Atreyasmriti 5

Ātreyasmṛti 5

Language: Sanskrit

5.75 — 2 parts

5.70

caturasraṃ brāhmaṇasya trikoṇaṃ kṣatriyasya tu
vartulañcaiva vaiśyasya śūdrasyābhyukṣaṇaṃ smṛtam
brahmā viṣṇuśca rudraśca śrotṛtāvagna eva ca
maṇḍalānyupajīvanti tasmāt kurvīta maṇḍalam
yātudhānāḥ piśācāśca krūrāyaiva tu rākṣasāḥ
haranti rasamannasya maṇḍalena vivarjite
gomayaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā bhoktavyamiti niścitam
yatra kvāpatitasyānnaṃ bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret
yatiśca brahmacārī ca pakvānnasvāminā vubhau

5.75

tayorannamadattvā ca bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret
yatihaste jalaṃ dadyānnaivaṃ dadyāt punarjalam
tannaivaṃ meruṇā tulyaṃ tajjalaṃ sāgaropamam
vāmahastena yo bhuṅkte peyaṃ pivati vā dvijaḥ
surāpānena tatsulyaṃ manuḥ svāyambhuvo'bravīt
hastadattāstu ye snehāllavaṇavyañjanādi ca
dātāraṃ nopatiṣṭhanti bhoktā bhuñjīta kilviṣam
abhojyaṃ brāhmaṇasyānnaṃ vṛṣalena nimantritam
tathaiva vṛṣalasyānnaṃ brāhmaṇena nimantritam
brāhmaṇānnaṃ dadacchūdraṃ śūdrānnaṃ brāhmaṇo dadat

5.75.p1.1

ubhāvetāvabhojyānnau bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret
amṛtaṃ brāhmaṇasyānnaṃ kṣatriyānnaṃ payaḥ smṛtam
vaiśyasya cānnamevānnaṃ śūdrānnaṃ rudhiraṃ kṛtam
śūdrānnenodarasthena yo'dhigacchati maithunam
yasyānnaṃ tasya te putrā annācchukraṃ pravarttate
śūdrānnarasapuṣṭāṅgo adhīyāno'pi nityaśaḥ
juhvā cāpi japanvāpi gatimūrddhāva vindati
yastu vedamadhīyānaḥ śūdrānnamupabhuñjati
śūdro vedaphalaṃ yāti śūdratvaṃ cādhigacchati
10 mṛtasūtakapuṣṭāṅgo dvijaḥ śūdrānnabhojanam
ahameva na jānāmi kāṅgāṃ yoniṅgamiṣyati
śvānastu saptajanmāni navajanmāni śūkaraḥ
gṛdhro dvādaśajanmāni ityevaṃ manurabravīt
parapāka mupāsante ye dvijā gṛhamedhinaḥ
te vai kharatvamuṣṭratvaṃ śvatvañcaiva dhigacchati
śrāddhaṃ dattvā ca bhuktvā ca maithunaṃ yo'dhigacchati
bhavanti pitarastasya tanmāse retasobhujaḥ
ucchiṣṭena tu saṃspṛṣṭo dravyahastaḥ kathañcana
bhūmau nidhāya taddravyamācāntaḥ śucitāmiyāt
spṛśanti vindavaḥ pādau ya ācāmayataḥ parān
bhūmigaiste samā jñeyā na tairaprayato bhavet
ācānto'pya śucistāvadyāvatpāna manuddhṛtam
uddhṛtebhyaḥ śucistāvadyāvannāṇḍalagodhanam
āsane pādamāropya brāhmaṇo yastu bhuñjati
mukhena yamite cānnaṃ tulyaṃ gomāṃsabhakṣaṇam
upaṃdaṃśāvaśeṣaṃ vā bhojane mukhaniḥsṛtam
dvijatīnāmabhojyānnaṃ bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret
pītaśeṣantu yattoyaṃ brāhmaṇaḥ pivate punaḥ
apeyaṃ tadbhavedāpaḥ pītvā cāndrāyaṇaṃ caret
anuvaṃśantu bhuñjīta nānuvaṃśantu saṃviśet
anuvaṃśantu bhuñjāno dīrghamāyuravāpnuyāt
āīpādastu bhuñjīta nārdraṃ vāsastu saṃviśet
āīpādastu bhuñjāno dīrghamāyuravāpnuyāt

5.75.p1.2

anārdrapādaḥ śayane dīrghā śriyamavāpnuyāt
āyuṣyaṃ prāṅmukho bhuṅkte yaśasyaṃ dakṣiṇāmukhaḥ
śriyaṃ pratyaṅmukho bhuṅkte ṛtaṃ bhuṅkte udaṅmukhaḥ
grāve śavagṛhaṃ gatvā śmaśāne cāntare piva
āturavyañjanaṃ kṛtvā dūrastho'pyaśucirbhavet
atikrānte daśāhe tu trirātra maśacirbhavet
sambatsare vyatīte tu spṛṣṭaivāpo viśudhyati
nirdeśaṃ jñātimaraṇaṃ śrutvā putrasya janma ca
savāsā jalamāplutya śuddho bhavati mānavaḥ
aśuddhaṃ svayamapyannaṃ na gṛhasthu yadi spṛśet
viśudhyatyupavāsena bhuṅkte kṛcchreṇa sa dvijaḥ
sūtake sūtakaṃ spṛṣṭvā snānaṃ grāve ca sūtake
sūtakenaiva śuddhiḥ syānmṛṛtasyātrirdaśe śuddhiḥ
sūtake sūtakaṃ spṛṣṭvā snānaṃ grāve ca sūtake
bhuktvā pītvā tadajñānādupavāsastryahaṃ bhavet
mṛṇmayānāñca pātrāṇāṃ daśāhe śuciriṣyate
jñānādiṣu prayuktānāṃ tyāgaeva vidhīyate
sūtake mṛtake caiva mṛtānte ca prasūtake
tasmāttu saṅgatāśauce mṛtāśauce na śuṣyati
sūtakāddiguṇaṃ grāvaṃ grāvāddiguṇamāttaibam
ārttavād dviguṇā sūtissapto'dhigravadāhakaḥ
anugacchedyathā pretaṃ jñātimajñātimeva vā
snātvā sacailaṃ spṛṣṭvāgniṃ ghṛtaṃ prāśya viśuṣyati
rajasā śudhyate nārī nadī vegena śudhyati
bhasmanā śudhyate kāṃsyaṃ punaḥ pākena mṛṇmayam
nodanvato'mbhasi snānaṃ kṣurakarma tathaiva ca
antarvatnyā patiḥ kurvvanna prajā bhavati dhruvam
dampatī śiśunā sārddhaṃ sūtake daśame'hani
kṣauraṃ kuryyātsvataḥ pūtā dānabhojanayogyatāḥ
jalamadhye jalaṃ deyaṃ pitṝṇāṃ jalamicchatām
ghanasthāne na dātavyaṃ pitṝṇāṃ nopagacchati
rātriṃ kṛtvā tribhāgantu dvau bhāgau pūrvva eva ca

5.75.p1.3

uttarāṃśaḥ prabhātena yujyate mṛtasūtake
iti paśyettu bhuktvā tu pādukārohaṇaṃ kṛtam
snātvendravratamādāya devatābhyo nivedayet
apūpaṃ lavaṇaṃ muṅgaṃ guḍamiśraṃ yathā haviḥ
datvā brāhmaṇapatnībhyo niśi bhojanameva ca
caturthe'hani karttavyaṃ kṣurakarmātiyatnataḥ
puṇyāhaṃ vācayitvā te bhoktavyaṃ śuddhiricchatā
apuṇyāhi tu bhuñjīta vipro dharmaṃ majānataḥ
tasya jātimayaṃ bhuṅkte prāyaścittaṃ dhruvaṃ bhavet
vivāhe vitate tantre homakāla upasthite
kanyāmṛttumartī dṛṣṭvā kathaṃ kurvanti yājñikāḥ
haviṣyatyā snāpayitvā anyavastraimalaṅkṛtā
yuñjānāmāhutiṃ hutvā tataḥ karmma pravarttate
prathame'hani caṇḍālī dvitīye brahmaghātakī
tṛtīye rajakī proktā caturthe'hani śudhyati
ārttavābhiplutā nārī caṇḍālaṃ patitaṃ śunam
bhojyāntare prayujyante snātvā māna stūcaṃ japet
ārttavābhiplutāṃ nārīṃ dṛṣṭvā bhuṅkto'ndhakātarāḥ
tadannaṃ ccharddayitvā tu kṛśacārī pivedapaḥ
ye tāṃ dṛṣṭvā tu yo bhuṅkte prājāpatyaṃ viśodhanam
ārttavābhiplutā nārī ārttavābhiplutā mithaḥ
bhāpayitvā tu sadyohādupavāsastayorbhavet
udakyāyāḥ kareṇātha bhuktā cāndrāyaṇaṃ caret
prājāpatyaṃ agatyā cet trirātraṃ sṛṣṭabhojane
taddhastābhājanañcaiva viguṇaṃ saha bhojane
caturguṇaṃtaducchiṣṭe pānīye tvarddhameva ca
udakyāyā sampadstha mannaṃ bhuktāvakāmataḥ
upavāsena śuddhiḥ syātpived brahmasuvarca lam
ārttavī yadi caṇḍālamucchiṣṭena tu paśyati
asnātakāla nāśnīyādāsīnāṃ vāgyatā bahiḥ
pādakṛcchrantu yaḥ kuryād brahmakṛcchraṃ pivet punaḥ
brāhmaṇān bhojayetsadyadviprāṇā manuśāsanāt
mṛtasūtaka samparka ṛtaṃ dṛṣṭvā kathaṃ bhavet

5.75.p1.4

ajñātakālaṃ nāśnīyādbhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret
ārttavābhiplu tā nārī caṇḍālaṃ spṛśate yadi
ārttavābhiplutā nārī ārttavābhiplutā spṛśet
snātvopavāsaṃ kuryācca pañcagavyena śudhyati
kṛcchramekañcaretsā tu tadarddhaṃ cāntarīkṣate
āturā yā ṛtusnātā snānakarmma kathaṃ bhavet
strātvā snātvā punaḥspṛśya daśalatvastvanāturaḥ
vastrāpanayanaṃ kṛtvā bhasmanā parimārjayet
dattvā tu śaktito dānaṃ puṇyāhena viśudhyati

5.75.p2

iti ātreyasmṛtau pañcamo'dhyāyaḥ