṛśam | atha prakīrṇakam | tīrthe snānaśrāddhādikaṃ kṛtvā tīrthadevatāḥ paśyet | skandapurāṇe, dānādikaṃ yathāśakti vipre dadyāt susaṃyataḥ | paścāttu kārayecchrāddhaṃ nyāyāgatadhanādibhiḥ || tato maṅgalapūrvādyaistairthikānavalokayet | tiṣṭhetpaścātsatāṃ madhye tyajetsarvāḥ śivāḥ kriyāḥ