Mokshadharma 16
Mokṣadharma 16
- Language
- Sanskrit
Contents
- 16.208 — 2 parts
16.1
[10118]
janamejaya uvāca-prācetasasya dakṣasya kathaṃ vaivasvate'ntare
vināśamagamadrājannahvayamedhaḥ prajāpateḥ
16.2
devyā manyukṛtaṃ matvā kruddhaḥ sarvātmakaḥ prabhuḥ
prasādāttasya dakṣeṇa sa yajñaḥ saṃdhitaḥ katham
etadveditumiccheyaṃ tanme brūhi yathātatham
16.3
vaiśampāyana uvāca-purā himavataḥ pṛṣṭhe dakṣo vai yajñamāharat
gaṅgādvāre śubhe deśe ṛṣisiddhaniṣevite
16.4
gandharvāpsarasākīrṇe nānādrumalatāvṛte
ṛṣisaṅghaiḥ parivṛtaṃ dakṣaṃ dharmabhṛtāṃ varam
16.5
pṛthivyāmantarikṣe ca ye ca svarlokavāsinaḥ
sarve prāñjalayo bhūtvā upatasthuḥ prajāpatim
16.6
devadānavagandharvāḥ piśācoragarākṣasāḥ
hāhā hūhūśca gandharvau tumbururnāradastathā
16.7
viśvāvasurviśvaseno gandharvāpsarasastathā
ādityā vasavo rudrāḥ sādhyāḥ saha marudgaṇaiḥ
16.8
indreṇa sahitāḥ sarve āgatā yajñabhāginaḥ
ūṣmapāḥ somapāścaiva dhūmapā ājyapāstathā
16.9
ṛṣayaḥ pitaraścaiva āgatā brahmaṇā saha
ete cānye ca bahavo bhūtagrāmāścaturvidhāḥ
16.10
jarāyujāṇḍajāścaiva sahasā svedajoddbijaiḥ
āhūtā mantritāḥ sarve devāśca saha patnibhiḥ
16.11
virājante vimānasthā dīpyamānā ivāgnayaḥ
tāndṛṣṭvā manyunā''viṣṭo dadhīcirvākyamabravīt
16.12
nāyaṃ yajño na vā dharmo yatra rudro na ijyate
vadhabandhaṃ prapannā vai kiṃ nu kālasya paryayaḥ
16.13
kiṃ nu mohānna paśyanti vināśaṃ paryupasthitam
upasthitaṃ mahāghoraṃ na budhyanti mahādhvare
16.14
ityuktvā sa mahāyogī paśyati dhyānacakṣuṣā
sa paśyati mahādevaṃ devīṃ ca varadāṃ śubhām
16.15
nāradaṃ ca mahātmānaṃ tasyā devyāḥ samīpataḥ
saṃtoṣaṃ paramaṃ lebhe iti niścitya yogavit
16.16
ekamantrāstu te sarve yeneśo na nimantritaḥ
tasmāddeśādapakramya dadhīcirvākyamabravīt
16.17
apūjyapūjanāccaiva pūjyānāṃ cāpyapūjanāt
nṛghātakasamaṃ pāpaṃ śaśvatprāpnoti mānavaḥ
16.18
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana
devatānāmṛṣīṇāṃ ca madhye satyaṃ bravīmyaham
16.19
āgataṃ paśubhartāraṃ sraṣṭāraṃ jagataḥ patim
adhvare hyaprabhoktāraṃ sarveṣāṃ paśyata prabhum
16.20
dakṣa uvāca —
santi no bahavo rudrāḥ śūlahastāḥ kapardinaḥ
ekādaśasthānagatā nāhaṃ vedmi maheśvaram
16.21
dadhīciruvāca —
sarveṣāmeva mantro'yaṃ yenāsau na nimantritaḥ
yathā'haṃ śaṅkarādūrdhvaṃ nānyaṃ paśyāmi daivatam
tathā dakṣasya vipulò yajño'yaṃ na bhaviṣyati
16.22
dakṣa uvāca -
etanmakheśāya suvarṇapātre haviḥ samastaṃ vidhimantrapūtam
viṣṇornayāmyapratimasya bhāgaṃ prabhurvibhuścāhavanīya eṣaḥ
16.23
devyuvāca-kiṃ nāma dānaṃ niyamaṃ tapo vā kuryāmahaṃ yena patirmamādya
labheta bhāgaṃ bhagavānacintyo vyardhaṃ tathā bhāgamatho tṛtīyam
16.24
evaṃ bruvāṇāṃ bhagavānsvapatnīṃ prahṛṣṭarūpaḥ kṣubhitāmuvāca
na vetsi māṃ devi kṛśodarāṅgi kiṃ nāma yuktaṃ vacanaṃ makheśe
16.25
ahaṃ vijānāmi viśālanetre dhyānena hīnā na vidantyasantaḥ
tvayādya mohena ca sendradevā lokāstrayaḥ sarvata eva mūḍhāḥ
16.26
māmadhvare śaṃsitāraḥ stuvanti rathantaraṃ sāmagāścopagānti
māṃ brāhmaṇā brahmavido yajante samādhvaryavaḥ kalpayante ca bhāgam
16.27
devyuvāca —
suprākṛto'pi puruṣaḥ sarvaḥ strījanasaṃsadi
stauti garvāyate cāpi svamātmānaṃ na saṃśayaḥ
16.28
bhagavānuvāca -
nātmānaṃ staumi deveśi paśya me tanumadhyame
yaṃ srakṣyāmi varārohe yāgārthe varavarṇini
16.29
ityuktvā bhagavānpatnīmumāṃ prāṇairapi priyām
so'sṛjadbhagavānvaktrādbhūtaṃ ghoraṃ praharṣaṇam
16.30
tamuvācākṣipa makhaṃ dakṣasyeti maheśvaraḥ
tato vaktrādvimuktena siṃhenaikena līlayā
16.31
devyā manyuvyapohārthaṃ hato dakṣasya vai kratuḥ
manyunā ca mahābhīmā mahākālī maheśvarī
16.32
ātmanaḥ karmasākṣitve tena sārdhaṃ sahānugā
devasyānumataṃ matvā praṇamya śirasā tataḥ
16.33
ātmanaḥ sadṛśaḥ śauryādrūpasamanvitaḥ
sa eva bhagavānkrodhaḥ pratirūpasamanvitaḥ
16.34
anantabalavīryaśca anantabalapauruṣaḥ
vīrabhadra iti khyāto devyā manyupramārjakaḥ
16.35
so'sṛjadromakūpebhyo raumyannāma gaṇeśvarān
rudratulyā gaṇā raudrā rudravīryaparākramāḥ
16.36
te nipetūstatastūrṇaṃ dakṣayajñavihiṃsayā
bhīmarūpā mahākāyāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ
16.37
tataḥ kilakilāśabdairākāśaṃ pūrayanniva
tena śabdena mahatā trastāstatra divaukasaḥ
16.38
parvatāśca vyaśīryanta cakampe ca vasundharā
mārutāścaiva ghūrṇante cukṣubhe varuṇālayaḥ
16.39
agnayo naiva dīpyante naiva dīpyati bhāskaraḥ
grahā naiva prakāśante nakṣatrāṇi na candramāḥ
16.40
ṛṣayo na prakāśante na devā na ca mānuṣāḥ
evaṃ tu timirībhūte nirdahantyapamānitāḥ
16.41
praharantyapare ghorā yūpānutpāṭayanti ca
pramarddhanti tathā cānye vimarddayanti tathā'pare
16.42
ādhāvanti pradhāvanti vāyuvegā manojavāḥ
cūrṇyante yajñapātrāṇi divyāntyābharaṇāni ca
16.43
viśīryamāṇā dṛśyante tārā iva nabhastale
divyānnapāna bhakṣyāṇāṃ rāśayaḥ parvatopamāḥ
16.44
kṣīranadyo'tha dṛśyante ghṛtapāyasakarddamāḥ
dadhimaṇḍodakā divyāḥ khaṇḍaśarkaravālukāḥ
16.45
ṣaḍrasā nivaddantyetā guḍakulyā manoramāḥ
uccāvacāni māṃsāni bhakṣyāṇi vividhāni ca
16.46
pānakāni ca divyāni lehyacoṣyāṇi yāni ca
bhuñjate vividhairvaktrairvilampantyākṣipanti ca
16.47
rudrakopānmahākāyāḥ kālāgnisadṛśopamāḥ
kṣobhayansurasainyāni bhīṣayantaḥ samantataḥ
16.48
krīḍanti vividhākārāścikṣipuḥ surayoṣitaḥ
rudrakrodhātprayatnena sarvadevaiḥ surakṣitam
16.49
taṃ yajñamadahacchīghraṃ rudrakarmā samantataḥ
cakāra bhairavaṃ nādaṃ sarvabhūtabhayaṅkaram
16.50
chittvā śiro vai yajñasya nanāda ca mumoda ca
tato brahmādayo devā dakṣaścaiva prajāpatiḥ
16.51
ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve kathyatāṃ ko bhavāniti
vīrabhadra uvāca- nāhaṃ rudro na vā devī naiva bhoktumihāgataḥ
16.52
devyā manyukṛtaṃ matvā kruddhaḥ sarvātmakaḥ prabhuḥ
draṣṭuṃ vā naiva viprendrānnaiva kautūhalena vā
16.53
tava yajñavighātārthaṃ saṃprāptaṃ viddhi māmiha
vīrabhadra iti khyāto rudrakopādadviniḥsṛtaḥ
16.54
bhadrakālīti vikhyātā devyāḥ kopādivinissṛtā
preṣitau devadevena yajñāntikamihāgatau
16.55
śaraṇaṃ gaccha viprendra devadevamumāpatim
varaṃ krodho'pi devasya varadānaṃ na cānyataḥ
16.56
vīrabhadravacaḥ śrutvā dakṣo dharmabhṛtāṃ varaḥ
toṣayāmāsa stotreṇa praṇipatya maheśvaram
16.57
prapadye devamīśānaṃ śāśvataṃ dhruvamavyayam
mahādevaṃ mahātmānaṃ viśvasya jagataḥ patim
16.58
dakṣaprajāpateryajñe dravyaistaiḥ susamāhitaiḥ
āhūtā devatāḥ sarvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ
16.59
devo nāhūyate tatra viśvakarmā maheśvaraḥ
tatra kruddhā mahādevī gaṇāṃstatra vyasarja̍yat
16.60
pradīptayajñavāṭe tu vidruteṣu dvijātiṣu
tārāgaṇamanuprāpte raudre dīpte mahātmani
16.61
śūlanirbhinnahṛdayaiḥ kūjadbhiḥ paricārakaiḥ
nikhātotpāṭitairyūpairapaviddhairitastataḥ
16.62
utpatadbhiḥ patadbhiśca gṛdhrairāmiṣagṛddhibhiḥ
pakṣavātavinirdhūtaiḥ śivāśatanināditaiḥ
16.63
yakṣagandharvasaṅghaiśca piśācoragarākṣasaiḥ
prāṇāpānau saṃnirudhya vaktrasthāne na yatnataḥ
16.64
vicārya sarvato dṛṣṭiṃ bahudṛṣṭiramitrajit
sahasā devadeveśo hyagnikuṇḍātsamutthitaḥ
16.65
bibhratsūryasahasrasya tejaḥ saṃvartakopamaḥ
smitaṃ kṛtvā'bravīdvākyaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te
16.66
śrāvite ca makhādhyāye devānāṃ guruṇā tataḥ
tamuvācāñjaliṃ kṛtvā dakṣo devaṃ prajāpatiḥ
16.67
bhītaśaṅkitavitrastaḥ sabāṣpavadanekṣaṇaḥ
yadi prasanno bhagavānyadi cāhaṃ bhavatapriyaḥ
16.68
yadi cā'hamanugrāhyo yadi vā varado mama
yadagdhaṃ bhakṣitaṃ pītamaśitaṃ yacca nāśitam
16.69
cūrṇīkṛtāpaviddhaṃ ca yajñasaṃbhāramīdṛśam
dīrghakālena mahatā prayatnena susaṃcitam
tanna mithyā bhavenmahyaṃ varametamahaṃ vṛṇe
16.70
tathā'stvityāha bhagavānbhaganetraharo haraḥ
dharmādhyakṣo virūpākṣastryakṣo devaḥ prajāpatiḥ
16.71
jānubhyāmavanīṃ gatvā dakṣo labdhvā bhavāddharam
nāmnāmaṣṭasahasreṇa stutavānvṛṣabhadhvajam
16.72
yudhiṣṭhira uvāca- yairnāmadheyaiḥ stutavāndakṣo devaṃ prajāpatiḥ
vaktumarhasi me tāta śrotuṃ śraddhā mamānagha
16.73
bhīṣma uvāca- śrūyatāṃ devadevasya nāmānyadbhutakarmaṇaḥ
gṛhyavratasya guhyāni prakāśāni ca bhārata
16.74
namaste devadeveśa devāribalasūdana
devendrabalaviṣṭambha devadānavapūjita
16.75
sahasrākṣa virūpākṣa tryakṣa yakṣādhipapriya
sarvataḥ pāṇipādānta sarvato'kṣiśiromukha
16.76
sarvataḥ śrutimalloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati
śaṅkukarṇaṃ mahākarṇa kumbhakarṇārṇavālaya
16.77
gajendrakarṇa gokarṇa pāṇidebrṇa namo'stu te
śatodara śatāvarta śatajihva namo'stu te
16.78
gāyanti tvā gāyatriṇo'rcantyarkamarkiṇaḥ
brahmāṇaṃ tvā śatakratumūrdhvaṃ khamiva menire
16.79
mūrttau hi te mahāmūrtte samudrāmbarasannibha
sarvā vai devatā hyasmingāvo goṣṭha ivāsate
16.80
bhavaccharīre paśyāmi somamagniṃ jaleśvaram
ādityamatha vai viṣṇuṃ brahmāṇaṃ ca bṛhaspatim
16.81
bhagavānkāraṇaṃ kāryaṃ kriyākaraṇameva ca
asataśca sataścaiva tathaiva prabhavāpyayau
16.82
namo bhavāya śarvāya rudrāya varadāya ca
paśūnāṃ pataye nityaṃ namo'stvandhakaghātine
16.83
trijaṭāya triśīrṣāya triśūlavarapāṇine
tryambakāya trinetrāya tripuraghnāya vai namaḥ
16.84
namaścaṇḍāya kuṇḍāya aṇḍāyāṇḍadharāya ca
daṇḍine samakarṇāya daṇḍimuṇḍāya vai namaḥ
16.85
namordhvadaṃṣṭrakeśāya śuklāyāvanatāya ca
vilohitāya dhūmrāya nīlagrīvāya vai namaḥ
16.86
namostvapratirūpāya virūpāya śivāya ca
sūryāya sūryamālāya sūryadhvajapatākine
16.87
namaḥ pramathanāthāya vṛṣaskandhāya dhanvine
śatrundamāya daṇḍāya parṇacīrapaṭāya ca
16.88
namo hiraṇyagarbhāya hiraṇyakavacāya ca
hiraṇyakṛtacūḍāya hiraṇyapataye namaḥ
16.89
namaḥ stutāya stutyāya stūyamānāya vai namaḥ
sarvāya sarvabhakṣāya sarvabhūtāntarātmane
16.90
namo hotre'tha mantrāya śukladhvajapatākine
namo nābhāya nābhyāya namaḥ kaṭakaṭāya ca
16.91
namo'stu kṛśanāsāya kṛśāṅgāya kṛśāya ca
saṃhṛṣṭāya vihṛṣṭāya namaḥ kilakiলায় ca
16.92
namo'stu śayamānāya śayitāyotthitāya ca
sthitāya dhāvamānāya muṇḍāya jaṭilāya ca
16.93
namo nartanaśīlāya mukhavāditravādine
nādyopahāralubdhāya gītavāditraśāline
16.94
namo jyeṣṭhāya śreṣṭhāya balapramathanāya ca
kālanāthāya kalpāya kṣayāyopakṣayāya ca
16.95
bhīmadundubhihāsāya bhīmavratadharāya ca
ugrāya ca namo nityaṃ namo'stu daśabāhave
16.96
namaḥ kapālahastāya citibhasmapriyāya ca
vibhīṣaṇāya bhīṣmāya bhīmavratadharāya ca
16.97
namo vikṛtavaktrāya khaḍgajihvāya daṃṣṭriṇe
pakvānnamāṃsalubdhāya tumbīvīṇāpriyāya ca
16.98
namo vṛṣāya vṛṣyāya govṛṣāya vṛṣāya ca
kaṭaṅkaṭāya daṇḍāya namaḥ pacapacāya ca
16.99
namaḥ sarvavariṣṭhāya varāya varadāya ca
varamālyagandhavastrāya varātivarade namaḥ
16.100
namo raktaviraktāya bhāvaneyākṣamāline
saṃbhinnāya vibhinnāya cchāyāyātapanāya ca
16.101
aghoraghorarūpāya ghoraghoratarāya ca
namaḥ śivāya śāntāya namaḥ śāntatamāya ca
16.102
ekapādbahunetrāya ekaśīrṣṇe namo'stu te
rudrāya kṣudralubdhāya saṃvibhāgapriyāya ca
16.103
pañcālāya sitāṅgāya namaḥ śamaśamāya ca
namaścaṇḍikaghaṇṭāya ghaṇṭāyāghaṇṭaghaṇṭine
16.104
sahasrādhmātaghaṇṭāya ghaṇṭāmālāpriyāya ca
prāṇaghaṇṭāya gandhāya namaḥ kālakalāya ca
16.105
hūm̐hūm̐hūṃkārapārāya hūṃkārapriyāya ca
namaḥ śamaśame nityaṃ girivṛkṣālayāya ca
16.106
garbhamāṃsasṛgālāya tārakāya tarāya ca
namo yajñāya yajine hutāya prahutāya ca
16.107
yajñavāhāya dāntāya tapyāyautapanāya ca
namastaṭāya taṭyāya taṭānāṃ pataye namaḥ
16.108
annadāyānnapataye namastvannabhuje tathā
namaḥ sahasraśīrṣāya sahasracaraṇāya ca
16.109
sahasrodyataśūlāya sahasranayanāya ca
namobālākrkavarṇāya bālarūpadharāya ca
16.110
bālānucaragoptreya bālakīḍanakāya ca
namo vṛddhāya lubdhāya kṣubdhāya kṣobhaṇāya ca
16.111
taraṅgāṅkitakeśāya muñjakeśāya vai namaḥ
namaḥ ṣaṭkarmatuṣṭāya trikarmaniratāya ca
16.112
varṇāśramāṇāṃ vidhivatpṛthakkarmmanivartine
namo ghuṣyāya ghoṣāya namaḥ kalakalāya ca
16.113
śvetapiṅgalanetrāya kṛṣṇaraktekṣaṇāya ca
prāṇabhagnāya daṇḍāya sphoṭanāya kṛśāya ca
16.114
dharmakāmārthamokṣāṇāṃ kathanīyakathāya ca
sāṅkhyāya sāṅkhyamukhyāya sāṅkhyayogapravartine
16.115
namorathyāvirathyāya catuṣpatharathāya ca
kṛṣṇājinottarīyāya vyālayajñopavītine
16.116
īśāna vajrasaṅghāta harikeśa namo'stu te
tryambakāmbikanāthāya vyaktāvyakta namo'stu te
16.117
kāma kāmada kāmaghna tṛptātuptavicāriṇe
sarva sarvada sarvajña sandhyārāga namo'stu te
16.118
mahāmeghacayaprakhya mahākāla namo'stu te
sthūlajīrṇāṅga jaṭile valkalājinadhāriṇe
16.119
dīptasūryāgnijaṭile valkalājinavāsase
sahasrasūryapratima taponitya namo'stu te
16.120
unmādana śatāvartagaṅgātoyārdramūrdhaja
candrāvarta yugāvarta meghāvarta namo'stu te
16.121
tvamannamattā bhoktā ca annado'nnasugeva ca
annasraṣṭā ca paktā ca pakvabhukpavano'nalaḥ
16.122
jarāyujāṇḍajāścaiva svedajāśca tathodbhijjāḥ
tvameva devadeveśa bhūtagrāmaścaturvidhaḥ
16.123
carācarasya sraṣṭā tvaṃ pratihartā tathaiva ca
tvāmāhurbrahma viduṣo brahma brahmavidāṃ vara
16.124
manasaḥ paramā yoniḥ khaṃ vāyurjyotiṣāṃ nidhiḥ
ṛksāmāni tathoṅkāramāhustvāṃ brahmavādinaḥ
16.125
hāyihāyihuvāhāyihāvuhāyi tathā'sakṛt
gāyanti tvāṃ suraśreṣṭha sāmagā brahmavādinaḥ
16.126
yajurmayo ṛṅmayaśca tvamāhutimayastathā
paṭhyase stutibhiścaiva vedopaniṣadāṃ gaṇaiḥ
16.127
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā varṇāvarāśca ye
tvameva meghasaṅghāśca vidyutstanitagarjitaḥ
16.128
saṃvatsarastvamṛtavo māso māsārdhameva ca
yugaṃ nimeṣāḥ kāṣṭhāstvaṃ nakṣatrāṇi grahāḥ kalāḥ
16.129
vṛkṣāṇāṃ kakudo'si tvaṃ girīṇāṃ śikharāṇi ca
vyāghro mṛgāṇāṃ patatāṃ tārkṣyo'nantaśca bhoginām
16.130
kṣīrodo hyudadhīnāṃ ca yantrāṇāṃ dhanureva ca
vajraḥ praharaṇānāṃ ca vratānāṃ satyameva ca
16.131
tvameva dveṣa icchā ca rāgo mohaḥ kṣamā'kṣame
vyavasāyo dhṛtirlobhaḥ kāmakrodhau jayājayau
16.132
tvaṃ gadī tvaṃ śarī cāpi khaṭvāṅgī jharjharī tathā
chettā bhettā prahartā tvaṃ netā mantā pitā mataḥ
16.133
daśalakṣaṇasaṃyukto dharmo'rthaḥ kāma eva ca
gaṅgā samudrāḥ saritaḥ palvalāni sarāṃsi ca
16.134
latā vallyastṛṇauṣadhyaḥ paśavo mṛgapakṣiṇaḥ
dravyakarmasamārambhaḥ kālaḥ puṣpaphalapradaḥ
16.135
ādiścāntaśca devānāṃ gāyatryoṃṅkāra eva ca
harito rohito nīlaḥ kṛṣṇo raktastathā'ruṇaḥ
kadruśca kapilaścaiva kapoto mecakastathā
16.136
avarṇaśca suvarṇaśca varṇakāro ghanopamaḥ
suvarṇanāmā ca tathā suvarṇapriya eva ca
16.137
tvamindraśca yamaścaiva varuṇo dhanado'nalaḥ
upaplavaścitrabhānuḥ svarbhānurbhānureva ca
16.138
hotraṃ hotā ca homyaṃ ca hutaṃ caiva tathā prabhuḥ
trisauparṇaṃ tathā brahma yajuṣāṃ śatarudriyam
16.139
pavitraṃ ca pavitrāṇāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam
giriko hiṇḍuko vṛkṣo jīvaḥ pudgala eva ca
16.140
prāṇaḥ sattvaṃ rajaścaiva tamaścāpramadastathā
prāṇo'pānaḥ samānaśca udāno vyāna eva ca
16.141
unmeṣaśca nimeṣaśca kṣutaṃ jṛmbhitameva ca
lohitāntargatā dṛṣṭirmahāvaktro mahodaraḥ
16.142
sūcīromā hariśmaśrūrūrdhvakeśaścalācalaḥ
gītavāditratattvajño gītavādanakapriyaḥ
16.143
matsyo jalacaro jālyo'kalaḥ kelikalaḥ kaliḥ
akālaścātikālaśca duṣkālaḥ kāla eva ca
16.144
mṛtyuḥ kṣuraśca kṛtyaśca pakṣo'pakṣakṣayaṅkaraḥ
meghakālo mahādaṃṣṭraḥ saṃvartakabalāhakaḥ
16.145
ghaṇṭo'ghaṇṭo ghaṭī ghaṇṭī carucelī milīmilī
brahmakāyikamagnīnāṃ daṇḍī muṇḍastridaṇḍadhṛk
16.146
caturyugaścaturvedaścāturhotrapravartakaḥ
cāturāśramyanetā ca cāturvarṇyakaraśca yaḥ
16.147
sadā cākṣapriyo dhūrto gaṇādhyakṣo gaṇādhipaḥ
raktamālyāmbaradharo giriśo girikapriyaḥ
16.148
śilpikaḥ śilpināṃ śreṣṭhaḥ sarvaśilpapravartakaḥ
bhaganetrāṅkuśaścaṇḍaḥ pūṣṇo dantavināśanaḥ
16.149
svāhā svadhā vaṣaṭkāro namaskāro namonamaḥ
gūḍhavrato guhyatapāstārakastārakāmayaḥ
16.150
dhātā vidhātā sandhātā vidhātā dhāraṇo'dharaḥ
brahmā tapaśca satyaṃ ca brahmacaryamathārjavam
16.151
bhūtātmā bhūtakṛd bhūto bhūtabhavyabhavodbhavaḥ
bhūrbhuvaḥ svaritaścaiva dhruvo dānto maheśvaraḥ
16.152
dīkṣito'dīkṣitaḥ kṣānto durdānto'dāntanāśanaḥ
candrāvartayugāvartaḥ saṃvartaḥ saṃpravartakaḥ
16.153
kāmo binduraṇaḥ sthūlaḥ karṇikārasrajapriyaḥ
nandīmukho bhīmamukhaḥ sumukho durmukho'mukhaḥ
16.154
caturmukho bahumukho raṇeṣvagnimukhastathā
hiraṇyagarbhaḥ śakunirmahoragapatirvirāṭ
16.155
adharmahā mahāpāśrvaścaṇḍadhāro gaṇādhipaḥ
gonardo gopratāraśca govṛṣeśvaravāhanaḥ
16.156
trailokyagoptā govindo gomārgo'mārga eva ca
śreṣṭhaḥ sthiraśca sthāṇuśca niṣkampaḥ kampa eva ca
16.157
durvāraṇo durviṣaho duḥsaho duratikramaḥ
durdharṣo duṣprakampaśca durviṣo durjayo jayaḥ
16.158
śaśaḥ śaśāṅkaḥ śamanaḥ śītoṣṇakṣujjarādhikṛt
ādhayo vyādhayaścaiva vyādhihā vyādhireva ca
16.169
mama yajñamṛgavyādho vyādhīnāmāgamo'gamaḥ
śikhaṇḍī puṇḍarīkākṣaḥ puṇḍarīkavanālayaḥ
16.170
daṇḍadhārastryambakaśca ugradaṇḍo'ṇḍanāśanaḥ
viṣāgnipāḥ suraśreṣṭhaḥ somapāstvaṃ marutpatiḥ
16.161
amṛtapāstvaṃ jagannātha devadevagaṇeśvaraḥ
viṣāgnipā mṛtyupāśca kṣīrapāḥ somapāstathā
madhuścyutānāmagrapāstvaṃ tvameva tuṣitādyapāḥ
16.163
hiraṇyaretāḥ puruṣastvameva tvaṃ strī pumāṃstvaṃ ca napuṃsakaṃ ca
bālo yuvā sthaviro jīrṇadaṃṣṭrastvaṃ nāgendra śakrastvaṃ viśvakṛdviśvakartā 162
viśvakṛdviśvakṛtāṃ vareṇyastvaṃ viśvavāho viśvarūpastejasvī
viśvatomukhaḥ | candrādityau cakṣuṣī te hṛdayaṃ ca pitāmahaḥ
16.164
mahodadhiḥ sarasvatī vāgbalamanalo'nilaḥ
ahorātraṃ nimeṣonmeṣakarmarmā
16.165
na brahmā na ca govindaḥ paurāṇā ṛṣayo na te
māhātmyaṃ vedituṃ śaktā yāthātathyena te śiva
16.166
yā mūrtayaḥ susūkṣmāste na mahyaṃ yānti darśanam
trāhi māṃ satataṃ rakṣa pitā putramivaurasam
16.167
rakṣa māṃ rakṣaṇīyo'haṃ tavānagha namo'stu te
bhaktānukampī bhagavānbhaktaścāhaṃ sadā tvayi
16.168
yaḥ sahasrāṇyanekāni puṃsāmānṛtya durdṛśaḥ
tiṣṭhatyekaḥ samudrānte sa me goptā'stu nityaśaḥ
16.169-2
yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ sattvasthāḥ saṃyatendriyāḥ
jyotiḥ paśyanti yuñjānāstasmai yogātmane namaḥ
16.170-2
jaṭile daṇḍine nityaṃ lambodaraśarīriṇe
kamaṇḍaluniṣaṅgāya tasmai brahmātmane namaḥ
16.171
yasya keśeṣu jīmūtā nadyaḥ sarvāṅgasaṃdhiṣu
kukṣau samudrāścatvārastasmai toyātmane namaḥ
16.172
saṃbhakṣya sarvabhūtāni yugānte paryupasthite
yaḥ śete jalamadhyasthastaṃ prapadye'mbuśāyinam
16.173
praviśya vadanaṃ rāhūryaḥ somaṃ pivate niśi
grasatyarkaṃ ca svarbhānurbhūtvā māṃ so'bhirakṣatu
16.174
ye cānupatitā garbhā yathā bhāgānupāsate
namastebhyaḥ svadhā svāhā prāpnuvantu mudantu te
16.175
ye'ṅguṣṭhamātrāḥ puruṣā dehasthāḥ sarvadehinām
rakṣantu te hi māṃ nityaṃ nityaṃ cāpyāyayantu mām
16.176
ye na rodanti dehasthā dehino rodayanti ca
harṣayanti na hṛṣyanti namastebhyo'stu nityaśaḥ
16.177
ye nadīṣu samudreṣu parvateṣu guhāsu ca
vṛkṣamūleṣu goṣṭheṣu kāntāre gahaneṣu ca
16.178
catuṣpatheṣu rathyāsu catvareṣu taṭeṣu ca
hastyaśvarathaśālāsu jīrṇodyānālayeṣu ca
16.179
yeṣu pañcasu bhūteṣu diśāsu vidiśāsu ca
candrārkayormadhyagatā ye ca candrārkaraśmiṣu
16.180
rasātalagatā ye ca ye ca tasmai paraṃ gatāḥ
namastebhyo namastebhyo namastebhyo'stu nityaśaḥ
16.181
yeṣāṃ na vidyate saṃkhyā pramāṇaṃ rūpameva ca
asaṃkhyeyaguṇā rudrā namastebhyo'stu nityaśaḥ
16.182
sarvabhūtakaro yasmātsarvabhūtapatirharaḥ
sarvabhūtāntarātmā ca tena tvaṃ na nimantritaḥ
16.183
tvameva hījyase yasmādyajñairvividhadakṣiṇaiḥ
tvameva karttā sarvasya tena tvaṃ na nimantritaḥ
16.184
athavā māyayā deva sūkṣmayā tava mohitaḥ
etasmātkāraṇādvāpi tena tvaṃ na nimantritaḥ
16.185
prasīda mama bhadraṃ te bhāva bhāvagatasya me
tvayi me hṛdayaṃ deva tvayi buddhirmanastvayi
16.186
stutvaivaṃ sa mahādevaṃ virarāma prajāpatiḥ
bhagavānapi suprītaḥ punarddhakṣamabhāṣata
16.187
parituṣṭo'smi te dakṣa stavenānena suvrata
bahunātra kimuktena matsamīpe bhaviṣyasi
16.188
aśvamedhasahasrasya vājapeyaśatasya ca
prajāpate matprasādātphalabhāgī bhaviṣyasi
16.189
athainamabravīdvākyaṃ lokasyādhipatirbhavaḥ
āśvāsanakaraṃ vākyaṃ vākyavidvākyasaṃmitam
16.190
dakṣa dakṣa na kartavyo manyurvighnamimaṃ prati
ahaṃ yajñaharastubhyaṃ dṛṣṭametatpurātanam
16.191
bhūyaśca te varaṃ dadmi taṃ tvaṃ gṛhīṣva suvrata
prasannavadano bhūtvā tadihaikamanāḥ śṛṇu
16.192
vedātṣaḍaṅgāduddhṛtya sāṃkhyayogācca yuktitaḥ
tapaḥ sutaptaṃ vipulaṃ duścaraṃ devadānavaiḥ
16.193
apūrva sarvatobhadraṃ sarvatomukhamavyayam
abdairdaśāhasaṃyuktaṃ gūḍhamaprājñaninditam
16.194
varṇāśramakṛtairdharmairviparītaṃ kvacitsamam
gatāntairadhyavasitamatyāśramamidaṃ vratam
16.195
mayā pāśupataṃ dakṣa śubhamutpāditaṃ purā
tasya cīrṇasya tatsamyakphalaṃ bhavati puṣkalam
16.196
taccāstu te mahābhāga tyajyatāṃ mānaso jvaraḥ
evamuktvā mahādevaḥ sapatnīkaḥ sahānugaḥ
adarśanamanuprāpto dakṣasyāmitavikramaḥ
16.197
dakṣaproktaṃ stavamimaṃ kīrtayedyaḥ śṛṇoti vā
nāśubhaṃ prāpnuyātkiṃciddīrghamāyuravāpnuyāt
16.198
yathā sarveṣu deveṣu variṣṭho bhagavānbhavaḥ
tathā stavo variṣṭho'yaṃ stavānāṃ brahmasaṃmitaḥ
16.199
yaśorājyasukhaiśvaryakāmārthadhanakāṅkṣibhiḥ
śrotavyo bhaktimāsthāya vidyākāmaiśca yatnataḥ
16.200
vyādhito duḥkhito dīnaścoragrasto bhayārditaḥ
rājakāryābhiyukto vā mucyate mahato bhayāt
16.201
anenaiva tu dehena gaṇānāṃ samatāṃ vrajet
tejasā yaśasā caiva yukto bhavati nirmalaḥ
First 200 of 210 passages. Read on
Linked texts (7)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Saromāhātmya — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Prakriyāpāda — Sanskrit
- Śabdakalpadruma — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit