Brahmavaivartapurana 3.6
Brahmavaivartapurāṇa 3.6
- Language
- Sanskrit
3.6.1
.. nārada uvāca .. ..
3.6.2
janmāṣṭamīvrataṃ brūhi vratānāṃ vratamuttamam ..
3.6.3
phalaṃ jayaṃtīyogasya sāmānyenaiva sāṃpratam .. 1 ..
3.6.4
ko vā doṣo'pyakaraṇe bhojano vā mahāmune ..
3.6.5
upavāsaphalaṃ kiṃ vā jayaṃtyāṃ ca susaṃmatam .. 2 ..
3.6.6
vrataṃ pūjāvidhānaṃ ca saṃyamasya ca sāṃpratam ..
3.6.7
upavāsapāraṇayoḥ suvicārya vada prabho .. 3 ..
3.6.8
.. nārāyaṇa uvāca .. ..
3.6.9
kṛtvā haviṣyaṃ saptamyāṃ saṃyataḥ pāraṇe tathā ..
3.6.10
aruṇodayavelāyāṃ samutthāya pare'hani .. 4 ..
3.6.11
prātaḥkṛtya saṃvidhāya snātvā saṃkalpamācaret ..
3.6.12
vratopavāsayorbrahmañchrīkṛṣṇaprītihetukam .. 5 ..
3.6.13
manvādidivase prāpte yatphalaṃ snānapūjanaiḥ ..
3.6.14
phalaṃ bhādrapade'ṣṭamyāṃ bhavetkoṭiguṇaṃ dvija .. 6 ..
3.6.15
tasyāṃ tithau vārimātraṃ pitṝṇāṃ yaḥ prayacchati ..
3.6.16
gayāśrāddhaṃ kṛtaṃ tena śatābdaṃ nātra saṃśayaḥ .. 7 ..
3.6.17
snātvā nityakriyāṃ kṛtvā nirmāya sūtikāgṛham ..
3.6.18
lohakhaṃḍavahnijālairyuktaṃ rakṣakasaṃghakaiḥ.. .. 8 ..
3.6.19
tatra dravyaṃ bahuvidhaṃ nābhicchedanakartanam ..
3.6.20
dhātrīsvarūpāṃ nārīṃ ca yatnataḥ sthāpayedbudhaḥ .. 9 ..
3.6.21
pūjādravyāṇi cārūṇi sopacārāṇi ṣoḍaśa ..
3.6.22
phalānyaṣṭau ca miṣṭāni dravyāṇyeva hi nārada .. 4.8.10 ..
3.6.23
jātīphalaṃ ca kaṃkolaṃ dāḍimaṃ śrīphalaṃ tathā ..
3.6.24
nārikeraṃ ca jaṃbīraṃ kūṣmāṃḍaṃ ca suvāsasam .. 11 ..
3.6.25
āsanaṃ vasanaṃ pādyaṃ madhuparkaṃ tathaiva ca ..
3.6.26
arghyamācanīyaṃ ca snānīyaṃ śayanaṃ tathā ..12 ..
3.6.27
gaṃdhaṃ puṣpaṃ ca naivedyaṃ tāṃbūlamanulepanam ..
3.6.28
dhūpadīpau bhūṣaṇaṃ vai copacārāṃśca ṣoḍaśa .. 13 ..
3.6.29
pādaprakṣālanaṃ kṛtvā dhṛtvā dhaute ca vāsasī ..
3.6.30
ācamya cāsane sthitvā svastivācanapūrvakam .. 14 ..
3.6.31
ghaṭasyāropaṇaṃ kṛtvā saṃpūjya paṃca devatāḥ ..
3.6.32
ghaṭe hyāvāhanaṃ kṛtvā śrīkṛṣṇaṃ parameśvaram .. 15 ..
3.6.33
vasudevaṃ devakīṃ ca yaśodāṃ naṃdameva ca ..
3.6.34
rohiṇīṃ baladevaṃ ca ṣaṣṭhīdevīṃ vasuṃdharām .. 16 ..
3.6.35
rohiṇīṃ brāhmaṇīṃ caiva aṣṭamīṃ sthānadevatām ..
3.6.36
aśvatthāmnā saha baliṃ hanumaṃtaṃ vibhīṣaṇam .. 17 ..
3.6.37
kṛpaṃ paraśurāmaṃ ca vedavyāsaṃ mṛkaṃḍakam ..
3.6.38
sarvasyāvāhanaṃ kṛtvā dhyānaṃ kuryāddharestadā .. 16 ..
3.6.39
puṣpakaṃ mastake nyasya punardhyāyedvicakṣaṇaḥ ..
3.6.40
dhyānaṃ ca sāmavedoktaṃ śṛṇu vakṣyāmi nārada .. 19 ..
3.6.41
brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ kumārāya mahātmane .. 4.8.20 ..
3.6.42
bālaṃ nīlāṃbujābhamatiśayaruciraṃ smeravaktrāṃbujaṃ taṃ
brahmeśānaṃtadharmaiḥ katikatidivasaiḥ stūyamānaṃ paraṃ yat ..
3.6.43
dhyānāsādhyamṛṣīndrairmunigaṇamanujaiḥ siddhasaṃghairasādhyaṃ
yogīṃdrāṇāmaciṃtyamatiśayamatulaṃ sākṣirūpaṃ bhaje'ham .. 21 ..
3.6.44
dhyātvā puṣpaṃ ca dattvā ca tatsarvaṃ ca nivedayet ..
3.6.45
evaṃ vratī vrataṃ kuryācchṛṇu maṃtrakramaṃ mune .. 22 ..
3.6.46
āsanaṃ sarvaśobhāḍhyaṃ sadratnamaṇinirmitam..
3.6.47
vicitraṃ ca vicitreṇa gṛhyatāṃ śobhanaṃ hare .. 23 ..
3.6.48
vasanaṃ vahniśaucaṃ ca nirmitaṃ viśvakarmaṇā ..
3.6.49
prataptasvarṇakhacitaṃ citritaṃ gṛhyatāṃ hare .. 24 ..
3.6.50
pādaprakṣālanārthaṃ ca svarṇapātrasthitaṃ jalam ..
3.6.51
pavitraṃ nirmalaṃ cāru pādyaṃ ca gṛhyatāṃ hare .. 25 ..
3.6.52
madhusarpirdadhikṣīraṃ śarkarāsaṃyutaṃ param ..
3.6.53
svarṇapātrasthitaṃ deyaṃ snānārthaṃ gṛhyatāṃ hare .. 26 ..
3.6.54
dūrvākṣataṃ śuklapuṣpaṃ svacchatoyasamanvitam ..
3.6.55
caṃdanāgurukastūrīsahitaṃ gṛhyatāṃ hare .. 27 ..
3.6.56
susvādu svacchatoyaṃ ca vāsitaṃ gaṃdhavastunā ..
3.6.57
śuddhamācamanīyaṃ ca gṛhyatāṃ parameśvara .. 28 ..
3.6.58
gaṃdhadravyasamāyuktaṃ viṣṇo tailaṃ suvāsitam ..
3.6.59
āmalakyā dravaṃ caiva snānīyaṃ gṛhyatāṃ hare .. 29 ..
3.6.60
sadratnamaṇisāreṇa racitāṃ sumanoharām ..
3.6.61
chāditāṃ sūkṣmavastreṇa śayyāṃ ca gṛhyatāṃ hare .. 4.8.30 ..
3.6.62
cūrṇaṃ ca vṛkṣabhedānāṃ mūlānāṃ dravasaṃyutam ..
3.6.63
kastūrīdravasaṃyuktaṃ gandhaṃ ca gṛhyatāṃ hare .. 31 ..
3.6.64
puṣpaṃ sugaṃdhiyuktaṃ ca saṃyuktaṃ kuṃkumena ca ..
3.6.65
supriyaṃ sarvadevānāṃ sāṃprataṃ gṛhyatāṃ hare .. 32 ..
3.6.66
gṛhyatāṃ svastikoktaṃ ca miṣṭadravyasamanvitam ..
3.6.67
supakvaphalasaṃyuktaṃ naivedyaṃ gṛhyatāṃ hare .. 33 ..
3.6.68
laḍḍukaṃ modakaṃ caiva sarpiḥ kṣīraṃ guḍaṃ madhu ..
3.6.69
navoddhṛtaṃ dadhi takraṃ naivedyaṃ gṛhyatāṃ hare .. 34 ..
3.6.70
śītalaṃ śarkarāyuktaṃ kṣīrasvādusupakvakam ..
3.6.71
tāṃbūlaṃ bhogasāraṃ ca karpūrādisamanvitam .. 35 ..
3.6.72
bhaktyā niveditamidaṃ gṛhyatāṃ parameśvara ..
3.6.73
candanāguru kastūrīkuṃkumadravasaṃyutam .. 36 ..
3.6.74
abīracūrṇaṃ ruciraṃ gṛhyatāṃ parameśvara ..
3.6.75
tarubhedarasotkarṣo gaṃdhayukto'gninā saha .. 37 ..
3.6.76
supriyaḥ sarvadevānāṃ dhūpo'yaṃ gṛhyatāṃ hare ..
3.6.77
ghorāṃdhakāranāśaikahetureva śubhāvahaḥ .. 38 ..
3.6.78
supradīpo dīptikaro dīpo'yaṃ gṛhyatāṃ hare ..
3.6.79
pavitraṃ nirmalaṃ toyaṃ karpūrādisamāyutam .. 39 ..
3.6.80
jīvanaṃ sarvabījānāṃ pānārthaṃ gṛhyatāṃ hare ..
3.6.81
nānāpuṣpasamāyuktaṃ grathitaṃ sūkṣmataṃtunā .. 4.8.40 ..
3.6.82
śarīrabhūṣaṇavaraṃ mālyaṃ ca pratigṛhyatām ..
3.6.83
dattvā deyāni dravyāṇi pūjopayogitāni ca .. 41 ..
3.6.84
vratasthānasthitaṃ dravyaṃ haraye deyameva ca ..
3.6.85
phalāni tarubījāni svādūni suṃdarāṇi ca .. 42 ..
3.6.86
vaṃśavṛddhikarāṇyeva gṛhyatāṃ parameśvara ..
3.6.87
āvāhitāṃśca devāṃśca pratyekaṃ pūjayedvratī .. 43 ..
3.6.88
tānpūjya bhaktibhāvena dadyātpuṣpāṃjalitrayam ..
3.6.89
sunaṃdanaṃdakumudāngopāngopīśca rādhikām .. 44 ..
3.6.90
gaṇeśaṃ kārttikeyaṃ ca brahmāṇaṃ ca śivaṃ śivām ..
3.6.91
lakṣmīṃ sarasvatīṃ caiva dikpālāṃśca grahāṃstathā .. 45 ..
3.6.92
śeṣaṃ sudarśanaṃ caiva pārṣadapravarāṃstathā..
3.6.93
sampūjya sarvadevāṃśca praṇamya daṃḍavadbhuvi ..
3.6.94
brāhmaṇebhyaśca naivedyaṃ dattvā dadyācca dakṣiṇām .. 46 ..
3.6.95
kathāṃ ca janmādhyāyoktāṃ śṛṇuyādbhakti bhāvataḥ ..
3.6.96
tadā kuśāsane sthitvā kuryājjāgaraṇaṃ vratī .. 47 ..
3.6.97
prabhāte cāhnikaṃ kṛtvā saṃpūjya śrīhariṃ mudā ..
3.6.98
brāhmaṇānbhojayitvā ca kārayeddharikīrtanam .. 48 ..
3.6.99
.. nārada uvāca .. ..
3.6.100
vratakālavyavasthāṃ ca vedoktāṃ sarvasaṃmatām ..
3.6.101
vedārthaṃ ca samālocya saṃhitāṃ ca purātanīm ..49..
3.6.102
upavāse jāgaraṇe vrate kiṃ vā phalaṃ mune ..
3.6.103
kiṃ vā pāpaṃ tatra bhuktvā vada vedavidāṃ vara ..4.8.50 ..
3.6.104
.. śrīnārāyaṇa uvāca .. ..
3.6.105
aṣṭamī karkṣasaṃyuktā rātryarthe yadi dṛśyate ..
3.6.106
sa eva mukhyakālaśca tatra jātaḥ svayaṃ hariḥ .. 51 ..
3.6.107
jayaṃ puṇyaṃ ca kurute jayaṃtī tena saṃsmṛtā ..
3.6.108
tatropoṣya vrataṃ kṛtvā kuryājjāgaraṇaṃ budhaḥ .. 52 ..
3.6.109
sarvāpavādaḥ kālo'yaṃ pradhānaḥ sarvasaṃmataḥ ..
3.6.110
iti vedavidāṃ vāṇī cetyuktā vedhasā purā .. 53 ..
3.6.111
tatra jāgaraṇaṃ kṛtvā yaścopoṣya vrataṃ caret ..
3.6.112
koṭijanmārjitātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ .. 54 ..
3.6.113
varjanīyā prayatnena saptamīsahitāṣṭamī ..
3.6.114
sā sarkṣāpi na kartavyā saptamīsahitāṣṭamī ..
3.6.115
aviddhāyāṃ kaṛkṣāyāṃ jāto devakinaṃdanaḥ .. 55 ..
3.6.116
vedavedāṃgaguptetiviśiṣṭaṃ maṃgalakṣaṇe ..
3.6.117
vyatīte rohiṇīṛkṣe vratī kuryācca pāraṇām .. 56 ..
3.6.118
tithyaṃte ca hariṃ smṛtvā kṛtvā devārcanaṃ vratī. ..
3.6.119
pāraṇaṃ pāvanaṃ puṃsāṃ sarvapāpapraṇāśanam .. 57 ..
3.6.120
upavāsāṃgabhūtaṃ ca phaladaṃ siddhikāraṇam ..
3.6.121
sarveṣvevopavāseṣu divā pāraṇamiṣyate .. 58 ..
3.6.122
anyathā phalahāniḥ syātkṛte dhāraṇapāraṇe..
3.6.123
na rātrau pāraṇaṃ kuryādṛte vai rohiṇīvratāt ..59..
3.6.124
niśāyāṃ pāraṇaṃ kuryādvarjayitvā mahāniśām ..
3.6.125
pūrvāhṇe pāraṇaṃ śastaṃ kṛtvā viprasurārcanam .. 4.8.60 ..
3.6.126
sarveṣāṃ saṃmataṃ kuryādṛte vai rohiṇī vratam ..
3.6.127
budhasomasamāyuktā jayaṃtī yadi labhyate ..61..
3.6.128
na kuryādgarbhavāsaṃ ca tatra kṛtvā vrataṃ vratī ..
3.6.129
udaye cāṣṭamī kiṃcinnavamī sakalā yadi .. 62 ..
3.6.130
bhavedbudheṃdusaṃyuktā prājāpatyarkṣasaṃyutā ..
3.6.131
apivarṣaśatenāpi labhyate vā na labhyate .. 63 ..
3.6.132
vrataṃ tatra vratī kuryātpuṃsāṃ koṭiṃ samuddharet ..
3.6.133
nṛṇāṃ vinā vratenāpi bhaktānāṃ hīnasaṃpadām .. 64 ..
3.6.134
kṛtenaivopavāsena prīto bhavati mādhavaḥ ..
3.6.135
bhaktyā nānopacāreṇa rātrau jāgaraṇena ca .. 65 ..
3.6.136
phalaṃ dadāti daityārirjayantīvratasaṃbhavam ..
3.6.137
vittaśāṭhyamakurvāṇaḥ samyakphalamavāpnuyāt ..66..
3.6.138
kurvāṇo vittaśāṭhyaṃ ca labhate sadṛśaṃ phalam ..
3.6.139
aṣṭamyāmatha rohiṇyāṃ na kuryātpāraṇaṃ budhaḥ .. 67 ..
3.6.140
hanyātpurākṛtaṃ puṇyaṃ copavāsārjitaṃ phalam ..
3.6.141
tithiraṣṭaguṇaṃ haṃti nakṣatraṃ ca caturguṇam .. 68 ..
3.6.142
tasmātprayatnataḥ kuryāttithibhāṃte ca pāraṇam ..
3.6.143
mahāniśāyāṃ prāptāyāṃ tithibhāṃtaṃ yadā bhavet .. 69 ..
3.6.144
tṛtīye'hni muniśreṣṭha pāraṇaṃ kurute budhaḥ ..
3.6.145
ṣaṇmuhūrte vyatīte tu rātrāveva mahāniśā .. 4.8.70 ..
3.6.146
labhate brahmahatyāṃ ca tatra bhuktvā ca nārada ..
3.6.147
gomāṃsaviṇmūtrasamaṃ tāṃbūlaṃ ca phalaṃ jalam .. 71 ..
3.6.148
puṃsāmabhakṣyaṃ śuddhānāmodanasya ca kā kathā ..
3.6.149
triyāmāṃ rajanī prāhustyaktvādya ca catuṣṭayam .. 72 ..
3.6.150
nāḍīnāṃ tadubhe sandhye divasādyaṃtasaṃjñite ..
3.6.151
janmāṣṭamyāṃ ca śuddhāyāṃ kṛtvā jāgaraṇaṃ vratam .. 75 ..
3.6.152
śatajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ ..
3.6.153
janmāṣṭamyāṃ ca śuddhāyāmupoṣya kevalaṃ naraḥ .. 74 ..
3.6.154
aśvamedhaphalaṃ tasya vrataṃ jāgaraṇaṃ vinā ..
3.6.155
yadbālye yacca kaumāre yauvane yacca vārdhake .. 75 ..
3.6.156
saptajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ ..
3.6.157
śrīkṛṣṇajanmadivase yaśca bhuktaṃ narādhamaḥ .. 76 ..
3.6.158
sa bhavenmātṛgāmī ca brahmahatyāśataṃ labhet ..
3.6.159
koṭijanmārjitaṃ puṇyaṃ tasya naśyati niścitam .. 77 ..
3.6.160
anarhaścāśuciḥ śaśvaddaive pitrye ca karmaṇi ..
3.6.161
ante vasetkālasūtre yāvaccaṃdradivākarau .. 78 ..
3.6.162
kṛmibhiḥ śūlatulyaiśca tīkṣṇadaṃṣṭraiśca bhakṣitaḥ ..
3.6.163
pāpī tataḥ samutthāya bhārate janma cellabhet .. 79 ..
3.6.164
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi viṣṭhāyāṃ ca kṛmirbhavet ..
3.6.165
gṛdhrakoṭisahasrāṇi śatajanmāni sūkaraḥ .. 4.8.80 ..
3.6.166
śvāpadaḥ śatajanmāni sṛgālaḥ sapta janma ca ..
3.6.167
saptajanmasu sarpaśca kākaśca saptajanmasu .. 81 ..
3.6.168
tato bhavennaro mūko galatkuṣṭhī sadāturaḥ ..
3.6.169
tato bhavetpaśughnaśca vyālagrāhī tato bhavet .. 82 ..
3.6.170
tadaṃte ca bhaveddasyurdharmahīnaśca gṛdhrakaḥ ..
3.6.171
tato bhevatsa rajakastailakārastato bhavet .. 83 ..
3.6.172
tato bhaveddevalako brāhmaṇaśca sadā'śuciḥ ..
3.6.173
upavāsāsamarthaścedekaṃ vipraṃ ca bhojayet .. 84 ..
3.6.174
tāvaddhanāni vā dadyādyadbhuktaṃ dviguṇaṃ bhavet ..
3.6.175
sahasrasaṃmitāṃ devīṃ japedvā prāṇasaṃyamān .. .. 85 ..
3.6.176
kuryāddvādaśasaṃkhyākānyathārthaṃ tadvrate naraḥ ..
3.6.177
ityevaṃ kathitaṃ vatsa śrutaṃ yaddharmavaktrataḥ ..
3.6.178
vratopavāsapūjānāṃ vidhānamakṛte ca yat .. 86 ..
3.6.179
iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe kṛṣṇajanmāṣṭamīvratapūjopavāsanirūpaṇaṃ nāmā ṣṭamo'dhyāyaḥ .. 8 ..
Linked texts (4)
- Smṛtitattva — Raghunandana Bhaṭṭācārya 1520, Sanskrit
- Gadādharapaddhati — Gadādhara Rājaguru 1725, Sanskrit
- Kālasāra — Nārāyaṇa Jyotirvit, Sanskrit
- Kālasāra — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit