Lingapurana 1.92
Liṅgapurāṇa 1.92
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.92.190 — 1 part
1.92.1
ṛṣaya ūcuḥ
evaṃ vārāṇasī puṇyā yadi sūta mahāmate
vaktumarhasi cāsmākaṃ tatprabhāvaṃ hi sāṃpratam //
1.92.2
kṣetrasyāsya ca māhātmyam avimuktasya śobhanam
vistareṇa yathānyāyaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ //
1.92.3
sūta uvāca
vakṣye saṃkṣepataḥ samyak vārāṇasyāḥ suśobhanam
avimuktasya māhātmyaṃ yathāha bhagavān bhavaḥ //
1.92.4
vistareṇa mayā vaktuṃ brahmaṇā ca mahātmanā
śakyate naiva viprendrā varṣakoṭiśatairapi //
1.92.5
devaḥ purā kṛtodvāhaḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ
himavacchikharāddevyā haimavatyā gaṇeśvaraiḥ //
1.92.6
vārāṇasīmanuprāpya darśayāmāsa śaṅkaraḥ
avimukteśvaraṃ liṅgaṃ vāsaṃ tatra cakāra saḥ //
1.92.7
vārāṇasīkurukṣetraśrīparvatamahālaye
tuṅgeśvare ca kedāre tatsthāne yo yatirbhavet //
1.92.8
yoge pāśupate samyak dinamekaṃ yatirbhavet
tasmātsarvaṃ parityajya caret pāśupataṃ vratam //
1.92.9
devodyāne vasettatra śarvodyānamanuttamam
manasā nirmame rudro vimānaṃ ca suśobhanam //
1.92.10
darśayāmāsa ca tadā devodyānamanuttamam
haimavatyāḥ svayaṃ devaḥ sanandī parameśvaraḥ //
1.92.11
kṣetrasyāsya ca māhātmyam avimuktasya śaṅkaraḥ
uktavānparameśānaḥ pārvatyāḥ prītaye bhavaḥ //
1.92.12
praphullanānāvidhagulmaśobhitaṃ latāpratānādimanoharaṃ bahiḥ
virūḍhapuṣpaiḥ paritaḥ priyaṅgubhiḥ supuṣpitaiḥ kaṇṭakitaiś ca ketakaiḥ //
1.92.13
tamālagulmairnicitaṃ sugandhibhir nikāmapuṣpairvakulaiś ca sarvataḥ
aśokapunnāgaśataiḥ supuṣpitair dvirephamālākulapuṣpasaṃcayaiḥ //
1.92.14
kvacit praphullāmbujareṇubhūṣitair vihaṅgamaiś cānukalapraṇādibhiḥ
vināditaṃ sārasacakravākaiḥ pramattadātyūhavaraiś ca sarvataḥ //
1.92.15
kvacicca kekārutanāditaṃ śubhaṃ kvacicca kāraṇḍavanādanāditam
kvacicca mattālikulākulīkṛtaṃ madākulābhir bhramarāṅganādibhiḥ //
1.92.16
niṣevitaṃ cārusugandhipuṣpakaiḥ kvacit supuṣpaiḥ sahakāravṛkṣaiḥ
latopagūḍhaistilakaiś ca gūḍhaṃ pragītavidyādharasiddhacāraṇam //
1.92.17
pravṛttanṛttānugatāpsarogaṇaṃ prahṛṣṭanānāvidhapakṣisevitam
pranṛttahārītakulopanāditaṃ mṛgendranādākulamattamānasaiḥ //
1.92.18
kvacit kvacid gandhakadambakair mṛgair vilūnadarbhāṅkurapuṣpasaṃcayam
praphullanānāvidhacārupaṅkajaiḥ sarastaḍāgairupaśobhitaṃ kvacit //
1.92.19
viṭapanicayalīnaṃ nīlakaṇṭhābhirāmaṃ madamuditavihaṅgaṃ prāptanādābhirāmam
kusumitataruśākhālīnamattadvirephaṃ navakisalayaśobhāśobhitaṃ prāṃśuśākham //
1.92.20
kvacidvilāsālasagāminībhir niṣevitaṃ kiṃpuruṣāṅganābhiḥ //
1.92.21
pārāvatadhvanivikūjitacāruśṛṅgair abhraṅkaṣaiḥ sitamanoharacārurūpaiḥ
ākīrṇapuṣpanikarapravibhaktahaṃsair vibhrājitaṃ tridaśadivyakulairanekaiḥ //
1.92.22
phullotpalāṃbujavitānasahasrayuktaṃ toyāśayaiḥ samanuśobhitadevamārgam
mārgāntarākalitapuṣpavicitrapaṅktisambaddhagulmaviṭapair vividhairupetam //
1.92.23
tuṅgāgrair nīlapuṣpastabakabharanataprāṃśuśākhair aśokair dolāprāntāntanīlaśrutisukhajanakair bhāsitāntaṃ manojñaiḥ
rātrau candrasya bhāsā kusumitatilakairekatāṃ samprayātaṃ chāyāsuptaprabuddhasthitahariṇakulāluptadūrvāṅkurāgram //
1.92.24
haṃsānāṃ pakṣavātapracalitakamalasvacchavistīrṇatoyaṃ toyānāṃ tīrajātapracakitakadalīcāṭunṛtyanmayūram
māyūraiḥ pakṣacandraiḥ kvacidavanigatai rañjitakṣmāpradeśaṃ deśe deśe vilīnapramuditavilasanmattahārītavṛndam //
1.92.25
sāraṅgaiḥ kvacidupaśobhitapradeśaṃ pracchannaṃ kusumacayaiḥ kvacidvicitraiḥ
hṛṣṭābhiḥ kvacidapi kinnarāṅganābhir vīṇābhiḥ sumadhuragītanṛttakaṇṭham //
1.92.26
saṃsṛṣṭaiḥ kvacidupaliptakīrṇapuṣpair āvāsaiḥ parivṛtapādapaṃ munīnām
ā mūlāt phalanicitaiḥ kvacidviśālair uttuṅgaiḥ panasamahīruhairupetam //
1.92.27
ramyaṃ priyaṅgutarumañjarisaktabhṛṅgaṃ bhṛṅgāvalīkavalitāmrakadambapuṣpam //
1.92.28
puṣpotkarānilavighūrṇitavāriramyaṃ ramyadvirephavinipātitamañjugulmam
gulmāntaraprasabhabhītamṛgīsamūhaṃ vāteritaṃ tanubhṛtāmapavargadātṛ //
1.92.29
candrāṃśujālaśabalais tilakair manojñaiḥ sindūrakuṅkumakusumbhanibhair aśokaiḥ
cāmīkaradyutisamairatha karṇikāraiḥ puṣpotkarairupacitaṃ suviśālaśākhaiḥ //
1.92.30
kvacidañjanacūrṇābhaiḥ kvacid vidrumasannibhaiḥ
kvacitkāñcanasaṃkāśaiḥ puṣpair ācitabhūtalam //
1.92.31
punnāgeṣu dvijaśatavirutaṃ raktāśokastabakabharanatam
ramyopāntaklamahārabhavanaṃ phullābjeṣu bhramaravilasitam //
1.92.32
sakalabhuvanabhartā lokanāthastadānīṃ tuhinaśikharaputryā sārdhamiṣṭairgaṇeśaiḥ
vividhataruviśālaṃ mattahṛṣṭānnapuṣṭair upavanam atiramyaṃ darśayāmāsa devyāḥ //
1.92.33
puṣpairvanyaiḥ śubhaśubhatamaiḥ kalpitairdivyabhūṣair devīṃ divyāmupavanagatāṃ bhūṣayāmāsa śarvaḥ
sā cāpyenaṃ tuhinagirisutā śaṅkaraṃ devadevaṃ puṣpairdivyaiḥ śubhataratamair bhūṣayāmāsa bhaktyā //
1.92.34
sampūjya pūjyaṃ tridaśeśvarāṇāṃ samprekṣya codyānam atīva ramyam
gaṇeśvarair nandimukhaiś ca sārdham uvāca devaṃ praṇipatya devī //
1.92.35
śrīdevyuvāca
udyānaṃ darśitaṃ deva prabhayā parayā yutam
kṣetrasya ca guṇānsarvān punarme vaktumarhasi //
1.92.36
asya kṣetrasya māhātmyam avimuktasya sarvathā
vaktumarhasi deveśa devadeva vṛṣadhvaja //
1.92.37
sūta uvāca
devyāstadvacanaṃ śrutvā devadevo varaprabhuḥ
āghrāya vadanāmbhojaṃ tadāha girijāṃ hasan //
1.92.38
śrībhagavānuvāca
idaṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ sadā vārāṇasī mama
sarveṣāmeva jantūnāṃ heturmokṣasya sarvadā //
1.92.39
asminsiddhāḥ sadā devi madīyaṃ vratamāsthitāḥ
nānāliṅgadharā nityaṃ mama lokābhikāṅkṣiṇaḥ //
1.92.40
abhyasyanti paraṃ yogaṃ yuktātmāno jitendriyāḥ
nānāvṛkṣasamākīrṇe nānāvihagaśobhite //
1.92.41
kamalotpalapuṣpāḍhyaiḥ sarobhiḥ samalaṃkṛte
apsarogaṇagandharvaiḥ sadā saṃsevite śubhe //
1.92.42
rocate me sadā vāso yena kāryeṇa tacchṛṇu
manmanā mama bhaktaś ca mayi nityārpitakriyaḥ //
1.92.43
yathā mokṣamavāpnoti anyatra na tathā kvacit
kāmaṃ hyatra mṛto devi janturmokṣāya kalpate //
1.92.44
etanmama puraṃ divyaṃ guhyādguhyatamaṃ mahat
brahmādayo vijānanti ye ca siddhā mumukṣavaḥ //
1.92.45
ataḥ paramidaṃ kṣetraṃ parā ceyaṃ gatirmama
vimuktaṃ na mayā yasmān mokṣyate vā kadācana //
1.92.46
mama kṣetramidaṃ tasmād avimuktamiti smṛtam
naimiṣe ca kurukṣetre gaṅgādvāre ca puṣkare //
1.92.47
snānātsaṃsevanādvāpi na mokṣaḥ prāpyate yataḥ
iha samprāpyate yena tata etadviśiṣyate //
1.92.48
prayāge vā bhavenmokṣa iha vā matparigrahāt
prayāgādapi tīrthāgryād avimuktamidaṃ śubham //
1.92.49
dharmasyopaniṣat satyaṃ mokṣasyopaniṣac chamaḥ
kṣetratīrthopaniṣadaṃ na vidurbudhasattamāḥ //
1.92.50
kāmaṃ bhuñjan svapan krīḍan kurvan hi vividhāḥ kriyāḥ
avimukte tyajetprāṇān janturmokṣāya kalpate //
1.92.51
kṛtvā pāpasahasrāṇi piśācatvaṃ varaṃ nṛṇām
na tu śakrasahasratvaṃ svarge kāśīpurīṃ vinā //
1.92.52
tasmātsaṃsevanīyaṃ hi avimuktaṃ hi muktaye
jaigīṣavyaḥ parāṃ siddhiṃ gato yatra mahātapāḥ //
1.92.53
asya kṣetrasya māhātmyād bhaktyā ca mama bhāvitaḥ
jaigīṣavyaguhā śreṣṭhā yogināṃ sthānamiṣyate //
1.92.54
dhyāyantastatra māṃ nityaṃ yogāgnirdīpyate bhṛśam
kaivalyaṃ paramaṃ yāti devānāmapi durlabham //
1.92.55
avyaktaliṅgairmunibhiḥ sarvasiddhāntavedibhiḥ
iha samprāpyate mokṣo durlabho 'nyatra karhicit //
1.92.56
tebhyaścāhaṃ pravakṣyāmi yogaiśvaryamanuttamam
ātmanaścaiva sāyujyam īpsitaṃ sthānameva ca //
1.92.57
kubero 'tra mama kṣetre mayi sarvārpitakriyaḥ
kṣetrasaṃsevanādeva gaṇeśatvamavāpa ha //
1.92.58
saṃvarto bhavitā yaś ca so 'pi bhakto mamaiva tu
ihaivārādhya māṃ devi siddhiṃ yāsyatyanuttamām //
1.92.59
parāśarasutau yogī ṛṣirvyāso mahātapāḥ
mama bhakto bhaviṣyaś ca vedasaṃsthāpravartakaḥ //
1.92.60
raṃsyate so 'pi padmākṣi kṣetre 'sminmunipuṅgavaḥ
brahmā devarṣibhiḥ sārddhaṃ viṣṇurvāpi divākaraḥ //
1.92.61
devarājastathā śakro ye 'pi cānye divaukasaḥ
upāsate mahātmānaḥ sarve māmiha suvrate //
1.92.62
anye 'pi yogino divyāś channarūpā mahātmanaḥ
ananyamanaso bhūtvā māmihopāsate sadā //
1.92.63
viṣayāsaktacitto 'pi tyaktadharmaratirnaraḥ
iha kṣetre mṛtaḥ so 'pi saṃsāre na punarbhavet //
1.92.64
ye punarnirmamā dhīrāḥ sattvasthā vijitendriyāḥ
vratinaś ca nirārambhāḥ sarve te mayi bhāvitāḥ //
1.92.65
devadevaṃ samāsādya dhīmantaḥ saṃgavarjitāḥ
gatā iha paraṃ mokṣaṃ prasādānmama suvrate //
1.92.66
janmāntarasahasreṣu yaṃ na yogī samāpnuyāt
tamihaiva paraṃ mokṣaṃ prasādānmama suvrate //
1.92.67
goprekṣakam idaṃ kṣetraṃ brahmaṇā sthāpitaṃ purā
kailāsabhavanaṃ cātra paśya divyaṃ varānane //
1.92.68
goprekṣakam athāgamya dṛṣṭvā māmatra mānavaḥ
na durgatimavāpnoti kalmaṣaiś ca vimucyate //
1.92.69
kapilāhradam ityevaṃ tathā vai brahmaṇā kṛtam
gavāṃ stanyajatoyena tīrthaṃ puṇyatamaṃ mahat //
1.92.70
atrāpi svayamevāhaṃ vṛṣadhvaja iti smṛtaḥ
sānnidhyaṃ kṛtavān devi sadāhaṃ dṛśyate tvayā //
1.92.71
bhadratoyaṃ ca paśyeha brahmaṇā ca kṛtaṃ hradam
sarvairdevairahaṃ devi asmindeśe prasāditaḥ //
1.92.72
gacchopaśamam īśeti upaśāntaḥ śivas tathā
atrāhaṃ brahmaṇānīya sthāpitaḥ parameṣṭhinā //
1.92.73
brahmaṇā cāpi saṃgṛhya viṣṇunā sthāpitaḥ punaḥ
brahmaṇāpi tato viṣṇuḥ proktaḥ saṃvignacetasā //
1.92.74
mayānītamidaṃ liṅgaṃ kasmāt sthāpitavān asi
tamuvāca punar viṣṇur brahmāṇaṃ kupitānanam //
1.92.75
rudre deve mamātyantaṃ parā bhaktirmahattarā
mayaiva sthāpitaṃ liṅgaṃ tava nāmnā bhaviṣyati //
1.92.76
hiraṇyagarbha ityevaṃ tato 'trāhaṃ samāsthitaḥ
dṛṣṭvainamapi deveśaṃ mama lokaṃ vrajennaraḥ //
1.92.77
tataḥ punarapi brahmā mama liṅgamidaṃ śubham
sthāpayāmāsa vidhivad bhaktyā paramayā yutaḥ //
1.92.78
svarlīneśvara ityevam atrāhaṃ svayamāgataḥ
prāṇān iha narastyaktvā na punarjāyate kvacit //
1.92.79
ananyā sā gatistasya yogināṃ caiva yā smṛtā
asminnapi mayā deśe daityo daivatakaṇṭakaḥ //
1.92.80
vyāghrarūpaṃ samāsthāya nihato darpito balī
vyāghreśvara iti khyāto nityamatrāhamāsthitaḥ //
1.92.81
na punardurgatiṃ yāti dṛṣṭvainaṃ vyāghramīśvaram
utpalo vidalaścaiva yau daityau brahmaṇā purā //
1.92.82
strīvadhyau darpitau dṛṣṭvā tvayaiva nihatau raṇe
sāvajñaṃ kandukenātra tasyedaṃ dehamāsthitam //
1.92.83
ādāvatrāhamāgamya prasthito gaṇapaiḥ saha
jyeṣṭhasthānamidaṃ tasmād etanme puṇyadarśanam //
1.92.84
devaiḥ samantād etāni liṅgāni sthāpitānyataḥ
dṛṣṭvāpi niyato martyo dehabhede gaṇo bhavet //
1.92.85
pitrā te śailarājena purā himavatā svayam
mama priyahitaṃ sthānaṃ jñātvā liṅgaṃ pratiṣṭhitam //
1.92.86
śaileśvaramiti khyātaṃ dṛśyatāmiha cādarāt
dṛṣṭvaitanmanujo devi na durgatimato vrajet //
1.92.87
nadyeṣā varuṇā devi puṇyā pāpapramocanī
kṣetrametad alaṃkṛtya jāhnavyā saha saṃgatā //
1.92.88
sthāpitaṃ brahmaṇā cāpi saṃgame liṅgamuttamam
saṃgameśvaram ityevaṃ khyātaṃ jagati dṛśyatām //
1.92.89
saṃgame devanadyā hi yaḥ snātvā manujaḥ śuciḥ
arcayet saṃgameśvaraṃ tasya janmabhayaṃ kutaḥ //
1.92.90
idaṃ manye mahākṣetraṃ nivāso yogināṃ param
kṣetramadhye ca yatrāhaṃ svayaṃ bhūtvāgramāsthitaḥ //
1.92.91
madhyameśvaramityevaṃ khyātaḥ sarvasurāsuraiḥ
siddhānāṃ sthānametaddhi madīyavratadhāriṇām //
1.92.92
yogināṃ mokṣalipsūnāṃ jñānayogaratātmanām
dṛṣṭvainaṃ madhyameśānaṃ janma prati na śocati //
1.92.93
sthāpitaṃ liṅgametattu śukreṇa bhṛgusūnunā
nāmnā śukreśvaraṃ nāma sarvasiddhāmarārcitam //
1.92.94
dṛṣṭvainaṃ niyataḥ sadyo mucyate sarvakilbiṣaiḥ
mṛtaś ca na punarjantuḥ saṃsārī tu bhavennaraḥ //
1.92.95
purā jambūkarūpeṇa asuro devakaṇṭakaḥ
brahmaṇo hi varaṃ labdhvā gomāyurbandhaśaṅkitaḥ //
1.92.96
nihato himavatputri jambūkeśastato hyaham
adyāpi jagati khyātaṃ surāsuranamaskṛtam //
1.92.97
dṛṣṭvainamapi deveśaṃ sarvānkāmānavāpnuyāt
grahaiḥ śukrapurogaiś ca etāni sthāpitāni ha //
1.92.98
paśya puṇyāni liṅgāni sarvakāmapradāni tu
evametāni puṇyāni mannivāsāni pārvati //
1.92.99
kathitāni mama kṣetre guhyaṃ cānyadidaṃ śṛṇu
catuḥkrośaṃ caturdikṣu kṣetrametatprakīrtitam //
1.92.100
yojanaṃ viddhi cārvaṅgi mṛtyukāle 'mṛtapradam
mahālayagiristhaṃ māṃ kedāre ca vyavasthitam //
1.92.101
gaṇatvaṃ labhate dṛṣṭvā hy asminmokṣo hyavāpyate
gāṇapatyaṃ labhedyasmād yataḥ sā muktiruttamā //
1.92.102
tato mahālayāt tasmāt kedārānmadhyamādapi
smṛtaṃ puṇyatamaṃ kṣetram avimuktaṃ varānane //
1.92.103
kedāraṃ madhyamaṃ kṣetraṃ sthānaṃ caiva mahālayam
mama puṇyāni bhūrloke tebhyaḥ śreṣṭhatamaṃ tvidam //
1.92.104
yataḥ sṛṣṭāstvime lokās tataḥ kṣetramidaṃ śubham
kadācinna mayā muktam avimuktaṃ tato 'bhavat //
1.92.105
avimukteśvaraṃ liṅgaṃ mama dṛṣṭveha mānavaḥ
sadyaḥ pāpavinirmuktaḥ paśupāśairvimucyate //
1.92.106
śaileśaṃ saṃgameśaṃ ca svarlīnaṃ madhyameśvaram
hiraṇyagarbham īśānaṃ goprekṣaṃ vṛṣabhadhvajam //
1.92.107
upaśāntaṃ śivaṃ caiva jyeṣṭhasthānanivāsinam
śukreśvaraṃ ca vikhyātaṃ vyāghreśaṃ jambukeśvaram //
1.92.108
dṛṣṭvā na jāyate martyaḥ saṃsāre duḥkhasāgare
evam uktvā mahādevo diśaḥ sarvā vyalokayat //
1.92.109
vilokya saṃsthite paścād devadeve maheśvare
akasmādabhavatsarvaḥ sa deśojjvalito yathā //
1.92.110
tataḥ pāśupatāḥ siddhā bhasmābhyaṅgasitaprabhāḥ
māheśvarā mahātmānas tathā vai niyatavratāḥ //
1.92.111
bahavaḥ śataśo 'bhyetya namaścakrurmaheśvaram
punarnirīkṣya yogeśaṃ dhyānayogaṃ ca kṛtsnaśaḥ //
1.92.112
tasthurātmānamāsthāya līyamānā iveśvare
sthitānāṃ sa tadā teṣāṃ devadeva umāpatiḥ //
1.92.113
sa bibhratparamāṃ mūrtiṃ babhūva puruṣaḥ prabhuḥ
kṛtsnaṃ jagadihaikasthaṃ kartum anta iva sthitaḥ //
1.92.114
tasya tāṃ paramāṃ mūrtim āsthitasya jagatprabhoḥ
na śaśāka punardraṣṭuṃ hṛṣṭaromā girīndrajā //
1.92.115
tatastvadṛṣṭamākāraṃ buddhvā sā prakṛtisthitam
prakṛtermūrtimāsthāya yogena parameśvarī //
1.92.116
taṃ śaśāka punardraṣṭuṃ harasya ca mahātmanaḥ
tataste layamādhāya yoginaḥ puruṣasya tu //
1.92.117
viviśurhṛdayaṃ sarve dagdhasaṃsārabījinaḥ
pañcākṣarasya vai bījaṃ saṃsmarantaḥ suśobhanam //
1.92.118
sarvapāpaharaṃ divyaṃ purā caiva prakāśitam
nīlalohitamūrtisthaṃ punaścakre vapuḥ śubham //
1.92.119
taṃ dṛṣṭvā śailajā prāha hṛṣṭasarvatanūruhā
stuvatī caraṇau natvā ka ime bhagavanniti //
1.92.120
tāmuvāca suraśreṣṭhas tadā devīṃ girīndrajām
madīyaṃ vratamāśritya bhaktimadbhir dvijottamaiḥ //
1.92.121
yairyairyogā ihābhyastās teṣām ekena janmanā
kṣetrasyāsya prabhāvena bhaktyā ca mama bhāmini //
1.92.122
anugraho mayā hyevaṃ kriyate mūrtitaḥ svayam
tasmād etan mahat kṣetraṃ brahmādyaiḥ sevitaṃ tathā //
1.92.123
śrutimadbhiś ca viprendraiḥ saṃsiddhaiś ca tapasvibhiḥ
pratimāsaṃ tathāṣṭamyāṃ pratimāsaṃ caturdaśīm //
1.92.124
ubhayoḥ pakṣayordevi vārāṇasyāmupāsyate
śaśibhānūparāge ca kārtikyāṃ ca viśeṣataḥ //
1.92.125
sarvaparvasu puṇyeṣu viṣuveṣvayaneṣu ca
pṛthivyāṃ sarvatīrthāni vārāṇasyāṃ tu jāhnavīm //
1.92.126
uttarapravahāṃ puṇyāṃ mama mauliviniḥsṛtām
pituste girirājasya śubhāṃ himavataḥ sutām //
1.92.127
puṇyasthānasthitāṃ puṇyāṃ puṇyadikpravahāṃ sadā
bhajante sarvato 'bhyetya ye tāñchṛṇu varānane //
1.92.128
saṃnihatya kurukṣetraṃ sārdhaṃ tīrthaśatais tathā
puṣkaraṃ nimiṣaṃ caiva prayāgaṃ ca pṛthūdakam //
1.92.129
drumakṣetraṃ kurukṣetraṃ naimiṣaṃ tīrthasaṃyutam
kṣetrāṇi sarvato devi devatā ṛṣayas tathā //
1.92.130
saṃdhyā ca ṛtavaścaiva sarvā nadyaḥ sarāṃsi ca
samudrāḥ sapta caivātra devatīrthāni kṛtsnaśaḥ //
1.92.131
bhāgīrathīṃ sameṣyanti sarvaparvasu suvrate
avimukteśvaraṃ dṛṣṭvā dṛṣṭvā caiva triviṣṭapam //
1.92.132
kālabhairavamāsādya dhūtapāpāni sarvaśaḥ
bhavanti hi sureśāni sarvaparvasu parvasu //
1.92.133
pṛthivyāṃ yāni puṇyāni mahāntyāyatanāni ca
praviśanti sadābhyetya puṇyaṃ parvasu parvasu
avimuktaṃ kṣetravaraṃ mahāpāpanibarhaṇam //
1.92.134
kedāre caiva yalliṅgaṃ yacca liṅgaṃ mahālaye //
1.92.135
madhyameśvarasaṃjñaṃ ca tathā pāśupateśvaram
śaṅkukarṇeśvaraṃ caiva gokarṇau ca tathā hyubhau //
1.92.136
drumacaṇḍeśvaraṃ nāma bhadreśvaram anuttamam
sthāneśvaraṃ tathaikāgraṃ kāleśvaram ajeśvaram //
1.92.137
bhairaveśvaram īśānaṃ tathauṃkārakasaṃjñitam
amareśaṃ mahākālaṃ jyotiṣaṃ bhasmagātrakam //
1.92.138
yāni cānyāni puṇyāni sthānāni mama bhūtale
aṣṭaṣaṣṭisamākhyāni rūḍhānyanyāni kṛtsnaśaḥ //
1.92.139
tāni sarvāṇyaśeṣāṇi vārāṇasyāṃ viśanti mām
sarvaparvasu puṇyeṣu guhyaṃ caitadudāhṛtam //
1.92.140
teneha labhate jantur mṛto divyāmṛtaṃ padam
snātasya caiva gaṅgāyāṃ dṛṣṭena ca mayā śubhe //
1.92.141
sarvayajñaphalaistulyam iṣṭaiḥ śatasahasraśaḥ
sadya eva samāpnoti kiṃ tataḥ paramādbhutam //
1.92.142
sarvāyatanamukhyāni divi bhūmau giriṣv api
parātparataraṃ devī budhyasveti mayoditam //
1.92.143
aviśabdena pāpastu vedoktaḥ kathyate dvijaiḥ
tena muktaṃ mayā juṣṭam avimuktam ata ucyate //
1.92.144
ityuktvā bhagavān rudraḥ sarvalokamaheśvaraḥ
sudṛṣṭaṃ kuru deveśi avimuktaṃ gṛhaṃ mama //
1.92.145
ityuktvā bhagavān devas tayā sārdham umāpatiḥ
darśayāmāsa bhagavān śrīparvatamanuttamam //
1.92.146
avimukteśvare nityam avasacca sadā tayā
sarvagatvācca sarvatvāt sarvātmā sadasanmayaḥ //
1.92.147
śrīparvatamanuprāpya devyā deveśvaro haraḥ
kṣetrāṇi darśayāmāsa sarvabhūtapatirbhavaḥ //
1.92.148
kuṇḍīprabhaṃ ca paramaṃ divyaṃ vaiśravaṇeśvaram
āśāliṅgaṃ ca deveśaṃ divyaṃ yacca bileśvaram //
1.92.149
rāmeśvaraṃ ca paramaṃ viṣṇunā yatpratiṣṭhitam
dakṣiṇadvārapārśve tu kuṇḍaleśvaramīśvaram //
1.92.150
pūrvadvārasamīpasthaṃ tripurāntakamuttamam
vivṛddhaṃ giriṇā sārdhaṃ devadevanamaskṛtam //
1.92.151
madhyameśvaramityuktaṃ triṣu lokeṣu viśrutam
amareśvaraṃ ca varadaṃ devaiḥ pūrvaṃ pratiṣṭhitam //
1.92.152
gocarmeśvaram īśānaṃ tathendreśvaram adbhutam
karmeśvaraṃ ca vipulaṃ kāryārthaṃ brahmaṇā kṛtam //
1.92.153
śrīmatsiddhavaṭaṃ caiva sadāvāso mamāvyaye
ajena nirmitaṃ divyaṃ sākṣādajabilaṃ śubham //
1.92.154
tatraiva pāduke divye madīye ca bileśvare
tatra śṛṅgāṭakākāraṃ śṛṅgāṭācalamadhyame //
1.92.155
śṛṅgāṭakeśvaraṃ nāma śrīdevyā tu pratiṣṭhitam
mallikārjunakaṃ caiva mama vāsamidaṃ śubham //
1.92.156
rajeśvaraṃ ca paryāye rajasā supratiṣṭhitam
gajeśvaraṃ ca vaiśākhaṃ kapoteśvaramavyayam //
1.92.157
koṭīśvaraṃ mahātīrthaṃ rudrakoṭigaṇaiḥ purā
sevitaṃ devi paśyādya sarvasmādadhikaṃ śubham //
1.92.158
dvidevakulasaṃjñaṃ ca brahmaṇā dakṣiṇe śubham
uttare sthāpitaṃ caiva viṣṇunā caiva śailajam //
1.92.159
mahāpramāṇaliṅgaṃ ca mayā pūrvaṃ pratiṣṭhitam
paścime parvate paśya brahmeśvaramaleśvaram //
1.92.160
alaṃkṛtaṃ tvayā brahman purastān munibhiḥ saha
ityuktvā tadgṛhe tiṣṭhad alaṃgṛhamiti smṛtam //
1.92.161
tatrāpi tīrthaṃ tīrthajñe vyomaliṅgaṃ ca paśya me
kadambeśvaram etaddhi skandenaiva pratiṣṭhitam //
1.92.162
gomaṇḍaleśvaraṃ caiva nandādyaiḥ supratiṣṭhitam
devaiḥ sarvaistu śakrādyaiḥ sthāpitāni varānane //
1.92.163
śrīmaddevahradaprānte sthānānīmāni paśya me
tathā hārapure devi tava hāre nipātite //
1.92.164
tvayā hitāya jagatāṃ hārakuṇḍamidaṃ kṛtam
śivarudrapure caiva tatkāyopari suvrate //
1.92.165
tatra pitrā suśailena sthāpitaṃ tvacaleśvaram
alaṃkṛtaṃ mayā brahma purastān munibhiḥ saha //
1.92.166
caṇḍikeśvarakaṃ devi caṇḍikeśā tavātmajā
caṇḍikānirmitaṃ sthānam aṃbikātīrtham uttamam //
1.92.167
rucikeśvarakaṃ caiva dhāraiṣā kapilā śubhā
eteṣu devi sthāneṣu tīrtheṣu vividheṣu ca //
1.92.168
pūjayenmāṃ sadā bhaktyā mayā sārdhaṃ hi modate
śrīśaile saṃtyajed dehaṃ brāhmaṇo dagdhakilbiṣaḥ //
1.92.169
mucyate nātra saṃdeho hy avimukte yathā śubham
mahāsnānaṃ ca yaḥ kuryād ghṛtena vidhinaiva tu //
1.92.170
sa yāti mama sāyujyaṃ sthāneṣveteṣu suvrate
snānaṃ palaśataṃ jñeyam abhyaṅgaṃ pañcaviṃśati //
1.92.171
palānāṃ dve sahasre tu mahāsnānaṃ prakīrtitam
snāpya liṅgaṃ madīyaṃ tu gavyenaiva ghṛtena ca //
1.92.172
viśodhya sarvadravyaistu vāribhir abhiṣiñcati
saṃmārjya śatayajñānāṃ snānena prayutaṃ tathā //
1.92.173
pūjayā śatasāhasram anantaṃ gītavādinām
mahāsnāne prasaktaṃ tu snānamaṣṭaguṇaṃ smṛtam //
1.92.174
jalena kevalenaiva gandhatoyena bhaktitaḥ
anulepanaṃ tu tat sarvaṃ pañcaviṃśatpalena vai //
1.92.175
śamīpuṣpaṃ ca vidhinā bilvapatraṃ ca paṅkajam
anyānyapi ca puṣpāṇi bilvapatraṃ na saṃtyajet //
1.92.176
caturdroṇair mahādevam aṣṭadroṇairathāpi vā
daśadroṇais tu naivedyam aṣṭadroṇairathāpi vā //
1.92.177
śatadroṇasamaṃ puṇyam āḍhake 'pi vidhīyate
vittahīnasya viprasya nātra kāryā vicāraṇā //
1.92.178
bherīmṛdaṅgamurajatimirāpaṭahādibhiḥ
vāditrairvividhaiścānyair ninādairvividhairapi //
1.92.179
jāgaraṃ kārayedyastu prārthayecca yathākramam
sa bhṛtyaputradāraiś ca tathā saṃbandhibāndhavaiḥ //
1.92.180
sārdhaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā prārthayelliṅgam uttamam
dravyahīnaṃ kriyāhīnaṃ śraddhāhīnaṃ sureśvara //
1.92.181
kṛtaṃ vā na kṛtaṃ vāpi kṣantumarhasi śaṅkara
ityuktvā vai japedrudraṃ tvaritaṃ śāntimeva ca //
1.92.182
japitvaivaṃ mahābījaṃ tathā pañcākṣarasya vai
sa evaṃ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu yatphalam //
1.92.183
tatphalaṃ samavāpnoti vārāṇasyāṃ yathā mṛtaḥ
tathaiva mama sāyujyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ //
1.92.184
matpriyārthamidaṃ kāryaṃ madbhaktairvidhipūrvakam
ye na kurvanti te bhaktā na bhavanti na saṃśayaḥ //
1.92.185
sūta uvāca
niśamya vacanaṃ devī gatvā vārāṇasīṃ purīm
avimukteśvaraṃ liṅgaṃ payasā ca ghṛtena ca //
1.92.186
arcayāmāsa deveśaṃ rudraṃ bhuvananāyakam
avimukte ca tapasā mandarasya mahātmanaḥ //
1.92.187
kalpayāmāsa vai kṣetraṃ mandare cārukandare
tatrāndhakaṃ mahādaityaṃ hiraṇyākṣasutaṃ prabhuḥ //
1.92.188
anugṛhya gaṇatvaṃ ca prāpayāmāsa līlayā
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ kathāsarvasvamādarāt //
1.92.189
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi kṣetramāhātmyamuttamam
sarvakṣetreṣu yatpuṇyaṃ tatsarvaṃ sahasā labhet //
1.92.190
śrāvayedvā dvijānsarvān kṛtaśaucān jitendriyān
sa eva sarvayajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ //
1.92.190.p1
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge vārāṇasīśrīśailamāhātmyakathanaṃ nāma dvinavatitamo 'dhyāyaḥ
Commentaries (1)
- Śivatosaṇī Liṅgapurāṇaṭīkā — Gaṇeśa Bhaṭṭa, Sanskrit
Linked texts (9)
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Haribhaktivilāsa — Gopāla Bhaṭṭa Gosvāmin & Sanātana Gosvāmin 1535, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Skanda Purāṇa (Kumāra Kavi) — Kumāra Kavi, Sanskrit
- Tīrthacintāmaṇi — Vācaspatimiśra, Sanskrit
- Tīrthaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Tristhalīsetu (Nārāyaṇa) — Nārāyaṇa (Mahiṣamaṅgalam) 1513, Sanskrit
- Nityācārapradīpa — Narasiṃha Vājapeyin, Sanskrit