Naradapurana 1.113
Nāradapurāṇa 1.113
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.113.91 — 1 part
1.113.1
sanātana uvāca
śṛṇu vipraṃ pravakṣyāmi caturthyāste vratānyaham /
yāni kṛtvā narā nāryo 'bhīṣṭānkāmānavāpnuyuḥ //
1.113.2
caitramāsacaturthyāṃ tu vāsudevasvarūpiṇam /
gaṇapaṃ samyagabhyarcya dattvā kāñcanadakṣiṇām //
1.113.3
viprāya viṣṇulokaṃ tu gaccheddevanamaskṛtaḥ /
vaiśākhasya caturthyāṃ tu prārthyaṃ saṃkarṣaṇāhvayam //
1.113.4
gṛhasthadvijamukhyebhyaḥ śaṅkhaṃ dattvā vidhānavit /
prāpya saṃkarṣaṇaṃ lokaṃ modate bahukalpakam //
1.113.5
jyeṣṭhamāsacaturthyāṃ tu prārcya pradyumnarūpiṇam /
phalaṃ mūlaṃ ca yuthebhyo dattvā svargaṃ labhennaraḥ //
1.113.6
āṣāḍhasya caturthyāṃ tu saṃprapūjyāniruddhakam /
yatibhyo 'lābupātrāṇi dattvābhīṣṭaṃ labhennaraḥ //
1.113.7
caturmūrtivratānyevaṃ kṛtvā dvādaśavatsaram /
udyāpanaṃ vidhānena kartavyaṃ phalamicchatā //
1.113.8
anyajjyeṣṭhacaturthyāṃ tu satīvratamanuttamam /
kṛtvā gaṇapatermāturloke modeta tatsamam //
1.113.9
tathā'ṣāḍhacaturthyāṃ tu vratamanyacchubhāvaham /
rathantarāhvakalpasya hyādibhūtaṃ dinaṃ yataḥ //
1.113.10
śraddhāpūtena manasā gaṇeśaṃ vidhinā naraḥ /
pūjayitvā labheccāpi phalaṃ devādidurgamam //
1.113.11
śrāvaṇasya caturthyāṃ tu jāti candrodaye mune //
1.113.12
gaṇeśāya pradadyācca hyarghyaṃ vidhividāṃvaraḥ /
lambodaraṃ caturbāhuṃ trinetraṃ raktavarṇakam //
1.113.13
nānāratnavibhūṣāḍhyaṃ prasannāsyaṃ vicintayet /
āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcayet //
1.113.14
naivedyaṃ modakaṃ dadyādgaṇeśaprītidāyakam /
evaṃ vrataṃ vidhāyātha bhuktvā modakameva ca //
1.113.15
sukhaṃ svapyānniśāyāṃ tu bhūmāveva kṛtārcanaḥ /
vratasyāsya prabhāveṇa kāmānmanasi cintitān //
1.113.16
labdhvā leke paraṃ cāpi gaṇeśapadamāpnuyāt /
nānena sadṛśaṃ cānyadvratamasti jagattraye //
1.113.17
tasmātkāryaṃ prayatnena sarvānkāmānabhīpsatā /
athāsminneva divase dūrvāgaṇapati vratam //
1.113.18
kecidicchanti devarṣe tadvidhānaṃ vadāmi te /
haimaṃ nirmāya gaṇapaṃ tāmrapātropari sthitam //
1.113.19
veṣṭitaṃ raktavastreṇa sarvatobhadramaṇḍale /
pūjayedraktakusumaiḥ patrikābhiśca pañcabhiḥ //
1.113.20
bilvapatramapāmārgaṃ śamī dūrvā haripriyā /
ābhiranyaśca kusumairabhyarcya phalamodakaiḥ //
1.113.21
ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet /
upahāraṃ prakalpyātha dadyādarghaṃ samudyate /
tataḥ saṃprārathya vighneśamūrtiṃ sopaskarāṃ mune //
1.113.22
ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet /
kṛtvaivaṃ pañca varṣāṇi samupāsya yathāvidhi //
1.113.23
bhuktveha bhogānakhilān lokaṃ gaṇapatervrajet /
atha bhādracaturthyāṃ tu bahulādhenusaṃjñakam //
1.113.24
pūjanī yo 'tra yatnena sraggandhayavasādibhiḥ /
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya śaktaśceddānamācaret //
1.113.25
aśaktaḥ puretāṃ tu namaskṛtya visarjayet /
pañcābdaṃ vādaśābdaṃ vā ṣoḍaśābdamathāpi vā //
1.113.26
vrataṃ kṛtvā samudyāpya dhenuṃ dadyātpayasvinīm /
prabhāveṇa vratasyāsya bhuktvā bhogānmanoramān //
1.113.27
satkṛto devatāvṛndairgolokaṃ samavāpnuyāt /
atha śukla caturthyāṃ tu siddhavaināyakavratam //
1.113.28
āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcanam /
ekāgramānaso bhūtvā dhyāyetsiddhivināyakam //
1.113.29
ekadantaṃ śūrpakarṇaṃ gajavaktraṃ caturbhujam /
pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ taptakāñcanasannibham //
1.113.30
ekaviṃśati patrāṇi caikaviṃśatināmabhiḥ /
samarpayedbhaktiyuktastāni nāmāni vai śṛṇu //
1.113.31
sumukhāya śamīpatraṃ gaṇādhīśāya bhṛṅgajam /
umāputrāya bailvaṃ tu dūrvāṃ gajamukhāya ca //
1.113.32
laṃbodarāya badarīṃ dhattūraṃ harasūnave /
śūrpakarṇāya tulasīṃ vakratuṇḍāya śiṃbijam //
1.113.33
guhāgrajāyāpāmārgamekadantāya bārhatam /
herambāya tu siṃdūraṃ catirhetre ca patrajam //
1.113.34
sarveśvarāyāgastyasya patraṃ prītivivarddhanam /
dūrvāyugmaṃ tato gṛhya gandhapuṣpākṣatairyutam //
1.113.35
pūjāṃ nivedayedbhaktiyukto modakapañcakam /
ācamayya namaskṛtya saṃprārthya ca visarjjayet //
1.113.36
vināyakasya pratimāṃ haimīṃ sopaskarāṃ mune /
nivedayecca gurave dvijebhyo dakṣiṇāṃ dadet //
1.113.37
evaṃ kṛtārcano bhaktyā pañca varṣāṇi nārada /
upāsya labhate kāmānaihikāmuṣmikān śubhān //
1.113.38
asyāṃ caturthyāṃ śaśinaṃ na paśyecca kadācana /
paśyan mithyābhiśāpa tu labhate nātra saṃśayaḥ /
atha taddoṣanāśāya mantraṃ paurāṇikaṃ paṭhet //
1.113.39
siṃhaḥ prasenamamadhītsiṃho jāṃbavatā hataḥ /
sakumāraka mā rodīstava hyeṣa syamantakaḥ //
1.113.40
iṣaśuklacaturthyāṃ tu kaparddīśaṃ vināyakam //
1.113.41
pauruṣiṇa tu sūktena pūjayedupacārakaiḥ /
akāraṇānmuṣṭigatāṃstaṇḍulānsakaparddikān //
1.113.42
viprāya baṭave dadyādgandhapuṣpārcitāya ca /
taṇḍulā vaiśvadaivatyā haradaivatyamiśritāḥ //
1.113.43
kapardigaṇanātho 'sau prīyatāṃ taiḥ samarpitaiḥ /
caturthyāṃ kārtike kṛṣṇe karakākhyaṃ vrataṃ smṛtam //
1.113.44
strīṇāmevādhikāro 'tra tadvidhānamudīryate /
pūjayecca gaṇādhīśaṃ snātā strīsamalaṅkṛtā //
1.113.45
tadagre pūrṇapakvānnaṃ vinyasetkarakāndaśa /
samarpya devadevāya bhaktyā prayatamānasā //
1.113.46
devo me prīyatāmevamuccāryyātha samarpayet /
suvāsinībhyo viprebhyo yathākāmaṃ ca sādaram //
1.113.47
tataścandrodaye rātrau dattvārghaṃ vidhipūrvakam /
bhuñjīta miṣṭamannaṃ ca vratasya paripūrtaye //
1.113.48
yadvā kṣīreṇa karakaṃ pūrṇaṃ toyena vā mune /
sapūgākṣataratnāḍhyaṃ dvijāya pratipādayet //
1.113.49
etatkṛtvā vrataṃ nārī ṣoḍaśadvādaśābdakam /
upāyanaṃ vidhāyātha vratametadvisarjjayet //
1.113.50
yāvajjīvaṃ tu vā nāryā kāryyaṃ saubhāgyavāñchayā /
vratenānena sadṛśaṃ strīṇāṃ saubhāgyadāyakam //
1.113.51
vidyate bhuvaneṣvanyattasmānnityamiti sthitiḥ /
ūrjjaśuklacaturthyāṃ tu nāgavratamudāhṛtam //
1.113.52
prātarvrataṃ tu saṃkalpya dhenuśṛñjagalaṃ śuci /
pītvā snātvātha madhyāhne śaṅkhapālādipannagān //
1.113.53
śeṣaṃ cāhvāmapūrvaistu pūjayedupacārakaiḥ /
kṣīreṇāpyāyanaṃ kuryādetannāgavrataṃ smṛtam //
1.113.54
evaṅkṛte tu viprendra nṛbhirnāgavrate śubhe /
viṣāṇi naśyantyacirānna daśanti ca pannagāḥ //
1.113.55
mārgaśuklacaturthyāṃ tu varṣaṃ yāvanmunīśvarā /
kṣapayedekabhaktena naktenātha dvitīyakam //
1.113.56
ayācitopavāsābhyāṃ tṛtīyakacaturthake /
evaṃ krameṇa vidhivaccatvāryabdāni mānavaḥ //
1.113.57
samāpya ca tato 'syānte vratasnāto mahāvratī /
kārayeddhemaghaṭitaṃ bhūgaṇermūṣakaṃ ratham //
1.113.58
aśakto varṇakaireva śubhraṃ cābjaṃ supatrakam /
tasyopari ghaṭaṃ sthāpya tāmrapātreṇa saṃyutam //
1.113.59
pūrayettaṇḍalaiḥ śubhraistasyopari gaṇeśvaram /
nyasedvastrayugācchannaṃ gandhādyaiḥ pūjayecca tam //
1.113.60
naivedyaṃ modakaṃ kalpyaṃ gaṇeśaḥ prīyatāmiti /
jāgarairśītavādyādyaiḥ purāṇākhyānakaiścaret //
1.113.61
prabhāte vimale snātvā homaṃ kṛtvā vidhānataḥ /'
tilavrīhiyavaśvetasurṣapājyaiḥ sakhaṇḍakaiḥ //
1.113.62
gaṇo gaṇādhipaścaiva kūṣmāṇḍastripurāntakaḥ /
laṃbodaraikadantau ca rukmadaṃṣṭraśca vighnapaḥ //
1.113.63
brahmā yamo 'tha varuṇaḥ somasūryahutāśanāḥ /
gandhamādī parameṣṭhītyevaṃ ṣoḍaśanāmabhiḥ //
1.113.64
praṇavādyairṅeṃnamoṃ'taiḥ pratyekaṃ dahane hunet /
vakratuṇḍeti ṅeṃtena barmāntenāṣṭayukchatam //
1.113.65
tato vyāhṛtibhiḥ śaktyā hutvā pūrṇāhutiṃ caret /
dikpālānpūjayitvā ca brāhmaṇānbhojayettataḥ //
1.113.66
catutviṃśatisaṃkhyākān modakaiḥ pāyasaistathā /
savatsāṃ gāṃ tato dadyādācāryāya sadakṣiṇām //
1.113.67
anyobhyo 'pi yathāśakti bhūyasīṃ ca tato dadet /
praṇamya dakṣiṇīkṛtya pravisṛjya dvijottamām //
1.113.68
bandhubhiḥ saha bhuñjīta svayaṃ ca prītamānasaḥ /
etadvrataṃ naraḥ kṛtvā bhuktvā bhogānihottamān //
1.113.69
sāyujyaṃ labhate viṣṇorgaṇeśasya prasādataḥ /
kecidvaravrataṃ nāma prāhuretasya nārada //
1.113.70
vidhānametadevāpi phalaṃ cāpīha tatsamam /
pauṣamāsacaturthyāṃ tu vighneśaṃ prārthya bhaktitaḥ //
1.113.71
vipraikaṃ bhojayeccaivaṃ modakairdakṣiṇāṃ dadet /
evaṃ kṛte mune bhūyādvratī saṃpattibhājanam //
1.113.72
māghakṛṣṇacaturthyāṃ tu saṃkaṣṭavratamucyate /
tatropavāsaṃ saṃkalpya vratī niyamapūrvakam //
1.113.73
candrodayamabhivyāpya tiṣṭhetprayatamānasaḥ /
tataścandrodaye prāpte mṛnmayaṃ gaṇanāyakam //
1.113.74
vidhāya vinyasetpīṭhe sāyudhaṃ ca savāhanam /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ samabhyarcya vidhānataḥ //
1.113.75
modakaṃ cāpi naivedyaṃ saguḍaṃ tilakuṭṭakam /
tator'ghyaṃ tāmraje pātre raktacandanamiśritam //
1.113.76
sakuśaṃ ca sadūrvaṃ ca puṣpākṣatasamanvitam /
saśamīpatradadhi ca kṛtvā candrāya dāpayet //
1.113.77
gaganārṇavamāṇikya candra dākṣāyaṇīpate /
gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ gaṇeśapratirūpaka //
1.113.78
evaṃ dattvā gaṇeśāya divyārghyaṃ pāpanāśanam /
śaktyā saṃbhojya viprāgryānsvayaṃ bhuñjīta cājñayā //
1.113.79
evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra saṃkaṣṭākhyaṃ śūbhāvaham /
samṛddho dhanadhānyaiḥ syānna ca saṃkaṣṭamāpnuyāt //
1.113.80
māghaśuklacaturthyāṃ tu gaurīvratamanuttamam /
tasyāṃ tu gaurī saṃpūjyā saṃyuktā yoginīgaṇaiḥ //
1.113.81
naraiḥ strībhirviśeṣeṇa kundapuṣpaiḥ sakuṅkumaiḥ /
raktasūtre raktapuṣpaistathaivālaktakena ca //
1.113.82
dhūpairdīpaṃśca balibhiḥ saguḍainārdrakeṇa ca /
payasā pāyasenāpi lavaṇena ca pālakaiḥ //
1.113.83
pūjyāścāvidhavā nāryastathā viprāḥ suśobhanāḥ /
saubhāgyavṛddhaye deyo bhoktavyaṃ bandhubhiḥ saha //
1.113.84
idaṃ gaurīvrataṃ vipra saubhāgyārogyavarddhanam /
prativarṣaṃ prakarttavyaṃ nārībhiśca naraistathā //
1.113.85
ḍhuṇḍhivrataṃ paraiḥ proktaṃ kaiścitkuṇḍavrataṃ smṛtam /
lalitāvratamityanyaiḥ śāntivratamathāparaiḥ //
1.113.86
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ sarvamasyāṃ kṛtaṃ mune /
bhavetsaha sraguṇitaṃ prasādāddantinaḥ sadā //
1.113.87
caturthyāṃ phaālgune māsi ḍhuṇḍhirājavrataṃ śubham /
tilaṣiṣṭairdvijān bhojya svayaṃ cāśnīta mānavaḥ //
1.113.88
gaṇeśārādhanaparo dānahomaprapūjanaiḥ /
tilaireva kṛtaiḥ siddhiṃ prāpnuyāttatprasādataḥ //
1.113.89
sauvarṇaṃ gajavaktraṃ ca kṛtvā saṃpūjya yatnataḥ /
dvijāgryāya pradātavyaṃ sarvasaṃpatsamṛddhaye //
1.113.90
yasminkasminbhavenmāsi caturthī ravivārayuk /
sāṃgārakā vā viprendra sā viśeṣaphalapradā //
1.113.91
sarvāsu ca caturthīṣu śuklāsvapyasitāsu ca /
vighneśa eva deveśaḥ saṃpūjyo bhaktitatparaiḥ //
1.113.91.p1
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādśanāsa caturthīvratānirūpaṇaṃ nāma trayodaśādhikasatatamo 'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Gaṇeśapurāṇa — Sanskrit
- Śāntikamalākara — Kamalākarabhaṭṭa 1587, Sanskrit
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit
- Vratakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Vratakāṇḍa — Lakṣmīdhara, Sanskrit