Kaumarakhanda 23
Kaumārakhaṇḍa 23
- Language
- Sanskrit
Contents
- 23.310 — 1 part
23.1
cha || nārada uvāca || tamālokya palāyaṃtaṃ vidhvastadhvajakārmukam || daityāṃśca muditā niṃdraḥ kartavyaṃ nādhyagacchata
23.2
athāyānnikaṭaṃ viṣṇoḥ sureśastvarayānvitaḥ || uvāca cainaṃ madhuramutsāhaparibṛṃhitam
23.3
kimebhiḥ krīḍase deva dānavairduṣṭamānasaiḥ || durjanairlabdha
raṃdhrasya puruṣasya kutaḥ kriyāḥ
23.4
śaktonopekṣito nīco manyate balamātmanaḥ || tasmānna nīcaṃ maṃtimānupekṣeta kathaṃcana
23.5
athāyesarasaṃpattyā
rathino jayamāyayuḥ || kaste sakhābhavatpūrvaṃ hiraṇyākṣavadhe vibho
23.6
hiraṇyakaśipurdaityo vīryaśālī madoddhataḥ || prāpya tvāṃ tṛṇavannaṣṭastatra ko'
gresarastava
23.7
pūrvaṃ pratibalā daityā madhukaiṭabhasannibhāḥ || niviṣṭāstvāṃ tu saṃprāpya śalabhā iva pāvakam
23.8
yugeyuge ca daityānāṃ tvatto nāśo'
bhavadvare || tathaivādyeha sītānāṃ tvaṃ hi viṣṇo surāśrayaḥ
23.9
evaṃ saṃnodito viṣṇurvyavardhata mahābhujaḥ || balena tejasā ṛddhyā sarvabhūtāśrayo'
rihā
23.10
athovāca sahasrākṣaṃ keśavaḥ prahasanniva || evametadyathā prāha bhavānasmadgataṃ vacaḥ
23.11
trailokyadānavānsarvāndagdhuṃ śaktaḥ kṣaṇā
daham || durjayastārakaḥ kiṃ tu muktvā saptadinaṃ śiśum
23.12
mahiṣaścaiva śuṃbhaśca ubhau vadhyau ca yoṣitā || jaṃbho durvāsasā śaptaḥ śakravadhyo bhavā
niti || tasmāttvaṃ divyavīryeṇa jahi jaṃbhaṃ madotkaṭam
23.13
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ tvāprote sa tu dānavaḥ
23.14
mayā gupto raṇe jaṃbho jagatkaṃṭaka
muddharaṃ || tadvaikuṃṭhavacaḥ śrutvā sahasrākṣomarārihā
23.16
samādiśatsurādhyakṣānsainyasya racanāṃ prati || tataścāryarthito devairviṣṇuḥ sainyamakalpayat
23.16-2
yatsāraṃ sarvalokasya vīryasya tapaso'pi ca || tadaikādaśa rudrāṃśca cakārāyesarānhariḥ
23.17
vyālīḍhāṃgā mahādevā balino nīlakaṃ
23.17-2
piṃgottuṃgajaṭājūṭāḥ siṃhacarmāvasāyinaḥ || bhasmoddhūlitagātrāśca bhujamaṃḍalabhairavāḥ
gharāḥ || caṃdrakhaṃḍatripuṃḍrāśca piṃgākṣāḥ śūlapāṇayaḥ
23.18
piṃgottuṃgajaṭājūṭāḥ siṃhacarmāvasāyinaḥ || bhasmoddhūlitagātrāśca bhujamaṃḍalabhairavāḥ
23.19
kapālīśādayo rudrā vidrāviṛtamahāsurāḥ || kapālī piṃgalo bhīmo virūpākṣo vilohitaḥ
23.20
ajakaḥ śāsanaḥ śāstā śaṃbhu
śaṃdro bhavastathā || eta ekādaśānaṃtabalā rudrāḥ prabhāvinaḥ
23.21
apālayaṃta tridaśānvigarjaṃta ivāṃbudāḥ || himācalābhe mahati kāṃcanāṃburuha
sraji
23.22
pracaṃcalamahāhemaghaṃṭāsaṃhatimaṃḍite || airāvate caturdaṃte mattamātaṃga āsthitaḥ
23.23
mahāmadajalasrāve kāmarūpe śatakratuḥ || tasthau
himagireḥ śṛṃge bhānumāniva dīptimān || tasyāraktapdaṃ savyaṃ māruto'mitavikramaḥ
23.24
jugopāparamagniśca jvālāpūritadiṅmukhaḥ || pṛṣṭharakṣo'bhava
dviṣṇuḥ samareśaḥ śatakratoḥ
23.25
ādityā vasavo viśve marutaścāśvināvapi || gaṃdharvā rākṣasā yakṣāḥ sarkinaramahoragāḥ
23.26
koṭiśaḥkoṭiśaḥ
kṛtvā vṛṃdaṃ citropalakṣitam || viśrāvayaṃtaḥ svāṃ kīrtiṃ baṃdivṛndaiḥ puraḥsaraiḥ
23.27
celurdaityavadhe dṛṣṭā nānāvarṇāyudhadhvajāḥ
23.28
śatakratoramarani
kāyapālitā patatkinī yāninādanāditā || sitonnatadhvajapaṭakoṭimaṃḍitā babhūva sā ditisutaśokavardhinī
23.29
āyāṃtīṃ tāṃ vilokyātha sura
senāṃ gajāsuraḥ || gajarūpī mahāṃścaiva saṃhārāṃbhodhivikramaḥ
23.30
paraśvadhāyudho daityo daśanauṣṭhakasaṃpuṭaḥ || mamarda caraṇe devāṃścikṣepānyānkareṇa
ca
23.31
parānparaśunā jaghne daityeṃdro raudravikramaḥ || tasyaivaṃ niśṛtaḥ kuddhā devagandharvakiṃnarāḥ
23.32
mumucuḥ saṃhatāḥ sarve citraśastrāstrasaṃhatim
paraśvadhāṃśca cakrāṇi bhiṇḍipālānsamudgarān
23.33
kuntānprāsāñcharāṃstīkṣṇānmudgarāṃścāpi duḥsahān || tānsarvānso'yasadaityo yūthapaḥ
kavalāniva
23.34
kopasphuritadaṃṣṭrāgraḥ karasphoṭena nādayan || surānipnaṃścacārājau duṣprekṣyaḥ so'tha dānavaḥ
23.35
yasminyasminnipatati sura
vṛnde gajāsuraḥ || tasmiṃstasminmahāśabdo hāhākāro vyajāyata
23.36
atha vidravamānaṃ tadbalaṃ prekṣya samaṃtataḥ || rudrāḥ parasparaṃ procurahaṃkārotthitā ciṃṣaḥ
23.37
bhobho gṛhyata daityeṃdra bhiṃdatainaṃ mahābalāḥ || karṣatainaṃ śitaiḥ śūlairbhaṃjatainaṃ hi marmasu
23.38
kapālī vākyamākarṇya śūlaṃ sitaśitaṃ mukhe || saṃmārjya vāmahastena saṃraṃbhādvivṛtekṣaṇaḥ
23.39
protphullāruṇanīlābjasaṃhatiḥ sarvato diśaḥ || athāgādbukuṭīvakro daityeṃdrābhimukho raṇe
23.40
haṭhena muṣṭibandhena śūlaṃ viṣṭabhya nirmalaḥ || jaghāna kumbhadeśe tu kapālī gajadānavam
23.41
tato daśāpi te rudrā nirmalāyomayai raṇe || jaghnuḥ śūlaistu daityeṃdraṃ śailavarṣmāṇamāhave
23.42
susrāva śoṇitaṃ paścātsarvasrotassu tasya vai || śūlaraktena rudrasya śuśubhe gajadānavaḥ
23.43
protphullāmalanīlābjaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ || bhasmaśubhratanucchāyaiḥ rudrairhaṃsairivāvṛtam
23.44
kruddhaṃ kapālinaṃ daityaḥ pracalatkarṇapallavaḥ || bhavaṃ ca dantairbibhide nābhideśe gajāsuraḥ
23.45
haṭvānuraktaṃ rudrābhyāṃ navarudrāstato drutam || vivyadhurviśikhaiḥ śūlaiḥ śarīramaradviṣaḥ
23.46
tataḥ kapālinaṃ tyaktvā bhavaṃ cāsurapuṃgavaḥ || vegena kupito daityo nava rudrānupādravat || mamarda caraṇāghātairdantaiścāpi kareṇa ca
23.47
tato'sau śūlayuddhena śramamāsādito yadā || tadā kapālī jagrāha karamasyāmaradviṣaḥ
23.48
bhrāmayāmāsa cātīva vegena ca gajāsuram || haṭvā śramāturaṃ daityaṃ kiṃcicyāvitajīvitam
23.49
nirutsāhaṃ raṇe tasmingatayuddhotsavo'bhavat || tato bhramata evāsya carma utkṛttya bhairavam
23.50
svatsarvāṃgara krodhaṃ cakārāṃbaramātmanaḥ || tuṣṭuvustaṃ tadā devā bahudhā bahubhiḥ stavaiḥ
23.51
ūcuścainaṃ ca yo hanyātsa mriyeta tatastvasau || haṭvā kapālino rūpaṃ gajacarmāmbarāvṛtam
23.52
vinesurdudruvurjagmurnipetuśca sahasraśaḥ || evaṃ vilulite tasmindānavendre mahābale
23.53
gajaṃ mattamathāruhya śatadundu bhināditam || nimirabhyapatattūrṇaṃ surasainyāni loḍayan
23.54
yāṃyāṃ nimigajo yāti diśaṃ tāṃtāṃ savāhanāḥ || dudruvuścukuśurdevā bhayenā kaṃpitā muhuḥ
23.55
gandhena suramātaṃgā dudruvustasya hastinaḥ || palāyiteṣu sainyeṣu surāṇāṃ pākaśāsanaḥ
23.56
tasthau dikpālakaiḥ sārdha maṣṭabhiḥ keśavena ca || samprāptastasya mātaṃgo yāvacchakragajaṃ prati
23.57
tāvacchakragajo bhīto muktvā nādaṃ subhairavam || mriyamāṇo'pi yatnena cakora iva tiṣṭhati
23.58
palāyati gaje tasminnārūḍhaḥ pākaśāsanaḥ || viparītamukhaṃ yuddhaṃ dānavendreṇa so'karot
23.59
śatakra tustu śūlena nimiṃ vakṣasyatāḍayat || gadayā daṃtinaṃ tasya galladeśe'hanadruśam
23.60
taṃ prahāramacintyaiva nimirnirbhayapauruṣaḥ
airāvataṃ kaṭīdeśe mudgareṇābhyatāḍayat
23.61
sa hato mudgareṇātha śakrakuñjara āhave || jagāma paścātpadbhyāṃ ca pṛthivīṃ bhūdharākṛtiḥ
23.62
lāghavātkṣipramutthāya tato'maramahāgajaḥ || raṇādapasasarpātha bhīṣito nimihastinā
23.63
tato vāyurvavau rūkṣo bahuśarkarapāṃsulaḥ
sammukho nimimātaṃgo'kaṃpano'calakaṃpanaḥ || sutarakto babhau śailo dhanadhātuhṛdo yathā
23.64
dhaneśo'pi gadāṃ gurvīṃ tasya dānavahastinaḥ
mumoca vegājyapatatsā gadā tasya mūrdhani
23.65
majo gadānipātena sa tena parimūrchitaḥ || dantairbhittvā dharāṃ vegātpapātācalasannibhaḥ
23.66
patite ca gaje tasminnisahanādo mahānabhūt || sarvataḥ surasainyānāṃ gajabṛṃhitabṛṃhitaḥ
23.67
heṣāraveṇa cāśvānāṃ raṇāsphoṭaiśca dhanvinām
gajaṃ taṃ nihataṃ dṛṣṭvā nimiṃ cāpi parāṅmukham
23.68
surāṇāṃ siṃhanādaṃ ca sannāditadigaṃtaram || jaṃbho jajvāla kopena saṃdīpta iva pāvakaḥ
23.69
tataḥ sa koparaktākṣo dhanuṣyāropya sāyakam || tiṣṭheti cātravīttāraṃ sārathiṃ cāpyanandayat
23.70
tamāyātamabhiprekṣya dhanuṣyāhitasāyakam || śatakraturadīnātmā dṛḍhamādatta kārmukam
23.71
bāṇaṃ ca tailadhautāgramardhacaṃdramajihmagam
23.72
tenāsya saśaraṃ cāpaṃ ciccheda balavṛtrahā || apāsya taddhanuśchinnaṃ jaṃbho dānavanaṃdanaḥ
23.73
anyatkārmukamādāya vegavadvārasādhanam || śarāṃścāśīviṣākārāṃstailadhautānajihmagān
23.74
śakraṃ vivyādha daśabhirjudeśe ca patribhiḥ || hṛdaye ca tribhiścaiva dvābhyāṃ ca skandhayordvayoḥ
23.75
śakro'pi dānavendrāya bāṇajālam
bhīrayan || aprāptāndānavendrastu śarāścakramujairitān
23.76
ciccheda śatadhā''kāśe śarairagniśikhopamaiḥ || tataśca śarajālena devendro dānaveśvaram
23.77
ācchādayata yatnena varṣāsviva ghanairnabhaḥ || daityo'pi bāṇajālena vivyādha sāyakaiḥ śitaiḥ
23.78
yathā vāyurghanāṭopaṃ yadvāryaṃ diśāṃ mukhe || śakro'tha krodhasaṃrambhānna viśeṣayate yadā
23.79
dānavendraṃ tadā cakre gaṃdharvāsraṃ mahādbhutam || tato'sya tejasā vyāptamabhūdgaganagocaram
23.80
gandharvanagaraiścāpi nānāprākāratoraṇaiḥ || muṃcadbhiradbhutākārairasravṛṣṭiṃ samaṃtataḥ
23.81
tayāsravṛṣṭayā daityānāṃ hanyamānā mahācamūḥ || jaṃbhaṃ śaraṇamāgacchantrāhitrāhīti bhārata
23.82
tato jaṃbho mahāvīryo vinadya prahasanmuhuḥ || smaransādhusamācāraṃ daityānāmabhayaṃ dadau
23.83
tato'straṃ mauśalaṃnāma mumoca sumahābhayam || athogramusalaiḥ sarvamabhavatpūritaṃ jagat
23.84
taiśca bhagnāni sarvāṇi gaṃdharvanagarāṇi ca || athograika
prahāreṇa rathamaśvaṃ gajaṃ suram
23.85
cūrṇayāmāsa tatkṣipraṃ śataśo'tha sahasraśaḥ || tataḥ surādhipaḥ śakrastvāṣṭramastramudairayat
23.86
saṃdhyamāne tataścāstre
niśceruḥ pāvakārciṣaḥ || tato yaṃtramayā vidyāḥ prādurāsansahasraśaḥ
23.87
tairyaṃtrairabhavadyuddhamaṃtarikṣaṃ vitārakam || tairyaṃtrairmaiṃśalaṃ bhagnaṃ hanyaṃte cāsurāstadā
23.90
śailāccaṃ mumuce jaṃbho yaṃtrasaṃghātacūrṇanam || vyāmapramāṇairupalaistato varṣaḥ pravartata||88||tvāṣṭreṇa nirmitānyāśu yāni yaṃtrāṇi bhārata || tenopala
nipātena gatāni tilaśastataḥ||89||tataḥ śirassu devānāṃ śilāḥ peturmahājavāḥ || dārayaṃtyaśca vasudhāṃ caturaṃgabalaṃ ca tat
23.91
tato vajrāstramakarotsa
hastākṣaḥ puraṃdaraḥ||tataḥ śilāmahāvarṣaṃ vyaśīryata samaṃtataḥ
23.92
tataḥ praśāṃtaiḥ śailākhairjaṃbho bhūdharasannibhaḥ || aipīkamastramakaroccūrṇitānyaparākramaḥ
23.93
aipīkeṇāgamannāśaṃ vajrāstraṃ giridāraṇam || vijṛṃbhatyatha caipīke paramāstre'tidāruṇe
23.94
jajvalurdevasainyāni sasyaṃdanagajāni ca || dahyamāneṣva
nīkeṣu tejasāstrasya sarvataḥ
23.95
āgneyamastramakarodvalahā pākaśāsanaḥ || tenāgneṇa ca tannāśamaipīkamagamattadā
23.96
tasminpratihate
cāstre pāvakāstraṃ vyajṛṃbhata || jajvāla senā jaṃbhasya rathaḥ sārathireva ca
23.97
tataḥ pratihatāstro'sau daityeṃdraḥ pratibhānavān || vāruṇāstraṃ mumocātha
śamanaṃ pāvakārciṣām
23.98
tato jaladharairvyoma sphuradvidyuntatākulaiḥ || gaṃbhīrākṣasamādhāraiścābhyapūryata medinī
23.99
karīṃdrakaratulyābhidhā
rābhiḥ pūritaṃ jagat || śāṃtamāgneyamastraṃ ca vilokyaiṃdraścakāra ha
23.100
vāyvyamastramatulaṃ tena meghā yayuḥ kṣayam || vāyvyāstrabalenātha nirdhūte
meghamaṃḍale
23.101
babhūvānāvilaṃ vyoma nīlotpaladalaprabham || vāyunā cātirūpeṇa kaṃpitāścaiva dānavāḥ
23.102
na śekustatrate sthātuṃ raṇe'pi
balino'pi ye || jaṃbhastato'bhavacchailo daśayojanavistṛtaḥ
23.103
mārutapratighātārthaṃ dānavānāṃ balādhipaḥ || nānāścaryasamāyukto nānādruma
latāvṛtaḥ
23.104
tataḥ praśamite vāyau daityeṃdre parvatākṛtau || mahāśaniṃ vajramayīṃ mumocāśu śatakratuḥ
23.105
tayāśanyā patitayā daityasyāca
larūpiṇaḥ || kaṃdarāṇi vyaśīryata samaṃtānnirjharāṇi ca
23.106
tataḥ sā dānaveṃdrasya śailamāyā nyavartata || nivṛttaśailamāyo'tha dānaveṃdro madotkaṭaḥ
23.107
babhūva kuṃjaro bhīmo mahāśailamayākṛtiḥ ||mamarda ca surānīkaṃ daṃtaiścābhyahanatsurān
23.108
babhaṃja pṛṣṭhataḥ kāṃścitkareṇākṛṣya dānavaḥ
tataḥ kṣapayatastasya surasainyāni vṛtrahā
23.109
astraṃ trailokyadurdharṣaṃ nārasiṃhaṃ mumoca ha || tataḥ siṃhasahasrāṇi niścerurmatratejasā
23.110
hṛṣṭadaṃṣṭrāgrahāsāni kakacābhanakhāni ca || tairvipāṭitagātro'sau gajamāyāṃ vyapohayat
23.111
tataścāśīviṣo ghoro'bhavatphaṇasamākulaḥ || viṣa
niḥśvāsanirdagdhasurasainyamahārathaḥ
23.112
tato'straṃ gāruḍaṃ cakre śakraḥ saṃpraharanraṇe || tatastasmādrutmaṃtaḥ sahasrāṇi viniryayuḥ
23.113
tairgarutmadbhirāsādya jaṃbhaṃ bhujagarūpiṇam || kṛtastu khaṃḍaśo daityaḥ sāsya māyā vyanaśyata
23.114
māyāyāṃ ca pranaṣṭāyāṃ tato jaṃbho mahāsuraḥ
cakāra rūpamatulaṃ caṃdrādityapadānugam
23.115
vivṛttanayano grastumiyeṣa surapuṃgavān || tato'sya prāviśadvakraṃ samahārathakuṃjarā
23.116
surasenā'bhavadbhīmaṃ pātālottālatāḷukam || sainyeṣu grasyamāneṣu dānavena balīyasā
23.117
śakro dīnatvamāpannaḥ śrāṃtavāhanavāhanaḥ || karlavyatāṃ nādhyagacchatprovācedaṃ janārdanam
23.118
kimanaṃtarasevāsti kartavyaṃ no viśeṣataḥ || tadādiśa ghaṭāmo'sya dānavasya yuyutsataḥ
23.119
tato hariruvācedaṃ vatrrāyudhamudāradhīḥ || na sāṃprataṃ raṇaṃ tyājyaṃ śatrukātarabhairavam
23.120
mā gaccha mohaṃ mā gaccha kṣipramastraṃ smara prabho || nārāyaṇāstraṃ prayataḥ śrutvati mumuce sa ca
23.121
etasminnaṃtare daityo vivṛttāsyo'grasatkṣaṇāt || trīṇitrīṇi ca lakṣāṇi kiṃnaroragarakṣasām
23.122
tato nārāyaṇāstraṃ ca nipapātāsya vakṣasi || mahāśvabhinnahṛdayaḥ susrāva rudhiraṃ ca saḥ
23.123
tataḥ svatejasā rūpaṃ tasya daityasya nāśitam || tataścā tadadhe daityaḥ kṛtvā hāsaṃ mahotkaṭam
23.124
gaganasthaḥ sa daityeṃdraḥ śastrāśanimatīṃdriyaiḥ || mumoca surasenyānāṃ saṃhārakaraṇīṃ parām
23.125
tathā paraśvathāṃścakravajrabāṇānsamudgarān || kuṃtānkhaḍgānbhipālānayomukhaguḍāṃstathā
23.126
varṣaṃ dānavo roṣādavadhyānakṣayānapi || tairastrai dānavonmuktairdevānīkeṣu bhīṣaṇaiḥ
23.127
bāhubhirdharaṇī pūrṇā śirobhiśca sakuṃḍalaiḥ || ūrubhirgajahastābhaiḥ karīdraiścācalopamaiḥ
23.128
bhagneṣā daṃḍacakrākṣai rathaiśca rathibhiḥ saha || duḥsaṃcārābhavatpṛthvī māṃsaśoṇitakardamā
23.129
rudhiraughavahādāvartā gajadehaśiloccayā || kabaṃdhanṛtyabahulā mahāsurapravāhinī
23.130
śṛgālagṛdhradhvāṃkṣāṇāṃ paramānaṃdakāriṇī || piśācajātibhiḥ kīrṇaṃ pītvā''miṣaṃ saśoṇitam
23.131
asaṃbhramābhirbhāryābhiḥ saha nṛtyadviruddhatā || kācitpatnī prakupitā gajakuṃbhāṃtamauktikaiḥ
23.132
piśāco yatra cāśvānāṃ khurānekatra cākarot || karṇa pūreṣu modaṃte paśyaṃtyanyāḥ saropataḥ
23.133
prasādayaṃti bahudhā mahākarṇārthakovidāḥ || kecidbadanti bho devā bho daityāḥ prārthayāmahe
23.134
ākalpamevaṃ yoddhavyamasmākaṃ tṛptihetave || kecidcurayaṃ daityo devāyamatimāṃsalaḥ
23.135
mriyate yadi saṃgrāme dhāturdravo'paryācitam || keci yudhyatsu vīreṣu sṛkkiṇī saṃlihaṃti ca
23.136
etena payasā vipro durjanaḥ sujano yathā || kecidrukṣanadīnāṃ ca tīreṣvāstikyabuddhayaḥ
23.137
pitṝndevāṃstarpayaṃti śoṇitaiścāmiṣaiḥ śubhaiḥ || kecidāmiṣarāśisthā hṛṣṭvānyasya karāmiṣam
23.138
dehidehīti vām̐śaṃto dhaninaḥ
kṛpaṇā yathā || kecitsvayaṃ pratṛtāśca hṛṣṭvā vai khādataḥ parān
23.139
saroṣamoṣṭhau nirbhujya paśyaṃtyevātyasūyayā || kecitsvamudaraṃ
kruddhā niṃdaṃti tāḍayaṃti ca
23.140
sarvabhakṣamabhīpsaṃtastṛtāḥ paradhanaṃ yathā || kecidāhuracya eva ślāghyā sṛṣṭistu vedhasaḥ
23.141
suprabhātaṃ
sunakṣatraṃ pūrvamāsīddhṛthaiva tat || evaṃ bahuvidhālāpe palādānāṃ tatastataḥ
23.142
adṛśyaḥ samare jaṃbho devāṃśchatrairacūrṇayat || tataḥ śakro
dhaneśaśca varuṇaḥ pavano'nalaḥ
23.143
yamo'tha nirṛtiścāpi divyāstrāṇi mahābalāḥ || ākāśe mumucuḥ sarve dānavāyābhisaṃdhya tu
23.144
vyarthatāṃ jagmurastrāṇi devānāṃ dānavaṃ prati || yathātikrūracittānāmārye kṛtyaśatānyapi
23.145
gatiṃ na vividuścāpi śrāṃtā daityāśca
devatāḥ || daityāstrābhinnasarvāṃgā gāvaḥ śītārditā iva
23.146
parasparaṃ vyalīyaṃta hāhākiṃbhāvivādinaḥ || tāmavasthāṃ harirdṛṣṭvā devāṃścakruvāca
ha
23.147
aghoramaṃtraṃ smara devarāja astraṃ hi yatpāśupataprabhāvam || rudreṇa tuṣṭena tava pradattamavyāhataṃ vīrarābhighāti
23.148
evaṃ sa śakro hari
bodhitastadā praṇasya devaṃ vṛṣaketumīśvaram || samādade bāṇamitraghātanaṃ saṃpūjitaṃ daivaraṇe'rddhacaṃdram
23.149
dhanuṣyajayye viniyojya buddhimānya
yojayattatra aghoramaṃtram
23.150
tato vadhāyāśu sumoca tasya vā ākṛṣya karṇāṃtamakuṃṭhadīdhitim || athāsuraḥ prekṣya mahāstramāpatadbhisṛjya māyāṃ
sahasā vyavasthitaḥ
23.151
pravepamānena mukhena yujyatācalena gātreṇa ca saṃbhramākulaḥ || tatastu tasyāstravarābhimaṃtritaḥ śaro'rdhacaṃdraḥ prasabhaṃ mahāraṇe
23.152
puraṃdarasyeṣvasanapramukto madhyārkabiṃbaṃ vapuṣā viḍaṃbayan
23.153
kirīṭakūṭasphurakāṃtisaṃkulaṃ sugaṃdhinānākusumādhivāsitam
prakīrṇadhūmajvalanābhamūrdhajaṃ nyapātayajjaṃbhaśiraḥ sakuṃḍalam
23.154
tasminnihate jaṃbhe praśaśaṃsuḥ surā bahu || vāsudevo'pi bhagavānsādhu
sādhiti cābravīt
23.155
tato jaṃbhaṃ hataṃ dṛṣṭvā dānavendrāḥ parāṅmukhāḥ || sarve te abhrasaṃkalpā dudrubustārakaṃ prati
23.156
tāṃśca
trastānsamālokya śrutvā sa caturo hatān || sārathiṃ prerayāmāsa yāhīṃdraṃ laghu saṃgare
23.157
tathetyuktā sa ca prāyāttārake rathamāsthite || sāvalepaṃ ca sakrodhaṃ sagarvaṃ saparākramam
23.158
sāviiṣkāraṃ sadhikkāraṃ prayāto dānaveśvaraḥ || sa yuktaṃ rathamāsthāya sahasreṇa garutmatām
23.159
sarvāyudhapariṣkāraṃ sarvāstraparirakṣitam || trailokyaṛddhisaṃpannaṃ kalpāṃtāṃtakanāditam
23.160
sainyena mahatā yukto nādayandiśo diśaḥ
sahasrākṣaśca taṃ dṛṣṭvā tyaktvā vāhanadaṃtinam
23.161
rathaṃ mātalinā yuktaṃ taptahemapariṣkṛtam || caturyojanavistīrṇaṃ siddhasaṃghapariṣkṛtam
23.162
gaṃdharvakiṃnarodgītamapsaronṛtyasaṃkulam
23.163
sarvāyudhamahābādhaṃ mahāratnasamācitam || adhyatiṣṭhattaṃ rathaṃ ca parivārya samaṃtataḥ
23.164
daṃśitā lokapālāśca tasthuḥ sagaruḍadhvajāḥ || tataścāla vasudhā vavau rūkṣo marudgaṇaiḥ
23.165
celuśca sāgarāḥ sapta tathā'naśyadraveḥ prabhā || tato jajvalurgrahāṇi tato'kaṃpata vāhanāḥ
23.166
tataḥ samastamudbhūtaṃ tato'dṛśyata tārakaḥ || ekatastārako daityaḥ surasaṃghāstathaikataḥ
23.167
lokāvasāda mekatra lokoddharaṇe'kṛtaḥ || carācarāṇi bhūtāni bhayavismayavaṃti ca
23.168
praśaśaṃsuḥ surāḥ pārtha tadā tasminsamāgame
23.169
antrāṇi tejāṃsi dhanāni yodhā yaśo balaṃ vīraparākramāśca || sattvaujasānyaṃga babhūvureṣāṃ devāsurāṇāṃ tapasaḥ paraṃ tu naḥ
23.170
athābhimukhamāyāṃtaṃ devā vinataparvabhiḥ || bāṇairanalakalpāgrairvindhyadhustārakaṃ prati
23.171
sa tānarcitya daityeṃdro devabāṇakṣatānhadi || bāṇairvyoma diśaḥ pṛthvīṃ pūrayā māsa dānavaḥ
23.172
nārāyaṇaṃ ca saptatyā navatyā ca hutāśanam || daśabhirmārutaṃ mūrdhni yamaṃ daśabhireva ca
23.173
dhanadaṃ caiva saptatyā varuṇaṃ ca tathāṣṭabhiḥ || viṃśatyā nirṛtiṃ daityaḥ punaścāṣṭabhireva ca
23.174
vivyādha punarekaikaṃ daśabhirmarmamabhedibhiḥ || tathā ca mātaliṃ daityo vivyādha tribhirāśugaiḥ
23.175
garuḍaṃ daśabhiścaiva mahiṣaṃ navabhistathā || punardaityo'tha devānāṃ tilaśo nataparvabhiḥ
23.176
cakāra varmajālāni ciccheda ca dhanūṃṣi ca || tato vikavacā devā vidhanuṣkāḥ prapīḍitāḥ
23.177
cāpānyanyāni saṃgṛhya yāvanmuṃcaṃti sāyakān || tāvadvāṇaṃ samādhāya kālānalasamaprabham
23.178
tāḍayāmāsa śakraṃ sa hṛdi sopi mumoca ha || tato'tarikṣamālokya dṛṣṭvā sūryaśatākṛtīṃ
23.179
tākrṣyaviṣṇū samājaghne śarābhyāṃ tāvamuhyatām || pretanāthasya vahneśca varuṇasya śitaiḥ śaraiḥ
23.180
nirṛteścākarotkāryaṃ bhītabhītaṃ vimohayan || nirucchvāsaṃ samāhatya cakre bāṇaiḥ samīraṇam
23.181
tataḥ prāpya hariḥ saṃjñāṃ protsāhya ca diśāṃ patīn || bāṇena sāratheḥ kāyācchiro'hārṣītsakuṇḍalam
23.182
dhūmaketorjvalatkuddhastasya cchittvā nyapātayat || daityarājakirīṭaṃ ca ciccheda vāsavastataḥ
23.183
dhaneśaśca dhanuḥ kuddho bibheda bahudhā śaraiḥ || vāyuścake ca tilaśo rathaṃ vā kṣoṇikūvaram
23.184
nirṛtistitalaśo varma cake bāṇaistato raṇe || kṛtvaitadatulaṃ karma tiṣṭhatiṣṭheti cābruvan
23.185
lihaṃtaḥ sṛkkiṇīṃ devā vāsudevādayastadā || dṛṣṭvā tatkarma devānāṃ tārako'tulavikramaḥ
23.186
mumoca mudgaraṃ bhīmaṃ sahasrākṣāya saṃgare || dṛṣṭvā mudgaramāyāṃtamanivāryaṃ raṇājire
23.187
rathādāplutya dharaṇīmagamatpākaśāsanaḥ
mudgaro'pi rathopasthe papāta paruṣasvanaḥ
23.188
sa rathaṃ cūrṇayāmāsa na mamāra ca mātaliḥ || gṛhītvā paṭṭiśaṃ daityo javānorasi keśa vam
23.189
skandhe garutmataḥ so'pi niṣasāda vicetanaḥ || khaḍgena rākṣasendraṃ ca bhittvā bhūmāvapātayat
23.190
yamaṃ ca pātayāmāsa bhūmau daityo mukhe hatam || vahniṃ ca bhiṇḍipālena cakre hatvā vicetanam
23.191
vāyuṃ padā tadākṣipya pātayāmāsa bhūtale || dhaneśaṃ tadvanuṣkoṭyā kuṭṭayāmāsa kopanaḥ
23.192
tato devanikāyānāmekekaṃ kṣaṇamātrataḥ || teṣāmeva javānāsau śastrairbālānyathā guruḥ
23.193
labdhasaṃjñastato viṣṇuścakraṃ jagrāha durdharam || dānaveṃdravasāmedorudhireṇābhiraṃjitam
23.194
mumoca dānaveṃdrasya hṛdaṃ vakṣasi keśavaḥ || papāta cakraṃ daityasya patitaṃ bhāskaradyuti
23.195
vyaśīryatātha kāye'sya nīlotpalamivāśmani || tato vajraṃ mahendro'pi pramumocārcitaṃ ciram
23.196
tasminnayāśā śakrasya dānavendrāya saṃyuge || tārakasya ca saṃprāpya śarīraṃ śauryaśālinaḥ
23.197
viśīryata vikīrṇārciḥ śatadhā khaṇḍaśo gatam || tato vāyurdīnātmā vegena mahatā nadan
23.198
jvalitajvalanābhāsamaṃkuśaṃ pramumoca ha || viśīrṇaṃ tasya taccāṃge dṛṣṭvā vāyurmahārupā
23.199
tataḥ śailendramutpāṭya puṣpitadrumakaṃdaram || cikṣepa dānavendrāya daśayojanavistṛtam
23.200
mahīdharaṃ tamāyāṃtaṃ sasmitaṃ daityapuṃgavaḥ || jagrāha vāmahastena bālaḥ kandukalīlayā
23.201
tatastenaiva cāhatya pātayāmāsa cāṃtakam || daṇḍaṃ tataḥ samudyamya kṛtāṃtaḥ krodhamūrchitaḥ
First 200 of 311 passages. Read on
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit