Brahmavaivartapurana 3.23
Brahmavaivartapurāṇa 3.23
- Language
- Sanskrit
3.23.1
.. nārada uvāca .. ..
3.23.2
śrutaṃ kimadbhutaṃ brahman hareścaritamaṅgalam ..
3.23.3
viśeṣatastava mukhe hyatīva sumanoharam .. 1 ..
3.23.4
mṛtāyāṃ munikanyāyāṃ śāpāddurvāsaso muneḥ ..
3.23.5
kiṃ cakāra samāgatya tanme brūhi tapodhana .. 2 ..
3.23.6
.. śrīnārāyaṇa uvāca .. ..
3.23.7
sarasvatīnadītīre tapasyāṃ kurvato muneḥ ..
3.23.8
papāta dhautamūrdhvācca dhāryamāṇaṃ ca vāyunā .. 3 ..
3.23.9
pṛthivyāṃ patite vastre tapastyaktvā munīśvaraḥ ..
3.23.10
dhyānena bubudhe sarvaṃ kanyāsaṃbandhi saṃkaṭam..4..
3.23.11
jagāma śokāviṣṭo'pi tūrṇaṃ jāmāturāśramam..
3.23.12
siṣeca pṛthivīreṇūcchaśvannayanabindunā ..5..
3.23.13
gatvā''layasamīpaṃ ca vipraḥ kātaramānasaḥ ..
3.23.14
he vatse kandalītyevamuvāca ca punaḥpunaḥ.. .. 6 ..
3.23.15
śvaśarasya svaraṃ jñātvā durvāsā bhayavihvalaḥ ..
3.23.16
bahirbabhūva śīghraṃ ca papāta caraṇāmbuje .. 7 ..
3.23.17
praṇamya śvaśuraṃ śokādvilalāpa bhṛśaṃ punaḥ ..
3.23.18
pravṛttiṃ kathayāmāsa mūlato munisattamam .. 8 ..
3.23.19
śrutvā vārtāṃ śucā''viṣṭaḥ papāta dharaṇītale ..
3.23.20
mūrcchāmāpa mahājñānī niśceṣṭo hi yathā mṛtaḥ .. 9 ..
3.23.21
mṛtaṃ dṛṣṭvā sa durvāsā mune manasi saṃkaṭam ..
3.23.22
cetanāṃ kārayāmāsa prayatnena mahāmuneḥ .. 4.25.10 ..
3.23.23
saṃprāpya cetanāṃ śīghramuvāca taṃ puraḥ sthitam ..
3.23.24
jāmātaraṃ śokayutaṃ bhītaṃ praṇatakandharam .. 11 ..
3.23.25
mahāśokādaśrupūrṇaṃ raktapaṅkajalocanam ..
3.23.26
kopātkampitavāñchaśvatsaṃtrastaḥ sphuritādharaḥ .. 12 ..
3.23.27
aurva uvāca ..
3.23.28
aye brahmannatrivaṃśa pautrastvaṃ jagatīpateḥ ..
3.23.29
svalpadoṣe bahutaraḥ kṛto daṇḍastvayā katham ..13..
3.23.30
tvajjanma śaṃkarāṃśena śiṣyastasya jagadguroḥ ..
3.23.31
vedavedāṅgavijñaśca sarvajño guṇavānsvayam .. 14 ..
3.23.32
anasūyā mahāsādhvī kamalāṃśā tava prasūḥ ..
3.23.33
na jāne kena doṣeṇa tava caitādṛśī matiḥ .. 15 ..
3.23.34
guṇavāñjanako yasya mātā guṇavatī satī ..
3.23.35
tayoḥ putro dayāhīno gatiḥ sūkṣmā śruteraho .. 16 ..
3.23.36
mama prāṇādhikā kanyā mudā tvayi samarpitā..
3.23.37
mahāguṇānvitā svalpadoṣeṇa parimiśritā .. 17 ..
3.23.38
vāgduṣṭāyāśca daṇḍo hi parityāgaḥ śrutau śrutaḥ ..
3.23.39
tvayā krodhādyadi tyaktā pitrā yatnena pālitā ..18..
3.23.40
madapatyaṃ svalpadoṣe yato bhasmīkṛtaṃ tvayā ..
3.23.41
parābhavastava mahānbhaviṣyati na saṃśayaḥ .. 19 ..
3.23.42
mahatāṃ kṣudrajantūnāṃ sarveṣāṃ jīvināṃ sadā ..
3.23.43
sraṣṭā pātā ca śāstā ca bhagavānkaruṇānidhiḥ .. 4.25.20 ..
3.23.44
ityuktvā ca muniśreṣṭho vilapya ca punaḥ punaḥ ..
3.23.45
he'mba vatse hyayītyuktvā jagāma svālayaṃ ruṣā ..21..
3.23.46
gate munīndre durvāsā vilalāpa bhṛśaṃ punaḥ ..
3.23.47
jñānena vismṛtaḥ śoko babhūva dviguṇaḥ punaḥ .. 22 ..
3.23.48
śokānalo hi kālena vicchinno jñānabhasmanā ..
3.23.49
bandhudarśanaśuṣkendhadānena vardhate punaḥ .. .. 23 ..
3.23.50
smāraṃsmāraṃ priyāṃ tatra vilapya ca punaḥpunaḥ ..
3.23.51
bodhayitvā svamātmānaṃ tapasyāyāṃ mano dadhau .. 24 ..
3.23.52
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ muneḥ śāpasya kāraṇam ..
3.23.53
babhūva tasya kālena duḥsahaśca parābhavaḥ .. 25 ..
3.23.54
nārada uvāca ..
3.23.55
durvāsāḥ śaṃkarasyāṃśaḥ śivatulyaśca tejasā ..
3.23.56
tejasvī ko mahāneva cakāra tatparābhavam .. 26 ..
3.23.57
śrīnārāyaṇa uvāca ..
3.23.58
ambarīṣo hi rājendraḥ sūryavaṃśasamudbhavaḥ ..
3.23.59
śrīkṛṣṇacaraṇāmbhoje tanmanāḥ saṃtataṃ mune .. 27 ..*
na rājyeṣu na bhāryāsu na putreṣu prajāsu ca ..
3.23.60
na saṃpatsu kṣaṇaṃ cittaṃ puṇyakarmārjiṃtāsu ca .. 28 ..
3.23.61
dhyāyate'harniśaṃ dharmī svante jñāne hariṃ mudā ..
3.23.62
mahājitendriyaḥ śānto viṣṇuvrataparāyaṇaḥ .. 29 ..
3.23.63
ekādaśī vratarataḥ kṛṣṇapūjāsu tatparaḥ ..
3.23.64
sarvakarmasvaliptaśca kartā kṛṣṇārpiteṣu ca ..4.25.30..
3.23.65
sutīkṣṇaṃ ṣoḍaśāraṃ ca hareścakraṃ sudarśanam ..
3.23.66
tejasā haritulyaṃ ca sūryakoṭisamaprabham .. 31 ..
3.23.67
brahmādibhiḥ stūyamānaṃ pūjitaṃ ca surāsuraiḥ ..
3.23.68
prabhuṇā rakṣitaṃ śaśvadrakṣāyai nṛpasannidhau .. .. 32 ..
3.23.69
ekādaśīvrataṃ kṛtvā dvādaśīdivase sati ..
3.23.70
snātvā vidhāya pūjāṃ ca kālena vidhipūrvakam ..33..
3.23.71
dattvā dānaṃ brāhmaṇebhyaḥ suvarṇarajatādikam ..
3.23.72
brāhmaṇānbhojayitvā ca bhojanārthamuvāsa ha .. 34 ..
3.23.73
etasminnantare viprastapasvī kṣudhito mune ..
3.23.74
daṇḍī chatrī śuklavāsā bibhrattilakamuttamam .. 35 ..
3.23.75
jaṭilo'tikṛśastrastaḥ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukaḥ ..
3.23.76
tatrājagāma bhagavāndurvāsā nṛpateḥ puraḥ .. 36 ..
3.23.77
sa ca dṛṣṭvā munīndraṃ tamutthāya ca praṇamya ca ..
3.23.78
dattvā pādyaṃ ca saṃprītyā svarṇasiṃhāsanaṃ dadau .. 37 ..
3.23.79
tasmai dattvā ''śiṣaṃ vipraḥ samuvāsa sukhāsane ..
3.23.80
papraccha rājā taṃ prītaḥ kā''jñā te vada kāmitam .. 38 ..
3.23.81
nṛpendravacanaṃ śrutvā tamuvāca mahāmuniḥ..
3.23.82
bubhukṣitasya me rājandehyannaṃ vidhipūrvakam..39..
3.23.83
kiṃtvaghamarṣaṇamantraṃ tu japtvā''yāmyacireṇa vai ..
3.23.84
kṣaṇaṃ pratīkṣatāṃ rājannityuktvā ca gato muniḥ .. 4.25.40 ..
3.23.85
gate vipre tu rājarṣiścintāṃ prāpa duratyayām ..
3.23.86
vilokya vigataprāyāṃ dvādaśīṃ bhayasaṃyutaḥ .. 41 ..
3.23.87
etasminnantare tatra samāyāntaṃ guruṃ mudā ..
3.23.88
natvā nivedya sarvaṃ tu nṛpatiḥ samuvāca ha .. 42 ..
3.23.89
nāyāti muniśārdūlaḥ prayāti dvādaśī tithiḥ ..
3.23.90
saṃkaṭe'sminvidheyaṃ ca vivicya vidhipūrvakam ..
3.23.91
śīghraṃ vada muniśreṣṭha bhadrābhadraṃ ca māmiti .. 43 ..
3.23.92
śrutvā nṛpoktiṃ tvaritamuvāca munipuṃgavaḥ ..
3.23.93
hitaṃ tathyaṃ ca vedoktaṃ pariṇāmasukhāvaham .. 44 ..
3.23.94
vaśiṣṭha uvāca ..
3.23.95
dvādaśyāṃ samatītāyāṃ trayodaśyāṃ tu pāraṇam ..
3.23.96
upavāsaphalaṃ hatvā vratinaṃ hanti niścitam .. 45 ..
3.23.97
brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ bhavettasya śrutau śrutam..
3.23.98
bhakṣyadravyaṃ surātulyamityāha kamalodbhavaḥ ..46..
3.23.99
na bhojayitvā mūḍhaścedatithiṃ samupasthitam ..
3.23.100
sa trastaḥ kṣudhito bhuṅkte kumbhīpāke vrajeddhuvam..47..
3.23.101
śatavarṣaṃ tatra tiṣṭhannaraścāṇḍālatāṃ vrajet ..
3.23.102
vyādhiyukto daridraśca bhavejjanmani janmani .. 48 ..
3.23.103
ato'tisūkṣmaṃ kiṃ brūmo'dhunā parama saṃkaṭe ..
3.23.104
rakṣāṃ kuru dvayordharmaṃ samālokya vadāmi te ..49..
3.23.105
upavāsaphalaṃ rakṣa kṛṣṇasya caraṇodakam ..
3.23.106
bhuktvā śīghramapo rājaṃstadbhakṣaṇamabhakṣaṇam ..4.25.50..
3.23.107
ityuktvā brahmaṇaḥ putro virarāma mahāmune ..
3.23.108
bubhuje tajjalaṃ kiṃcitkṛṣṇapādāmbujaṃ smaran..51..
3.23.109
etasminnantare brahmannājagāma munīśvaraḥ ..
3.23.110
ciccheda kopātsarvajñaḥ svajaṭāṃ nṛpateḥ puraḥ .. 52 ..
3.23.111
tataḥ samutthitaḥ śīghraṃ puruṣo'gniśikhopamaḥ ..
3.23.112
khaḍga hasto mahābhīmo rājendraṃ hantumudyataḥ ..53..
3.23.113
hareścakraṃ ca taṃ dṛṣṭvā sūryakoṭisamaprabham..
3.23.114
ciccheda kṛtyāpuruṣaṃ brāhmaṇaṃ chettumudyatam ..54..
3.23.115
dṛṣṭvā sudarśanaṃ vipro dudrāva bhayavihvalaḥ ..
3.23.116
dvijaḥ paścāttaṃ dadarśa jvaladagniśikhopamam .. 55 ..
3.23.117
brahmāṇḍakramaṇaṃ kṛtvā nirviṇṇo'ti bhayākulaḥ ..
3.23.118
taṃ ca matvā jagannāthaṃ brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayau .. 56 ..
3.23.119
trāhitrāhītyevamuktvā viveśa brahmaṇaḥ sabhām ..
3.23.120
utthāya brahmā viprendraṃ papraccha kuśalaṃ mune .. 57 ..
3.23.121
sarvaṃ sa kathayāmāsa vṛttāntaṃ mūlato vidhim ..
3.23.122
śrutvā brahmā niśaśvāsa tamuvāca bhayākulaḥ .. 58 ..
3.23.123
brahmovāca ..
3.23.124
haridāsaṃ vatsa śaptuṃ gato'si kasya tejasā ..
3.23.125
rakṣitā yasya bhagavāṃstaṃ ko hantā jagattraye .. 59 ..
3.23.126
kṣudrāṇāṃ mahatāṃ caiva bhaktānāṃ rakṣaṇāya ca ..
3.23.127
rarakṣa saṃtataṃ cakraṃ śrīharirbhaktavatsalaḥ .. 4.25.60 ..
3.23.128
yo mūḍho vaiṣṇavaṃ dveṣṭi viṣṇuprāṇasamaṃ dvija ..
3.23.129
tasya saṃhārakartāraṃ saṃhartumīśvaro hariḥ ..61..
3.23.130
śīghraṃ sthānāntaraṃ gaccha vatsa trāṇaṃ na vā'dhunā ..
3.23.131
anyathā tvāṃ mayā sārdhaṃ haniṣyati sudarśanam .. 62 ..
3.23.132
kiṃ brahmalokaṃ brahmāṇḍaṃ dagdhuṃ śaktaṃ kṣaṇena yat ..
3.23.133
tejasā viṣṇutulyaṃ yatkenānyena nivāryate .. 63 ..
3.23.134
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā tato dudrāva brāhmaṇaḥ ..
3.23.135
trasto jagāma kailāsaṃ śaṃkaraṃ śaraṇaṃ bhiyā .. 64 ..
3.23.136
kṛpānidhāna māṃ rakṣetyuvāca śaṃkaraṃ bhiyā ..
3.23.137
na praccha kuśalaṃ sarvajño brāhmaṇaṃ śivaḥ .. 65 ..
3.23.138
uvāca dīnadīneśaḥ saṃhartā jagatāṃ kṣaṇāt ..
3.23.139
sthiro bhava dvijaśreṣṭha madīyaṃ vacanaṃ śṛṇu .. 66 ..
3.23.140
śaṃkara uvāca ..
3.23.141
pautrastvaṃ jagatāṃ dhāturatreśca tanayo mune ..
3.23.142
vedajñātā'si sarvajña mūrkhatulyaṃ tu karma te .. 67 ..
3.23.143
vedeṣu ca purāṇeṣu setihāseṣu sarvataḥ ..
3.23.144
nirūpito yaḥ sarveśastaṃ na jānāsi mūḍhavat .. 68 ..
3.23.145
ahaṃ brahmā ca indraśca ādityā vasavastathā ..
3.23.146
dharmendrau ca surāḥ sarve munīndrā manavastathā ..69..
3.23.147
āvirbhūtāstirobhūtā yasya bhrūbhaṅgalīlayā ..
3.23.148
tasya prāṇādhikaṃ bhaktaṃ haṃsi tvaṃ kasya tejasā .. 4.25.70 ..
3.23.149
ahaṃ brahmā ca kamalā durgā vāṇī ca rādhikā ..
3.23.150
na hi bhaktātparāḥ premṇā bhaktāśca sarvataḥ priyāḥ ..71..
3.23.151
kṣudrāṃśca mahato bhaktāñchaśvadrakṣati yatnataḥ ..
3.23.152
sarvāntarātmā bhagavāṃścakreṇa duḥsahena ca .. .. 72 ..
3.23.153
niyujya cakraṃ durvāryaṃ svātmatulyaṃ ca tejasā ..
3.23.154
tathā'pi na pratītiśca svayaṃ gacchati rakṣitum .. 73 ..
3.23.155
svakīyaguṇa nāmnāṃ ca śravaṇādatisaṃbhramaḥ ..
3.23.156
bhaktasaṅge bhramatyeva chāyeva satataṃ hariḥ .. 74 ..
3.23.157
kāntā prāṇādhikā śaśvanna hi ko'pi tato'dhikaḥ ..
3.23.158
bhaktāndveṣṭi svayaṃ sā cettūrṇaṃ tyajati tāṃ prabhuḥ .. 75 ..
3.23.159
sarveṣāṃ ca priyā viprāḥ svaśarīrādapi dvija ..
3.23.160
brāhmaṇebhyaḥ priyā bhaktāḥ prāṇebhyaśca harerapi .. 76 ..
3.23.161
īśvarasya priyaḥ ko vā'priyaḥ ko vā jagattraye ..
3.23.162
yaḥ śiṣṭastaṃ bhajecchaśvaddhyāyate satataṃ sadā .. 77 ..
3.23.163
mahati pralaye brahmanbrahmaṇḍaughe jalaplute ..
3.23.164
na tatra nāśo bhaktānāṃ sarveṣāṃ ca bhaviṣyati .. 78 ..
3.23.165
bhaja brāhmaṇa govindaṃ smara tasya padāmbujam ..
3.23.166
sarvāpado vinaśyanti śrīhareḥ smaraṇādapi .. 79 ..
3.23.167
vraja śīghraṃ ca vaikuṇṭhaṃ vaikuṇṭhaḥ śaraṇaṃ tava ..
3.23.168
dāsyatyevābhayaṃ tubhyaṃ karuṇāsāgaro vibhuḥ .. 4.25.80 ..
3.23.169
etasminnantare vyāptaṃ kailāsaṃ cakratejasā ..
3.23.170
yathā ca sūryakiraṇaiḥ supradīptaṃ mahītalam .. 81 ..
3.23.171
dagdhā jvālākarālaiśca sarve kailāsavāsinaḥ ..
3.23.172
trāhi trāhītyevamuktvā śaṃkaraṃ śaraṇaṃ yayuḥ .. 82 ..
3.23.173
dṛṣṭvā cakraṃ durviṣahaṃ śaṃkaraḥ karuṇānidhiḥ ..
3.23.174
pārvatyā saha saṃprītyā brāhmaṇāyāśiṣaṃ dadau .. 83 ..
3.23.175
tejaḥ satyaṃ tapaḥ satyaṃ yadi ceccirasaṃcitam ..
3.23.176
kṛtāparādho bhītaśca dvijo bhavatu vijvaraḥ .. 84 ..
3.23.177
pārvatyuvāca ..
3.23.178
yatprabhormama puṇyeṣu brāhmaṇaḥ śaraṇāgataḥ ..
3.23.179
mamāśiṣā mahābhītyā śīghraṃ bhavatu vijvaraḥ .. 85..
3.23.180
ityevamuktvā kṛpayā virarāma śivā śivaḥ ..
3.23.181
muniḥ praṇamya deveśaṃ vaikuṇṭhaṃ śaraṇaṃ yayau .. 86 ..
3.23.182
gatvā vaikuṇṭhabhavanaṃ manoyāyī munīśvaraḥ ..
3.23.183
dṛṣṭvā sudarśanaṃ paścādviveśāntaḥpuraṃ hareḥ .. 87 ..
3.23.184
dadarśa śrīhariṃ vipro ratnasiṃhāsanasthitam ..
3.23.185
śaṅkhacakragadāpadmadharaṃ pītāmbaraṃ param .. 88 ..
3.23.186
śyāmaṃ caturbhujaṃ śāntaṃ lakṣmīkāntaṃ manoharam ..
3.23.187
ratnālaṃkāraśobhāḍhyaṃ ratnamālāvibhūṣitam .. 89 ..
3.23.188
īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ bhaktānugrahakātaram ..
3.23.189
sadratnasāraracitaṃ kirīṭojjvalaśekharam .. 4.25.90 ..
3.23.190
pārṣadapravarendraiśca sevitaṃ śvetacāmaraiḥ ..
3.23.191
padmāsevitapādābja sarasvatyā stutaṃ puraḥ .. 91 ..
3.23.192
sunandanandakumudapracaṇḍādibhirāvṛtam ..
3.23.193
guṇānuvādaṃ gāyantaṃ tantraiḥ paśyantamīpsitam .. 92 ..
3.23.194
evaṃbhūtaṃ prabhuṃ dṛṣṭvā daṇḍavatpraṇanāma ca ..
3.23.195
tuṣṭāva sāmavedoktastotreṇa parameśvaram .. 93 ..
3.23.196
.. durvāsā uvāca .. ..
3.23.197
trāhi māṃ kamalākānta trāhi māṃ karuṇānidhe ..
3.23.198
dīnabandho'tidīneśa karuṇāsāgara prabho .. 94 ..
3.23.199
vedavedāṅgasaṃsraṣṭurvidhātuśca svayaṃ vidhe ..
3.23.200
mṛtyormṛtyuḥ kālakāla trāhi māṃ saṃkaṭārṇave .. 95 ..
First 200 of 348 passages. Read on