Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 232

Anvitārthaprakāśikā 232

Language
Sanskrit

Contents

232.1

brahmovāca || naumīḍya te'bhravapuṣe taḍidambarāya guñjāvataṃsaparipicchalasanmukhāya || vanyasraje kavalavetraviṣāṇaveṇulakṣmaśriye mṛdupade paśūpāṅgajāya

232.2

asyāpi deva vapuṣo madanugrahasya svecchāmayasya na tu bhūtamayasya ko'pi || neśe mahi tvavasituṃ manasāntareṇa sākṣāttavaiva kimutātmasukhānubhūteḥ

232.3

jñāne prayāsamudapāsya namanta eva jīvanti sanmukharitāṃ bhavadīyavārtām || sthāne sthitāḥ śrutigatāṃ tanuvāṅmanobhirye prāyaśo'jita jito'pyasi taistrilokyām

232.4

śreyaḥsrutiṃ bhaktimudasya te vibho kliśyanti ye kevalabodhalabdhaye || teṣāmasau kleśala eva śiṣyate
nānyadyathā sthūlatuṣāvaghātinām

232.5

pureha bhūmanbahavo'pi yoginastvadarpitehā nijakarmalabdhayā || vibuddhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire'ṅgo'cyuta te gatiṃ parām

232.6

tathāpi bhūmanmahimāġuṇasya te vivoddhumarhatyamalāntarātmabhiḥ || avikriyātsvānubhavādarūpato hyananyabodhyātmatayā na cānyathā

232.7

guṇātmanaste'pi guṇānvimātuṃ hitāvatīrṇasya ka īśire'sya || kālena yairvā vimitāḥ sukalpairbhūpāṃsavaḥ khe mihikā
dyubhāsaḥ

232.8

tatte'nukampāṃ susamīkṣamāṇo bhuñjāna evātmakṛtaṃ vipākam || hṛdvāgvapurbhirvidadhannamaste jīveta yo muktipade sa dāyabhāk

232.9

paśyeśa me'nāryamananta ādye parātmani tvayyapi māyimāyini || māyāṃ vitatyekṣitumātmavaibhavaṃ hyayaṃ kiyānaicchamivāciragnau

232.10

ataḥ kṣamasvācyuta me rajobhuvo hyajānatastvatpṛthagīśamāninaḥ || ajāvalepāndhatamo'ndhacakṣuṣa eṣo'nukampyo mayi nāthavāniti

232.11

kāhaṃ tamo mahadahaṃkhacarāgnivārbhūsaṃveṣṭitāṇḍaghaṭasaptavitastikāyaḥ || kvehagvidhā'vigaṇitāṇḍaparā'ṇucaryāvātādhvaromavivarasya ca te mahitvam

232.12

utkṣepaṇaṃ garbhagatasya pādayoḥ kiṃ kalpate māturadhokṣajāgase || kimastināstivyapadeśabhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyadapyanantaḥ

232.13

jagattrayāntodadhisaṃplavode
nārāyaṇasyodaranābhinālāt || vinirgato'jastviti vāṅ na vai mṛṣā kiṃ tvīśvara tvanna vinirgato'smi

232.14

nārāyaṇastvaṃ na hi sarvadehināmātmā'syadhīśo'khilalokasākṣī || nārāyaṇo'ṅgaṃ narabhūjalāyanāttaccāpi satyaṃ na tavaiva māyā

232.15

taccejjvalasthaṃ tava sajjagadvapuḥ kiṃ me na dṛṣṭaṃ
bhagavaṃstadaiva || kiṃvā sudṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva kinno sapadyeva punarvyadarśi

232.16

atraiva māyādhamanāvatāre hyasya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya || kṛtsnasya
cāntarjaṭhare jananyā māyātvameva prakaṭīkṛtaṃ te

232.17

yasya kukṣāvidaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā || tattvayyapīha tat sarvaṃ kimidaṃ māyayā vinā

232.18

adyaiva tvadṛte'sya kiṃ mama na te māyātvamādarśitameko'si prathamaṃ tato vrajasuhṛdvatsāḥ samastā api || tāvanto'si caturbhujāstadakhilaiḥ
sākaṃ mayopāsitāstāvantyeva jagantyabhūstadamitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate

232.19

ajānatāṃ tvatpadavīmanātmanyātmātmanā bhāsi vitatya māyām
sṛṣṭāvivāhaṃ jagato vidhāna iva tvameṣo'nta iva trinetraḥ

232.20

sureṣvṛṣiṣvīśa tathaiva nṛṣvapi tiryakṣu yādaḥsvapi te'jannasya || janmā'satāṃ
durmadanigrahāya prabho vidhātaḥ sadanugrahāya ca

232.21

ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīrbhavatastrilokyām || ka vā kathaṃ vā kati vā
kadeti vistārayan krīḍasi yogamāyām

232.22

tasmādidaṃ jagadaśeṣamasatsvarūpaṃ svapnābhamastadhiṣaṇaṃ puruduḥkhaduḥkham || tvayyeva nityasukhabodhatanāvante māyāta udyadapi yat sadivāvabhāti

232.23

ekastvamātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayaṃjyotirananta ādyaḥ || nityo'kṣaro'jasrasukho
nirañjanaḥ pūrṇo'dvayo mukta upādhito'mṛtaḥ

232.24

evaṃvidhaṃ tvāṃ sakalātmanāmapi svātmānamātmatatayā vicakṣate || gurvarkalabdhopaniṣatsu
cakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim

232.25

ātmānamevātmatayā'vijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapaṃcitam || jñānena bhūyo'pi ca tat
pralīyate rajjavāmaherbhogabhavābhavau yathā

232.26

ajñānasaṃjñau bhavabandhamokṣau dvau nāma nānyau sta ṛtajñabhāvāt || ajasracityā''tmani kevale pare
vicāryamāṇe taraṇāvivāhanī

232.27

tvāmātmānaṃ paraṃ matvā paramātmānameva ca || ātmā punarbahirmṛgya aho'jñajanatā'jñatā

232.28

antarbhave'nanta bhavantameva hyatatyajanto mṛgayanti santaḥ || asantamapyantyahimantareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kimu yanti santaḥ

232.29

athāpi te deva padāmbujadvayaprasādaleśānugṛhīta eva hi || jānāti tattvaṃ bhagavanmahimno na cānya eko'pi ciraṃ vicinvan

232.30

tadastu me nātha sa bhūribhāgo bhave'tra
vā'nyatra tu vā tiraścām || yenāhameko'pi bhavajjanānāṃ bhūtvā niṣeve tava pādapallavam

232.31

aho'tidhanyā vrajagoramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītamatīva
te mudā || yāsāṃ vibho vatsatarātmanātmanā yattṛptaye'dyāpi na cālamadhvarāḥ

232.32

aho bhāgyamaho bhāgyaṃ naṃdagopa vrajaukasām || yanmitraṃ paramānaṃdaṃ
pūrṇaṃ brahmasanātanam

232.33

eṣāṃ tu bhāgyamahinā'cyuta tāvadāstāmekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūribhāgāḥ || etaddhṛṣīkacaṣakairasakṛt pivāmaḥ śarvādyo'ṅghyyudajamadhvamṛtāsavaṃ te

232.34

tad bhūribhāgamamiha janma kimapyaṭavyāṃ yadgokule'pi katamāṅghrirajo'bhiṣekam || yajjīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukundastvadyāpi yatpadarajaḥ śrutimṛgyameva

232.35

eṣāṃ ghoṣanivāsināmṛta bhavān kiṃ deva rāteti naśceto viśvaphalāt phalaṃ tvadaparaṃ kutrāpyayanmuhyati
saṅkeṣādiva pūtanā'pi sakulā tvāmeva devā''rpitā yaddhāpamārthasuhṛtpriyātmatanayaprāṇāśayāstvatkṛte

232.36

tāvadrāgādayaḥ stenāstāvat kārāgṛhaṃ
gṛham || tāvanmoho'ṅghrinigaḍo yāvat kṛṣṇa na te janāḥ

232.37

prapañcaṃ niṣprapañco'pi viḍambayasi bhūtale || prapannajanatā''nandasaṃdohaṃ prathituṃ
prabho

232.38

jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho || manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava gocaraḥ

232.39

anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ
vetsi sarvadṛk || tvameva jagatāṃ nātho jagadetat tavārpitam

232.40

śrīkṛṣṇa vṛṣṇikulapuṣkarajoṣadāyin kṣmānirjaradvijapaśūdadhivṛddhikārin
uddharmaśārvarahara kṣitirākṣasadhrugākalpamārkarmarhan bhagavan namaste

232.41

śrīśuka uvāca || ityabhiṣṭūya bhūmānaṃ triḥ parikramya pādayoḥ || natvā'bhīṣṭaṃ
jagaddhātā svadhāma pratyapadyata

232.42

tato'nujñāpya bhagavānsvabhuvaṃ prāgavasthitān || vatsān pulinamāninye yathāpūrvasakhaṃ svakam

232.43

ekasminnapi
yāte'bde prāṇeśaṃ cāntarātmanaḥ || kṛṣṇamāyāhatā rājankṣaṇārdhaṃ menire'rbhakāḥ

232.44

kiṃ kiṃ na vismarantīha māyāmohitacetasaḥ || yanmohitaṃ jagatsarvamabhīkṣṇaṃ vismṛtātmakam

232.45

ūcuśca suhṛdaḥ kṛṣṇaṃ svāgataṃ te'tiraṃhasā || naiko'pyabhoci kavala ehītaḥ sādhu bhujyatām

232.46

tato
hasankṛṣīkeśo'bhyavahṛtya sahārrbhakaiḥ || darśayaṃścarmārjagaraṃ nyavartata vanādvrajam

232.47

barhaprasūnanavadhātuvicitritāṅgaḥ proddāmaveṇudalabhṛṅgaravotsavāḍhyaḥ
vatsān gṛṇannanugagītapavitrakīrtirgopīdṛgutsavadṛśiḥ praviveśa goṣṭham

232.48

adyānena mahāvyālo yaśodānandasūnunā || hato'vitā vayaṃ cārumāditi
vālā vraje jaguḥ

232.49

rājovāca || brahman parodbhave kṛṣṇe iyān premā kathaṃ bhavet || yo'bhūtapūrvastokeṣu svodbhaveṣvapi kathyatām

232.50

śrīśuka uvāca || sarveṣāmapi bhūtānāṃ nṛpa svātmaiva vallabhaḥ || itare'patyavittādyāstadvallabhatayaiva hi

232.51

tadrājendra yathā snehaḥ svasvakātmani
dehinām || na tathā mamatā''lambiputravittagṛhādiṣu

232.52

dehātmavādināṃ puṃsāmapi rājanyasattama || yathā dehaḥ priyatamastathā na hyanu ye ca tam

232.53

deho'pi mamatābhākcettarhyasau nātmavatpriyaḥ || yajjīryatyapi dehe'smiñjīvitāśā balīyasī

232.54

tasmātpriyatamaḥ svātmā sarveṣāmapi
dehinām || tadarthameva sakalaṃ jagadetaccarācaram

232.55

kṛṣṇamena mavehi tvamātmānamakhilātmanām || jagaddhitāya so'pyatra dehīvābhāti māyayā

232.56

vastuto jānatāmatra kṛṣṇaṃ sthāsnu cariṣṇu ca || bhagavadrūpamakhilaṃ nānyadvastvastivaha kiṃcana

232.57

sarveṣāmapi vastūnāṃ bhāvārtho bhavati
sthitaḥ || tasyāpi bhagavānkṛṣṇaḥ kimatadvastu rūpyatām

232.58

samāśritā ye padapallavaplavaṃ mahatpadaṃ puṇyayaśo murāreḥ || bhavāmbudhirvatsapadaṃ paraṃ
padaṃ padaṃ padaṃ yadvipadāṃ na teṣām

232.59

etat te sarvamākhyātaṃ yat pṛṣṭo'hamiha tvayā || yat kaumāre harikṛtaṃ paugaṇḍe parikīrtitam

232.60

etat suhṛdbhiborder caritaṃ murāreraghārdanaṃ śādvalabhojanaṃ ca || vyaktetaradrūpamajorlabhiṣṭavaṃ śṛṇvan gṛṇanneti naro'khilārthān

232.61

evaṃ vihāraiḥ kaumāraiḥ
kaumāraṃ jahaturvraje || nilāyanaiḥ setubandhairmarkaṭotplavanādibhiḥ

232.61.p1

iti śrībhāgavate mahāpurāṇe daśamaskandhe brahmastutirnāma caturdaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (15)