Brahmavaivartapurana 4.7: adhyāyaḥ 07
Brahmavaivartapurāṇa 4.7
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 07
4.7.1
nārāyaṇa uvāca ..
4.7.2
harerājñāṃ samādāya haraḥ saṃhṛṣṭamānasaḥ ..
4.7.3
uvāca pārvatīṃ prītyā harisaṃlāpamaṅgalam .. 1 ..
4.7.4
śivājñāṃ ca samādāya śivā saṃhṛṣṭamānasā ..
4.7.5
vādyaṃ ca vādayāmāsa maṃgalaṃ magalavrate .. 2 ..
4.7.6
susnātā sudatī śuddhā bibhratī dhautavāsasī ..
4.7.7
saṃsthāpya ratnakalaśaṃ śukladhānyopari sthiram .. 3 ..
4.7.8
āmrapallavasaṃyuktaṃ phalākṣatasuśobhitam ..
4.7.9
candanāgurukastūrīkuṃkumena virājitam .. 4 ..
4.7.10
ratnāsanasthā ratnāḍhyā ratnodbhavasutā satī ..
4.7.11
ratnasiṃhāsanasthāṃśca saṃpūjya munipuṃgavān .. 5 ..
4.7.12
ratnasiṃhāsanasthaṃ ca saṃpūjya supurohitam ..
4.7.13
candanāgurukastūrīratnabhūṣaṇabhūṣitam .. 6 ..
4.7.14
saṃsthāpya purato bhaktyā dikpālānratnabhūṣitān ..
4.7.15
devānnarāṃśca nāgāṃśca samarcya vidhibodhitam .. 7 ..
4.7.16
samarcya parayā bhaktyā brahmaviṣṇumaheśvarān ..
4.7.17
candanāgurukastūrīkuṃkumena virājitān .. 8 ..
4.7.18
vahniśuddhaissuvastraiśca sadratnairbhūṣaṇaistathā ..
4.7.19
pūjādravyaiśca vividhaiḥ pūjitānpuṇyake mune ..
4.7.20
samārebhe vrataṃ devī svastivācanapūrvakam .. 9 ..
4.7.21
āvāhyābhīṣṭadevaṃ taṃ śrīkṛṣṇaṃ maṃgale ghaṭe ..
4.7.22
bhaktyā dadau krameṇaiva copacārāṃstu ṣoḍaśa .. 10 ..
4.7.23
yāni vrate vidheyāni deyāni vividhāni ca ..
4.7.24
pradadau tāni sarvāṇi pratyekaṃ phaladāni ca .. 11 ..
4.7.25
vratoktamupahāraṃ ca durlabhaṃ bhuvanatraye ..
4.7.26
tacca sarvaṃ dadau bhaktyā suvrate suvratā satī .. 12 ..
4.7.27
dattvā dravyāṇi sarvāṇi vedamantreṇa sā satī ..
4.7.28
homaṃ ca kārayāmāsa trilakṣaṃ tilasarpiṣā ..
4.7.29
brāhmaṇānbhojayāmāsa pūjayitvā'tithīṃstathā .. 13 ..
4.7.30
bhojayāmāsa sā devī suvrate suvratā satī ..
4.7.31
pratyahaṃ savidhānaṃ ca cakre sā pūrṇavatsaram .. 14 ..
4.7.32
samāptidivase viprastamuvāca purohitaḥ ..
4.7.33
suvrate suvrate mahyaṃ dehi tvaṃ patidakṣiṇām .. 15 ..
4.7.34
iti tadvacanaṃ śrutvā vilapya surasaṃsadi ..
4.7.35
mūrcchāṃ prāpa mahāmāyā māyāmohitacetasā ..16..
4.7.36
tāṃ ca te mūrcchitāṃ dṛṣṭvā prahasya munipuṃgavāḥ ..
4.7.37
śaṅkaraṃ preṣayāmāsa brahmā viṣṇuśca nārada .. 17 ..
4.7.38
saṃprārthitaḥ sabhāsadbhiḥ śivāṃ bodhayituṃ tadā ..
4.7.39
śivaḥ samudyamaṃ cakre pravaktuṃ vadatāṃ varaḥ ..18..
4.7.40
śrīmahādeva uvāca ..
4.7.41
uttiṣṭha bhadre bhadraṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ ..
4.7.42
sāmprataṃ cetanaṃ kṛtvā madīyaṃ vacanaṃ śṛṇu .. 19 ..
4.7.43
śivaḥ śivāṃ tāmityuktvā śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukām ..
4.7.44
vakṣasi sthāpayāmāsa kārayāmāsa cetanām .. 20 ..
4.7.45
hitaṃ satyaṃ mitaṃ sarvaṃ pariṇāmasukhāvaham ..
4.7.46
yaśaskaraṃ ca phaladaṃ pravaktumupacakrame .. .. 21 ..
4.7.47
śṛṇu devi pravakṣyāmi yadvedena nirūpitam ..
4.7.48
sarvasammatamiṣṭaṃ ca dharmārthaṃ dharmmasaṃsadi .. 22 ..
4.7.49
sarveṣāṃ karmmaṇāṃ devi sārabhūtā ca dakṣiṇā ..
4.7.50
yaśodā phaladā nityaṃ dharmiṣṭhe dharmakarmaṇi .. 23 ..
4.7.51
daivaṃ vā paitṛkaṃ vā'pi nityaṃ naimittikaṃ priye ..
4.7.52
yatkarmma dakṣiṇāhīnaṃ tatsarvaṃ niṣphalaṃ bhavet ..
4.7.53
dātā ca karmmaṇā tena kālasūtraṃ vrajeddhruvam .. 24 ..
4.7.54
athānte dainyamāpnoti śatruṇā paripīḍitaḥ ..
4.7.55
dakṣiṇā vipramuddiśya tatkālaṃ tu na dīyate .. 29 ..
4.7.56
tanmuhūrte vyatīte tu dakṣiṇā dviguṇā bhavet ..
4.7.57
caturguṇā dinātīte pakṣe śataguṇā bhavet .. 26 ..
4.7.58
māse pañcaśataghnā syātṣaṇmāse taccaturguṇā ..
4.7.59
saṃvatsare vyatīte tu karmma tanniṣphalaṃ bhavet .. 27 ..
4.7.60
dātā ca narakaṃ yāti yāvadvarṣasahasrakam ..
4.7.61
putrapautradhanaiśvaryyaṃ kṣayamāpnoti pātakāt ..
4.7.62
dharmo naṣṭo bhavettasya dharmmahīne ca karmmaṇi .. 28 ..
4.7.63
śrīviṣṇuruvāca ..
4.7.64
rakṣa svadharmaṃ dharmiṣṭhe dharmajñe dharmakarmaṇi ..
4.7.65
sarveṣāṃ ca bhavedrakṣā svadharmaparipālane .. 29 ..
4.7.66
brahmovāca ..
4.7.67
yaśca kena nimittena na dharmaṃ parirakṣati ..
4.7.68
dharme naṣṭe ca dharmajñe tasya kartā vinaśyati .. 30 ..
4.7.69
dharma uvāca ..
4.7.70
māṃ rakṣa yatnataḥ sādhvi pradāya patidakṣiṇām ..
4.7.71
mayi sthite mahāsādhvi sarvaṃ bhadraṃ bhaviṣyati .. 31 ..
4.7.72
devā ūcuḥ ..
4.7.73
dharmaṃ rakṣa mahāsādhvi kuru pūrṇaṃ vrataṃ sati ..
4.7.74
vayaṃ tava vrate pūrṇe kurmastvāṃ pūrṇamānasām ..32..
4.7.75
munaya ūcuḥ ..
4.7.76
kṛtvā sādhvi pūrṇahomaṃ dehi viprāya dakṣiṇām ..
4.7.77
sthiteṣvasmāsu dharmajñe kimabhadraṃ bhaviṣyati ..33..
4.7.78
sanatkumāra uvāca ..
4.7.79
śive śivaṃ dehi mahyaṃ na cedvrataphalaṃ tyaja ..
4.7.80
suciraṃ saṃcitasyāpi svātmanastapasaḥ phalam .. 34 ..
4.7.81
karmaṇyadakṣiṇe sādhvi yāgasyāhaṃ tu tatphalam ..
4.7.82
prāpsyāmi yajamānasya saṃpūrṇaṃ karmaṇaḥ phalam .. 35 ..
4.7.83
pārvatyuvāca ..
4.7.84
kiṃ karmmaṇā me deveśāḥ kiṃ me dakṣiṇayā mune ..
4.7.85
kiṃ putreṇa ca dharmeṇa yatra bharttā ca dakṣiṇā .. 36 ..
4.7.86
vṛkṣārcane phalaṃ kiṃ vai yadi bhūmirna cārcyate ..
4.7.87
gate ca kāraṇe kāryyaṃ kutaḥ sasyaṃ kutaḥ phalam .. 37 ..
4.7.88
prāṇāstyaktāḥ svecchayā ceddehaissyātkiṃ prayojanam ..
4.7.89
dṛṣṭiśaktivihīnena cakṣuṣā kiṃ prayojanam ..38..
4.7.90
śataputrasamaḥ svāmī sādhvīnāṃ ca sureśvarāḥ ..
4.7.91
yadi bharttā vrate deyaḥ kiṃ vratena sutena vā .. 39 ..
4.7.92
bharturvaṃśaśca tanayaḥ kevalaṃ bhartṛmūlakaḥ ..
4.7.93
yatra mūlaṃ bhavedbhraṣṭaṃ tadvāṇijyaṃ ca niṣphalam .. 40 ..
4.7.94
śrīviṣṇuruvāca ..
4.7.95
putrādapi paraḥ svāmī dharmaśca svāminaḥ paraḥ ..
4.7.96
naṣṭe dharme ca dharmiṣṭhe svāminā kiṃ sutena vā .. 41 ..
4.7.97
brahmovāca ..
4.7.98
svāminaśca paro dharmo dharmātsatyaṃ ca suvrate..
4.7.99
satyaṃ saṃkalpitaṃ karma na tu bhraṣṭaṃ kuru vratam..42..
4.7.100
pārvatyuvāca..
4.7.101
nirūpitaśca vedeṣu svaśabdo dhanavācakaḥ..
4.7.102
tadyasyāstīti sa svāmī vedajña śṛṇu madvacaḥ..43..
4.7.103
tasya dātā sadā svāmī na ca svasvāmitāṃ labhet..
4.7.104
aho'vyavasthā bhavatāṃ vedajñānāmabodhataḥ ..44..
4.7.105
dharmma uvāca ..
4.7.106
patnī vinā'nyaṃ svaṃ sādhvi svāminaṃ dātumakṣamā ..
4.7.107
dampatī dhruvamekāṅgau dvayordāne dvakau samau .. 45 ..
4.7.108
pārvatyuvāca ..
4.7.109
pitā dadāti jāmātre sa ca gṛhṇāti tatsutām ..
4.7.110
na śrutaṃ viparītaṃ ca śrutau śrutiparāyaṇāḥ .. 46 ..
4.7.111
devā ūcuḥ ..
4.7.112
buddhisvarūpā tvaṃ durge buddhimanto vayaṃ tvayā ..
4.7.113
vedajñe vedavādeṣu ke vā tvāṃ jetumīśvarāḥ ..47..
4.7.114
nirūpitā puṇyake tu vrate svāmī ca dakṣiṇā ..
4.7.115
śrutau śruto yaḥ sa dharmo viparīto hyadharmakaḥ ..48..
4.7.116
pārvatyuvāca ..
4.7.117
kevalaṃ vedamāśritya kaḥ karoti vinirṇayam ..
4.7.118
balavām̐llaukiko vedāllokācāraṃ ca kastyajet .. 49 ..
4.7.119
vede prakṛtipuṃsośca garīyānpuruṣo dhruvam ..
4.7.120
nibodhata surāḥ prājñā bālāhaṃ kathayāmi kim .. 50 ..
4.7.121
bṛhaspatiruvāca ..
4.7.122
na pumāṃsaṃ vinā sṛṣṭirna sādhvi prakṛtiṃ vinā ..
4.7.123
śrīkṛṣṇaśca dvayoḥ sraṣṭā samau prakṛtipūruṣau .. 51 ..
4.7.124
pārvatyuvāca ..
4.7.125
sarvasraṣṭā ca yaḥ kṛṣṇaḥ soṃ'śena saguṇaḥ pumān ..
4.7.126
pumāngarīyānprakṛtestathaiva na tataśca sā .. 52 ..
4.7.127
etasminnantare devā munayastatra saṃsadi ..
4.7.128
ratnendrasāraracitamākāśe dadṛśū ratham .. 53 ..
4.7.129
pārṣadaissaṃparivṛtaṃ yutaṃ śyāmaiścaturbhujaiḥ ..
4.7.130
vanamālāparivṛtai ratnabhūṣaṇabhūṣitaiḥ ..
4.7.131
avaruhya mudā yānādājagāma sabhātalam .. 54 ..
4.7.132
tuṣṭuvustaṃ surendrāste devaṃ vaikuṇṭhavāsinam ..
4.7.133
śaṃkhacakragadāpadmadharamīśaṃ caturbhujam .. 95 ..
4.7.134
lakṣmīsarasvatīkāntaṃ śāntaṃ taṃ sumanoharam ..
4.7.135
sukhadṛśyamabhaktānāmadṛśyaṃ koṭijanmabhiḥ .. 56 ..
4.7.136
koṭikandarpalāvaṇyaṃ koṭicandrasamaprabham ..
4.7.137
amūlyaratnaracitacārubhūṣaṇabhūṣitam .. .. 57 ..
4.7.138
sevyaṃ brahmādidevaiśca sevakaiḥ satataṃ stutam ..
4.7.139
tadbhāsā saṃparicchannairveṣṭitaṃ ca surarṣibhiḥ .. 98 ..
4.7.140
vāsayāmāsa taṃ te ca ratnasiṃhāsane vare ..
4.7.141
taṃ praṇemuśca śirasā brahmaśaktiśivādayaḥ .. 99 ..
4.7.142
sampuṭāñjalayaḥ sarve pulakāṅgāśrulocanāḥ .. 60 ..
4.7.143
sasmitastāṃśca papraccha sarvaṃ madhurayā girā ..
4.7.144
prabodhitaḥ subodhajñaḥ pravaktumupacakrame .. 61 ..
4.7.145
śrīnārāyaṇa uvāca ..
4.7.146
saha buddhyā buddhimanto na vaktumucitaṃ surāḥ..
4.7.147
sarve śaktyā yayā viśve śaktimanto hi jīvinaḥ..62..
4.7.148
brahmāditṛṇaparyyantaṃ sarvaṃ prākṛtikaṃ jagat..
4.7.149
satyaṃ satyaṃ vinā māṃ ca mayā śaktiḥ prakāśitā .. 63 ..
4.7.150
āvirbhūtā ca sā mattaḥ sṛṣṭau devī madicchayā ..
4.7.151
tirohitā ca sā śeṣe sṛṣṭisaṃharaṇe mayi .. 64 ..
4.7.152
prakṛtiḥ sṛṣṭikartrī ca sarveṣāṃ jananī parā ..
4.7.153
mama tulyā ca manmāyā tena nārāyaṇī smṛtā .. .. 65 ..
4.7.154
suciraṃ tapasā taptaṃ śaṃbhunā dhyāyatā ca mām ..
4.7.155
tena tasmai mayā dattā tapasāṃ phalarūpiṇī .. 66 ..
4.7.156
vrataṃ ca lokaśikṣārthamasyā na svārthameva ca ..
4.7.157
svayaṃ vratānāṃ tapasāṃ phaladātrī jagattraye .. 67 ..
4.7.158
māyayā mohitāḥ sarve kimasyā vāstavaṃ vratam ..
4.7.159
sādhyamasya vrataphalaṃ kalpe kalpe punaḥ punaḥ .. 68 ..
4.7.160
sureśvarā madaṃśāśca brahmaśaktimaheśvarāḥ ..
4.7.161
kalāḥ kalāṃśarūpāśca jīvinaśca surādayaḥ .. 69 ..
4.7.162
mṛdā vinā ghaṭaṃ karttuṃ kulālaśca yathā'kṣamaḥ ..
4.7.163
vinā svarṇaṃ svarṇakāraḥ kuṇḍalaṃ karttumakṣamaḥ .. 70 ..
4.7.164
vinā śaktyā tathā'haṃ ca svasṛṣṭiṃ kartumakṣamaḥ ..
4.7.165
śaktipradhānā sṛṣṭiśca sarvadarśanasammatā .. 71 ..
4.7.166
ahamātmā hi nirlipto'dṛśyaḥ sākṣī ca dehinām ..
4.7.167
dehāḥ prākṛtikāḥ sarve naśvarāḥ pāñcabhautikāḥ .. 72 ..
4.7.168
ahaṃ nityaḥ śarīrī ca bhānuvigrahavigrahaḥ ..
4.7.169
sarvādhārā sā prakṛtiḥ sarvātmā'haṃ jagatsu ca ..73..
4.7.170
ahamātmā mano brahmā jñānarūpo maheśvaraḥ ..
4.7.171
pañca prāṇāḥ svayaṃ viṣṇurbuddhiḥ prakṛtirīśvarī .. .. 74 ..
4.7.172
medhā nidrādayaścaitāḥ sarvāśca prakṛteḥ kalāḥ ..
4.7.173
sā ca śailendrakanyaiṣā tviti vede nirūpitam .. 79 ..
4.7.174
ahaṃ golokanāthaśca vaikuṇṭheśaḥ sanātanaḥ ..
4.7.175
gopīgopaiḥ parivṛtastatraiva dvibhujaḥ svayam ..
4.7.176
caturbhujo'tra deveśo lakṣmīśaḥ pārṣadairvṛtaḥ .. 76 ..
4.7.177
ūrdhva paraśca vaikuṇṭhātpañcāśatkoṭiyojane ..
4.7.178
mamāśrayaśca goloke yatrāhaṃ gopikāpatiḥ .. 77 ..
4.7.179
vratārādhyassa dvibhujaḥ sa ca tatphaladāyakaḥ..
4.7.180
yadrūpaṃ cintayedyo hi tacca tatphaladāyakaḥ..78..
4.7.181
vrataṃ pūrṇaṃ kuru śive śivaṃ dattvā ca dakṣiṇām..
4.7.182
punaḥ samucitaṃ mūlyaṃ dattvā nāthaṃ grahīṣyasi..79..
4.7.183
viṣṇudehā yathā gāvo viṣṇudehastathā śivaḥ ..
4.7.184
dvijāya dattvā gomūlyaṃ gṛhāṇa svāminaṃ śubhe..80..
4.7.185
yajñapatnīṃ yathā dātuṃ kṣamaḥ svāmī sadaiva tu ..
4.7.186
tathā sā svāminaṃ dātumīśvarīti śrutermatam..81..
4.7.187
ityuktvā sa sabhāmadhye tatraivāntaradhīyata ..
4.7.188
hṛṣṭāste sā ca saṃhṛṣṭā dakṣiṇāṃ dātumudyatā .. 82 ..
4.7.189
kṛtvā śivā pūrṇahomaṃ sā śivaṃ dakṣiṇāṃ dadau ..
4.7.190
svastītyuktvā ca jagrāha kumāro devasaṃsadi ..83..
4.7.191
uvāca durgā saṃtrastā śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukā ..
4.7.192
kṛtvāñjalipuṭā vipraṃ hṛdayena vidūyatā ..84..
4.7.193
pārvatyuvāca ..
4.7.194
gomūlyaṃ matpatisamamiti vede nirūpitam..
4.7.195
gavāṃ lakṣaṃ prayacchāmi dehi matsvāminaṃ dvija..85..
4.7.196
tadā dāsyāmi viprebhyo dānāni vividhāni ca..
4.7.197
ātmahīno hi dehaśca karmma kiṃ kartumīśvaraḥ..86..
4.7.198
sanatkumāra uvāca ..
4.7.199
gavāṃ lakṣeṇa me devi valgunā kiṃ prayojanam ..
4.7.200
dattasyāmūlya ratnasya gavāṃ pratyarpaṇena ca..87..
First 200 of 303 passages. Read on