Vyavaharaprakasha (Mitramishra) 8.p835
Vyavahāraprakāśa (Mitramiśra) 8.p835
- Language
- Sanskrit
8.p835
yatra manvādivacanāvyākhyāsu bahudhā budhāḥ | vivadante dāyabhāgaḥ sa prabandhena varṇyate || tallakṣaṇamāha nāradaḥ- (vya0 pa0 13 ślo0 1) vibhāgo'rthasya pitryasya putrairyatra prakalpyate | dāyabhāga iti proktaṃ tadvivādapadaṃ budhaiḥ || iti | pitrorarthaṃ pitrya iti kṛtaikaśeṣātpitṛśabdādyat | agre mātṛdhanasyāpi vibhāgakathanāt | pitryasya putrairiti ca dvayamapi sambandhimātropalakṣaṇam | patnītyādinānyeṣāmapi bhartrādidhane tannirūpaṇāt | ata evopakrame manunā pitrādipadaṃ nopāttam | (1) eṣa strīpuṃsayorukto dharmo vo ratisaṃhitaḥ | āpadyapatyaprāptiśca dāyadharmaṃ nibodhata || iti | (a06ślo0103) dāyadharmo'tra vibhāgarūpo'bhipretastasyaivāgre lakṣaṇakathanapūrvakaṃ nirūpaṇāt | uddeśāvasare'pi "strīpuṃdharmo vibhāgaśca" iti tasyaiva vivādapadatvenoddeśāt | ata eva cāgre yāvatsambandhidhanavibhāgameva pradarśitavānmanuḥ | dāyaśabdaścāyaṃ svāmisambandhamātrādyatra dravye svatvaṃ taddravyaṃ vadati | (2) tathā canighaṇṭukāraḥ, vibhaktavyaṃ pitṛdravyaṃ dāyamāhurmanīṣiṇaḥ | ityāha | atrāpi pitṛpadaṃ sambandhimātropalakṣaṇamanyatrāpi dāyaśabdaprayogāt | vibhaktavyaṃ=vibhāgārhamityarthaḥ | anyathākaputrādisvāmike vibhāgābhāvāddāyaśabdavācyatā na syāt | yattu jīmūtavāhanena tadanuyāyinā vyavahāratattvakṛtā ca dīyata iti vyutpattyā
Linked texts (4)
- Vivādaratnākara — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- Smṛtiratnākara (Vivādaratnākara, Kṛtyaratnākara…) — Caṇḍeśvara Ṭhakkura, Sanskrit
- Dāyabhāga — Jīmūtavāhana, Sanskrit
- Dāyatattva — Raghunandana, Sanskrit