Brahmavaivartapurana 3.39: adhyāyaḥ 041
Brahmavaivartapurāṇa 3.39
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 041
3.39.1
śrīkṛṣṇa uvāca ..
3.39.2
tadā devāḥ samālocya jagmuste brahmaṇo'ntikam ..
3.39.3
sarve nivedanaṃ cakrurbrahmāṇaṃ jagatāṃ patim .. 1 ..
3.39.4
devā ūcuḥ .. ..
3.39.5
tava sṛṣṭau jagatsraṣṭā ratnādhāro himālayaḥ ..
3.39.6
sa cetprāpsyati mokṣaṃ ca ratnagarbhā kuto mahī .. 2 ..
3.39.7
sutāṃ śūlabhṛte dattvā bhaktyā śaileśvaraḥ svayam ..
3.39.8
nārāyaṇasya sārūpyaṃ saṃprāpsyati na saṃśayaḥ .. 3 ..
3.39.9
tvaṃ tasya nindanaṃ kṛtvā vimatiṃ pratipādaya ..
3.39.10
tvayā vinā kṣamo nānyo gaccha śailagṛhe prabho .. 4 ..
3.39.11
devānāṃ vacanaṃ śrutvā tānuvāca vidhiḥ svayam ..
3.39.12
vacanaṃ nītisāraṃ ca karṇapīyūṣamuttamam .. 5 .. ..
3.39.13
.. brahmovāca ..
3.39.14
nāhaṃ kartuṃ kṣamo vatsāḥ śivanindāṃ suduṣkarām ..
3.39.15
saṃpadvināśarūpāṃ ca vipado bījarūpiṇīm .. 6 ..
3.39.16
bhūteśaṃ prasthāpayata svātmanindāṃ karoti saḥ ..
3.39.17
paranindā vināśāya svanindā yaśase param ..7..
3.39.18
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā taṃ praṇamya surāḥ priye..
3.39.19
śīghraṃ yayuste kailāsaṃ gatvā ca tuṣṭuvuḥ śivam .. 8 ..
3.39.20
sarve nivedanaṃ cakruḥ śaṃkaraṃ karuṇālayam ..
3.39.21
sa yayau śailamūlaṃ ca tānāśvāsya prahasya ca .. 9 ..
3.39.22
devā mumudire sarve śīghraṃ gatvā svamandiram ..
3.39.23
iṣṭasiddhirmude śaśvadasiddhirduḥkhavardhinī .. 4.41.10 ..
3.39.24
atha śailaḥ sabhāmadhye samuvāsa mudā'nvitaḥ ..
3.39.25
bandhuvargaiḥ parivṛtaḥ pārvatīsahitaḥ svayam ..11..
3.39.26
etasminnantare tatra viprarūpī śivaḥ svayam ..
3.39.27
samājagāma sahasā prasannavadanekṣaṇaḥ .. 12 ..
3.39.28
daṇḍī chatrī dīrghavāsā bibhrattilakamuttamam ..
3.39.29
kare sphaṭikamālāṃ ca śālagrāmaṃ gale dadhat .. 13 ..
3.39.30
taṃ ca dṛṣṭvā samuttasthau sagaṇaśca himālayaḥ ..
3.39.31
nanāma daṇḍavadbhūmau bhaktyā'tithimapūrvakam ..14..
3.39.32
nanāma pārvatī bhaktyā prāṇeśaṃ viprarūpiṇam ..
3.39.33
āśiṣaṃ yuyuje vipraḥ sarveṣāṃ prītipūrvakam .. 15 ..
3.39.34
śailadattāsane śīghramuvāsa brāhmaṇaḥ svayam ..
3.39.35
madhuparkādikaṃ sarvaṃ jagrāha prītipūrvakam .. 16 ..
3.39.36
papraccha kuśalaṃ śailo brāhmaṇaṃ ko bhavāniti ..
3.39.37
uvāca sarvaṃ viprendro girīndraṃ sādareṇa ca .. 17 ..
3.39.38
.. brāhmaṇa uvāca ..
3.39.39
ghāṭikāṃ vṛttimāśritya bhramāmi dharaṇītale ..
3.39.40
manoyāyī sarvagāmī sarvajño'haṃ gurorvarāt .. 18 ..
3.39.41
mayā jñātaṃ śaṃkarāya sutāṃ dātuṃ tvamicchasi ..
3.39.42
imāṃ padmāsamāṃ divyāmajñātakulaśīline .. 19 ..
3.39.43
nirāśrayāyāsaṅgayārūpāya nirguṇāya ca..
3.39.44
śmaśānagāmine sarvabhūtanāthāya yogine .. 4.41.20 ..
3.39.45
digvāsase'higātrāya vibhūtibhūṣaṇāya ca ..
3.39.46
vyālagrāhisvarūpāya kālavyāpādanāya ca..21..
3.39.47
ajñātamṛtyave'jñāyānāthāyābandhave bhave..
3.39.48
taptasvarṇajaṭābhāradhāriṇe nirdhanāya ca .. 22 ..
3.39.49
ajñātavayase'tīva vṛddhāya cāvikāriṇe..
3.39.50
sarvāśrayāya bhramiṇe nāgahārāya bhikṣave .. 23 ..
3.39.51
nibodha jñānināṃ śreṣṭhaṃ nārāyaṇaṃ kulodbhavam ..
3.39.52
sa te pātrānurūpaśca pārvatīdātṛkarmaṇi .. 24 ..
3.39.53
mahājanaḥ smeramukhaḥ śrutimātrādbhaviṣyati ..
3.39.54
lakṣaśailādhipastvaṃ ca na tasyaiko'sti bāndhavaḥ .. 25 ..
3.39.55
bāndhavānmenakāṃ praśnaṃ kuru śīghraṃ prayatnataḥ..
3.39.56
sarvānpṛccha ca yatnena he bandho pārvatīṃ vinā .. 26 ..
3.39.57
rogiṇe nauṣadhaṃ śaśvatkupathyaṃ rocate sadā ..
3.39.58
ityuktvā brāhmaṇaḥ śīghraṃ snātvā bhuktvā mudā'nvitaḥ ..27 ..
3.39.59
jagāma svālayaṃ śānto vṛndāvanavinodini ..
3.39.60
brāhmaṇasya vacaḥ śrutvā menovāca himālayam ..
3.39.61
śokena sāśrunayanā hṛdayena vidūyatā .. 28 ..
3.39.62
menakovāca ..
3.39.63
śṛṇu śailendra madvākyaṃ pariṇāmasukhāvaham .. 29 ..
3.39.64
pṛccha śailavarānasmai na dāsyāmi sutāmaham ..
3.39.65
tyakṣyāmi sarvānviṣayānbhakṣyāmi viṣameva ca .. 4.41.30 ..
3.39.66
gale baddhvā'mbikāṃ paśya yāsyāmi ghorakānanam ..
3.39.67
gṛhītvā pārvatīṃ menā gatvā kopālayaṃ ruṣā ..31..
3.39.68
tyaktvā''hāraṃ rudantī ca cakāra śayanaṃ bhuvi..
3.39.69
etasminnantare tatra vasiṣṭho bhrātṛbhiḥ saha .. 32 ..
3.39.70
ājagāma punastaiśca yuktā paścādarundhatī ..
3.39.71
praṇamya śailastānsarvānsvarṇasiṃhāsanaṃ dadau .. 33 ..
3.39.72
dattvā ṣoḍaśopacārānpūjayāmāsa bhaktitaḥ ..
3.39.73
ṛṣayaśca sabhāmadhye sukhamūṣuḥ sukhāsane .. 34 ..
3.39.74
jagāmārundhatī tūrṇaṃ yatra menā ca pārvatī..
3.39.75
gatvā dadarśa menāṃ ca śayānāṃ śokamūrcchitām .. 35 ..
3.39.76
uvāca madhuraṃ sādhvī sāvadhānāṃ hitaṃ vacaḥ ..
3.39.77
arundhatyuvāca ..
3.39.78
uttiṣṭha menake sādhvi tvadgṛhe'hamarundhatī .. 36 ..
3.39.79
pitṝṇāṃ mānasī kanyā māṃ jānīhi vidhervadhūm ..
3.39.80
arundhatyāḥ svaraṃ śrutvā śīghramutthāya menakā ..
3.39.81
uvāca śirasā natvā tāṃ padmāmiva tejasā .. 37 ..
3.39.82
menakovāca ..
3.39.83
aho'dya kimidaṃ puṇyamasmākaṃ puṇyajanmanām .. 38 ..
3.39.84
vadhūrjagadvidheḥ patnī vasiṣṭhasya mamālaye ..
3.39.85
saṃbhrameṇedamevokte gṛhaṃ te'haṃ ca kiṃkarī .. .. 39 ..
3.39.86
īśvarī jagatāṃ sraṣṭurāgatā bahupuṇyataḥ ..
3.39.87
pādyaṃ dattvā svarṇapīṭhe vāsayāmāsa tāṃ satīm .. 4.41.40 ..
3.39.88
bhojayāmāsa miṣṭānnaṃ bubhuje kanyayā saha ..
3.39.89
śivasya hetornītiṃ ca bodhayāmāsa menakām .. 41 ..
3.39.90
arundhatī prasaṅgena saṃbandhayojanāni ca ..
3.39.91
atha śailamṛṣīndrāśca nītisāraṃ paraṃ vacaḥ ..
3.39.92
bodhayāmāsuḥ saṃbandhayojanāni prasaṅgataḥ .. 42 ..
3.39.93
ṛṣaya ūcuḥ ..
3.39.94
śailendra śrūyatāṃ vākyamasmākaṃ śubhakārakam .. 43 ..
3.39.95
śivāya pārvatīṃ dehi saṃhartuḥ śvaśuro bhava ..
3.39.96
ayācitāraṃ deveśaṃ bodhayāśu prayatnataḥ .. 44 ..
3.39.97
tava śaṅkāvināśāya brahmasaṃbandhakarmaṇi ..
3.39.98
necchako dārasaṃyoge śaṃkaro yogināṃ varaḥ .. 45 ..
3.39.99
vidheḥ prārthanayā deva tava kanyāṃ grahīṣyati..
3.39.100
duhituste tapasyānte pratijñānaṃ cakāra saḥ .. 46 ..
3.39.101
hetudvayena yogīndro vivāhaṃ ca kariṣyati ..
3.39.102
ṛṣīṇāṃ vacanaṃ śrutvā prahasya ca himālayaḥ ..
3.39.103
uvāca kiṃcidbhītaśca paraṃ vinayapūrvakam .. 47 ..
3.39.104
himālaya uvāca ..
3.39.105
śivasya rājasāmagrīṃ na hi paśyāmi kāṃcana ..
3.39.106
kiṃcidāśramamaiśvaryaṃ kiṃ vā svajanabāndhavam .. 48 ..
3.39.107
na kanyāmatinirliptayogine dātumarhati ..
3.39.108
yūyaṃ vidhātuḥ putrāśca satyaṃ vadata niścitam .. 49 ..
3.39.109
nānurūpāya putrāya pitā kanyā dadāti cet ..
3.39.110
kālāllobhādbhayānmohācchatābdaṃ narakaṃ vrajet .. 4.41.50 ..
3.39.111
na hi dāsyāmyahaṃ kanyāmicchayā śūlapāṇine ..
3.39.112
yadvidhānaṃ bhavedyogyamṛṣayastadvidhīyatām .. 51 ..
3.39.113
himālayavacaḥ śrutvā vasiṣṭho vidhinandanaḥ ..
3.39.114
vedavedāṅgavijñātā vedoktaṃ vaktumudyataḥ .. 52 ..
3.39.115
vasiṣṭha uvāca ..
3.39.116
vacanaṃ vividhaṃ śaila laukike vaidike tathā ..
3.39.117
sarvaṃ jānāti śāstrajño nirmalajñānacakṣuṣā .. 53 ..
3.39.118
asatyamahitaṃ paścātsāmprataṃ śrutisundaram ..
3.39.119
subuddhaṃ śatrurvadati na hitaṃ ca kadācana .. 54 ..
3.39.120
āpātaprītijanakaṃ pariṇāmasukhāvaham ..
3.39.121
dayālurdharmaśīlaśca bodhayatyeva bāndhavam .. .. 55 ..
3.39.122
śrutimātrātsudhātulyaṃ sarvakāle sukhāvaham ..
3.39.123
satyasāraṃ hitakaraṃ vacasāṃ śreṣṭhamīpsitam .. 56 ..
3.39.124
evaṃ ca trividhaṃ śaila nītiśāstranirūpitam ..
3.39.125
kathyatāṃ triṣu madhye kiṃ vadāmi vākyamīpsitam ..57..
3.39.126
bāhyasaṃpadvihīnaśca śaṃkarastridaśeśvaraḥ ..
3.39.127
tattvajñānasamudreṣu sannimagnaikamānasaḥ ..58 ..
3.39.128
āpātabhramasaṃpattirvidyucchrīriva nāśinī ..
3.39.129
sadānandasyeśvarasya svātmārāmasya kā spṛhā .. 59 ..
3.39.130
gṛhī dadāti svasutāṃ rājyasaṃpattiśāline ..
3.39.131
kanyāṃ vidveṣiṇe dattvā kanyāghātī bhavetpitā .. 4.41.60 ..
3.39.132
ko vadecchaṃkaro duḥkhī kubero yasya kiṃkaraḥ..
3.39.133
bhrūbhaṅgalīlayā sṛṣṭiṃ sraṣṭuṃ naṣṭuṃ kṣamo hi yaḥ..61..
3.39.134
nirguṇaḥ paramātmā ca ya īśaḥ prakṛteḥ paraḥ ..
3.39.135
sarveśaḥ sa ca nirlipto liptaśca sarvajantuṣu .. 62 ..
3.39.136
sa ekaḥ sṛṣṭisaṃhāre sa sarvaḥ sṛṣṭikarmaṇi ..
3.39.137
nirākāraśca sākāro vibhuḥ svecchāmayaḥ svayam .. 63 ..
3.39.138
ya īśastrividhāṃ mūrtiṃ vidhatte sṛṣṭikarmaṇi ..
3.39.139
sṛṣṭisthityantajananīṃ brahmaviṣṇuśivābhidhām..64..
3.39.140
brahmā ca brahmalokastho viṣṇuḥ kṣīrodavāsakṛt ..
3.39.141
śivaḥ kailāsavāsī ca sarvāḥ kṛṣṇavibhūtayaḥ .. 65 ..
3.39.142
śrīkṛṣṇaśca dvidhābhūto dvibhujaśca caturbhujaḥ ..
3.39.143
caturbhujaśca vaikuṇṭhe goloke dvibhujaḥ svayam ..66 ..
3.39.144
tasya devasya teṃ'śāśca brahmaviṣṇumaheśvarāḥ ..
3.39.145
keciddevāḥ kalāstasya kalāṃśāścaiva kecana .. 67 ..
3.39.146
kṛṣṇaḥ sṛṣṭyunmukhaścāpi prakṛtiṃ tatra nirmame ..
3.39.147
nirmāya tāṃ ca tadyonau vīryādhānaṃ cakāra ha ..68..
3.39.148
tato ḍimbhaḥ samudbhūtastanmadhye ca mahāvirāṭ ..
3.39.149
mahāviṣṇuḥ sa vijñeyo śrīkṛṣṇaṣoḍaśāṃśakaḥ .. 69 ..
3.39.150
nābhipadmodbhavo brahmā tasyaiva jalaśāyinaḥ ..
3.39.151
bhālodbhavastasya sraṣṭuḥ śaṃkaraścandraśekharaḥ .. 4.41.70 ..
3.39.152
mahāviṣṇurvāmapārśvātsaṃbhūto viṣṇureva ca ..
3.39.153
sarve prākṛtikāḥ śaila brahmaviṣṇuśivādayaḥ .. 71 ..
3.39.154
dhatte caturvidhāṃ mūrtiṃ prakṛtiḥ kṛṣṇasaṃbhavā ..
3.39.155
aṃśena līlayā sṛṣṭyai kalayā bahudhā tayā ..72..
3.39.156
kṛṣṇavāmāṃgasaṃbhūtā rādhā rāseśvarī svayam ..
3.39.157
mukhodbhavā svayaṃ vāṇī rāgādhiṣṭhātṛdevatā .. 73 ..
3.39.158
vakṣaḥsthalodbhavā lakṣmīḥ sarvasaṃpatsvarūpiṇī ..
3.39.159
śivā tejaḥsu devānāmāvirbhāvaṃ cakāra sā .. 74 ..
3.39.160
nihatya dānavānsarvāndevebhyaśca śriyaṃ dadau ..
3.39.161
prāpya kalpāṃtare janma jaṭhare dakṣayoṣitaḥ .. 79 ..
3.39.162
nāmnā satī śivaṃ prāpa dakṣastasmai dadau ca tām ..
3.39.163
yogena dehaṃ tatyāja śrutvā sā bhartṛniṃdanam..76..
3.39.164
pitṝṇāṃ mānasī kanyā menakā tava gehinī ..
3.39.165
lalābha tasyā jaṭhare janma sā jagadaṃbikā .. 77 ..
3.39.166
śivā śivasya patnīyaṃ śaila janmanijanmani ..
3.39.167
kalpe kalpe buddhirūpā jñānināṃ jananī parā ..78...
3.39.168
jatismarā ca sarvajñā siddhidā siddhirūpiṇī ..
3.39.169
asyā asthicitābhasma bhaktyā dhatte śivaḥ svayama..79..
3.39.170
dehi tvaṃ svecchayā kanyāṃ dehi bhadra śivāya ca ..
3.39.171
athavā sā svayaṃ kāṃtasthānaṃ yāsyati drakṣyati ..4.41.80..
3.39.172
prāktanādyasya yā kāṃtā sā taṃ prāpnoti vallabham ..
3.39.173
prajāpaternibaṃdhaṃ ca na ko'pi khaṃḍituṃ kṣamaḥ ..81..
3.39.174
vivāhe notsukaḥ śaṃbhuḥ svātmārāmaśca tattvavit ..
3.39.175
tuṣṭuvustaṃ surāḥ sarve tārakākhyena pīḍitāḥ .. 82 ..
3.39.176
devānāṃ pīḍanaṃ dṛṣṭvā brahmaṇā prārthito vibhuḥ ..
3.39.177
kṛpayā svīcakārāśu kṛpālurdevasaṃsadi .. 83 ..
3.39.178
kṛtvā pratijñāṃ yogīṃdro dṛṣṭvā kleśamasaṃkhyakam ..
3.39.179
duhituste tapaḥsthānamājagāma dvijātmakaḥ .. 84 ..
3.39.180
tāmāśvāsya varaṃ dattvā jagāma nijamaṃdiram ..
3.39.181
tacchrutvaivāyayuḥ sarve surāḥ śakrādayo mudā .. 85 ..
3.39.182
nārāyaṇaśca bhagavānbrahmā dharmaśca sāṃpratam ..
3.39.183
ṛṣayo munayaḥ sarve gaṃdharvā yakṣarākṣasāḥ .. 86 ..
3.39.184
tatra sarve mudā yuktaiḥ samālocanakartṛbhiḥ ..
3.39.185
prasthāpitā vayaṃ śīghramanṛṇā sā aruṃdhatī.. 87 ..
3.39.186
tava prabodhane prītirvarddhate mahatī sadā ..
3.39.187
saṃprāptaṃ śubhakāryaṃ ca sarvakālasukhāvaham .. 88 ..
3.39.188
śivāṃ śivāya śaileṃdra svecchayā cenna dāsyasi .. .
bhavitā vā vivāhaśca bhavitavyabalena ca .. 89 ..
3.39.189
āgamiṣyati devo yo nārāyaṇasahāyavān ..
3.39.190
ratnasārarathe kṛtvā devānāṃ pravaraṃ varam .. 4.41.90 ..
3.39.191
yogīṃdrāṇāṃ vareṇyaṃ taṃ jñānināṃ ca gurorgurum ..
3.39.192
ādimadhyāṃtarahitamavikāramajaṃ param .. 91 ..
3.39.193
varaṃ dadau śivāyai sa śivaśca tapasaḥ sthale ..
3.39.194
na hīśvarapratijñātaṃ durlabhaṃ viphalaṃ bhavet .. 92 ..
3.39.195
brahmādistaṃbaparyataṃ sarvaṃ naśvaramasthiram ..
3.39.196
aho pratijñā durlaṅghyā sādhūnāmavināśinī .. 93 ..
3.39.197
eko maheṃdraḥ śailānāṃ pakṣāṃściccheda līlayā ..
3.39.198
pavano līlayā meroḥ śṛṃgabhaṃgaṃ cakāra ha .. .. 94 ..
3.39.199
ke vā śaileṣu yoddhāraḥ suraiḥ saha himālaya ..
3.39.200
patiṣyaṃti samudreṣu pavanaiḥ preritāḥ kṣaṇāt .. 95 ..
First 200 of 305 passages. Read on
Linked texts (2)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit