Pramāṇa · Search · About · API

Kamasutra 31

Jayamaṅgalā 31

Language
Sanskrit

31.p1

satyapyabhiyoge dhīrāḥ pragalbhāḥ parīkṣipyo yāḥ striyastā na nirbhinnasadbhāvāstataśca na tāsu viśeṣābhiyoga iti bhāvaparīkṣocyate--

31.1

kanyāmivābhiyuñjānaḥ, pravṛttiṃ = ceṣṭāṃ, parīkṣeta, anayā hi parīkṣikṣatayā bhāvaḥ parīkṣito bhavati |
kathaṃ sādhayetyāha-

31.2

mantramavṛṇvānāmiti | sāṃprayogikaṃ bhāvamaprakāśayantīṃ, dūtyā sādhayed apragalbhatvāt |

31.3

apratigṛhṇāmiyogaṃ nāyakena kriyamāṇaṃ pratyākhyāya, punarapi kiyatodivasānsthitvā; saṃsṛjyamānāṃ nāyakena saṃsargaṃ yātāṃ, dvidhābhūtamānasāṃ. vidyāt , parīkṣaṇīyatvāt, kiṃ kuryāmahaṃ na vedmīti, tāṃ krameṇa sādhayed na sahasā parityajet |
atra viśeṣamāha-

31.4

saviśeṣamiti | yathā pūrvamalaṃkriyamāṇā tataḥ saviśeṣamalaṃkṛtā, punarnāyakena dṛśyeta, tathaiva cābhigacchennāyakaṃ, nāyikāṃ vivikte sthitāṃ, balād grahaṇīyāṃ = haṭhād grāhyāṃ, vidyād dhīrātvāt |

31.5

bahūnapi viṣahate ye ye kriyante, na ca cireṇāpīti | bahubhirapi divasaiḥ, śuṣkapratigrāhiṇīti | arthaśūnyānabhiyogānpratigrahītuṃ śīlamasyāḥ, atiparokṣaṇīyatvāt , paricayavighaṭanasādhyeti| paricayāpanayasādhyā |
kathaṃ tadapanayanātsidhyatītyāha-

31.6

manuṣyajāteriti | tadgato'bhidhānaṃ, cittānityatvāditi | manasaścalatvād, yato vicchinne paricaye punaḥ svayaṃ saṃdhatte |

31.7

abhiyuktā'pi pariharati, abhiyuktaṃ parihṛtyāpi kā cittasaṃsargaṃ yāsyatītyāha-na ca saṃsṛjyata iti | tasyā ātmanyabhimānād, na ca pratyācaṣṭe, nāya kamekāntena, tasminnāyake ca gauravābhimānāt, sā'tiparicayātkṛcchreṇa sādhyā tasyā hyatidhīrāyā atiparicayena gauravābhimānau kṛcchreṇa sphuṭataḥ, marmajñayā vā dūtyā sādhyā tadvaśatvāt |
tatra viśeṣamāha-

31.8

sā cediti | pāruṣyeṇa pratyādiśati, niṣṭhuravākyena nāyakaṃ pratyācaṣṭe, upekṣeta nābhiyuñjīta |
atrāpi viśeṣamāha-

31.9

paruṣayitvā'pi tviti | paruṣamuktvā'pi, prītiyojanaśīlāṃ, sādhayetpunarabhiyuñjīta, tasyā jātavipratipattisāratvāt |

31.10

kāraṇāditi | kutaścinnimittātsaṃsparśanamabhiyogaṃ sahate na śuṣkapratigrāhiṇītyarthaḥ, nāvabudhyate nāmeti| nāyakābhiprāyamajānatīva saṃsparśanaṃ sahate saivambhūtā dvidhābhūtamānasā parīkṣaṇīyatvāt, sātatyena kṣāntyā vā sādhyeti | avicchedena saṃsparśasya kṣamaṇaṃ kāryamityarthaḥ |

31.11

samīpe śayānāyā āntarābhiyogena pravṛttiṃ parīkṣeta, suptā nāmeti | kṛtakasuptaḥ karamupari vinyasyennāyikāyāḥ, suptā nāmeti | kṛtakasuptopekṣate hastaṃ nāpanudati, jāgratī tviti | punarjāgaraṇamapadiśyāpanayati, kimarthamityāha-bhūyo'bhiyogākāṅkṣiṇīti | anyathā kiṃ suptenaiva nyastaḥ kiṃvā'bhiyogārthaṃ kṛtakasupteneti sandehaḥ |

31.12

etena hastanyāsena |

31.13

tasminniti | hastanyāse pādanyāse ca, prasṛte nirbandhena pravṛtte, suptasaṃśleṣaṇamiti | kṛtakasuptāyā āliṅganamevopakrameta na cumbanādikam |

31.14

taditi saṃśleṣaṇam, utthitāṃ śayanāt, prakṛtivartinīmakupitām, abhiyogārthinīṃ vidyād, dṛśyamānāṃ punarabhiyuñjītetyarthaḥ, asyā apragalbhatvād, adṛśyamānāṃ tu prakṛtivartinīṃ dūtīsādhyāṃ vidyāt, tadviṣayatvāt |

31.15

yadā tu tadasahamānotthitā ciraṃ bahūnidivasāndṛṣṭā satī punarapi prakṛtisthaivākupitā saṃsṛjyate saṃsargaṃ karotīti, yadyapyevaṃ tathā'pi, kṛtalakṣaṇāṃ tāmiti | jātāvasarā darśitakārāmupakrametābhiyuñjīta, tasyāatiśayenāpragalbhatvāt |

31.16

anabhiyukteti | abhiyuktā sutarāṃ tāvadbhāvasūcakamākāraṃ darśayatyeva |

31.17

tatra ca yadi vadati savepathu sagadgadam |

31.18

svinnakaracaraṇāṅguliḥ svinnamukhī ca bhavatyekāntenā''hatabhāvatvāt |

31.20

ātureti | kāmāturaikāntena pragalbhā, evamavasthā'pi vivikte, saṃvāhikā ceti | kadā cidapragalbhasaṃvāhanadvāreṇa pravṛttiṃ darśayati, sparśamāvedayatītyātmīyaṃ nāyakaṃ jñāpayati |

31.21

vismitabhāveti | vismitākhyo bhāvo yasyāḥ, sparśaṃ nivedayamānā tatsparśasukhājjātavismayā satī tenaiva dvitīyabāhunā śleṣaṃ karoti, nidrā'ndhā veti | vā śabdo bhinnakramaḥ, ubhābhyāṃ bāhubhyāṃ kṛtakanidrā parispṛśyāpyūrubhyāṃ tiṣṭhati |

31.22

alikaikadeśamagrabhāgaṃ pātayati |

31.23

saṃvāhayantī na pratilomayati, tatsaṃvāhanasyeṣṭatvāt |

31.24

tatraiveti | ūrumūle, avicalaṃ, nyasyati lajjayā na vyāpārayati, mā bhūjjaghanapārśvasaṃsparśa iti |

31.25

aṅgasandaṃśena ceti | ūrudvayasaṃdaṃśena nāyakena pīḍitaṃ cirādapanayati, mā bhūdicchāvighāto'syeti |

31.26

nāyakābhiyogāniti | tasyāmavasthāyāmanyadā vā nāyakābhiyogāndṛṣṭvā; tadīyaṃ bhāvaṃ pratigṛhya punaḥsaṃvāhanāyopagacchati kāryasyāniṣpannatvāt |

31.27

nātyarthamiti | kadā cidatidhairyād gūḍhabhāvaiva pravṛttiṃ darśayati, svayaṃ nātyantaṃ saṃsṛjyate, na ca pariharati saṃsṛjyamānā |

31.28

vivikte bhāvaṃ darśayati, mā'nyo jñāsīditi, anyatra pracchannapradeśāditi | janasaṃbādhe gūḍha ityāha-niṣkāraṇamiti | kāraṇaṃ binā, gūḍhatvāditi | pracchannatvāt |

31.29

gūḍhabhāvatvenaiva; yaḥ saṃnikṛṣṭaḥ paricārakastenopasṛjyate, tenaiva tiṣṭhatīti jñātavyā, kathaṃ tarhi ? tasyāṃ nāyakasya pratipattirityāha-sā cediti| yathoktā, ākāritā'pi nāyakena punarākāraṃ grāhitā'pi, tathaiva syādyathaiva prāguktā, marmajñayā dūtyā sādhyā tadvaśatvād |

31.30

vyāvarttamānā dūtyā sādhyamānā mā bhūvamiti, sadbhūtaṃ vyāvarttanakāraṇamupanyasyati, kiṃ vā savyājamiti |
iti bhāvaparīkṣā pañcacatvāriṃśaṃ prakaraṇam ||

31.31

ādāviti | darśanānantaraṃ prathamaṃ paricayaḥ, tata iti | prakṛtāt paricayānnyāsanikṣepādinā, paribhāṣaṇasaṃmiśramiti | paribhāṣaṇakāla evākāravedanaṃ bhāvasūcakopalakṣṇatvād, itīṅgitavedanaṃ ca, yamadhikṛtyoktaṃkṛtaparicayād darśiteṅgitākārāmiti |

31.32

pratyuttareṇeti | nāyakena darśitasyākārasya parigrahaṃ nāyikayā pratyuttareṇa pratyākāreṇa prakriyamāṇaṃ paśyet, tata iti | dṛṣṭāt parigrahād, vigatasādhvasa iti| niḥśaṅkaḥ, kiṃ setsyati na veti śaṅkāśūnyaḥ |
dvividhāḥ-striyaḥ, sphuṭā asphuṭāśca, tatra sphuṭāsu nāyaṃ vidhiriti darśayannāha-

31.33

ākāreṇeti | nārī yā'nyadṛṣṭapūrvā, prāk pradarśayed bhāvam, prathame tveva darśane, na dvitīyādidarśanamapekṣate |

31.34

ślakṣṇamākāriteti | asphuṭamākāraṃ grāhitā, sphuṭamuttaraṃ pratyākāram, ratilālaseti | ratiśraddhā |
asphuṭāsu vidhimāha-

31.35

dhīrāyāmiti | dhīrāyāṃ śanaiḥ pravarttate, apragalbhā na śanairapi parīkṣaṇīyā vimṛṣya sphuṭā iti, anantarokte dve, yāścābhiyogamātrasādhyā uktāstāḥ sphuṭāḥ siddhā eva |

Linked texts (1)