Anvitarthaprakashika 201
Anvitārthaprakāśikā 201
- Language
- Sanskrit
Contents
- 201.49 — 1 part
201.1
śrīśuka uvāca || aṃśumāṃśca tapastepe gaṅgānayanakāmyayā || kālaṃ mahāntaṃ nāśaknottataḥ kālena saṃsthitaḥ
201.2
dilīpastatsutastadvadaśaktaḥ kālameyivān || bhagīrathastasya putrastepe sa sumahattapaḥ
201.3
darśayāmāsa taṃ devī prasannā varadā'smi te || ityuktaḥ svamabhiprāyaṃ śaśaṃsāvanato nṛpaḥ
201.4
ko nu dhārayitā vegaṃ patantyā me mahītale || anyathā bhūtalaṃ bhitvā nṛpa yāsye rasātalam
201.5
kiṃ cāhaṃ na bhuvaṃ yāsye
narā mayyāmṛjantyagham || sṛjāmi tadaghaṃ kutra rājam̐statra vicintyatām
201.6
bhagīratha uvāca || sādhavo nyāsinaḥ śāntā brahmiṣṭhā lokapāvanāḥ
harantyaghaṃ te'ṅgasaṅgātteṣvāste hyaghabhiddhariḥ
201.7
dhārayiṣyati te vegaṃ rudrastvātmā śarīriṇām || yasminnotaṃmidaṃ protaṃ viśvaṃ śāṭīva tantuṣu
201.8
ityuktvā sa nṛpo devaṃ tapasā'toṣayacchivam || kālenālpīyasā rājam̐stasyeśaḥ samatuṣyata
201.9
tatheti rājñā'bhihitaṃ sarvalokahitaḥ
śivaḥ || dadhārāvahito gaṅgāṃ pādapūtajalāṃ hare
201.10
bhagīrathaḥ sa rājarṣirninye bhuvanapāvanīm || yatra svapitṝṇāṃ dehā bhasmībhūtāḥ sma śerate
201.11
rathena vāyuvegena prayāntamanudhāvatī || deśānpunantī nirdagdhānāsiñcatsagarātmajān
201.12
yajjalasparśamātreṇa brahmadaṇḍahatā api
sagarātmajā divaṃ jagmuḥ kevalaṃ dehabhasmabhiḥ
201.13
bhasmībhūtāṅgasaṅgena svargyātāḥ sagarātmajāḥ|| kiṃ punaḥ śraddhayā devīṃ ye sevante dhṛtavratāḥ
201.14
na hyetatparamāścaryaṃ svardhunyā yadihoditam || anaṃtacaraṇāmbhojaprasūtāyā bhavacchidaḥ
201.15
sanniveśya mano yasmiñchraddhayā munayo'malāḥ || traiguṇyaṃ
dustyajaṃ hitvā sadyo yātāstadātmatām
201.16
śruto bhagīrathājjajñe tasyā nābho'paro'bhavat || sindhudvīpastatastasmādayutāyustato'bhavat
201.17
ṛtuparṇo nalasakho yo'śvavidyāmayānnalāt || dattvā'kṣahṛdayaṃ cāsmai sarvakāmastu tatsutaḥ
201.18
tataḥ sudāsastatputro madayantīpatirnṛpa
āhurmitrasahaṃ yaṃ vai kalmāṣāṃghrisuta kvacit || vasiṣṭhaśāpādakṣo'bhūdanapatyaḥ svakarmaṇā
201.19
rājovāca || kiṃnimitto guroḥ śāpaḥ saudāṃsasya
mahātmanaḥ || etadveditumicchāmaḥ kathyatāṃ na raho yadi
201.20
śrīśuka uvāca || saudāso mṛgayāṃ kiñciccaranarakṣo jaghāna ha || mumoca bhrātaraṃ
so'tha gataḥ praticikīrṣayā
201.21
sa cintayannaghaṃ rājñaḥ sūdarūpadharo gṛhe || gurave bhoktukāmāya paktvā ninye narāmiṣam
201.22
parivedyamāṇaṃ bhagavānvilokyyābhakṣyamañjasā || rājānamaśapatkruddho rakṣo hyevaṃ bhaviṣyasi
201.23
rakṣaḥkṛtaṃ tadviditvā cakre dvādaśavārṣikam || so'pyapo'ñjalinādāya guruṃ śaptuṃ samudyataḥ
201.24
vārito madayantyā''po ruśatīḥ pādayorjahau || diśaḥ khamavanīṃ sarvaṃ paśyañjīvamayaṃ nṛpaḥ
201.25
rākṣasaṃ
bhāvamāpannaḥ pāde kalmāṣatāṃ gataḥ || vyavāyakāle dadṛśe vanaukodampatī dvijau
201.26
kṣudhārto jagṛhe vipraṃ tatpatnyāhākṛtāthaṃvat || na bhavānrākṣasaḥ sākṣādikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ
201.27
madantyāḥ patirvīra nādharmaṃ kartumarhasi || dehi me'patyakāmāyā akṛtārthaṃ patiṃ dvijam
201.28
deho'yaṃ mānuṣo rājanpuruṣasyākhilārthadaḥ || tasmādasya vadho vīra sarvārthavadha ucyate
201.29
eṣa hi brāhmaṇo vidvāṃstapaḥśīlaguṇānvitaḥ || ārirādhayiṣurbrahma mahāpuruṣasaṃjñitam || sarvabhūtātmabhāvena bhūteṣvantarhitaṃ guṇaiḥ
201.30
so'yaṃ brahmarṣivaryaste rājarṣipravarādvibho || kathamarhati dharmajña vadhaṃ
piturivātmajaḥ
201.31
tasya sādhorapāpasya bhrūṇasya brahmavādinaḥ || kathaṃ vadhaṃ yathā vajrormanyate sanmato bhavān
201.32
yadyayaṃ kriyate bhakṣastarhi
māṃ khāda pūrvataḥ || na jīviṣye vinā yena kṣaṇaṃ ca mṛtakaṃ yathā
201.33
evaṃ karuṇabhāṣiṇyā vilapantyā anāthavat || vyāghraḥ paśumivākhādatsaudāsaḥ śāpamohitaḥ
201.34
brāhmaṇī vīkṣya didhiṣuṃ puruṣādena bhakṣitam || śocantyātmānamurvīśamaśapatkupitā satī
201.35
yasmānme
bhakṣitaḥ pāpa kāmārtāyāḥ patistvayā || tavāpi mṛtyurādhānādakṛtaprajña darśitaḥ
201.36
evaṃ mitrasahaṃ śaptvā patilokaparāyaṇā || tadasthīni
samiddhe'gnau prāsya bharturgatiṃ gatā
201.37
viśāpo dvādaśābdānte maithunāya samudyataḥ || vijñāya brāhmaṇīśāpaṃ mahiṣyā sa nivāritaḥ
201.38
tata ūrdhvaṃ sa tatyāja strīsukhaṃ karmaṇā'prajaḥ || vasiṣṭhastadanujñāto madayantyāṃ prajāmadhāt
201.39
sā vai sapta samā garbhamabibhranna vyajāyata
jaghne'śmanodaraṃ tasyāḥ so'śmakastena kathyate
201.40
aśmakānmūlako jajñe yaḥ strībhiḥ parirakṣitaḥ || nārīkavaca ityukto niḥkṣatre mūlako'bhavat
201.41
tato daśarathastasmātputra aiḍaviḍastataḥ || rājā viśvasaho yasya khaṭvāṅgaścakravartyabhūt
201.42
yo devairarthito daityānavadhīdyudhi
durjayaḥ || muhūrtamāyujñātvaitya svapuraṃ sandadhe manaḥ
201.43
na me brahmakulātprāṇāḥ kuladaivānna cātmajāḥ || na śriyo na mahī rājyaṃ na dārāśnātivallabhāḥ
201.44
na bālye'pi matirmahyamadharme ramate kvacit || nāpaśyamuttamaślokādanyatkiñcana vastvaham
201.45
devaiḥ kāmavaro datto
mahyaṃ tribhuvaneśvaraiḥ || na vṛṇe yamahaṃ kāmaṃ bhūtabhāvanabhāvataḥ
201.46
ye vikṣiptendriyadhiyo devāste svahṛdi sthitam || na vidanti priyaṃ śaśvadātmānaṃ kimutāpare
201.47
atheśamāyāraciteṣu saṅgaṃ guṇeṣu gandharvanagaropameṣu || rūḍhaṃ prakṛtyā''tmani viśvakarturbhāvena hitvā tamahaṃ prapadye
201.48
iti vyavasito buddhyā nārāyaṇagṛhītayā || hitvā'nyabhāvamajñānaṃ tataḥ svaṃ bhāvamāśritaḥ
201.49
yattadbrahma paraṃ sūkṣmamaśūnyaṃ śūnyakalpitam
bhagavānvāsudeveti yaṃ gṛṇanti hi sātvatāḥ
201.49.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe sūryavaṃśānuvarṇane navamo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmavaivartapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Devībhāgavatapurāṇa — Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Bhāvārthadīpikā on Bhāgavata — Śrīdhara, Sanskrit
- Navamaskandha — Sanskrit
- Bhagavatībhāgavatapurāṇa — Sanskrit