Pramāṇa · Search · About · API

Kurmapurana (Ananta Gokhale) 8

Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) 8

Language
Sanskrit

8.p1

dvādaśo'dhyāyaḥ

8.p2

sūta uvāca | ityākarṇyatha munayaḥ kūrmmarūpeṇa bhāṣitam | viṣṇunā punarevemaṃ papracchuḥ praṇatā harim || ṛṣaya ūcuḥ | kaiṣā bhagavatī devī śaṅkarārddhaśarīriṇī | śivā satī haimavatī yathāvadbrūhi pṛcchatām || teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā munīnāṃ puruṣottamaḥ | pratyuvāca mahāyogī dhyātvā† svaṃ paramaṃ padam‡ || kūrmma uvāca | purā pitāmahenoktaṃ merupṣṭaṭhe suśobhane | rahasyametadvijñānaṃ gopanīyaṃ viśeṣataḥ || sāṅkhyānāṃ paramaṃ sāṅkhyaṃ brahmavijñānamuttamam | saṃsārārṇavamagnānāṃ jantūnāmekamocanam || yā sā māheśvarī śaktirjñānarūpātilālasā | vyomasaṃsajñā§ parā kāṣṭhā seyaṃ haimavatī matā || śivā sarvvagatānantā guṇātītātiniṣkalā¶

8.p3

ekānekavibhāgasthā jñānarūpātilālasā || ananyā niṣkale tattve saṃsthitā tasya tejasā | svābhāvikī ca tanmūlā prabhā bhānorivāmalā || ekā māheśvarī śaktiranekopādhiyogataḥ | parāvareṇa† rūpeṇa krīr̤ate tasya sannidhau || seyaṃ karoti sakalaṃ‡ tasyāḥ kāryyamidaṃ jagat | na kāryyaṃ nāpi karaṇamīśvarasyeti sūrayaḥ || catasraḥ śaktayo devyāḥ svarūpatvena saṃsthitāḥ | adhiṣṭhānavaśāttasyāḥ śṛṇudhvaṃ munipuṅgavāḥ || śāntirvidyā pratiṣṭhā ca nivṛttiśceti§ tāḥ smṛtāḥ | caturvyūhastato devaḥ¶ procyate parameśvaraḥ || anayā parayā devaḥ svātmānandaṃ samaśnute | caturṣvapi ca vedeṣu|| caturmūttiṃrmaheśvaraḥ || asyāstvanādisaṃsiddhamaiśvaryyamatulaṃ mahat | tatsambandhādanantaiṣā†† rudreṇa paramātmanā

8.p4

saiṣā sarvveśvarī devī sarvvabhūtapravarttikā | procyate bhagavān kālo hariḥ prāṇī maheśvaraḥ || tatra sarvvamidaṃ protamotañcaivākhilaṃ jagat | sa kālāgnirharo devo† gīyate vedavādibhiḥ || kālaḥ sṛjati bhūtāni kālaḥ saṃharati‡ prajāḥ | sarve kālasya vaśagā na kālaḥ kasyacidvaśaḥ§ || pradhānaṃ puruṣastattvaṃ¶ mahānātmā tvahaṅkṛtiḥ | kālenānyānitattvāni|| samāviṣṭāni yoginā || tasya sarvvajaganmūrttiḥ†† śaktirmāyeti viśrutā | tadeyaṃ bhrāmayedīśo māyāvī puruṣottamaḥ || saiṣā māyātmikā śaktiḥ sarvvākārā sanātanī | viśvarūpaṃ maheśasya sarvvadā samprakāśayet || anyāśca śaktayo mukhyāstasya devasya nirmmitāḥ | jñānaśaktiḥ kriyāśaktiḥ prāṇaśaktiriti trayam

8.p5

sarvāsāmeva śaktīnāṃ śaktimanto vinirmitāḥ | māyayaivātha viprendrāḥ sā cānādiranaśvarā† || sarvvaśaktyātmikā māyā durnivārā duratyayā | māyāvī sarvvaśaktīśaḥ kālaḥ kālakaraḥ prabhuḥ || karoti kālaḥ sakalaṃ saṃharetkāla eva hi | kālaḥ sthāpayate viśvaṃ kālādhīnamidaṃ jagat || labdhvā devādhidevasya sannidhiṃ parameṣṭhinaḥ | anantasyākhileśasya śambhoḥ kālātmanaḥ prabhoḥ || pradhānaṃ puruṣo māyā māyā saiva prapadyate‡ | ekā sarvvagatānantā kevalā niṣkalā śivā || ekā śaktiḥ śivaiko'pi śaktimānucyate śivaḥ | śaktayaḥ śaktimanto'nye sarvva§śaktisamudbhavāḥ || śaktiśaktimatorbhedaṃ vadanti paramārthataḥ | abhedañcānupaśyanti yoginastattvacintakāḥ || śaktayo girijā devī śaktimānatha śaṅkaraḥ

8.p6

viśeṣaḥ kathyate cāyaṃ purāṇe brahmavādibhiḥ || bhogyā viśveśvarī devī maheśvarapativratā | procyate bhagavānbhoktā kapardī nīlalohitaḥ || mantā viśveśvaro devaḥ śaṅkaro manmathāntakaḥ | procyate matirīśānī mantavyā ca vicārataḥ || ityetadakhilaṃ viprāḥ śaktiśaktimadudbhavam | procyate sarvvavedeṣu munibhistattvadarśibhiḥ || etatpradarśitaṃ divyaṃ devyā māhātmyamuttamam | sarvvavedāntavādeṣu niścitaṃ brahmavādibhiḥ || ekaṃ sarvvagataṃ sūkṣmaṃ kūṭasthamacalaṃ dhruvam | yoginastatprapaśyanti mahādevyāḥ paraṃ padam || ānandamakṣaraṃ brahma kevalaṃ niṣkalaṃ param | yoginastatprapaśyanti mahādevyāḥ paraṃ padam || parātparataraṃ tattvaṃ śāśvataṃ śivamacyutam | anantaprakṛtau† līnaṃ devyāstatparamaṃ padam || śubhaṃ nirañjanaṃ śuddhaṃ nirguṇaṃ dvaitavarjjitam | ātmopalabdhiviṣayaṃ devyāstatparamaṃ padam || saiṣā dhātrī vidhātrī ca paramānandamicchatām | saṃsāratāpānakhilānnihantīśrvarasaṃśrayāt || tasmādvimuktimanvicchan pārvvatīṃ parameśvarīm

8.p7

āśrayetsarvvabhūtānāmātmabhūtāṃ śivātmikām || labdhvā ca putrīṃ sarvvāṇoṃ tapastaptvā suduścaram | sabhāryyaḥ śaraṇaṃ yātaḥ pārvvatīṃ parameśvarīm || tāṃ dṛṣṭvā jāyamānāñca svecchayaiva varānanām | menā himavataḥ patnī prāhadaṃ parvvateśvaram || menā uvāca | paśya bālāmimāṃ rājavrājīvasadṛśānanām | hitāya sarvvabhūtānāṃ jātā ca tapasāvayoḥ || so'pi dṛṣṭvā tato devīṃ taruṇādityasannibhām | kaparddinīṃ caturvvaktāṃ trinetrāmatilālasām | † aṣṭahastāṃ viśālākṣīṃ candrāvayavabhūṣaṇām | nirguṇāṃ saguṇāṃ sākṣātsadasadvaktivarjitām || praṇamya śirasā bhūmau tejasā cātivihvalaḥ | bhītaḥ kṛtāñjalistasyāḥ provāca parameśvarīm || himavānuvāca | kā tvaṃ devi viśālākṣi śaśāṅkāvayavāṅkite‡ | na jāne tvāmahaṃ vatse yathāvadbrūhi pṛcchate || girīndravacanaṃ śrutvā tataḥ sā parameśvarī | vyājahāra mahāśailaṃ yogināmabhayapradā

8.p8

śrīdevyuvāca | māṃ viddhi paramāṃ śaktiṃ maheśvarasamāśrayām | ananyāmavyayāmekāṃ yāṃ paśyanti mumukṣavaḥ || ahaṃ hi sarvvabhāvānāmātmā sarvvātmanā śivā | śāśvataiśvaryyavijñānamūrttiḥ† sarvvapravarttikā || anantānantamahimā saṃsārārṇavatāriṇī | divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me rūpamaiśvaram || etāvaduktvā vijñānaṃ dattvā himavate svayam | svaṃ rūpaṃ darśayāmāsa divyaṃ tatpārameśvaram ||‡ koṭisūryyapratīkāśaṃ tejovimbaṃ nirākulam | jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ kālānalaśatopamam || daṃṣṭrākarālaṃ durddharṣaṃ jaṭāmaṇḍalamaṇḍitam |§ triśūlavarahastañca ghorarūpaṃ bhayānakam || praśāntaṃ saumyavadanamanantāścaryyasaṃyutam¶ | candrāvayavalakṣmāṇaṃ candrakoṭisamaprabham || kirīṭinaṃ gadāhastaṃ nūpurairupaśobhitam | divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam

8.p9

śaṅkhacakradharaṃ kāmyaṃ trinetraṃ kṛttivāsasam | aṇḍasthaṃ cāṇḍavāhyasthaṃ vāhyamābhyantaraṃ param† || sarvvaśaktimayaṃ śubhraṃ sarvvākāraṃ sanātanam‡ | brahmendropendrayogīndrairvandyamānapadāmbujam || sarvvataḥ pāṇipādāntaṃ sarvvato'kṣiśiromukham | sarvvamāvṛtya tiṣṭhantīṃ§ dadarśa parameśvarīm || dṛṣṭvā tadīdṛśaṃ rūpaṃ devyā māheśvaraṃ param | bhayena ca samāviṣṭaḥ sa rājā hṛṣṭamānasaḥ || ātmanyādhāya cātmānamoṅkāraṃ samanusmaran | nāmnāmaṣṭasahasreṇa tuṣṭāva parameśvarīm || himavānuvāca | śivomā paramā śaktiranantā niṣkalāmalā | śāntā māheśvarī nityā śāśvatī paramākṣarā || acintyā kevalānantyā śivātmā paramātmikā | anādiravyayā śuddhā devātmā sarvvagācalā || ekānekavibhāgasthā māyātītā sunirmalā | mahāmāheśvarī satyā mahādevī nirañjanā || kāṣṭhā sarvvāntarasthā ca cicchaktiratilālasā

8.p10

nandā sarvvātmikā vidyā jyotīrūpāmṛtākṣarā || śāntiḥ pratiṣṭhā sarvveṣāṃ nivṛttiramṛtapradā | vyomamūrttirvyīmalayā vyomādhārācyutāmarā || anādinidhanāmoghā kāraṇātmākulākulā | svataḥ† prathamajā nābhiramṛtasyātmasaṃśrayā || prāṇeśvarapriyā mātā mahāmahiṣavāsinī‡ | prāṇeśvarī prāṇarūpā pradhānapuruṣeśvarī || ¶ sarvvaśaktikalākārā jyotsnā vyaummaṃhimāspadā | sarvvakāyaniyantrī ca sarvvabhūteśvareśvarī || saṃsārayoniḥ sakalā sarvvaśaktisamudbhavā | saṃsārapotā durbbārā durnirīkṣyā durāsadā || prāṇaśaktiḥ prāṇavidyā yoginī paramā kalā | mahāvibhūtirdurddharṣā mūlaprakṛtisambhavā || anādyanantavibhavā paramādyāpakarṣiṇī | sargasthityantakaraṇī sudurbvācyā†† duratyayā ||‡‡

8.p11

śabdayoniḥ śabdamayī nādākhyā nādavigrahā | anādiravyaktaguṇā mahānandā sanātanī || ākāśayoniryògasthā mahāyogeśvareśvarī | mahāmāyā suduṣpārā mūlaprakṛtirīśvarī || pradhānapuruṣātītā pradhānapuruṣātmikā | purāṇā† cinmayī puṃsāma|dipūruṣarūpiṇī || bhūtāntarasthā‡ kūṭasthā mahāpuruṣasaṃjñitā | janmamṛtyujarātītā sarvvaśaktisamanvitā§ || vyāpinī cānavacchinnā pradhānānapraveśinī | kṣetrajñaśaktiravyaktalakṣaṇā malavarjitā¶ || anādimāyāsambhinnā citattvā prakṛtigrahā | mahāmāyāsamutpannā tāmasī pauruṣī dhruvā || vyaktāvyaktātmikā kṛṣṇā raktā śuklā prasūtikā | akāryā kāryyajananī nityaṃ prasavadharmmiṇī || sargapralayanirmuktā sṛṣṭisthityantadharmmiṇī | brahmagarbhā caturviṃśā|| padmanābhācyutātmikā

8.p12

vaidyutī śāśvatī yonirjaganmāteśvarapriyā | sarvādhārā mahārūpā sarvaiśvaryasamanvitā || viśvarūpā mahāgarbhā viśveśecchā'nuvarttinī | mahīyasī brahmayoniḥ† mahālakṣmīsamudbhavā || mahāvimānamadhyasthā mahānidrātmahetukā‡ | sarvvasādhāraṇī sūkṣmā hyavidyā pāramārthikī || anantarūpānantasthā devī puruṣamohinī |§ anekākārasaṃsthānā kālatrayavivarjjitā || brahmajanmā harermūttirbrahmaviṣṇuśivātmikāḥ | brahmeśaviṣṇujananī brahmākhyā brahmasaṃśrayā || vyaktā prathamajā brāhmī mahatī brahmarūpiṇī¶ | vairāgyaiśvaryyadharmātmā brahmamūrttirhṛdi sthitā || apāṃ yoniḥ svayambhūtirmānasī tattvasambhavā|| | īśvarāṇī ca śarvāṇī śaṅkarārddhaśarīriṇī || bhavānī caiva rudrāṇī mahālakṣmīrathāmbikā | maheśvarasamutpannā bhuktimuktiphalapradā

8.p13

sarvveśvarī sarvvavandyā nityaṃ muditamānasā | brahmendropendranamitā śaṅkarecchānuvarttinī || īśvarāṅgāsanagatā maheśvarapativratā | sakṛdvibhātā sarvvārttisamudrapariśoṣiṇī || pārvvatī himavatputrī paramānandadāyinī | guṇāḍhyā yogajā† yogyā jñānamūrttirvikāśinī || sāvitrī kamalā lakṣmīḥ kṣīranantorasi sthitā | sarojanilayā gaṅgā‡ yoganidrā surārddinī§ || sarasvatī sarvvavidyā jagajjyeṣṭhā sumaṅgalā | vāgdevī varadāvācā¶ kīrttiḥ sarvvārthasādhikā|| || yogīśvarī brahmavidyā mahāvidyā suśobhanā | guhyavidyātmavidyā ca dharmavidyātmabhāvitā || svāhā viśvambharā siddhiḥ svadhā medhā dhṛtiḥ śrutiḥ | nītiḥ sunītiḥ sukṛtirmādhavī naravāhinī || pūjyā vibhāvatī†† saumyā bhoginī bhogaśāyinī

8.p14

śobhā ca śaṅkarī lolā mālinī parameṣṭhinī || trailokyasundarī namyā† sundarī kāmacāriṇī | mahānubhāvā sattvasthā‡ mahāmahiṣamardinī || padmanābhā§ pāpaharā vicitramukuṭāṅgadā¶ | kāntā citrāmbaradharā divyābharaṇabhūṣitā || haṃsākhyā vyomanilayā jagatsṛṣṭivivarddhinī | niyantrī yantramadhyasthā|| nandinī bhadrakālikā || ādityavarṇā kauverī mayūravaravāhanā | vṛṣāsanagatā gaurī mahākālī surārccitā†† || aditirniyatā raudrā padmagarbhā vivāhanā | virūpākṣī lelihānā mahāsuravināśinī‡‡ || mahāphalānavadyāṅgī kāmarūpā vibhāvarī | vicitraratnamukuṭā praṇatārttiprabhañjanī

8.p15

kauśikī karṣaṇī rātristridaśārttivināśinī | bahurūpā svarūpā ca virūpā rūpavarjitā || bhaktārttiśamanī bhavyā bhavatāpavināśinī† | nirguṇā nityavibhavā niḥsārā nirapacapā || tapasvinī sāmagītirbhavānīnilayālayāna‡ | dīkṣā vidyādharī dīptā mahendravinipātinī || sarvātiśāyinī viśvā§ sarvvasiddhipradāyinī¶ | akalaṅkā nirādhārā nityasiddhā nirāmayā || kāmadhenurvṛhadgarbhā dhīmatī mohanāśinī | niḥsaṅkalpā nirātaṅkā vinayā vinayapriyā || jvālāmālāsrahasrāḍhyā devadevī manomayī|| | mahābhagavatī bhargā vāsudevasamudbhavā || mahendropendrabhaginī bhaktigamyā parāvarā††

8.p16

jñānajñeyā jarātītā vedāntaviṣayā gatiḥ || dakṣiṇā dahatī dīrghā† sarvvabhūtanamaskṛtā | yogamāyā vibhāgajñā mahāmohā garīyasī‡ || sandhyā sarvvasamudbhūtirbrahmavidyānnayādibhiḥ§ | bījāṅkurasamudbhūtirmahāśaktirmahāmatiḥ || kṣāntiḥ¶ prajñā citiḥ sañcinmahābhogīndraśāyinī | vikṛtiḥ śāṅkarī śāntirgaṇagandharvvasevitā|| || vaiśvānarī mahāśālā mahāsenā guhapriyā | mahārātriḥ śivānandā†† śacī duḥsvapnanāśinī || ijyā pūjyā jagaddhātrī durvineyā‡‡ surūpiṇī§§ | guhāmbikā¶¶ guṇotpattirmahāpīṭhā marutsutā

8.p17

havyavāhāntarāgādiḥ havyavāhasamudbhavā | jagadyonirjaganmātā janmamṛtyujarātigā || buddhirmahābuddhimatī† puruṣāntaravāsinī | tarasvinī samādhisthā trinetrā divi saṃsthitā || sarvvendriyamanomātā‡ sarvvabhūtahṛdi sthitā | saṃsāratāraṇī vidyā§ brahmavādimanolayā || brahmāṇī bṛhatī brāhmī brahmabhūtā bhavāraṇī | hiraṇmayī mahārātriḥ saṃsāraparivarttikā || sumālinī surupā ca bhāvinī hāriṇī¶ prabhā | unmīlanī sarvvasahā sarvvapratyayasākṣiṇī || susaumyā candravadanā tāṇḍavāsaktamānasā | sattvaśuddhikarī|| śuddhirmalatrayavināśinī || jagatpriyā jaganmūrttistrimūrttiramṛtāśrayā | nirāśrayā nirāhārā niraṅkuśapadodbhavā || candrahastā†† vicitrāṅgī sragviṇī padmadhāriṇī

8.p18

parāvaravidhānajñā mahāpuruṣapūrvvajā || viśveśvarapriyā vidyudvidyujjihvā jitaśramā | vidyāmayī sahasrākṣī sahasravadanātmajā || sahasraraśmiḥ sattvasthā† maheśvarapadāśrayā | jvālinī mṛṇmayī‡ vyāptā taijasī padmabodhikā || mahāmāyāśrayā mānyā mahādevamanoramā | vyomalakṣmīḥ siṃharathā§ cekitānāmitaprabhā || vīreśvarī¶ vimānasthā viśokā śokanāśinī | anāhatā kuṇḍalinī nalinī padmabhāsinī|| || sadānandā sadākīrttiḥ sarvvabhūtāśrayasthitā | vāgdevatā brahmakalā kalātītā kalāraṇī ||†† vyomaśaktiḥ‡‡ kriyāśaktirjñānaśaktiḥ parā gatiḥ | kṣobhikā bandhikā bhedyā bhedābhedavivarjjitā

8.p19

abhinnā bhinnasaṃsthānā vagninī vaṃśahāriṇī | guhyaśaktirguṇātītā sarvadā sarvatomukhī || bhaginī bhagavatpatnī sakalā kālahāriṇī† | prakriyā yogamātā ca gaṅgā viśveśvareśvarī || kalilā kapilā‡ kāntā kamalābhā§ kalāntarā | puṇyā puṣkariṇī bhoktrī purandarapurassarā || poṣaṇī paramaiśvaryyabhūtidā bhūtibhūṣaṇā | pañcabrahma¶samutpattiḥ paramārthārthavigrahā|| || dharmmodayā bhānumatī yogijñeyā manojavā | manoramā†† manoraskā‡‡ tāpasī vedarūpiṇī || vedaśaktirvedamātā vedavidyāprakāśinī | yogeśvareśvarī§§ mātā mahāśaktirmanomayī

8.p20

viśvāvasthā viyanmūrttirvidyunmālā vihāyasī | kinnarī surabhī vidyā nandinī nandivallabhā† || bhāratī paramānandā parāparavibhedikā | sarvapraharaṇopetā kāmyā‡ kāmeśvrareśvarī || acintyānantavibhavā§ bhūlekhā kanakaprabhā | kūṣmāṇḍī dhanaratnāḍhyā sugandhā gandhadāyinī¶ || trivikramapadodbhūtā dhanuṣpāṇiḥ śivodayā | sudurlabhā dhanādhyakṣā dhanyā piṅgalalocanā || śāntiḥ|| prabhāvatī dīptiḥ paṅkajāyatalocanā | ādyā bhūḥ kamalodbhūtā gavāṃ mātā raṇapriyā || satkriyā girigā śuddhinityapuṣṭā†† nirantarā‡‡ | durgā kātyāyanī caṇḍī carcitāṅgā suvigrahā§§

8.p21

hiraṇyavarṇā jagatī jagadyantrapravarttikā | mandrādri†nivāsā ca garahā‡ svarṇamālinī || ratnamālā ratnagarbhā puṣṭirviśvapramāthinī§ | padmanābhā¶ padmanibhā nityaruṣṭāmṛtodbhavā|| || dhunvatī duṣprakampā ca sūryyamātā dṛṣadvatī | mahendrabhaginī saumyā vareṇyā varadāyikā || kalyāṇī kamalāvāsā pañcacūr̤ā varapradā | vācāmareśvarī vidyā†† durjjayā duratikramā || kālarātrimahāvegā vīrabhadrapriyā hitā | bhadrakālī jaganmātā bhaktānāṃ bhadradāyinī‡‡ || karālā piṅgalākārā kāmabhedā mahāsvanā§§ | yaśasvinī¶¶ yaśodā ca ṣaḍadhvaparivarttikā

8.p22

śṛṅginī padminī sāṅgā sāṅgayogapravarttikā | caitrā saṃvatsarā rūḍhā jagatsampūraṇī dhvajā† || śumbhāriḥ khecarī‡ svasthā kambugrīvā kalipriyā | khagadhvajā khagārūr̤hā vārāhī pūgamālinī§ || aiśvaryyapadmanilayā viraktā garur̤āsanā | jayantī hṛdguhāgamyā gahvareṣṭhā gaṇāgraṇīḥ || saṅkalpasiddhā sāmyasthā sarvvavijñānadāyinī¶ | kaliḥ kalmaṣahantrī ca|| guhyopaniṣadūttamā || niṣṭhā dṛṣṭiḥ smṛtirvyāptiḥ puṣṭistuṣṭiḥ†† kriyāvatī | viśvāmareśvareśānā bhuktirmuktiḥ śivāmṛtā || lohitā sarpamālā‡‡ ca bhīṣaṇī vanamālinī | anantaśayanānantā§§ naranārāyaṇodbhavā

8.p23

nṛsiṃhī daityamathanī śaṅkhacakragadādharā | saṅkarṣaṇī samutpattirambikā pādasaṃśrayā || mahājvālā mahābhūtiḥ† sumūrttiḥ sarvvakāmadhuk | śubhrā ca‡ sustanā saurī dharmmakāmārthamokṣadā || bhrūmadhyanilayā pūrvvā purāṇapuruṣāraṇiḥ§ | mahāvibhūtidā madhyā sarojanayanā samā || aṣṭādaśabhujānādyā nīlotpaladalaprabhā | sarvvaśaktyāsanā rūr̤hā¶ dharmmādharmmavivarjitā|| vairāgyajñānaniratā nirālokā nirindriyā | vicitragahanādhārā śāśvatasthānavāsinī || sthāneśvarī nirānandā triśūlavaradhāriṇī | aśeṣadevatāmūrttirdevatā varadevatā || gaṇāmbikā gireḥ putrī niśumbhavinipātinī | avarṇṇā†† varṇṇarahitā trivarṇṇā jīvasambhavā

8.p24

anantavarttānanyasthā śaṅkarī śāntamānasā | agotrā† gomatī goptrī‡ guhyarūpī guṇottarā || gaurgīrgavyapriyā gauṇī§ gaṇeśvaranamaskṛtā | satyabhāmā¶ satyasandhā trisandhyā sandhivarjitā || sarvvavādāśrayā|| saṅgā sāṅgayogasamudbhavā | asaṃkhyeyāprameyākhyā śūnyā śuddhakulodbhavā || vindunādasamutpattiḥ śambhuvāmā śaśiprabhā | piṅgaṅgā bhedarahitā manojñā madhusūdanī || mahāśrīḥ śrīsamutpattistamaḥpāre pratiṣṭhitā | citattvamātā†† vividhā susūkṣmapadasaṃśrayā || śāntābhītā malātītā‡‡ nirvikārā śivāśrayā§§ | śivākhyā cittanilayā śivajñānasvarūpiṇī

8.p25

daityadānavanirmāthī kāśyapī kālakarṇikā | śāstrayoniḥ kriyāmūrttiścaturvargapradarśikā || nārāyaṇī narotpattiḥ† kaumudī liṅgadhāriṇī | kāmukī kalitābhāvā‡ parāvaravibhūtidā§ || parāṅkajātamahimā¶ bar̤avā vāmalocanā | subhadrā devakī sītā vedavedāṅgapāragā || manasvinī manyumātā mahāmanyusamudbhavā | amanyuramṛtāsvādā puruhūtā puruṣṭutā|| || aśocyā bhinnaviṣayā†† hiraṇyarajatapriyā | hiraṇyarajanī haimā‡‡ hemābharaṇabhūṣitā || vibhrājamānā durjñeyā jyotiṣṭomaphalapradā | mahānidrāsamudbhūtiranidrā satyadevatā || dīrghā kakudminī hṛdyā śāntidā śāntivarddhanī

8.p26

lakṣmādiśaktijananī śakticakrapravarttikā || triśaktijananī janyā ṣaḍūrmiparivarjitā† | sudhautā‡ karmmakaraṇī yugāntadahanātmikā || saṅkarṣaṇī jagaddhātrī kāmayoniḥ kirīṭinī | aindrī trailokyanamitā vaiṣṇavī parameśvarī || pradyumnadayitā dātrī§ yugmadṛṣṭistrilocanā | madotkaṭā haṃsagatiḥ pracaṇḍā caṇḍavikramā || vṛṣāveśā¶ viyanmātā vindhyaparvvatavāsinī | himavanmerunilayā kailāsagirivāsinī || cāṇūrahantṛtanayā nītijñā kāmarūpiṇī | vedavidyā vratasnātā brahmaśailanivāsinī|| || vīrabhadraprajā vīrā mahākāmasamudbhavā | vidyādharapriyā siddhā vidyādharanirākṛtiḥ || āpyāyanī harantī ca pāvanī poṣaṇī kalā

8.p27

māṭakā manmathodbhūtā vārijā vāhanapriyā || karīṣiṇī sudhāvāṇī vīṇāvādanatatparā | sevitā sevikā sevyā† sinīvālī garutmatī || arundhatī hiraṇyākṣī mṛgāṅgā mānadāyinī | vasupradā vasumatī vasorddhārā vasundharā || dhārādharā‡ varārohā parāvāsasahasradā§ | śrīphalā śrīmatī śrīśā śrīnivāsā śivapriyā || śrīdharā śrīkarī¶ kalyā śrīdharārddhaśarīriṇī | anantadṛṣṭirakṣudrā dhātrīśā dhanadapriyā || nihantrī daityasaṅghānāṃ siṃhikā siṃhavāhanā | suvarcalā ca suśroṇī|| sukīrttiśchinnasaṃśayā || rasajñā rasadā rāmā lelihānāmṛtasravā | nityoditā svayaṃ jyotirutsukā mṛtajīvanī†† || vajradaṇḍā‡‡ vajrajihvā vaidehī vajravigrahā

8.p28

maṅgalyā maṅgalā mālā nirmalā malahāriṇī || gāndharvī karuṇā† cāndrī kambalāśvatarapriyā | saudāminī janānandā‡ bhukuṭīkuṭilānanā || karṇikārakarā kaccā§ kaṃsaprāṇāpahāriṇī | yugandharā yugāvarttā trisandhyā¶ harṣavarddhanī || pratyakṣadevatā divyā divyagandhā divaḥ parā|| | śakrāsanagatā śākrī sādhyā cāruśarāsanā || iṣṭā viśiṣṭā śiṣṭeṣṭā śiṣṭāśiṣṭaprapūjitā | śatarūpā śatāvartī vinatā surabhiḥ surā†† || surendramātā sudyumnā suṣumnā sūryyasaṃsthitā | samīcyā supratiṣṭhā ca nivṛttirjñānapāragā‡‡ || dharmmaśāstrārthakuśalā dharmmajñā dharmmavāhanā | dharmmādharmmavinirmātrī dhārmikāṇāṃ śivapradā

8.p29

dharmaśaktirdharmamayī vidharmā viśvadharmiṇī | dharmāntarā dharmamayī dharmapūrvvā dhanāvahā || dharmopadeṣṭrī dharmātmā† dharmagamyā dharādharā | kāpālī śuklā‡ mūrttiḥ kalākalitavigrahā || sarvvaśaktivinirmuktā sarvvaśaktyāśrayāśrayā§ | sarvvā sarvveśvarī sūkṣmā sūkṣmajñānasvarūpiṇī || pradhānapuruṣeśeśā¶ mahādevaikasākṣiṇī|| | sadāśivā viyamūttirvedasūrttiramūrttikā || evaṃ nāmnāṃ sahasreṇa stutvāsau himavāngiriḥ | bhūyaḥ praṇamya bhītātmā provācedaṃ kṛtāñjaliḥ || yadetadaiśvaraṃ rūpaṃ ghorante†† parameśvari | bhīto'smi sāmprataṃ dṛṣṭvā rūpamanyatpradarśaya || evamuktātha sā devī tena śailena pārvvatī | saṃhṛtya darśayāmāsa svarūpamaparampunaḥ

8.p30

nīlotpaladalaprakhyaṃ nīlotpalasugandhi ca | dvinetraṃ dvibhujaṃ† saumyaṃ nīlālakavibhūṣitam || raktapādāmbujaexttaṃ suraktakarapallavam | śrīmadvilāsasadṛttaṃ‡ lalāṭatilakojjvalam || bhūṣitaṃ cārusarvāṅgaṃ bhūṣaṇairatikomalam | dadhānamurasā mālāṃ viśālāṃ hemanirmitām ||§ īṣatsmitaṃ subimboṣṭhaṃ nūpurārāvasaṃyutam | prasannavadanaṃ divyamanantamahimāspadam || tadīdṛśaṃ samālokya svarūpaṃ śailasattamaḥ | bhītiṃ santyajya hṛṣṭātmā babhāṣe parameśvarīm || himavānuvāca | adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ tapaḥ | yanme sākṣāttvamavyaktā prapannā dṛṣṭigocaram¶ || tvayā sṛṣṭaṃ jagatsarvvaṃ pradhānādyaṃ tvayi sthitam | tvayyeva līyate devi tvameva paramā gatiḥ|| || vadanti kecittvāmeva prakṛtiṃ prakṛteḥ parām

8.p31

apare paramārthajñāḥ śiveti śivasaṃśrayāt || tvayi pradhānaṃ puruṣo mahānbrahmā tatheśvaraḥ | avidyā niyatirmāyā kalādyāḥ śataśo'bhavan† || tvaṃ hi sā paramā śaktiranantā parameṣṭhinī‡ | sarvvabhedavinirmuktā sarvvabhedāśrayāśrayā || tvāmadhiṣṭhāya yogeśi mahādevo maheśvaraḥ | pradhānādyaṃ jagatsarvvaṃ§ karoti vikaroti ca || tvayaiva saṅgato devaḥ svātmānandaṃ¶ samaśnute | tvameva paramānandastvamevānandadāyinī || tvamakṣaraṃ paraṃ vyoma mahajjyotirnirañjanam | śivaṃ sarvvagataṃ sūkṣmaṃ paraṃ brahma sanātanam || tvaṃ śakraḥ|| sarvvadevānāṃ brahmā brahmavidāmasi | vāyurbalavatāṃ devi yogināṃ tvaṃ kumārakaḥ || ṛṣīṇāñca vasiṣṭhastvaṃ vyāso vedavidāmasi | sāṅkhyānāṃ kapilo devī rudrāṇāñcāpi†† śaṅkaraḥ

8.p32

ādityānāmupendrastvaṃ vasūnāñcaiva pāvakaḥ | vedānāṃ sāmavedastvaṃ gāyatrī cchandasāmasi || adhyātmavidyā vidyānāṃ gatīnāṃ paramā gatiḥ | māyā tvaṃ sarvvaśaktīnāṃ kālaḥ kalayatāmasi || oṅkāraḥ sarvvaguhyānāṃ varṇānāñca dvijottamaḥ | āśramāṇāṃ gṛhasthastvamīśvarāṇāṃ maheśvaraḥ || puṃsāṃ tvamekaḥ puruṣaḥ† sarvvabhūtahṛdi sthitaḥ | sarvvopaniṣadāṃ devi guhyopaniṣada़ucyase‡ || īśānaścāpi§ kalpānāṃ yugānāṃ kṛtameva ca | ādityaḥ sarvvamārgāṇāṃ¶ vācāṃ devī sarasvatī || tvaṃ lakṣmīścārurupāṇāṃ viṣṇurmāyāvināmasi | arundhatī satīnāṃ tvaṃ suparṇaḥ patatāmasi || sūktānāṃ pauruṣaṃ sūktaṃ sāmajyeṣṭhaṃ ca sāmasu | sāvitrī cāpi jāpyanāṃ yajuṣāṃ śatarudriyam || parvvatānāṃ mahāmerurananto bhogināmapi††

8.p33

sarveṣāṃ tvaṃ paraṃ brahma tvanmayaṃ sarvvameva hi || rūpaṃ tavāśeṣavikārahīna - magocaraṃ nirmalamekarūpam† | anādimadhyāntamantamādyaṃ namāmi satyaṃ tamasaḥ parastāt || yadeva paśyanti jagatprasūtiṃ vedāntavijñānaviniścitāthāḥ | ānandamātraṃ praṇavābhidhānaṃ tadeva rūpaṃ śaraṇaṃ prapadye || aśeṣabhūtāntarasanniviṣṭaṃ‡ pradhānapuṃyogaviyogahetum | tejomayaṃ janmavināśahīnaṃ prāṇābhidhānaṃ praṇato'smi rūpam || ādyantahīnaṃ jagadātmarūpaṃ§ vibhinnasaṃsthaṃ prakṛteḥ parastāt | kūṭasthamavyaktavapustathaiva|| namāmi rūpaṃ puruṣābhidhānam

8.p34

sarvāśrayaṃ sarvvajagadvidhānaṃ sarvvatragaṃ janmavināśahīnam | sūkṣmaṃ vicitraṃ triguṇaṃ pradhānaṃ nato'smi te rūpamarūpabhedam || ādyaṃ mahāntaṃ puruṣābhidhānaṃ prakṛtyavasthaṃ triguṇātmavījam | aiśvaryyavijñānavirodhadharmaiḥ† samanvitaṃ devi nato'smi rūpam‡ || dvisaptalokātmakamambusaṃsthaṃ vicitrabhedaṃ puruṣaikanātham | aneka§bhedairadhivāsitaṃ te nato'smi rūpaṃ jagadaṇḍasaṃjñam || aśeṣavedātmakamaikamādyaṃ tvattejasā¶ pūritalokabhedam | trikālahetuṃ parameṣṭhisaṃjñaṃ namāmi rūpaṃ ravimaṇḍalastham || sahasramūrddhānamanantaśaktiṃ

8.p35

sahasrabāhuṃ puruṣaṃ purāṇam | śayānamantaḥsalile tavaiva nārāyaṇākhyaṃ praṇato'smi rūpam || daṃṣṭrākarālaṃ tridaśābhivandyaṃ yugāntakālānalakarttarūpam† | aśeṣabhūtāṇḍavināśahetuṃ namāmi rūpaṃ tava kālasaṃjñam || phaṇāsahasreṇa virājamārkaṃ bhogīndramukhyairapi pūjyamānam‡ | janārddanārūḍhatanuṃ prasuptaṃ nato'smi rūpaṃ tava śeṣasaṃjñam || avyāhataiśvaryyamayugmanetraṃ brahmāmṛtānandarasaṅgamaṃkam§ | yugāntaśeṣaṃ divi nṛtyamānaṃ natosmi rūpaṃ tava rudrasaṃjñam || prahīnaśokaṃ pravihīna rūpaṃ¶ surāsurairarccitapādapadmam

8.p36

sukomalaṃ devi vibhāsi śubhraṃ namāmi te rūpamidaṃ bhavāni || om̐ namaste'stu mahādevi namaste parameśvari | namo bhagavatīśāni śivāyai te namo namaḥ || tvanmayo'haṃ tvadādhārastvameva ca gatirmama | tvāmeva śaraṇaṃ yāsye prasīda parameśvari || mayā nāsti samo loke devo vā dānavo'pi vā | jaganmātaiva matputrī sambhūtā tapasā yataḥ† || eṣā tavāmbike devi kilābhūtpitṛkanyakā | menāśeṣajaganmāturaho me puṇyagauravam‡ || pāhi māmamareśāni menayā saha sarvvadā | namāmi tava pādābjaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivam§ || aho me sumahadbhāgyaṃ mahādevīsamāgamāt | ājñāpaya mahādevi kiṃ kariṣyāmi śaṅkari || etāvaduktvā vacanaṃ tadā himagirīśvaraḥ | saṃprekṣamāṇo¶ girijāṃ prāñjaliḥ pārśvago'bhavat

8.p37

atha sā tasya vacanaṃ niśamya jagato'raṇiḥ | sasmitaṃ prāha pitaraṃ smṛtvā paśupatiṃ patim || śrīdevyuvāca | śa‍ṛṇuṣva caitatprathamaṃ guhyamīśvaragocaram | upadeśaṃ giriśreṣṭha sevitaṃ brahmavādibhiḥ || yanme sākṣātparaṃ rūpamaiśvaraṃ dṛṣṭamadbhutam | sarvvaśaktisamāyuktamanantaṃ prerakaṃ param || śāntaḥ samāhitamanā mānāhaṅkāravarjjitaḥ† | tanniṣṭhastatparo bhūtvā tadeva śaraṇaṃ vraja || bhaktyā tvananyayā tāta madbhāvaṃ paramāśritaḥ | sarvvayajñatapodānaistadevārthaya sarvvadā || tadeva manasā paśya tadgāyasva yajasva tat | mamopadeśātsaṃsāraṃ nāśayāmi tavānagha || ahaṃ tvāṃ parayā bhaktyā aiśvaraṃ yogamāsthitam‡ | saṃsārasāgarādasmāduddharāmyacireṇa tu || dhyānena karmayogena bhaktyā jñānena caiva hi | prāpyāhante giriśreṣṭha nānyathā karmakoṭibhiḥ || śrutismṛtyuditaṃ samyakkarma varṇāśramātmakam | adhyātmajñānasahitaṃ muktaye satataṃ kuru

8.p38

dharmmātsaṃjāyate bhaktirbhaktyā saṃprāpyate param | śrutismṛtibhyāmudito dharmmo yajñādiko mataḥ || nānyato jāyate dharmmo vedāddharmmo hi nirbbabhau | tasmānmumukṣurdharmārthī madrūpaṃ vedamāśrayet† || mamaivaiṣā parā śaktiḥ‡ vedasaṃjñā purātanī | ṛgyajuḥsāmarūpeṇa sargādau saṃpravarttate || teṣāmeva ca guptyarthaṃ vedānāṃ bhagavānajaḥ | brāhmaṇādīnsasarjātha sve sve kammam̐ṇyayojayat || yena kurvvanti maddharmmatadarthaṃ§ brahmanirmitāḥ | teṣāmadhastānrarakāṃstāmisrādīnakalpayat || na ca vedādṛte kiñcicchāstraṃ dharmmābhidhāyakam | yo'nyatra ramate so'sau na sambhāṣyo dvijātibhiḥ || yāni śāstrāṇi dṛśyante loke'sminvividhāni¶ tu | śrutismṛtiviruddhāni niṣṭhā teṣāṃ hi tāmasī || kāpālaṃ bhairavañcaiva|| yāmalaṃ vāmamārhatam | evaṃvidhāni cānyāni mohanārthāni tāni tu

8.p39

ye kuśāstrābhiyogena mohayantīha mānavān | mayā sṛṣṭāni śāstrāṇi mohāyaiṣāṃ bhavāntare || vedārtha†vittamaiḥ kāryyaṃ yatsmṛtaṃ karmma vaidikam | tannayatnena kurvvanti mapriyāste hi ye narāḥ || varṇānāmanukampārthanmanniyogādvirāṭ svayam | svāyambhuvo manurddharmmānmunīnāṃ pūrvvamuktavān || śrutvā cānye'pi munayastanmukhāddharmmamuttamam | cakrurddharmmapratiṣṭhārthaṃ dharmmaśāstrāṇi caiva hi || teṣu cāntarhiteṣvevaṃ yugānteṣu maharṣayaḥ | brahmaṇo vacanāttāni kariṣyanti yuge yuge || aṣṭādaśa purāṇāni vyāsārthaiḥ‡ kathitāni tu | niyogādbrahmaṇo rājaṃsteṣu dharmmaḥ pratiṣṭhitaḥ || anyānyupapurāṇāni tacchiṣyaiḥ kathitāni tu§ | yuge yuge'tra sarvveṣāṃ karttā vai dharmmaśāstravit || śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chanda eva ca | jyotiḥśāstraṃ nyāyavidyā¶ sarvveṣāmupavṛṃhaṇam

8.p40

evaṃ caturdaśaitāni tathā hi dvijasattamāḥ | caturvedaiḥ sahoktāni dharmmo nānyatra vidyate || evaṃ paitāmahaṃ dharmma manuvyāsādayaḥ param | sthāpayanti mamādeśādyāvadābhūtasaṃplavam† || brahmaṇā‡ saha te sarvve saṃprāpte pratisañcare | parasyānte kṛtātmānaḥ§ praviśanti parampadam¶ || tasmātsarvvaprayatnena dharmmārthaṃ vedamāśrayet | dharmmeṇa sahitaṃ jñānaṃ paraṃ brahma prakāśayet || ye tu saṅgān|| parityajya māmeva śaraṇaṃ gatāḥ | upāsate sadā bhaktyā yogamaiśvaramāsthitāḥ || sarvvabhūtadayāvantaḥ śāntā dāntā vimatsarāḥ | amānino buddhimantastāpasāḥ śaṃsitavratāḥ || maccittā madgataprāṇā majjñānakathane ratāḥ | sanyāsino gṛhasthāśca vanasthā brahmacāriṇaḥ || teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ māyātattvaṃ samutthitam††

8.p41

nāśayāmi tamaḥ kṛtsnaṃ jñānadīpena no cirāt || te sunirddhūtatamaso† jñānenaikena manmayāḥ | sadānandāstu saṃsāre na jāyante punaḥ punaḥ || tasmātsarvvaprakāreṇa madbhakto matparāyaṇaḥ | māmevārccaya sarvvatra manasā śaraṇaṃ gataḥ || aśakto yadi me dhyātumaiśvaraṃ rūpamavyayam | tato me paramaṃ‡ rūpaṃ kālādyaṃ§ śaraṇaṃ vraja || tadyatsvarūpaṃ¶ me tāta manaso gocaraṃ tava | tanniṣṭhastatparo bhūtvā tadarccanaparo bhava || yattu me niṣkalaṃ rūpaṃ cinmātraṃ kevalaṃ śivam | sarvvopādhivinirmuktamanantamamṛtaṃ param || jñānenaikena talabhyaṃ kleśena paramaṃ padam | jñānameva prapaśyanto māmeva praviśanti te || tabuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ | gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirddhūtakalmaṣāḥ || māmanāśritya paramaṃ nirvvāṇamamalaṃ|| padam

8.p42

prāpyate na hi rājendra tato māṃ śaraṇaṃ vraja || ekatvena pṛthaktvena tathā cobhayathāpi vā | māmupāsya mahīpāla tato yāsyasi tatpadam† || māmanāśritya tattattvaṃ svabhāvavimalaṃ śivam | jñāyate nahi rājendra tato māṃ śaraṇaṃ vraja || tasmāttvamakṣaraṃ rūpaṃ nityaṃ vā rūpamaiśvaram | ārādhaya prayatnena tato'nyatvaṃ‡ prahāsyasi || karmaṇā manasā vācā śivaṃ sarvvatra sarvvadā | samārādhaya bhāvena tato yāsyasi tatpadam§ || na vai yāsyanti taṃ devaṃ¶ mohitā mama māyayā | anādyanantaṃ paramaṃ maheśvaramajaṃ śivam || sarvvabhūtātmabhūtasthaṃ sarvvādhāraṃ nirañjanam | nityānandaṃ nirābhāsaṃ nirguṇaṃ tamasaḥ param || advaitamacalaṃ brahma niṣkalaṃ niṣprapañcakam | svasaṃvedyamavedyaṃ tatpare vyomni vyavasthitam || sūkṣmeṇa tamasā nityaṃ veṣṭitā mama māyayā

8.p43

saṃsārasāgare ghore jāyante ca punaḥ punaḥ || bhaktyā tvananyayā rājan samyagjñānena caiva hi | anveṣṭavyaṃ hi tadbrahma janmabandhanihattaye || ahaṅkārañca mātsaryaṃ kāmaṃ krodhaparigraham | adharmābhiniveśañca tyaktā vairāgyamāsthitaḥ || sarvvabhūteṣu cātmānaṃ sarvvabhūtāni cātmani | avekṣya cātmanātmānaṃ brahmabhūyāya kalpate || brahmabhūtaḥ prasannātmā sarvvabhūtābhayapradaḥ | aiśvaryyaṃ† paramāṃ bhaktiṃ vindetānanyabhāvinīm‡ || vīkṣyate tatparaṃ tattvamaiśvaraṃ brahma niṣkalam | sarvvasaṃsāranirmukto brahmaṇyevāvatiṣṭhate || brahmaṇo'yaṃ pratiṣṭhānāṃ§ parasya paramaḥ śivaḥ | ananyasāvyayaścai kasmātmādhāro maheśvaraḥ || jñānena karmayogena bhaktyā yogena vā nṛpa¶ | sarvvasaṃsāramuktyarthamīśvaraṃ śaraṇaṃ vraja || eṣa guhyopadeśaste mayā datto girīśvara | anvīkṣya caitadakhilaṃ yatheṣṭaṃ karttumarhasi

8.p44

ahaṃ vai yācitā devaiḥ sañjātā parameśvarāt | vinindya dakṣaṃ pitaraṃ maheśvaravinindakam || dharmmasaṃsthāpanārthāya tavārādhanakāraṇāt | menādehasamutpannā tvāmeva pitaraṃ śritā || sa tvaṃ niyogāddevasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ | pradāsyase māṃ rudrāya svayaṃvarasamāgame || tatsambandhāntare rājan sarvve devāḥ savāsavāḥ | tvāṃ namasyanti vai tāta prasīdati ca śaṅkaraḥ || tasmātsarvvaprayatnena māṃ viddhīśvaragocarām | saṃpūjya† devamīśānaṃ śaraṇaṃ śaraṇaṃ vraja || sa evamukto himavān‡ devadevyā girīśvaraḥ | praṇamya śirasā devīṃ prāñjaliḥ punarabravīt || vistareṇa maheśāni yogaṃ māheśvaraṃ param | jñānaṃ vai cātmano yogaṃ sādhanāni pracakṣva me || tasyaitatparamaṃ jñānamātmano yogamuttamam§ | yathāvadagrājahāreṇā¶ sādhanāni ca vistarāt || niśamya vadanāmbhojādgirīndro lokapūjitaḥ

8.p45

lokamātuḥ paraṃ jñānaṃ yogāsakto'bhavatpunaḥ || pradadau ca maheśāya pārvatīṃ bhāgyagauravāt | niyogādbrahmaṇaḥ sādhvīṃ devānāñcaiva sannidhau || yadmaṃ paṭhate'dhyāyaṃ devyā māhātmyakīrttanam | śivasya sannidhau bhaktyā śucistadbhāvabhāvitaḥ || sarvvapāpavinirmmukto divya yogasamanvitaḥ | ullaṅghya brahmaṇo lokaṃ devyā sthānamavāpnuyāt || yaścaitatpaṭhati stotraṃ brāhmaṇānāṃ samīpataḥ | samāhitamanāḥ so'pi† sarvvapāpaiḥ pramucyate || nāmnāmaṣṭasahasrantu devyā yatsamudīritam | jñātvārkamaṇḍalagatāmāvāhya‡ parameśvarīm || abhyarcya gandhapuṣpādyairbhaktiyogasamanvitaḥ | saṃsmaranparamaṃ bhāvaṃ devyā māheśvaraṃ param || ananyamānaso nityaṃ japedāmaraṇāddvijaḥ | so'ntakāle smṛtiṃ labdhvā paraṃ brahmādhigacchati || athavā jāyate vipro brāhmaṇasya śucau kule§ | pūrvvasaṃskāramāhātmyāt¶ brahmavidyāmavāpnuyāt

8.p46

samprāpya yogaṃ paramaṃ divyaṃ tatpārameśvaram | śāntaḥ susaṃyato bhūtvā śivasāyujyamāpnuyāt || pratyekañcātha nāmāni juhuyātsavanatrayam† | mahāmāri‡kṛtairdoṣairgṛhadoṣaiśca mucyate || japedāharaharnityaṃ saṃvatsaramatandritaḥ | śrīkāmaḥ pārvvatīṃ devīṃ pūjayitvā vidhānataḥ || sampūjya pārśvataḥ§ śambhunvinetraṃ bhaktisaṃyutaḥ | labhate mahatīṃ lakṣmīṃ mahādeva¶prasādataḥ || tasmātsarvvaprayatnena japtavyaṃ hi dvijātibhiḥ | sarvvapāpāpanodārthaṃ devyā nāmasahasrakam || sūta uvāca | prasaṅgātkathitaṃ viprā devyā māhātmyamuttamam | ataḥparaṃ prajāsargaṃ bhṛgvādīnāṃ nibodhata

8.p47

sūta uvāca | bhṛgoḥ khyātyāṃ samutpannā lakṣmīrnārāyaṇapriyā | devau dhātāvidhātārau merojamātā ravau śubhau || āyatirniyatiścaiva meroḥ kanye mahātmanaḥ | tayorddhātṛvidhātṛbhyāṃ yau ca jātau sutāvubhau || prāṇaścaiva mṛkaṇḍuśca mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍutaḥ† | tathā vedaśirā nāma prāṇasya dyutimānsutaḥ || marīcerapi sambhūtiḥ pūrṇamāsa‡masūta | kanyācatuṣṭayañcaiva sarvvalakṣaṇasaṃyutam || tuṣṭirjyeṣṭhā§ tathā vṛṣṭiḥ kṛṣṇiścāpacitistathā | virajāḥ parvvataścaiva pūrṇamāsasya|| tau sutau || kṣamā tu suṣuve putrānpulahasya prajāpateḥ | karddamañca varīyāṃsaṃ sahiṣṇuṃ munisattamam || tathaiva ca kanīyāṃsaṃ taponirddhūtakalmaṣam

8.p48

anasūyā tathaivātrerjajñe putrānakalmaṣān || somaṃ durvāsasañcaiva dattātreyañca yoginam | smṛtiścāṅgirasaḥ putrī jajñe lakṣaṇasaṃyutā || sinībālīṃ kuhūñcaiva rākāmahumatīmapi | prītyāṃ pulastyo bhagavāndambho ji†masṛjatprabhuḥ || pūrvvajanmani so'gastyaḥ smṛtaḥ svāyambhuve'ntare | devabāhustathā kanyā dvitīyā‡ nāma nāmataḥ || putrāṇāṃ ṣaṣṭisāhasraṃ santatiḥ suṣuve kratoḥ | te corddharetasaḥ sarvve bālakhilyā iti smṛtāḥ || vasiṣṭhaśca tathorjāyāṃ sapta putrānajījanat | kanyāñca puṇḍarīkākṣāṃ sarvvaśobhāsamanvitām || rajogātrorddhabāhuśca§ savanaścānaghastathā¶ | sutapāḥ śukla ityete sapta putrā mahaujasaḥ || yo'sau rudrātmako vahnirbrahmaṇastanayo dvijāḥ | svāhā tasmātsutān lebhe trīnuqārānmahaujasaḥ

8.p49

pāvakaḥ pavamānaśca śuciragniśca rūpataḥ | nirmanthyaḥ pavamānaḥ syādvaidyutaḥ pāvakaḥ smṛtaḥ† || yaścāsau tapate sūrye śuciragnistvasau smṛtaḥ | teṣāntu santatāvanye catvāriṃśacca pañca ca || pavamānaḥ pāvakaśca śucisteṣāṃ pitā ca yaḥ‡ | ete caikonapañcāśadvahrayaḥ parikīrttitāḥ || sarvve tapasvinaḥ proktāḥ sarvve yajñeṣu bhāginaḥ§ | rudrātmakāḥ smṛtāḥ sarvve tripuṃḍrāṅkitamastakāḥ || ayajvānaśca¶ yajvānaḥ pitaro|| brahmaṇaḥ sutāḥ | agniṣvāttā barhiṣado dvidhā teṣāṃ vyavasthitiḥ || tebhyaḥ svadhā sutāṃ jajñe menāṃ vai dhāriṇīṃ†† tathā | te ubhe brahmavādinyau yoginyau munisattamāḥ || aResource: sūta menā mainākaṃ krauñcantasyānujantathā | gaṅgā himavato yajñe sarvvalokaikapāvanī

8.p50

svayogāgnibalāddevīṃ putrīṃ lebhe maheśvarīm | yathāvakathitaṃ pūrvaṃ devyā māhātmyamuttamam || dhāriṇī merurājasya patnī padmamamānanā | devau dhātāvidhātārau merojamātārāvubhau† || eṣā dakṣasya kanyānāṃ mayāpatyānusantatiḥ | vyākhyātā bhavatāṃ sadyo‡ manoḥ sṛṣṭiṃ nibodhata

8.p51

iti śrīkūrmapurāṇe trayodaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (32)