Anvitarthaprakashika 232
Anvitārthaprakāśikā 232
- Language
- Sanskrit
Contents
- 232.61 — 1 part
232.1
brahmovāca || naumīḍya te'bhravapuṣe taḍidambarāya guñjāvataṃsaparipicchalasanmukhāya || vanyasraje kavalavetraviṣāṇaveṇulakṣmaśriye mṛdupade paśūpāṅgajāya
232.2
asyāpi deva vapuṣo madanugrahasya svecchāmayasya na tu bhūtamayasya ko'pi || neśe mahi tvavasituṃ manasāntareṇa sākṣāttavaiva kimutātmasukhānubhūteḥ
232.3
jñāne prayāsamudapāsya namanta eva jīvanti sanmukharitāṃ bhavadīyavārtām || sthāne sthitāḥ śrutigatāṃ tanuvāṅmanobhirye prāyaśo'jita jito'pyasi taistrilokyām
232.4
śreyaḥsrutiṃ bhaktimudasya te vibho kliśyanti ye kevalabodhalabdhaye || teṣāmasau kleśala eva śiṣyate
nānyadyathā sthūlatuṣāvaghātinām
232.5
pureha bhūmanbahavo'pi yoginastvadarpitehā nijakarmalabdhayā || vibuddhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire'ṅgo'cyuta te gatiṃ parām
232.6
tathāpi bhūmanmahimāġuṇasya te vivoddhumarhatyamalāntarātmabhiḥ || avikriyātsvānubhavādarūpato hyananyabodhyātmatayā na cānyathā
232.7
guṇātmanaste'pi guṇānvimātuṃ hitāvatīrṇasya ka īśire'sya || kālena yairvā vimitāḥ sukalpairbhūpāṃsavaḥ khe mihikā
dyubhāsaḥ
232.8
tatte'nukampāṃ susamīkṣamāṇo bhuñjāna evātmakṛtaṃ vipākam || hṛdvāgvapurbhirvidadhannamaste jīveta yo muktipade sa dāyabhāk
232.9
paśyeśa me'nāryamananta ādye parātmani tvayyapi māyimāyini || māyāṃ vitatyekṣitumātmavaibhavaṃ hyayaṃ kiyānaicchamivāciragnau
232.10
ataḥ kṣamasvācyuta me rajobhuvo hyajānatastvatpṛthagīśamāninaḥ || ajāvalepāndhatamo'ndhacakṣuṣa eṣo'nukampyo mayi nāthavāniti
232.11
kāhaṃ tamo mahadahaṃkhacarāgnivārbhūsaṃveṣṭitāṇḍaghaṭasaptavitastikāyaḥ || kvehagvidhā'vigaṇitāṇḍaparā'ṇucaryāvātādhvaromavivarasya ca te mahitvam
232.12
utkṣepaṇaṃ garbhagatasya pādayoḥ kiṃ kalpate māturadhokṣajāgase || kimastināstivyapadeśabhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyadapyanantaḥ
232.13
jagattrayāntodadhisaṃplavode
nārāyaṇasyodaranābhinālāt || vinirgato'jastviti vāṅ na vai mṛṣā kiṃ tvīśvara tvanna vinirgato'smi
232.14
nārāyaṇastvaṃ na hi sarvadehināmātmā'syadhīśo'khilalokasākṣī || nārāyaṇo'ṅgaṃ narabhūjalāyanāttaccāpi satyaṃ na tavaiva māyā
232.15
taccejjvalasthaṃ tava sajjagadvapuḥ kiṃ me na dṛṣṭaṃ
bhagavaṃstadaiva || kiṃvā sudṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva kinno sapadyeva punarvyadarśi
232.16
atraiva māyādhamanāvatāre hyasya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya || kṛtsnasya
cāntarjaṭhare jananyā māyātvameva prakaṭīkṛtaṃ te
232.17
yasya kukṣāvidaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā || tattvayyapīha tat sarvaṃ kimidaṃ māyayā vinā
232.18
adyaiva tvadṛte'sya kiṃ mama na te māyātvamādarśitameko'si prathamaṃ tato vrajasuhṛdvatsāḥ samastā api || tāvanto'si caturbhujāstadakhilaiḥ
sākaṃ mayopāsitāstāvantyeva jagantyabhūstadamitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate
232.19
ajānatāṃ tvatpadavīmanātmanyātmātmanā bhāsi vitatya māyām
sṛṣṭāvivāhaṃ jagato vidhāna iva tvameṣo'nta iva trinetraḥ
232.20
sureṣvṛṣiṣvīśa tathaiva nṛṣvapi tiryakṣu yādaḥsvapi te'jannasya || janmā'satāṃ
durmadanigrahāya prabho vidhātaḥ sadanugrahāya ca
232.21
ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīrbhavatastrilokyām || ka vā kathaṃ vā kati vā
kadeti vistārayan krīḍasi yogamāyām
232.22
tasmādidaṃ jagadaśeṣamasatsvarūpaṃ svapnābhamastadhiṣaṇaṃ puruduḥkhaduḥkham || tvayyeva nityasukhabodhatanāvante māyāta udyadapi yat sadivāvabhāti
232.23
ekastvamātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayaṃjyotirananta ādyaḥ || nityo'kṣaro'jasrasukho
nirañjanaḥ pūrṇo'dvayo mukta upādhito'mṛtaḥ
232.24
evaṃvidhaṃ tvāṃ sakalātmanāmapi svātmānamātmatatayā vicakṣate || gurvarkalabdhopaniṣatsu
cakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim
232.25
ātmānamevātmatayā'vijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapaṃcitam || jñānena bhūyo'pi ca tat
pralīyate rajjavāmaherbhogabhavābhavau yathā
232.26
ajñānasaṃjñau bhavabandhamokṣau dvau nāma nānyau sta ṛtajñabhāvāt || ajasracityā''tmani kevale pare
vicāryamāṇe taraṇāvivāhanī
232.27
tvāmātmānaṃ paraṃ matvā paramātmānameva ca || ātmā punarbahirmṛgya aho'jñajanatā'jñatā
232.28
antarbhave'nanta bhavantameva hyatatyajanto mṛgayanti santaḥ || asantamapyantyahimantareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kimu yanti santaḥ
232.29
athāpi te deva padāmbujadvayaprasādaleśānugṛhīta eva hi || jānāti tattvaṃ bhagavanmahimno na cānya eko'pi ciraṃ vicinvan
232.30
tadastu me nātha sa bhūribhāgo bhave'tra
vā'nyatra tu vā tiraścām || yenāhameko'pi bhavajjanānāṃ bhūtvā niṣeve tava pādapallavam
232.31
aho'tidhanyā vrajagoramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītamatīva
te mudā || yāsāṃ vibho vatsatarātmanātmanā yattṛptaye'dyāpi na cālamadhvarāḥ
232.32
aho bhāgyamaho bhāgyaṃ naṃdagopa vrajaukasām || yanmitraṃ paramānaṃdaṃ
pūrṇaṃ brahmasanātanam
232.33
eṣāṃ tu bhāgyamahinā'cyuta tāvadāstāmekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūribhāgāḥ || etaddhṛṣīkacaṣakairasakṛt pivāmaḥ śarvādyo'ṅghyyudajamadhvamṛtāsavaṃ te
232.34
tad bhūribhāgamamiha janma kimapyaṭavyāṃ yadgokule'pi katamāṅghrirajo'bhiṣekam || yajjīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukundastvadyāpi yatpadarajaḥ śrutimṛgyameva
232.35
eṣāṃ ghoṣanivāsināmṛta bhavān kiṃ deva rāteti naśceto viśvaphalāt phalaṃ tvadaparaṃ kutrāpyayanmuhyati
saṅkeṣādiva pūtanā'pi sakulā tvāmeva devā''rpitā yaddhāpamārthasuhṛtpriyātmatanayaprāṇāśayāstvatkṛte
232.36
tāvadrāgādayaḥ stenāstāvat kārāgṛhaṃ
gṛham || tāvanmoho'ṅghrinigaḍo yāvat kṛṣṇa na te janāḥ
232.37
prapañcaṃ niṣprapañco'pi viḍambayasi bhūtale || prapannajanatā''nandasaṃdohaṃ prathituṃ
prabho
232.38
jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho || manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava gocaraḥ
232.39
anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ
vetsi sarvadṛk || tvameva jagatāṃ nātho jagadetat tavārpitam
232.40
śrīkṛṣṇa vṛṣṇikulapuṣkarajoṣadāyin kṣmānirjaradvijapaśūdadhivṛddhikārin
uddharmaśārvarahara kṣitirākṣasadhrugākalpamārkarmarhan bhagavan namaste
232.41
śrīśuka uvāca || ityabhiṣṭūya bhūmānaṃ triḥ parikramya pādayoḥ || natvā'bhīṣṭaṃ
jagaddhātā svadhāma pratyapadyata
232.42
tato'nujñāpya bhagavānsvabhuvaṃ prāgavasthitān || vatsān pulinamāninye yathāpūrvasakhaṃ svakam
232.43
ekasminnapi
yāte'bde prāṇeśaṃ cāntarātmanaḥ || kṛṣṇamāyāhatā rājankṣaṇārdhaṃ menire'rbhakāḥ
232.44
kiṃ kiṃ na vismarantīha māyāmohitacetasaḥ || yanmohitaṃ jagatsarvamabhīkṣṇaṃ vismṛtātmakam
232.45
ūcuśca suhṛdaḥ kṛṣṇaṃ svāgataṃ te'tiraṃhasā || naiko'pyabhoci kavala ehītaḥ sādhu bhujyatām
232.46
tato
hasankṛṣīkeśo'bhyavahṛtya sahārrbhakaiḥ || darśayaṃścarmārjagaraṃ nyavartata vanādvrajam
232.47
barhaprasūnanavadhātuvicitritāṅgaḥ proddāmaveṇudalabhṛṅgaravotsavāḍhyaḥ
vatsān gṛṇannanugagītapavitrakīrtirgopīdṛgutsavadṛśiḥ praviveśa goṣṭham
232.48
adyānena mahāvyālo yaśodānandasūnunā || hato'vitā vayaṃ cārumāditi
vālā vraje jaguḥ
232.49
rājovāca || brahman parodbhave kṛṣṇe iyān premā kathaṃ bhavet || yo'bhūtapūrvastokeṣu svodbhaveṣvapi kathyatām
232.50
śrīśuka uvāca || sarveṣāmapi bhūtānāṃ nṛpa svātmaiva vallabhaḥ || itare'patyavittādyāstadvallabhatayaiva hi
232.51
tadrājendra yathā snehaḥ svasvakātmani
dehinām || na tathā mamatā''lambiputravittagṛhādiṣu
232.52
dehātmavādināṃ puṃsāmapi rājanyasattama || yathā dehaḥ priyatamastathā na hyanu ye ca tam
232.53
deho'pi mamatābhākcettarhyasau nātmavatpriyaḥ || yajjīryatyapi dehe'smiñjīvitāśā balīyasī
232.54
tasmātpriyatamaḥ svātmā sarveṣāmapi
dehinām || tadarthameva sakalaṃ jagadetaccarācaram
232.55
kṛṣṇamena mavehi tvamātmānamakhilātmanām || jagaddhitāya so'pyatra dehīvābhāti māyayā
232.56
vastuto jānatāmatra kṛṣṇaṃ sthāsnu cariṣṇu ca || bhagavadrūpamakhilaṃ nānyadvastvastivaha kiṃcana
232.57
sarveṣāmapi vastūnāṃ bhāvārtho bhavati
sthitaḥ || tasyāpi bhagavānkṛṣṇaḥ kimatadvastu rūpyatām
232.58
samāśritā ye padapallavaplavaṃ mahatpadaṃ puṇyayaśo murāreḥ || bhavāmbudhirvatsapadaṃ paraṃ
padaṃ padaṃ padaṃ yadvipadāṃ na teṣām
232.59
etat te sarvamākhyātaṃ yat pṛṣṭo'hamiha tvayā || yat kaumāre harikṛtaṃ paugaṇḍe parikīrtitam
232.60
etat suhṛdbhiborder caritaṃ murāreraghārdanaṃ śādvalabhojanaṃ ca || vyaktetaradrūpamajorlabhiṣṭavaṃ śṛṇvan gṛṇanneti naro'khilārthān
232.61
evaṃ vihāraiḥ kaumāraiḥ
kaumāraṃ jahaturvraje || nilāyanaiḥ setubandhairmarkaṭotplavanādibhiḥ
232.61.p1
iti śrībhāgavate mahāpurāṇe daśamaskandhe brahmastutirnāma caturdaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (15)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Gopālacampū — Jīva Gosvāmin 1588, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Bhāgavatapurāṇa daśamaskandha — Sanskrit
- Bṛhadbhāgavatāmṛta — Sanātana Gosvāmin 1530, Sanskrit
- Bhāgavatakathāsāptāhika — Śrīrāmamūrti Śāstrī Paurāṇika, Sanskrit
- Bhāgavatāmṛta — A learned Goswami, Sanskrit
- Caitanyacandrodaya — Kavikarṇapūra 1518, Sanskrit
- Mādhuryakādambinī — Viśvanātha Cakravartin 1695, Sanskrit
- Kṛṣṇabhaktiratnaprakāśa — Rāghava Paṇḍita 1550, Sanskrit
- Laukikanyāyaratnākara — Raghunātha Varman, Sanskrit
- Siddhāntaratna — Baladeva Vidyābhūṣaṇa 1695, Sanskrit
- Catuḥślokī from the Bhāgavatapurāṇa — Sanskrit
- Premapattanikā — Rasikottaṃsa, Sanskrit
- Bhaktinirṇaya — Anantadeva 1625, Sanskrit