Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 43

Kaumārīkākhaṇḍa 43

Language
Sanskrit

Contents

43.1

cha || || arjuna uvāca || || mahākālastvasau kaśca kathaṃ siddhimupāgataḥ || asmiṃstīrthe muniśreṣṭha mahadāścarya
maṃtra me

43.2

sarvametatsamākhyāhi śraddadhānāya pṛcchate

43.3

nārada uvāca || || namaskṛtya mahākālaṃ varadaṃ sthāṇumavyayam
śaktiścaritaṃ tasya vakṣye pāṃḍukulodvaha

43.4

vārāṇasyāṃ puri purā babhūva japatāṃ varaḥ || rudrajāpī mahābhāgo māṃṭirnāma mahāyaśāḥ

43.5

tasyāputrasya putrārthe rudrānsaṃjapataḥ kila || gataṃ varṣaśataṃ tuṣṭastatastaṃ prāha śaṃkaraḥ

43.6

māṃṭe tava suto dhīmānmatprabhāvapa
rākramaḥ || vaṃśasya tava sarvasya samuddhartā bhaviṣyati

43.7

iti śrutvā rudravaco māṃṭirharṣaṃ paraṃ gataḥ || tataḥ kāle kiyanmātre patnī
māṃṭermahātmanaḥ

43.8

dadhāra garbhaṃ caṭikā tapomūrtidharā yathā || tasya garbhasya varṣāṇi catvāri kila saṃyayuḥ

43.9

na punarmāturudaraṃ
tyaktvā nirgacchate bahiḥ || tato māṃṭirupāmaṃtrya sāmabhistamavocata

43.10

vatsa sāmānyaputro'pi pitroḥ sukhakaraḥ sadā || śuddhāyāṃ mātari bhavo
mattaḥ kiṃ pīḍayasyalam

43.11

vatsa mānuṣyavāsasya spṛhā tubhyaṃ kathaṃ na hi || yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasyāpi ca saṃtatiḥ

43.12

kadā
manuṣyā jāyema pūjā yatra mahāphalā || pitṝṇāṃ devatānāṃ ca nānādharmāśca yatra hi

43.13

iti bhūtāni śocaṃti nānāvonigatāmyapi || tattvaṃ
mānuṣyamatulaṃ spṛhaṇīyaṃ divaukasām || anādṛtya kathaṃ brūhi sthitaścodara eva ca

43.14

garbha uvāca || || tāta jānāmyahaṃ sarvametatparama
durlabham || kiṃ tu bibhemi cātimātraṃ kālamārgasya nityaśaḥ

43.15

dvau māgau kila vedeṣu proktau kālo'rcireva ca || arciṣā mokṣamāyāṃti
kālamārgeṇa karmaṇi

43.16

svarge vā narake vāpi kālamārgagato hyayam || na śarma labhate kvāpi vyādhaviddhamṛgo yathā

43.17

tasyaiva hetoḥ
prayatetkovido yanna duḥkhavit || kālena ghorarūpeṇa gaṃbhīreṇa samāhitaḥ

43.18

taccenmama manastāta nānādoṣairna mohyate || tato'haṃ durlabhaṃ janma
mānuṣyaṃ śīghramāpnuyām

43.19

tatastasya pitā pārtha kāṃdiśīko maheśvaram || jagāma śaraṇaṃ devaṃ trāhitrāhe maheśvara

43.20

tvāṃ vinā ko'paro
deva putrasyābhīṣṭado'sti me || tvayaiva dattastvaṃ cāmuṃ janma prāpaya me sutam

43.21

tatastasyātibhaktyāsau prāha tuṣṭo maheśvaraḥ || vibhūtīḥ svām̐
dharmajñānavairāgyaiśvaryameva ca

43.22

viparītaśca śīghraṃ bho māṃṭiputraḥ prabodhyatām || tatastā dyotayaṃtyaśca vibhūtyo garbhamūcire

43.23

mahāmate
māṃṭiputra na dhāryaṃ te bhayaṃ hṛdi || catvārastvāṃ hi dharmādyā manastyakṣyāmahe na te

43.24

tato'parāstvadharmādyāḥ procurnaiva tathā vayam || bhaviṣyāmo
manastubhyamasmattava bhayaṃ na hi

43.25

ityukte sa vibhūtibhiḥ śīghrameva kumārakaḥ || niḥsasāra bahirjātaścakaṃpetirugeda ca

43.26

tato vibhū
tayaḥ prāhurmāṃṭe tava sutastvasau || adyāpi kālamārgasya bhītaḥ kaṃpati roditi

43.27

kālabhītiriti khyātastasmādeṣa bhaviṣyati || iti dattvā
varaṃ tāśca mahādevāṃtikaṃ yayuḥ

43.28

so'pi bālaḥ pravavṛdhe śuklapakṣa ivoḍupaḥ || saṃskṛtaḥ sa ca saṃskārairdhīmānpaśupativratī

43.29

paṃcamaṃtrā
apañchudvastīrthayātrāparo'bhavat || rudrakṣetreṣu sasnau sa japanmantrāṃśca bhārata

43.30

kālabhītirgutakṣetraguṇānchutvābhyupāyayau || snātvā tato
mahītoye japtvā mantrāṃśca koṭiśaḥ

43.31

nivṛtto nātidūretha bilvavṛkṣaṃ dadarśa saḥ || dṛṣṭvā taṃ tasya cādhastāllakṣamekaṃ jajāpa saḥ

43.32

japa
tastasya viprasya iṃdriyāṇi layaṃ yayuḥ || kevalaṃ paramānaṃdasvarūpo'sāvabhūtkṣaṇāt

43.33

tasyānaṃdasya naupamyaṃ svargādīnāṃ bhavetkvacit || gaṃgodaka
syeva mānaṃ kevalaṃ so'pyasāvapi

43.34

tatra līno muhūrtena punaścābhūdyathā purā || tato visiṣmiye pārtha kālabhītiruvāca ha

43.35

nāyaṃ mama
mahānando vārāṇasyāṃ na namiṣe || na prabhāse na kedāre na cāpyamarakaṇṭake

43.36

śrīparvate na cānyatra yādṛśodya pravarttate || nirvikārāṇi svacchāni
gaṃbhāṃāṃsīvakhāni me

43.37

bhūteṣu paramā prītistrijagaddyotate sphuṭam || dharmamekaṃ paraṃ mahyaṃ cetaścāpyavagacchati

43.38

aho sthānaprabhāvo'yaṃ
sphuṭaṃ cāpyatra procyate || nirdoṣaṃ yacchuci sthāna sarvopadravavarjitam

43.39

tatra sthitasya dharmārthastadvadvyātsasahasradhā || tadasmācca prabhāvāddhi jānā
mīta: svacetasi

43.40

viśiṣṭaṃ kāśimukhyebhyastīrthebhyaḥ sthānakaṃ tvidam || tasmādatraiva saṃsthohaṃ tapastapsyāmi puṣkalam

43.41

idaṃ cedaṃ
tīrthamiti sadā yastṛṣitaścaret || na sa siddhimavāpnoti kleśenaiva mriyeta saḥ

43.42

iti saṃciṃtya bilvasya vṛkṣasyādho vyavasthitaḥ || jajāpa
mantrāndrudrasya aṃguṣṭhāgreṇa dhiṣṭhitaḥ

43.43

gṛhītvā niyamaṃ toyabiṃduṃ varṣaśate'gnivat || tato varṣaśate yāte japatastasya bhārata

43.44

kaścitto
yabhṛtaṃ kumbhaṃ gṛhītvā nara āvrajat || sa taṃ praṇamya prāheṃdaṃ kālabhītiṃ praharṣataḥ

43.45

adya te niyamaḥ pūrṇastoyametanmahāmate || gṛhāṇa saphalaṃ
mahyaṃ śramaṃ kartumihārhasi

43.46

kālabhītiruvāca || || ko bhavānvarṇato brūhi kimācāraśca tattvataḥ || janmācārau viditvā te grahī
ṣyāmyanyathā na hi

43.47

nara uvāca || || na jāne pitarau svīyau naṣṭau vā sarvathā na hi || evamevāpi paśyāmi sarvadā'haṃ sa eva ca

43.48

ācāraiścāpi dharmaiśca na kāryaṃ mama kiṃcana || tasmāddrakṣyāmi nāpyetanna cāpyasmi samācare

43.49

kālabhītiruvāca
yadyevaṃ nodakaṃ tubhyaṃ grahīṣyāmyasmiṃ karhicit || śṛṇuṣvātra vaco yanme gururrāha śrutīritam

43.50

na jñāyate kulaṃ yasya bījaśuddhiṃ vinā tataḥ || tasya
khādanpibanvāpi sādhuḥ sīdati tatkṣaṇāt

43.51

yaśca rudraṃ na jānāti rudrabhaktaśca yo nahi || annodakaṃ tasya bhuñjanpātakī syānna saṃśayaḥ

43.52

ajñātvā yaḥ śivaṃ bhuṃkte kathyate so'tra brahmahā || mārṣṭi ca brahmahānnāde tasmāttasya na bhakṣayet

43.53

gaṃgodakumbhaḥ syādyadvattanmadhye madya
biṃdunā || aśivajñasya yo bhuṃkte śivajño'pi tathaiva saḥ

43.54

hīnavarṇaśca yaḥ syāddhi śivabhakto'pi naiva saḥ|| pratigṛhyau gubhau tasmādvilokyau
dvau pratigrahe

43.55

nara uvāca || || etena tava vākyena hāsyaṃ saṃjāyate mama || aho mugdho'si mithyā tvamapasmārī jaḍo'pi ca

43.56

sadā sarveṣu bhūteṣu śivo vasati nityaśaḥ || sādhvaisādhu tato vākyaṃ naiva nindā śivasya sā

43.57

ātmanaśca parasyāpi yaḥ karotyaṃtaro
haram || tasya bhinnadṛśo mṛtyurvidadhe bhayamulbaṇam

43.58

athavā kā hi pānīye bhavedaśucitā vada || mṛttikodbhavakumbho'yaṃ pāvakenāpi
pācitaḥ

43.59

pūrṇaśca payasā kasminneṣāmaśucitā kutaḥ

43.60

atha cenmama saṃsargādaśucitvaṃ ca mīyate || tadasyāṃ saṃsthitaḥ pṛthvyāmahaṃ
tvaṃ ca kuto vada

43.61

kutaḥ pṛthivyāṃ carasi khe tvaṃ naiva carasyuta || evaṃ vicāryamāṇe te bhāṣitaṃ mugdhavadbhavet

43.62

kālabhītiru
vāca || || sarvabhūteṣu ceddevaṃ śiva eveti cocyate || nāstikāṃ mṛttikā kasmādbhakṣayaṃti nabhasyake

43.63

śuddhayarthaṃ tena viśvasya sthāpitā
saṃsthitirryathā || phalena pālitā sā ca nānyathā tāṃ śṛṇuṣva ca

43.64

sasarjeti purā dhātā rūpātmakamidaṃ jagat || tacca nāmaprapañcena baddhaṃ
dāmnā ca gauryathā

43.65

sa ca nāmaprapañcastu caturddhā bhidyate kila || dhvanirvarṇāḥ padaṃ vākyamityāspadacatuṣṭayam

43.66

tatra dhvanināṃ
damayo varṇāścākārapūrvakāḥ || padaṃ 'śa vaṃmi' ti proktaṃ vākyaṃ ceti 'śivaṃ' bhajet

43.67

taccāpi vākyaṃ trividhaṃ bhavediti śrutermatam || prabhu
sammatamekaṃ ca suhṛtsammatameva ca

43.68

kāṃtāsaṃmatamevāpi vākyaṃ hi trividhaṃ viduḥ || prabhuḥ svāmī yathā bhṛtyamādiśatyetadācara

43.69

tathā śrutismṛtī cobhe prāhatuḥ prabhusaṃmatam || itihāsapurāṇādi suhṛtsaṃmatamucyate

43.70

suhṛdvatpratibodhainaṃ pravartayati tattvataḥ
kāvyālāpādikaṃ yacca kāṃtāsaṃmatamucyate

43.71

prabhuvākyaṃ smṛtaṃ yacca sabāhyābhyaṃtaraṃ śuci || suhṛdvākyaṃ tathā śaucaṃ pāla
yetsvargakāṃkṣayā

43.72

tadetatpālanīyaṃ syādbhūmijānāṃ śrutirvadet || tvayā nāstikyavākyena cedetadabhidhīyate

43.73

etena śrutiśāstrā
ṇi purāṇaṃ ca vṛthaiva kim || agre saptarṣipūrvā ye brāhmaṇāḥ kṣatriyā bhavan

43.74

mugdhāḥ sarve'bhavandakṣā ye hi vedaṃ gatā hyanu || tathā vedāṃtavacanaṃ
sattvasthā hyūrdhvagāminaḥ

43.75

tiṣṭhaṃti rājasā madhye hyadho gacchaṃti tāmasāḥ || sattvāhāraiḥ sattvavṛttyā svargagāmī bhavettataḥ

43.76

na caitadapya
sūyāmo yadbhūteṣu śivo na hi || astyeva sarvabhūteṣu śṛṇvatrāpyupamānakam

43.77

yathā suvarṇajātāni bhūṣaṇāni bahūni ca || kānicicchuddharūpāṇi
hīnarūpāṇi kānicit

43.78

svarṇaṃ sarveṣu cāstyeva tathaiva sa sadāśivaḥ || hīnarūpaṃ śodhitaṃ sacchuddhimeti na caikatām

43.79

tathedṃ śodhi
taṃ dehaṃ śuddhaṃ divi vrajetsphuṭam || tasmātsarvātmanā hīnānna grāhyaṃ bata dhīmatā

43.80

cedidaṃ śodhayeddehaṃ naiva grāhyaṃ samaṃtataḥ || sarvato yaḥ prati
grāhī nihārāhārayorna ca

43.81

śuciḥ syādalpadivasātpāṣāṇo'sau bhavetsphuṭam || tasmātsarvātmanā naiva grahīṣyehaṃ jalaṃ sphuṭam

43.82

sādhu
vāpyathavā'sādhu pramāṇaṃ naḥ śrutiḥ parā || evamukte sa ca naraḥ prahasandakṣiṇena ca

43.83

aṃguṣṭhena likhanbhūmiṃ cakre gartaṃ mahottamam || tatra cikṣepa
tattoyaṃ tena gartaḥ sma pūritaḥ

43.84

atyaricyata toyaṃ ca cakre pādena saṃlikhan || cakre saraḥ pūritaṃ cāpyatiriktajalena tat

43.85

tad
dbhutaṃ mahaddṛṣṭvā naiva vipro visiṣmiye || yato bahuvidhaṃ citraṃ bhavedbhūtādyupāsisu

43.86

taccitreṇa na jahācca śrutimārgaṃ sanātanam

43.87

nara uvāca || || atimūrkhosi vipra tvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase || kiṃ na śrutastvayā ślokaḥ purāvidbhirudīritaḥ || kūponyasya ghaṭo
'nyasya rajjuranyasya bhārata

43.88

pāyaṃtyanye pibaṃtyanye sarve te samabhāginaḥ || tajjalaṃ mama kasmāttvaṃ dharmajño na pibasyasiṃ

43.89

nārada uvāca || || tato vimamṛśe śloko bahudhā samabhāginām || aniścayādvicāyausau ghaṭādyaiḥ samabhāgitā

43.90

bahupotadravyakṣepaḥ
sarvaiḥ sā samabhāgitā || evaṃ kartuḥ phalaiḥ sarvaiḥ samaṃ syācca punaḥpunaḥ

43.91

yaḥ śuciśca śivaṃ dhyāyanprāsādakūpakartari || jalapratigrahābhāvā
tpibato'sya samaṃ phalam

43.92

iti niścitya provāca kālabhītirnaraṃ ca tam || satyametatkiṃ tu kuṃbhapayasā gartapūraṇe

43.93

dṛṣṭvā pratyakṣato
māhvakathaṃ pibati bho vad || sādhu vāpyathavā'sādhu na pibeyaṃ kathaṃcana

43.94

evaṃ viniścayaṃ dṛṣṭvāsya sthiraṃ kurunaṃdana || puruṣo'sau prahasyaiva kṣaṇā
daṃtardadhe tataḥ

43.95

kālabhītiśca paramaṃ vismayaṃ samupāgataḥ || vṛttāṃtaḥ koyamityeva ciṃtayāmāsa bhūyasā

43.96

tataściṃtayatastasya bilvādha
stātsuśobhanam || ucchritaṃ sumahāliṃgaṃ pṛthivyā dyotayaddiśaḥ

43.97

prādurbhāve tatastasya mahāliṃgasya bhārata || nanarta khepsarovṛṃdaṃ gaṃdharvā
lalitaṃ jaguḥ

43.98

pārijātamayīṃ puṣpavṛṣṭimiṃdro mumoca ha || jayeti devā munayastuṣṭuvurvividhaiḥ stavaiḥ

43.99

tasminmahati kauravya
vartamāne mahotsave || kālabhītiḥ pramuditaḥ praṇamya stotramairayat

43.100

pāpasya kālaṃ bhavapaṃkakālaṃ kalākalaṃ kālamārgasya kālam || devaṃ
mahākālamahaṃ prapadye śrīkālakaṃṭhaṃ bhavakālarūpam

43.101

īśānavaktraṃ praṇamāmi tvāhaṃ stauti śrutiḥ sarvavidyeśvarastvam || bhūteśvarastvaṃ prapitā
mahastvaṃ tasmai namastestu maheśvarāya

43.102

yaṃ stauti vedastamahaṃ prapadye tatpuruṣasaṃjñaṃ śaraṇaṃ dvitīyam || tvāṃ vidmahe tacca nastvaṃ pradehi śrīrudra
deveśa namonamaste

43.103

aghoravaktraṃ tritayaṃ prapadye atharvajuṣṭaṃ tava rūpakāṇi || aghoraghorāṇi ca ghoraghorārāṇyahaṃ sadā naumi bhūtāni tubhyam

43.104

caturthavaktraṃ ca sadā prapadye sadyobhijātāya namonamaste || bhavebhavenādibhavo bhavasva bhavodbhavo māṃ śiva tannataṃtra

43.105

namostu te vāmadevāya jyeṣṭharudrāya
kālāya kalāvikāriṇe || balaṃkarāyāpi balapramāthine bhūtāni haṃtre ca manonmanāya

43.106

triyaṃbakaṃ tvāṃ ca yajāmahe vayaṃ supuṇyagaṃdhaiḥ śivapuṣṭivardha
nam||urvārukaṃ pakvamivograbaṃdhanādrakṣasva māṃ tryaṃbaka mṛtyumārgāt

43.107

ṣaḍakṣaraṃ maṃtravaraṃ taveśa japaṃti ye munayo vītarāgāḥ||teṣāṃ prasanno'si japāmahe
taṃ tvoṃkārapūrvaṃ ca namaḥ śivāya

43.108

evaṃ stuto mahādevo liṃgānniḥsṛtya bhārata||trijagaddyotayanbhāsā pratyakṣaḥ prāha ca dvijam

43.109

yattvayātra
mahātīrthe bhṛśamārādhito dvija || tenāti tuṣṭaste vatsa neśaḥ kālaḥ kathaṃcana

43.110

ahaṃ ca nararūpī yo dṛṣṭā te dharmasaṃsthitim || dhanyastaddharma
mārgo'yaṃ pālyate yadbhavadvidhaiḥ

43.111

sarvatīrthodakairgarttaḥ pūrito me sarastathā || jalametanmahāpuṇyaṃ tvadarthaṃ me samāhṛtam

43.112

saptamaṃtrarahasyaṃ
ca yatkṛtaṃ stavanaṃ mama || anena pacyamānena saptamaṃtraphalaṃ bhavet

43.113

abhīṣṭaṃ ca varaṃ matto vṛṇīṣva manasepsitam || tvayāātitoṣito hyasmi
nādeyaṃ vidyate tava

43.114

kālabhītiruvāca || || dhanyo'smyanugṛhīto'smi yattvaṃ tuṣṭo'si śaṃkara || tvattoṣātsaphalā dharmāḥ śramāyaivānyathā
matāḥ

43.115

yadi tuṣṭo'si sāṃnidhyaṃ liṃge'tra kriyatāṃ sadā || akṣayyaṃ tatkṛtaṃ cāstu yalliṃge kriyate'tra ca

43.116

japato yatphalaṃ deva
paṃcamaṃtrāyutena ca || tatphalaṃ jāyatāṃ nṛṇāmasya liṃgasya darśane

43.117

kālamārgādahaṃ yasmānmocito'haṃ maheśvara || mahākālamiti khyātaṃ liṃgaṃ
tasmādbhavatvidam

43.118

asmiṃśca kūpe yo martyaḥ snātvā tarpayate pitṝn || sarvatīrthaphalaṃ cāstu pitṛṇāmakṣayā gatiḥ

43.119

iti tasya
vacaḥ śrutvā prītastaṃ śaṃkaro'bravīt || svāyaṃbhuvaṃ yatra liṃgaṃ tatra nityaṃ vasāmyaham

43.120

svayaṃbhubāṇaratnotthadhātupāṣāṇalohajam || liṃgaṃ
krameṇa phaladamaṃtyātpūrvaṃ daśottaram

43.121

ākāśe tārakālliṃgaṃ pātāle hāṭakeśvaram || svāyaṃbhuvaṃ dharādhṛṣṭhe tadetatritayaṃ samam

43.122

viśeṣā
tprārthitaṃ yacca tacca sarvaṃ bhaviṣyati || atra puṣpaṃ phalaṃ pūjā naivedyaṃ stavanakriyā

43.123

dānaṃ vānyacca yatkiṃcidakṣayaṃ tadbhaviṣyati || māghāsitacatu
rdaśyāṃ śivayoge ca putraka

43.124

liṃgācca pūrvataḥ kūpe snātvā yastarpayetpitṝn || sarvatīrthaphalāvāptiḥ pitṝṇāṃ cākṣayā gatiḥ

43.125

tasyāṃ rātrau
mahākālaṃ yāmeyāme prapūjayet || yaḥ kṣipetsarvaliṃgeṣu sa jāgaraphalaṃ labhet

43.126

jiteṃdriyaśca yo nityaṃ māṃ liṃgetra prapūjayet || bhuktimuktī na
dūrasthe tasya nityaṃ dvijottama

43.127

māghe caturdaśyaṣṭamyāṃ somavāre ca parvaṇi || snātvā sarasi yo'bhyarcya liṃgametacchivaṃ vrajet

43.128

dānaṃ tapo rudrajāpaḥ sarvamakṣayameva ca || tvaṃ ca nandī dvitīyo me pratīhāro bhaviṣyasi

43.129

kālamārga jayādvatsa mahākālā
bhidhaściram || karaṃdhamo'tra rājarṣiracirādāgamiṣyati

43.130

tasya procya bhavāndharmastato mahlokamāvraja || ityuktvā bhagavānrudro
liṃgamadhye nyalīyata

43.131

mahākālo'pi muditastatra tepe mahattamaḥ

43.132

iti mahākālaprādurbhāvaḥ || || nārada uvāca || atha
kenāpi kālena pārtha rājā karaṃdhamaḥ || viśeṣamicchudharmeṣu śrutvā tīrthamahāguṇān

43.133

mahākālacaritraṃ ca tatraiva samupā canyāyau || mahīsāgara
toye'sau snātvā liṃgānyathārcayat

43.134

mahākālamanuprāpya paramāṃ prītimāgataḥ || sa paśyansumahalliṃgaṃ nātṛpyata janeśvaraḥ

43.135

yathā daridraḥ kṛpaṇo nidhikumbhamavāpya ca || saphalaṃ jīvitaṃ mene mahākālaṃ nirīkṣya saḥ

43.136

paṃcamaṃtrāyutajapaphalaṃ yasyeha darśanāt || tataḥ
saparyayābhyarcya mahatyāsau praṇamya ca

43.137

śrutvā ca liṃgapravaraṃ mahākālamupāsadat || tato rudravacaḥ smṛtvā mahākālaḥ smayanniva

43.138

pratyudgamya nṛpaṃ pūjāmarghaṃ ca pratyapādayat || tataḥ kuśalapraśnādi kṛtvā śāṃtamukhaṃ nṛpaḥ

43.149

mahākālamupāmaṃtrya kathāṃte vākyamabravīt
bhagavansaṃśayo mahyaṃ sadā'yaṃ parivartate

43.140

yadidaṃ tarpaṇaṃnāma pitṝṇāṃ kriyate nṛbhiḥ || jalamadhye jalaṃ yāti kathaṃ tṛpyaṃti pūrvajāḥ

43.141

evaṃ piṃḍādipūjā ca sarvamatraiva dṛśyate || kathamevaṃ sma manyāmaḥ pitrādyairupabhujyate

43.142

na caitadasti yatteṣāṃ nopatiṣṭhati kiṃcana || svapne yathā
kramya naraṃ dṛśyaṃte yācakāśca te

43.143

devānāṃ cāpi dṛśyaṃte pratyakṣāḥ pratyayāḥ sadā || tatkathaṃ pratigṛhṇanti mano me'tra pramuhyati

43.144

mahākāla uvāca || || yonirevaṃvidhā teṣāṃ pitṝṇāṃ ca divaukasām || dūroktaṃ dūrapūjā ca dūrastutirathāpi yat

43.145

bhavyaṃ bhūtaṃ bhavi
ṣyañca sarvaṃ jānaṃti yāṃti ca || paṃcatanmātrarūpaṃ ca manobuddhirahaṃjaḍāḥ

43.146

navatattvamayaṃ dehaṃ daśamaḥ puruṣo mataḥ || tasmādgaṃdhena tṛpyaṃti rasata
ttvena te tathā

43.147

śabdatattvena tuṣyaṃti sparśatattvaṃ ca gṛhṇate || śuci dṛṣṭvā ca tuṣyaṃti nātra rājanbhavenmṛṣā

43.148

yathā tṛṇaṃ paśūnāṃ ca narā
ṇāmannamucyate || evaṃ daivatayonīnāmannasārasya bhojanam

43.149-2

śaktayaḥ sarvabhāvānāmaciṃtyā jñānagocarāḥ || tasmāttattvaṃ pragṛhṇanti śeṣamatraiva
dṛśyate

43.150

karaṃdhama uvāca || || pitṛbhyo dīyate śrāddhaṃ svakarmavaśagāśca te || svargasthā narakasthā vā kathaṃ tairupabhujyate

43.151

atha svarge'tha narake sthitāḥ karmābhiyaṃtritāḥ || śaknuvaṃti varānetāndātuṃ te ceśvarāḥ katham

43.152

āyuḥ prajāṃ dhanaṃ vidyāṃ svarga mokṣaṃ sukhāni
ca || prayacchantu tathā rājyaṃ prītā nṛṇāṃ pitāmahāḥ

43.153

mahākāla uvāca || || satyametatsvakarmasthāḥ pitaro yannṛpottama || kiṃ tu
devāsurāṇāṃ ca yakṣādīnāmamūrtakāḥ

43.154

mūrtāścaturṇāṃ varṇānāṃ pitaraḥ saptadhā smṛtāḥ || te hi sarve prayacchaṃti dātuṃ sarvaṃ yathepsitam

43.155

ekatriṃśadgaṇā yeṣāṃ pitṝṇāṃ prabalā nṛpa || kṛtaṃ ca tadidaṃ śrāddhaṃ tarpayettānparānpitṝn

43.156

te tṛptāstarpayantyasya pūrvajānyatra saṃsthitān || evaṃ
svānāṃ copadiṣṭecchrāddhaṃ yacchaṃti te varān

43.157

rājovāca || || bhūtādibhyo yathā vipra nāmnā voddiśya dīyate || surādīnāṃ kathaṃ caiva
saṃkṣepeṇa na dīyate

43.158

idaṃ pitṛbhyo devebhyo dvijebhyaḥ pāvakāya ca || evaṃ kasmādvistarāḥ syurmanaḥkāyādikaṣṭadāḥ

43.159

mahā
kāla uvāca || || ucitā pratipattiśca kāryā sarveṣu nityaśaḥ || pratipattiṃ cocitāṃ te vinā gṛhṇanti naiva ca

43.160

yathā śvā gṛhadvārastho
baliṃ gṛhṇāti kiṃ tathā || pradhānapuruṣo rājanagṛhṇāti ca śunā samaḥ

43.161

evaṃ te bhūtavaddevā na hi gṛhṇanti karhicit || śuci kāmaṃ juṣaṃte na
haviraśraddadhānataḥ

43.162

vinā maṃtraiśca yahattaṃ na tadgṛhṇanti te'malāḥ || śrutirapyatra prāhaidaṃ maṃtrāṇāṃ viṣaye nṛpa

43.163

“maṃtrā daivatā yadyadbrāhma
ṇamantravatkaroti devatābhireva tatkaroti yaddadāti devatābhireva taddadāti yatpratigṛhṇāti devatābhireva tatpratigṛhṇāti tasmānnāmantravatpratigṛhṇīyāt
nāmantravatpratipadyate” iti

43.164

tasmānmaṃtraiḥ sadā deyaṃ paurāṇairvaidikairapi || anyathā te na gṛhṇanti bhūtānāmupatiṣṭhati

43.165

rājo
vāca || || darbhāṃstilānakṣatāṃśca toyaṃ caitaiḥ susaṃyutam || kasmātpradīyate dānaṃ jñātumicchāmi kāraṇam

43.166

mahākāla uvāca
purā kila pradattāni bhūmerdānāni bhūriśaḥ || pratyagṛhṇanta daityāśca praviśyābhyaṃtaraṃ balāt

43.167

tato devāśca pitaraḥ pratyūcuḥ padmasaṃbhavam

43.168

svāminnaḥ paśyatāmeva sarvaṃ daityaiḥ pragṛhyate || vidhehi rakṣāṃ teṣāṃ tvaṃ na naṣṭāḥ smo yathā vayam

43.169

tato vimṛśyaiva vidhī rakṣo
pāyamacīkarat || tilairyuktaṃ pitṝṇāṃ ca devānāṃmakṣataiḥ saha

43.170

toyaṃ darbhāṃśca sarvatra evaṃ gṛhṇanti nāsurāḥ || etānvinā pradattaṃ ya
tphalaṃ daityaiḥ pragṛhyate

43.171

niḥśvasya pitaro devā yāṃti dātuḥ phalaṃ na hi || tasmādyugeṣu sarveṣu dānamevaṃ pradīyate

43.172

karaṃdhama uvāca
caturyugavyavasthānaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ || mahatīyaṃ vivitsā me sadaiva parivartate

43.173

mahākāla uvāca || ādyaṃ kṛtayugaṃ viddhi
tatastretāyugaṃ smṛtam || dvāparaṃ ca kaliśceti catvāraśca samāsataḥ

43.174

sattvaṃ kṛtaṃ rajastretā dvāparaṃ ca rajastamaḥ || kalistamastu vijñeyaṃ
yugavṛttaṃ yugeṣu ca

43.175

dhyānaṃ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ yajña ucyate || vṛttaṃ ca dvāpare satyaṃ dānameva kalau yuge

43.176

kṛte tu mānasī sṛṣṭi
rvṛttiḥ sākṣādrasollasā || tejomayyaḥ prajāstṛptāḥ sadānaṃdāśca bhoginaḥ

43.177

adhamottamo na tāsāṃ tā nirviśeṣāḥ prajāḥ śubhāḥ || tulya
māyuḥ sukhaṃ rūpaṃ tāsāṃ tasminkṛte yuge

43.178

na cāprītirna ca dvaṃdvo na dveṣo nāpi ca klamaḥ || parvatodadhivāsinyo hyanukrośapriyāstu tāḥ

43.179

varṇāśramavyavasthā ca tadāsīnna hi saṃkaraḥ || ekamanyaṃ na dhyāyanti paramaṃ te sadā śivam

43.180

caturthe ca tataḥ pāde naṣṭā sā'bhūdraso
llasā || prādurāsaṃstatastāsāṃ vṛkṣāścagṛhasaṃjñitāḥ

43.181

vastrāṇi ca prasūyaṃte phalānyābharaṇāni ca || teṣveva jāyate tāsāṃ gaṃdhavarṇarasānvi
tam

43.182

sumākṣikaṃ mahāvīryaṃ puṭake puṭake madhu || tena tā vartayaṃti sma kṛtasyāṃte prajāstadā

43.183

hṛṣṭapuṣṭāstathā vṛddhāḥ prajā vai viga
tajvarāḥ || tataḥ kālena kenāpi tāsāṃ buddhe raseṃdriye

43.184

yugabhāvāttathā dhyāne svalpībhūte śivasya ca || vṛkṣāṃstānaparyagṛhṇaṃta madhu vā mākṣikaṃ
balāt

43.185

tāsāṃ tenopacāreṇa lobhadoṣakṛtena vai || pranaṣṭā madhunā sārdhaṃ kalpavṛkṣāḥ kvacitkvacit

43.186

tasyāṃ cāpyavaśiṣṭāyāṃ
dvaṃdvānyabhyutthitāni vai || śītātapairmanoduḥkhaistatastā duḥkhitā bhṛśam

43.187

cakrurāvaraṇārthaṃ hi ketanāni tatastataḥ || tataḥ prādurbabhau
tāsāṃ siddhikhetāyuge punaḥ

43.188

vṛṣṭyā babhūvurauṣadhyo grāmyāraṇyāścaturdaśa || akṛṣṭapacyāścānūtāstoyabhūmisamāgamāt

43.189

ṛtu
puṣpaphalaiścaiva vṛkṣagulmāśca jajñire || taiśca vṛttirbhūttāsāṃ dhānyaiḥ puṣpaiḥ phalaistathā

43.190

tataḥ punarabhūttāsāṃ rāgo lobhaśca sarvataḥ || kālavīryeṇa
vā gṛhya nadīkṣetrāṇi parvatān

43.191

vṛkṣagulmauṣadhīścaiva prasahyāśu yathābalam || viparyayeṇa cauṣadhyaḥ pranaṣṭāśca caturdaśa

43.192

natvā dharā
praviṣṭāstā oṣadhyaḥ pīḍitāḥ prajāḥ || dudoha gāṃ pṛthurvainyaḥ sarvabhūtahitāya vai

43.193

tadāprabhṛti cauṣadhyaḥ phālakṛṣṭrāḥ prajāstataḥ || vārttayā
vartayaṃti sma pālyamānāśca kṣatriyaiḥ

43.194

varṇāśramapratiṣṭhā ca yajñastretāsu cocyate||sadāśivadhyānamayaṃ tyaktvā mokṣamacetanāḥ

43.195

puṣpitāṃ
vācamāśritya rāgātsvargamasādhayan || dvāpare ca pravartaṃte matibhedāstato nṛṇām

43.196

manasā karmaṇā vācā kṛcchrādvārtā prasidhyati || lobho'
dhṛtiḥ śivaṃ tyaktvā dharmāṇāmaṃ saṃkarastathā

43.197

varṇāśramaparivdhvaṃsāḥ pravartaṃte ca dvāpare || tadā vyāsaiścaturddhā ca vyasyate dvāparāttataḥ

43.198

eko vedaścatuṣpādaiḥ kriyate dvijahetave || itihāsapurāṇāni bhidyaṃte lokagauravāt

43.199

brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ
bhāgavataṃ tathā || tathānyannāradīyaṃ ca mārkaṃḍeyaṃ ca saptamam

43.200

āgneyamaṣṭamaṃ proktaṃ bhaviṣyaṃ navamaṃ smṛtam || daśamaṃ brahmavaivartaṃ
laiṃgamekādaśaṃ tathā

First 200 of 277 passages. Read on

Linked texts (5)