Kaumarakhanda 31
Kaumārakhaṇḍa 31
- Language
- Sanskrit
Contents
- 31.219 — 1 part
31.1
cha || || nārada uvāca
vrajaṃtī girijā'paśyatsakhīṃ māturmahāprabhām || kusumāmodinīṃnāma tasya śailasya devatām
31.2
sāpi dṛṣṭvā girisutāṃ snehaviklavamānasā
kapunargacchasītyuccairāliṃgyovāca devatā
31.3
sā cāsyai sarvamācakhyau śaṃkarātkopakāraṇam || punaścovāca girijā devatāṃ mātṛsaṃmatām
31.4
nityaṃ śailādhirājasya devatā tvamaniṃdite || sarvaṃ ca sannidhānaṃ ca mayi cātīva vatsalā
31.5
tadahaṃ saṃpravakṣyāmi yadvidheyaṃ tavādhunā || athānya
strīpraveśe tu samīpe tu pinākinaḥ
31.6
tvayākhyeyaṃ mama śubhe yuktaṃ paścātkaromyaham || tathetyukte tayā devyā yayau devī giriṃ prati
31.7
ramye
tatra mahāśṛṃge nānāścaryopaśobhite || vibhūṣaṇādi saṃnyasya vṛkṣavalkaladhāriṇī
31.8
tapastepe girisutā putreṇa paripālitā || grīṣme paṃcāgnisaṃ
taptā varṣāsu ca jaloṣitā
31.9
sthaṃḍilasthā ca hemaṃte nirāhārā tatāpa sā || etasminnantare daityo hyaṃdhakasya suto balī
31.10
jñātvā gatāṃ
girisutāṃ piturvairamanusmaran || āḍirnāma bakabhrātā rahasyāṃtaraprekṣakaḥ
31.11
jite kilāṃdhake daitye giriśenāmaradviṣi || oṃḍiścakāra vipulaṃ
tapo harajigīṣayā
31.12
tamāgatyābravīdbrahmā tapasā paritoṣitaḥ || brūhi kiṃ vāsuraśreṣṭha tapasā prātumicchasi
31.13
brahmāṇamāha daityastu nirmṛ
tyutvamahaṃ vṛṇe || || brahmovāca || || na kaścicca vinā mṛtyuṃ jaṃturāsura vidyate
31.14
yatastato'pi daityeṃdra mṛtyuḥ prāpyaḥ śarīriṇā || ityukto
daityasiṃhastu provācāṃbujasaṃbhavam
31.15
rūpasya parivarto me yadā syātpadmasaṃbhava || tadā mṛtyurmama bhavedanyathā tvamaro hyaham
31.16
ityuktastaṃ
tathetyāha tuṣṭaḥ kamalasaṃbhavaḥ || ityukto'maratāṃ mene daityarājyasthito'suraḥ
31.17
ājagāma sa ca sthānaṃ tadā tripuraghātinaḥ || āgato dadṛśe taṃ
ca vīrakaṃ dvāryavasthitam
31.18
taṃ cāsau vaṃcayitvā ca āḍiḥ sarpaśarīrabhṛt || avārito vīrakeṇa praviveśa harāṃtikam
31.19
bhujaṃgarūpaṃ
saṃtyajya babhūvātha mahāsuraḥ || umārūpī chalayituṃ giriśaṃ mūḍhacetanaḥ
31.20
kṛtvomārūpamatarkyamanoharam || sarvāvayavasaṃpūrṇaṃ sarvābhijñānasaṃvṛtam
31.21
cakre bhagāṃtare daityo daṃtānvajropamāndṛḍhān || tīkṣṇāgrānbuddhimohena giriśaṃ haṃtumudyataḥ
31.22
kṛtvomārūpamevaṃ sa sthito daityo harāṃtike || tāṃ dṛṣṭvā giriśastuṣṭaḥ samāliṃgya mahāsuram
31.23
manyamāno girisutāṃ sarvai
ravayavāṃtaraiḥ || apṛcchatsādhu te bhāvo giriputrī hyakṛtrimā
31.24
yā tvaṃ madāśayaṃ jñātvā prāṇeha varavarṇini || tvayā virahitaḥ śūnyaṃ manye'sminsu
vanatraye
31.25
prāptā prasannā yā tvaṃ māṃ yuktamevaṃvidhaṃ tvayi || ityukte gūhayaṃśceṣṭāmumārūpyasuro'bravīt
31.26
yātāsmi tapasaścaru kālīvā
kyāttavātulam || ratiśca tatra me nābhūttataḥ prāptā tavāṃtikam
31.27
ityuktaḥ śaṃkaraḥ śaṃkāṃ kiṃcitprāpyāvadhārayat || kupitā mayi tanvaṃgī
pratyakṣā ca haḍhavratā
31.28
aprāptakāmā saṃprāptā kimetatsaṃśayo mama || rahasīti viciṃtyātha abhijñānādvicārayan
31.29
nāpaśyadrāmapārśve tu
tasyāṃkaṃ padmalakṣaṇam || lonnāmāvartacaritaṃ tato devaḥ pinākadhṛk
31.30
buddhā tāṃ dānavīṃ māyāṃ kiṃcitprahasitānaṃnaḥ || meḍhre raudrāstramādhāya
cakre daityamanoratham
31.31
sa rudanbhairavāntrāvānavasādaṃ gato'suraḥ || abudhyadvīrako naitadasureṃdranipūdanam
31.32
hate ca mārutenāśugāminā
nagadevatā || aparicchinnatattvārthā śailaputryāṃ nyavedayat
31.33
śrutvā vāyumukhādevī krodharaktātilocanā || apaśyadvīrakaṃ putraṃ hṛdayena vidūyatā
31.34
mātaraṃ māṃ parityajya yasmāctvaṃ snehavihvalām || vihitāvasaraḥ strīṇāṃ śaṃkarasya rahovidhau
31.35
tasmātte paruṣā rūkṣā jaḍā hṛdaya
varjitā || gaṇeśākṣarasadṛśā śilā mātā bhaviṣyati
31.36
evamutsṛṣṭaśāpāyā giriputryāstavanaṃtaram || nirjagāma mukhātkrodhaḥ siṃharūpī mahā
balaḥ
31.37
paścāttāpaṃ samāśritya tathā devyā visarjitaḥ || sa tu siṃhaḥ karālāsyo mahākesarakaṃdharaḥ
31.38
prodbhūtabalālāṃgūladaṃṣṭrotkaṭa
guhāsukhaḥ || vyāvṛtāsyo lalajihvaḥ kṣāmakukṣiśvikhādiṣuḥ
31.39
tasyāsye vartituṃ devī vyavasyata satī tadā || jñātvā manogataṃ tasyā bhagavāṃ
ścaturānanaḥ
31.40
ājagāmāśramapadaṃ saṃpadāmāśrayaṃ tataḥ || āgamyovāca tāṃ brahmā girijāṃ mṛṣṭayā girā
31.41
kiṃ devi prānukāmāsi
kimalabhyaṃ dadāmi te || tacchutvovāca girijā gurugauravagarbhitam
31.42
tapasā duṣkareṇāhaṃ patitve śaṃkaro mayā || sa māṃ śyāmalavarṇeti
bahuśaḥ proktavānbhavaḥ
31.43
syāmahaṃ kāṃcanākārā vāchabhyena ca saṃyutā || bharturbhūtataporaṃge dvekato nirviśaṃkitā
31.44
tasyāstadvāṣitaṃ
śrutvā provāca jalajāsanaḥ || evaṃ bhavatu bhūyastvaṃ bharturdehārdhadhāriṇī
31.45
tatastasyāḥ śarīrāttu brī sunīlāṃbujatviṣā || nirgatā sābhavadgaurī
ghaṃṭāhastā trilocanā
31.46
nānābharaṇapūrṇāṃgī pītakauśeyavāsinī || tāmabravīttato brahmā devīṃ nīlāṃbujatviṣam
31.47
asmādbhūdharajā
dehasaṃparkāttvaṃ mamājñayā || saṃprāptā kṛtakṛtyatvamekānaṃśā purākṛtiḥ
31.48
ya eṣa siṃhaḥ proddhūto devyāḥ krodhādrānane || sa testu vāhano devi
ketau cāstu mahābalaḥ
31.49
gaccha viṃdhyācale tatra surakāryaṃ kariṣyati || atra śuṃbhaniśuṃbhau ca hatvā tārakasainyapau
31.50
pāṃcālonāma yakṣo'yaṃ
yakṣalakṣapadānugaḥ || dattaste kiṃkaro devi mahāmāyāśatairyutaḥ
31.51
ityuktvā kauśikī devī tathetyāha pitāmaham || nirgatāyāṃ ca kauśikyāṃ jātā
svairāśritā guṇaiḥ
31.52
sarvaiḥ pūrvabhavopāttaistadā svayamupasthitaiḥ || umāpi prātasaṃkalpā paścāttāpaparāyaṇā
31.53
muhuḥ svaṃ pariniṃdaṃtī jagāma
giriśāṃtikam || saṃprayāṃtīṃ ca tāṃ dvāri apavārya samāhitaḥ
31.54
rurodha vīrako devīṃ hemavetralatādharaḥ || tāmruvāca ca kopena tiṣṭha tiṣṭha ka yāsi
ca
31.55
prayojanaṃ na te'stīha gaccha yāvanna bhartsyase || devyā rūpadharo daityo devaṃ vaṃcayituṃ tviha
31.59
praviṣṭo na ca dṛṣṭo'sau sa ca devena ghā
titaḥ||ghātite cāhamākṣipto nīlakaṇṭhena dhīmatā||56||kāpi strī nāpi mokṣyyā tvayā putreti sādaram || tasmāttvamatra dvāristhā varṣapūgānyanekaśaḥ
57||bhaviṣyasi na cāpyatra praveśaṃ lapsyase vraja || ekā me praviśedvatra mātā yā snehavatsalā||58||nagādhirājatanayā pārvatī rudravallabhā || ityuktvā
tu tato devī ciṃtayāmāsa cetasā
31.60
na sā nārī tu daityo'sau vāyornaivāvabhāsata || vṛthaiva vīrakaḥ śapto mayā krodhaparītayā
31.61
akāryaṃ
kriyate mūḍhaiḥ prāyaḥ krodhasamanvitaiḥ || krodhena naśyate kīrtiḥ krodho haṃti sthirāṃ śriyam
31.62
aparicchinnasarvārthā putraṃ śāpitavatyaham || viparī
tārthabodbhṛṇāṃ sulabhā vipado yataḥ
31.63
saṃciṃtyaivamuvācedaṃ vīrakaṃ prati śailajā || adho lajjāvikāreṇa vadanenāṃbujatviṣā
31.69
ahaṃ vīraka te
mātā mā te'stu manaso bhramaḥ || śaṃkarasyāsmi dayitā sutā tu himabhūbhṛtaḥ||64||mama gātrasthitibhrāṃtyā mā śaṃkāṃ putra bhāvaya || tuṣṭena gauratā dattā
mameyaṃ padmayoninā
31.66
mayā śato'syavidite vṛttāṃte daityanirmite || jñātvā nārīpraveśaṃ tu śaṃkare rahasi sthite
31.67
na nivartayituṃ śakyaḥ
śāpaḥ kiṃ tu bravīmi te || mānuṣyāṃ tu śilāyāṃ tvaṃ śilādātsaṃbhaviṣyasi
31.68
puṇye cāpyarbudāraṇye svargamokṣaprade nṛṇām || acaleśvaraliṃgaṃ
tu vartato yatra vīraka
31.69-2
vārāṇasyāṃ viśvanāthasamaṃ tatphaladaṃ nṛṇām || prabhāsasya ca yātrābhirdaśabhiryatphalaṃ nṛṇām
31.70
tadekayātrayā
proktamarbudasya mahāgireḥ || yatra taptvā tapo martyā dehayātrānvihāya ca
31.71
saṃsārī na punarbhūyānmaheśvaravaco yathā || arbudo yadi labhyeta
sevituṃ janmaduḥkhitaiḥ
31.72
vārāṇasīṃ ca kedāraṃ kiṃ smaraṃti vṛthaiva te || tatrārādhya bhavaṃ devaṃ bhavānnandīti nāmabhṛt
31.73
śīghrameṣyasi cātraiva
pratīhāratvamāpsyasi || evamukte hṛṣṭaromā vīrakaḥ praṇipatya tām
31.74
saṃstūya vividhairvākyairmātaraṃ samabhāṣata || dhanyo'haṃ devi yo lapsye
mānuṣyamatidurlabham
31.75
śāpo'nugraharūpo'yaṃ viśeṣādarbudācale || samīpe yasya puṇyo'sti mahīsāgarasaṃgamaḥ
31.76
ūdhaḥ pṛthivyā
deśo'yaṃ yo gireśvārṇavāṃtare || tatra gatvā mahatpuṇyamavāpya bhavabhaktitaḥ
31.77
punareṣyāmi bho mātarityukkābhūcchalāsutaḥ || devī ca praviveśātha
bhavanaṃ śaśimaulinaḥ
31.78
ityārbudākhyānam || || tato dṛṣṭvā ca tāṃ prāha dhigyārya iti ryaṃbakaḥ
31.79
sā ca praṇamya taṃ prāha
satyametanna mithyayā || jaḍaḥ prakṛtibhāgoyaṃ nāryaścārhati nindanām
31.80
puruṣāṇāṃ prasādena mucyante bhavasāgarāt || tataḥ prahṛṣṭastāmāha
haro yogyā'dhunā śubhe
31.81
putraṃ dāsyāmi yena tvaṃ khyātimāpsyasi śobhane || tato reme hi devyā sa nānāścaryālayo haraḥ
31.82
tato varṣasahasreṣu
devāstvaritamānasāḥ || jvalanaṃ nodayāmāsurrgātuṃ śaṃkaraceṣṭitam
31.83
dvāri sthitaṃ pratīhāraṃ vaṃcayitvā ca pāvakaḥ || pārāvatasya rūpeṇa praviveśa
harāṃtikam
31.84
dṛṣṭaśce taṃ ca deveśo vinatāṃ prekṣya pārvatīm || tatastaṃ jvalanaṃ prāha naitadyogyaṃ tvayā kṛtam
31.85
yadidaṃ kṣubhitaṃ sthānānmama tejo
hyattamam || gṛhāṇa tvaṃ sudurbuddhe no vā dhakṣyāmi tvāṃ ruṣā
31.86
bhītastato'sau jagrāha sarvadevamukhaṃ ca saḥ || tena te vahnisahitā vihvalāśca
surāḥ kṛtāḥ
31.87
vipācya jaṭharāṇyeṣāṃ vīryaṃ māheśvaraṃ tataḥ || niṣkrāṃtaṃ tatsaro jātaṃ pāradaṃ śatayojanam
31.88
vahniśca vyākulībhūto
gaṃgāyāṃ mumuce sakṛt || dahyamānā ca sā devī taraṃgairbahirutsṛjat
31.89
jātatribhuvanakhyātastena ca śvetaparvataḥ || etasminnantare vahnirāhūtaśca
himālaye
31.90
saptarṣibhirvahnihomaṃ kurvadbhirmaṃtravīryataḥ || āgatya tatra jagrāha vahnibhāgaṃ ca taṃ hutam
31.91
gate'hnacatvasmiśca tatrasthaḥ patnī
steṣāmapaśyata || suvarṇakadalīstaṃbhanibhāstāścaṃdralekhayā
31.92
paśyamānaḥ praphullākṣo vahniḥ kāmavaśaṃ gataḥ || sa bhūyaścintayāmāsa na nyāyyaṃ
kṣubhito'smi yat
31.93
sādhvīḥ patnīrdvijeṃdrāṇāmakāmāḥ kāmayāmyaham || pāpametatkarma coyaṃ naśyāmi tṛṇavatsphuṭam
31.94
kutraitannaśyate
kīrtiryāvadācaṃdratārakam || evaṃ saṃciṃtya bahudhā gatvā caiva vanāṃtaram
31.95
saṃyantuṃ nābhavacchaktaḥ upāyairbahubhirmanaḥ || tataḥ sa kāmasaṃtapto mūrchitaḥ
samapadyata
31.96
tataḥ svāhā ca bhāryāsya bubudhe tadviceṣṭitam || jñātvā ca ciṃtayāmāsa prahṛṣṭā manasi svayam
31.97
svāṃ bhāryāmatha māṃ
tyaktvā bahuvāsādavajñayā || bhāryāḥ kāmayate nūnaṃ saptarṣīṇāṃ mahātmanām
31.98
tadāsāṃ rūpamāśritya ramiṣye tena cāpyaham || tatastvaṃgiraso
bhāryā śivānāmeti śobhanā
31.99
tasyā rūpaṃ samādhāya pāvakaṃ prāpya sābravīt || māmaśce kāmasaṃtaptāṃ tvaṃ kāmayitumarhasi
31.100
na
cetkariṣyase deva mṛtāṃ māmupadhāraya || ahamaṃgiraso bhāryā śivānāma hutāśana
31.101
sarvābhiḥ sahitā prātā tāśca yāsyaṃtyanukramāt
asmākaṃ tvaṃ priyo nityaṃ tvacittāśca vayaṃ tathā
31.102
tataḥ sa kāmasaṃtaptaḥ saṃbabhūva tayā saha || prīte prītā ca sā devī nirjagāma vanāṃtarāt
31.103
ciṃtayaṃtī mamedaṃ cedrūpaṃ drakṣyaṃti kānane || te brāhmaṇīnāmanṛtaṃ doṣaṃ vakṣyaṃti pāvakāt
31.104
tasmādetadrakṣamāṇā garuḍī saṃbhavāmyaham
suparṇā sā tato bhūtvā daddaśe śvetaparvatam
31.105
śarastaṃbaiḥ susaṃpūrṇaṃ rakṣobhiśca piśācakaiḥ || sā tatra sahasā gatvā śailapṛṣṭhaṃ sudurgamam
31.106
prākṣipatkāṃcane kuṃḍe śukraṃ taddhāraṇe'kṣamā || śiṣṭānāmapi devīnāṃ saptarṣīṇāṃ mahātmanām
31.107
patnīsarūpatāṃ kṛtvā kāmayāmāsa pāvakam
divyaṃ rūpamaruṃdhatyāḥ kartuṃ na śakitaṃ tayā
31.108
tasyāstapaḥprabhāveṇa bhartuḥ śuśrūṣaṇena ca || ṣaṭkṛtvastattu nikṣiptamabhiretaḥ kurūdvaha
31.109
kuṃḍe'smiṃścaitrabahule pratipadyeva svāhayā || tataśca pāvako duḥkhācchuśoca ca mumoha ca
31.110
āḥ pāpaṃ kṛtamityeva dehanyāse ' karonmatim || tatastaṃ khecarī vāṇī prāha mā maraṇaṃ kuru
31.111
bhāvyametacca bhāvyarthātko hi pāvaka mucyate || bhāvyarthenāpi yatte ca paradāropa sevanam
31.112
kṛtaṃ taccetasā tena tvāmajīrṇaṃ pravekṣyati || śvetaketormahāyajñe ghṛtadhārāibhatarpitam
31.113
śokaṃ ca tyaja netāstāḥ svāhe veyaṃ tava priyā || śvetaparvatakuṃḍasthaṃ putraṃ tvaṃ draṣṭumarhasi || tato vahnistatra gatvā daddaśe tanayaṃ prabhum
31.114
arjuna uvāca || || kasmātsvāhā karodrūpaṃ ṣaṇṇāṃ tāsāṃ mahāmune
31.115
yattā bhartṛparāḥ sādhvyastapasvinyoginasaṃnibhāḥ || na bibheti ca kiṃ tābhyaḥ ṣaḍcaḥ svāhā'parādhinī || bhartṛbhaktyā jagadguruṃ yataḥ śaktāśca tā mune
31.116
nārada uvāca || || satyametatkuruśreṣṭha śṛṇu taccāpi kāraṇam || yena tāsāṃ kṛtaṃ rūpaṃ na vā śāpaṃ dadyuśca tāḥ
31.117
yatra tadvahninā kṣiptaṃ rudratejaḥ sakṛtpurā || gaṃgāyāṃ tatra sasnustāḥ ṣaṭnanyo'jñānabhāvataḥ
31.118
tatastā vihvalībhūtāstejasā tena mohitāḥ || lajjyā ca svabhartṝṇāṃ gaṃgātīrasthitā rahaḥ
31.119
etadaṃtaramālokya cikīrṣaṃtī manīṣitam || svāhā śarīramāviśyatāsāṃ tejo jahāra tat
31.120
cikrīḍa vahnijāyāpi yathā te kathitaṃ mayā
31.121
upakāramimaṃ tābhiḥ smaraṃtībhiśca bhārata || na śaktā sā yataḥ śāpo na deyaścopakāriṇi
31.122
tataḥ saptarṣayo jñātvā jñānenāśucitāṃ gatāḥ || tatyajuḥ ṣaṭ tadā patnīrvinā devīmaruṃdhatīm
31.123
viśvāmitrastu bhagavānkumāraṃ śaraṇaṃ gataḥ || stavaṃ divyaṃ saṃpracakre mahāsenasya cāpi saḥ
31.124
aṣṭottaraśataṃ nāmnāṃ śṛṇu tvaṃ tāni phālguna || japena
yeṣāṃ pāpāni yāṃti jñānamavāpnuyāt
31.129
tvaṃ brahmavādī tvaṃ brahmā brahma brāhmaṇavatsalaḥ || brahmaṇyo brahmadevaśca brahmado brahmasaṃgrahaḥ
31.126
tvaṃ
paraṃ paramaṃ tejo maṃgalānāṃ ca maṃgalam || aprameyaguṇaścaiva maṃtrāṇāṃ maṃtrago bhavān
31.127
tvaṃ sāvitrīmayo deva sarvatraivāparājitaḥ || maṃtraḥ śairṣātmako devaḥ ṣaḍakṣaravatāṃ varaḥ
31.128
mālī maulī patākī ca jaṭī muṃḍī śikhaṃḍyapi || kuṇḍalī lāṃgalī bālaḥ kumāraḥ pravaro varaḥ
31.129-2
gavāṃputraḥ surārighnaḥ saṃbhavo bhavabhāvanaḥ || pinākī śatruhā śveto gūḍhaḥ skandaḥ karāgraṇīḥ
31.130
dvādaśo bhūbhuvo bhāvī suvaḥ putro namaskṛtaḥ
nāgarājaḥ sudharmātmā nākapṛṣṭhaḥ sanātanaḥ
31.131
tvaṃ bhartā sarvabhūtātmā tvaṃ trātā tvaṃ sukhāvahaḥ || śaradakṣaḥ śikhī jetā ṣaḍvaktro bhayanāśanaḥ
31.132
hemagarbho mahāgarbho jayaśca vijayeśvaraḥ || tvaṃ kartā tvaṃ vidhātā ca nityo nityārimardanaḥ
31.133
mahāseno mahātejā vīrasenaśca bhūpatiḥ || siddhāsanaḥ surādhyakṣo bhīmaseno nirāmayaḥ
31.134
śauryarūrdurmahātejā vīryavānsatyavikramaḥ || tejogarbho'surāripuḥ suramūrtiḥ surorjitaḥ
31.135
kṛtajño varadaḥ satyaḥ śaraṇyaḥ sādhuvatsalaḥ || suvrataḥ sūryasaṃkāśo vahnigarbhaḥ karṇo śuvaḥ
31.136
pippalī śīghrago raudrī gāṃgeyo ripudāraṇaḥ || kārttikeyaḥ prabhuḥ kṣantā nīladaṃṣṭro mahāmanāḥ
31.137
nigraho nigrahāṇāṃ ca netā tvaṃ suranaṃdanaḥ || grahaḥ paramānandaḥ krodhaghnastāra ucchritaḥ
31.138
kukkuṭī bahulī divyaḥ kāmado bhūrivardhanaḥ || amogho'mṛtado hyagniḥ śatrughnaḥ sarvamodanaḥ
31.139
avyayo hyamaraḥ śrīmānunnato hyagnisaṃbhavaḥ || piśācarājaḥ sūryābhaḥ śivātmā śivanaṃdanaḥ
31.140
apārapāro durjñeyaḥ sarvabhūtahite rataḥ || agrāhyaḥ kāraṇaṃ kartā parameṣṭhī paraṃ padam
31.141
acintyaḥ sarvabhūtātmā sarvātmā tvaṃ sanātanaḥ || evaṃ sa sarvabhūtānāṃ saṃstutaḥ parameśvaraḥ
31.142
nāmnāmaṣṭaśatenāyaṃ viśvāmitramaharṣiṇā || prasannamūrtirāhedaṃ munīṃdraṃ priyatāmiti
31.143
mama tvayā dvijaśreṣṭha stutireṣā nirūpitā || bhaviṣyati mano'bhīṣṭaprāptaye prāṇināṃ bhuvi
31.144
vivardhate kule lakṣmīstasya yaḥ paṭhedimam || na rākṣasāḥ piśācā vā na bhūtāni na cāpadaḥ
31.145
vighnakāriṇi tadgehe yatraiva saṃstuvaṃti mām || duḥsvapnaṃ ca na paśyetsa baddho mucyeta baṃdhanāt
31.146
stavasyāsya prabhāveṇa divyabhāvaḥ pumānbhavet || tvaṃ ca māṃ śrutisaṃskāraiḥ sarvaiḥ saṃskartumarhasi
31.147
saṃskārarahitaṃ janma yataśca paśuvatsmṛtam || tvaṃ ca madvaradānena brahmarṣiśca bhaviṣyasi
31.149
tato munistasya
cakre jātakarmādikāḥ kriyāḥ||paurohityaṃ tathā bheje skaṃdasyaivājñayā prabhuḥ||148||tatastaṃ vahnirabhyāgāddarśaṃ ca sutaṃ guham || ṣaṭchīrṣaṃ dviguṇaśrotraṃ dvādaśā
kṣibhujakramam
31.150
ekagrīvaṃ caikakāyaṃ kumāraṃ sa vyalokayat || kalilaṃ prathame cāhni dvitīye vyaktitāṃ gatam
31.151
tṛtīyāyāṃ śiśurjātaścaturthyāṃ
pūrṇa evaca || paṃcamyāṃ saṃskṛtaḥ so'bhūtpāvakaṃ cāpyapaśyata
31.152
tatastaṃ pāvakaḥ pārtha āliṃga cucuṃba ca || putreti coktā tasmai sa śaktyastrama
dadātsvayam
31.153
sa ca śaktiṃ samādāya namaskṛtya ca pāvakam || śvetaśṛṃgaṃ samārūḍho mukhaiḥ paśyandiśo daśa
31.154
vyanadadbhairavaṃ nādaṃ trāsa
yansāsuraṃ jagat || tataḥ śvetagireḥ śṛṃgaṃ rakṣaḥpañcadaśāvṛtam
31.155
bibheda tarasā śaktyā śatayojanavistṛtam || tadekena prahāreṇa khaṃḍaśaḥ patitaṃ
bhuvi
31.156
cūrṇīkṛtā rākṣasāste satataṃ dharmaśatravaḥ || tataḥ pravyathitā bhūmirvyaśīryata samaṃtataḥ
31.157
bhītāśca parvatāḥ sarve cukruśuḥ pralayā
dyathā || bhūtāni tatra subhṛśaṃ trāhitrāhīti coccuḥ
31.158
evaṃ śrutvā tato devā vāsavaṃ saha te'bruvan || yenainaikena prahāreṇa trailokyaṃ vyākulī
kṛtam
31.159
sa saṃkuddhaḥ kṣaṇādviśvaṃ saṃhariṣyati vāsava || vayaṃ ca pālanārthāya sṛṣṭā devena vedhasā
31.160
tacca trāṇaṃ sadā kāryaṃ prāṇaiḥ
kaṃṭhagatairapi || asmākaṃ paśyatāmevaṃ yadi saṃkṣobhyate jagat
31.161
dhiktato janma vīrāṇāṃ ślāghyaṃ hi maraṇaṃ kṣaṇāt || tadasmābhiḥ sahainaṃ tvaṃ
kṣaṃtumarhasi vāsava
31.162
evamuktastathetyuktvā devaiḥ sārdhaṃ tamabhyayāt || vidhitsustasya vīryaṃ sa śakrastūrṇataraṃ tadā
31.163
ugraṃ tacca mahā
vegaṃ devānīkaṃ durāsadam || nardamānaṃ guhaḥ prekṣya nanāda jaladhiryathā
31.164
tasya nādena mahatā samudbhūtodadhiprabham || babhrāma tatratatraiva deva
sainyamacetanam
31.165
jighāṃsūnupasaṃprāptāndevāndṛṣṭvā sa pāvakiḥ || visasarja mukhāttatra pravṛddhāḥ pāvakārciṣaḥ
31.166
addahadevasainyāni ceṣṭa
mānāni bhūtale || te pradīptaśirodehāḥ pradīptāyudhavāhanāḥ
31.167
pracyutāḥ sahasā bhāṃti divastārāgaṇā iva || dahyamānāḥ prapannāste śaraṇaṃ pāvakātma
jam
31.168
devām̐ vajradharaṃ procustyaja vajraṃ śatakrato || ukto devaistadā śakraḥ skaṃde vajramavāsṛjat
31.169
tadvisṛṣṭaṃ jaghānāśu pārśvaṃ skaṃdasya
dakṣiṇam || bibheda ca kuruśreṣṭha tadā tasya mahātmanaḥ
31.170
vajraprahārātskaṃdasya saṃjātaḥ puruṣo'paraḥ || yuvā kāṃcanasannāhaḥ śaktidhṛgdvivya
kuṃḍalaḥ
31.171
śākha ityabhivikhyātaḥ sopi vyanadaddbhutam || tataśceṃdraḥ punaḥ kruddho hṛdi skaṃdaṃ vyadārayat
31.172
tatrāpi tāhaśo jajñe naiga
meya iti śrutaḥ || tato vinaya skaṃdādyāścatvāraste tadābhyayuḥ
31.173
tadeṃdro vajramutsṛjya prāṃjaliḥ śaraṇaṃ yayau || tasyābhayaṃ dadau skaṃdaḥ
sahasenyasya sattamaḥ
31.174
tataḥ prahṛṣṭāścidaśā vāditrāṇyabhyavādayan || vajraprahārātkanyāśca jajñire'sya mahābalāḥ
31.175
yā haraṃti
śiśūñjātāngarbhasthāṃścaiva dāruṇāḥ || kākī ca hilimāṃ caiva rudrā ca vṛṣabhā tathā
31.176
āyā palālā sitrā ca sataitāḥ śiśumātaraḥ || etāsāṃ
vīryasaṃpannaḥ śiśuścābhūtsudāruṇaḥ
31.177
skaṃdaprasādajaḥ putro lohitākṣo bhayaṃkaraḥ || eṣa vīrāṣṭakaḥ proktaḥ skaṃdamātṛgaṇodbhutaḥ
31.178
pūjanīyaḥ sadā bhaktyā sarvāpasmāraśāṃtidaḥ || upātiṣṭhattataḥ skaṃdaṃ hiraṇyakavacasajjam
31.179
lohitāṃbarasaṃvītaṃ trailokyasyāpi suprabham
yuvānaṃ śrīḥ svayaṃ bheje taṃ praṇamya śarīriṇī
31.180
thiyā juṣṭaṃ cataṃ prāhuḥ sarve devāḥ praṇamya vai || hiraṇyavarṇaṃ bhadraṃ te lokānāṃ śaṃkaro bhava
31.181
bhavāniṃdro'stu no nātha trailokyasya hitāya vai
31.182
skanda uvāca || || kimiṃdraḥ sarvalokānāṃ karotīha surottamāḥ||kathaṃ devagaṇāṃścaiva pāti nityaṃ
sureśvaraḥ
31.183
devā ūcuḥ || || iṃdro diśati bhūtānāṃ balaṃ tejaḥ prajāḥ sukham || prajñāṃ prayacchati tathā sarvāndāyānsureśvaraḥ
31.184
durvṛttānāṃ sa
harati vṛttasthānāṃ prayacchati || anuśāsti ca bhūtāni kāryeṣu balavattaraḥ
31.185
asūrye ca bhavetsūryastathā'caṃdre ca caṃdramāḥ || bhavatyagniśca vāyuśca pṛthi
vyāṃ jīvakāraṇam
31.186
etadiṃdreṇa kartavyamiṃdro hi vipulaṃ balam || tvaṃ ceṃdro bhava no vīra tārakaṃ jahi te namaḥ
31.187
iṃdra uvāca
tvaṃ bhaveṃdro mahābāho sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥ || praṇamya prārthaye skaṃda tārakaṃ jahi rakṣa naḥ
31.188
skaṃda uvāca || || śādhi tvameva trailokyaṃ
bhavāniṃdrostu sarvadā || kariṣye ceṃdrakarmāṇi na mameṃdratvamīpsitam
31.189
tvameva rājā bhadraṃ te trailokyasya mamaiva ca || karomi kiṃ ca te śakra
śāsanaṃ brūhi tanmama
31.190
iṃdra uvāca || || yadi satyamidaṃ vākyaṃ niścayādvāṣitaṃ tvayā || abhiṣicyasva devānāṃ senāpatye mahābala
ahamiṃdro bhaviṣyāmi tava vākyāccho'stu te
31.191
skaṃda uvāca || || dānavānāṃ vināśāya devānāmarthasiddhaye || gobrāhmaṇasya
cārthāya evamastu vacastava
31.192
ityukte sumahānādaḥ surāṇāmabhyajāyata || bhūtānāṃ cāpi sarveṣāṃ trailokyākaṃpakārakaḥ
31.193
jayeti
tuṣṭubuścenaṃ vāditrāṇyabhyavādayan || nanṛtustuṣṭubuścenaṃ karāghātāṃśca cakrire
31.194
tena śabdena mahatā vismitā naganaṃdinī || śaṃkaraṃ prāha ko
deva nādo'yamativartate
31.195
rudra uvāca || || adya nūnaṃ prahṛṣṭānāṃ surāṇāṃ vividhā giraḥ || śrūyaṃte ca tathā devi yathā jātaḥ sutastava
31.196
gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca sādhvīnāṃ ca divaukasām || mārjayiṣyati cāśrūṇi putraste puṇyavatyapi
31.197
evaṃ vadati sā devī draṣṭuṃ
taṃmutsukā'bhavat || śaṃkaraśca mahātejāḥ putrasnehādhiko yataḥ
31.198
vṛṣabhaṃ tata āruhya devyā saha samutsukaḥ || sagaṇo bhava āgacchatputra
darśanalālasaḥ
31.199
tato brahmā mahāsenaṃ prajāpatirathābravīt || abhigaccha mahādevaṃ pitaraṃ mātaraṃ prabho
31.200
anayorvīryasaṃyogāttavotpatti
stu prāthamī || evamastviti cāpyuktvā mahāseno maheśvaram
31.201
apūjayadameyātmā pitaraṃ mātaraṃ ca tām || tatastamāliṃgya sutaṃ ciraṃ
saṃyojya trāśiṣaḥ
31.202
ciraṃ jahṣatuścobhau pārvatīparameśvarau || siddhasārasya tattvaṃ ca dadau tuṣṭo'sya śaṃkaraḥ
31.203
devī prakṛṃtimokṣaṃ ca
tuṣṭā harṣapariplutā || etasminneva kāle tu ṣaḍdevyastaṃ samāgaman
31.204
ṛṣibhistāḥ parityaktāstaṃ putreti jagustadā || pārvatī ca tataḥ prāha
mama putro na vastvayam
31.205
svāhā mameti ca prāha pāvakaśca mameti ca || rudro mameti ca prāha mama devanadīti ca
First 200 of 216 passages. Read on
Linked texts (9)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit