Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 97

Anvitārthaprakāśikā 97

Language
Sanskrit

Contents

97.1

maitreya uvāca || iti saṃdiśya bhagavānbārhiṣadairabhipūjitaḥ || paśyatāṃ rājaputrāṇāṃ tatraivāntardadhe haraḥ

97.2

rudragītaṃ bhagavataḥ stotraṃ
sarve pracetasaḥ || japantaste tapastepurvarṣāṇāmayutaṃ jale

97.3

prācīnabarhiṣaṃ kṣattaḥ karmasvā saktamānasam || nārado'dhyātmatattvajñaḥ kṛpāluḥ pratyabodhayat

97.4

śreyastvaṃ katamadrājankarmaṇā''tmana īhase || duḥkhahāniḥ sukhāvāptiḥ śreyastanneha ceṣyate

97.5

rājovāca || na jānāmi mahābhāga
paraṃ karmāpaviddhadhīḥ || brūhiḥ me vimalaṃ jñānaṃ yena mucyeya karmabhiḥ

97.6

gṛheṣu kūṭadharmeṣu putradāradhanārthadhīḥ || na paraṃ vindate mūḍho bhrāmyansaṃsāravartmasu

97.7

nārada uvāca || bho bhoḥ prajāpate rājanpaśūnpaśya tvayā'dhvare || saṃjñāpitāñjīvasaṅghānnirghṛṇena sahasraśaḥ

97.8

ete tvāṃ
saṃpratīkṣante smaranto vaiśasaṃ tava || saṃparetamayaḥkūṭaiśchindantyutthitamanyavaḥ

97.9

atra te kathayiṣye'mumitihāsaṃ purātanam || purañjanasya caritaṃ
nibodha gadato mama

97.10

āsītpurañjano nāma rājā rājanbṛhacchravāḥ || tasyāvijñātanāmā''sītsakhā vijñātaceṣṭitaḥ

97.11

so'nveṣamāṇaḥ śaraṇaṃ babhrāma pṛthivīṃ prabhuḥ || nānurūpaṃ yadāvindadabhūtsa vimanā iva

97.12

na sādhu mene tāḥ sarvā bhūtale yāvatīḥ puraḥ || kāmānkāmayamāno'sau tasya tasyopapattaye

97.13

sa ekadā himavato dakṣiṇeṇvatha sānuṣu || dadarśa navabhirdvāraiḥ puraṃ lakṣitalakṣaṇām

97.14

prākāropavanāṭṭālaparikhairakṣatoraṇaiḥ || svarṇaraupyāyasaiḥ śṛṅgaiḥ saṃkulāṃ sarvato gṛhaiḥ

97.15

nīlasphaṭikavaidūryamuktāmarakatāruṇaiḥ || klṛptaharmyasthalīṃ dīptāṃ śriyā
bhogavatīmiva

97.16

sabhācatvararathyābhirākrīḍāyattanāpaṇaiḥ || caityadhvajapatākābhiryuktāṃ vidrumavedibhiḥ

97.17

puryāstu bāhyopavane divyadrumalatākule || nadadvihaṅgālikulakolāhalajalāśaye

97.18

himanirjharavipruṣanmatkusumākaravāyunā || calatpravālaviṭapa nalinī taṭa saṃpadi

97.19

nānāraṇyamṛgavrātairanābādhe munivrataiḥ || āhūtaṃ manyate pāntho yatra kokilakūjitaiḥ

97.20

yadṛcchayā ''gatāṃ tatra dadarśa pramadottamām || bhṛtyairdaśabhirāyāntīmekaikaśatanāyakaiḥ

97.21

pañcaśīrṣāhinā guptāṃ pratihāreṇa sarvataḥ || anveṣamāṇāmṛṣabhamaprauḍhāṃ kāmarūpiṇīm

97.22

sunāsāṃ sudatīṃ bālāṃ
sukapolāṃ varānanām || samavinyastakarṇābhyāṃ bibhratīṃ kuṇḍalaśriyam

97.23

piśaṅganīvīṃ suśroṇīṃ śyāmāṃ kanakamekhalām || paddhayāṃ kvaṇadbhyāṃ
calatīṃ nūpurairdevatāmiva

97.24

stanau vyañjitakaiśorau samavṛttau nirantarau || vastrāntena nigūhantīṃ vrīḍayā gajagāminīm

97.25

tāmāha lalitaṃ
vīraḥ savrīḍasmitaśobhanām || snigdhenāpāṅgapuṅkhena spṛṣṭaḥ premodghamadbhruvā

97.26

kā tvaṃ kañjapalāśākṣi kasyāsīha kutaḥ sati || imāmupapurīṃ bhīru kiṃ
cikīrṣasi śaṃsa me

97.27

ka ete'nupathā ye ta ekādaśa mahābhaṭāḥ || etā vā lalanāḥ subhrūḥ ko'yaṃ te'hiḥ puraḥsaraḥ

97.28

tvaṃ hīrbhavānyasyatha
vāgmamāpatiṃ vicinvatī kiṃ munivadraho vane || tvadaṃghrikāmaptasamastakāmaṃ kaḥ padmakośaḥ patitaḥ karāgrāt

97.29

nā''sāṃ varārvanyatamā bhuviṣṭṛk
purīmimāṃ vīravareṇa sākam || arhasyalaṅkartumadabhrakarmaṇā lokaṃ paraṃ śrīriva yajñapuṃsā

97.30

yadeṣa mā'pāṅgavikhaṇḍitendriyaṃ sabrīḍabhāvasmitavibhramadbhuvā || tvayopasṛṣṭo bhagavānmanobhavaḥ prabādhate'thānugṛhāṇa śobhane

97.31

tadānanaṃ subhru sutāralocanaṃ vyālambinīlālakavṛndasaṃvṛtam
unnīya me darśaya valguvācakaṃ yadvrīḍayā nābhimukhaṃ śucismite

97.32

nārada uvāca || itthaṃ purañjanaṃ nārī yācamānamadhīravat || abhyanandata taṃ
vīraṃ hasantī vīramohitā

97.33

na vidāma vayaṃ samyakkartāraṃ puruṣarṣabha || ātmanaśca parasyāpi gotraṃ nāma ca yatkṛtam

97.34

ihādya santamātmānaṃ vidāma na tataḥ param || yeneyaṃ nirmitā vīra purī śaraṇamātmanaḥ

97.35

ete sakhāyaḥ sakhyo me narā nāryaśca mānada || suptāyāṃ mayi
jāgarti nāgo'yaṃ pālayanpurīm

97.36

diṣṭyā''gato'si bhadraṃ te grāmyānkāmānabhīpsase || uddahiṣyāmi tāṃste'haṃ svabandhubhirarindama

97.37

imāṃ tvamadhitiṣṭhasva purīṃ navamukhīṃ vibho || mayopanītāngṛhṇānaḥ kāmabhogāñchataṃ samāḥ

97.38

kaṃ nu tvadanyaṃ ramaye hyaratijñamakovidam
asaṃparāyābhimukhamaśvastanavidaṃ paśum

97.39

dharmo hyatrārthakāmau ca prajānando'mṛtaṃ yaśaḥ || lokā viśokā virajā yāṃ na kevalino viduḥ

97.40

pitṛdevarṣimartyānāṃ bhūtānāmātmanaśca ha || kṣemyaṃ vadanti śaraṇaṃ bhave'sminyadgṛhāśramaḥ

97.41

kā nāma vīra vikhyātaṃ vadānyaṃ priyadarśanam || na vṛṇīta priyaṃ prāptaṃ mādṛśī tvādṛśaṃ patim

97.42

kasyā manaste bhuvi bhogibhogayoḥ striyā na sajjedbhujayormahābhuja || yo'nāthavargādhimalaṃ ghṛṇoddhatasmitāvalokena caratyapohitum

97.43

nārada uvāca || iti tau dampatī tatra samudya samayaṃ mithaḥ || tāṃ praviśya purīṃ rājanmumudāte śataṃ samāḥ

97.44

upagīyamāno lalitaṃ tatra tatra ca gāyakaiḥ || krīḍanparivṛtaḥ strībhirhadinīmāviśacchucau

97.45

sasopari kṛtā
dvāraḥ purastasyāstu dve adhaḥ || pṛthagviṣayagatyarthaṃ tasyāṃ yaḥ kaścaneśvaraḥ

97.46

pañca dvārastu paurastyā dakṣiṇaikā tathottarā || paścime dve amūṣāṃ te
nāmāni nṛpa varṇaye

97.47

khadyotāvirmukhī ca prāgdvārāvekatra nirmite || vibhrājitaṃ janapadaṃ yāti tābhyāṃ dyumatsakhaḥ

97.48

nalinī
nālinī ca prāgdvārāvekatra nirmite || avadhūtasakhastābhyāṃ viṣayaṃ yāti saurabham

97.49

mukhyānāma purastāddvāstayā''paṇabahūdanau || viṣayau
yāti purarāḍrasajñavipaṇānvitaḥ

97.50

pitṛhūrnṛpa puryā dvārdakṣiṇena purañjanaḥ || rāṣṭraṃ dakṣiṇapañcālaṃ yāti śrutadharānvitaḥ

97.51

devahūrnāma
puryā dvā uttareṇa purañjanaḥ || rāṣṭramuttarapañcālaṃ yāti śrutadharānvitaḥ

97.52

āsurī nāma paścāddvāstayā yāti purañjanaḥ || grāmakaṃ nāma
viṣayaṃ durmadena samanvitaḥ

97.53

nirṛtirnāma paścāddvāstayā yāti purañjanaḥ || vaiśasaṃ nāma viṣayaṃ lubdhakena samanvitaḥ

97.54

andhāvamīṣāṃ paurāṇāṃ nirvākpeśaskṛtāvabhau || akṣaṇvatāmadhipatistābhyāṃ yāti karoti ca

97.55

sa yarhyantaḥpuragato viṣūcīnasamanvitaḥ || mohaṃ
prasādaṃ harṣaṃ vā yāti jāyātmajodbhavam

97.56

evaṃ karmasu saṃsaktaḥ kāmātmā vañcito'budhaḥ || mahiṣī yadyadīheta tattaddevābhyavartata

97.57

kvacitpibantyāṃ pibati madirāṃ madavihvalaḥ || aśnantyāṃ kvacidaśnāti jakṣatyāṃ saha jakṣati

97.58

kvacidgāyati gāyantyāṃ rudatyāṃ rudati kvacit
kvaciddhasantyāṃ hasati jalpantyāmanujalpati

97.59

kvaciddhāvati dhāvantyāṃ tiṣṭhantyāmanutiṣṭhati || anuśete śayānāyāmanvāste kvacidāsatīm

97.60

kvacicchṛṇoti śṛṇvantyāṃ paśyantyāmanupaśyati || kvacijjighrati jighrantyāṃ spṛśantyāṃ spṛśati kvacit

97.61

kvacicca śocatīṃ
jāyāmanuśocati dīnavat || anuhṛṣyati hṛṣyantyāṃ muditāmanumodate

97.62

vipralabdho mahiṣyaivaṃ sarvaprakṛtivañcitaḥ || necchannanukarotyajñaḥ
klaibyātkrīḍāmṛgo yathā

97.62.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe caturthaskandhe purañjanopākhyāne pañcaviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)