Naradapurana 1.57
Nāradapurāṇa 1.57
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.57.21 — 1 part
1.57.1
sanandana uvāca
vaidikaṃ laukikaṃ cāpi chando dvividhamucyate /
mātrāvarṇavibhedena taccāpi dvividhaṃ punaḥ //
1.57.2
mayau rasau tajau bhanau gururlaghurapidvija /
kāraṇaṃ chandasi proktāśchandaḥśāstraviśāradaiḥ //
1.57.3
sarvago magaṇaḥ prokto mukhalo yagaṇaḥ smṛtaḥ /
madhyalo ragaṇaśvaiva prāntyagaḥ sagaṇo mataḥ //
1.57.4
tagaṇoṃ'talaghuḥ khyāto madhyago jo bhaādigaḥ /
trilaghurnagaṇaḥ proktastrikā varṇagaṇā mune //
1.57.5
caturlāstu gaṇāḥ pañca proktā āryādisaṃmatāḥ /
saṃyogaśca visargaścānusvāro laghutaḥ paraḥ //
1.57.6
laghordīrghatvamākhyāti dīrgho go lo laghurmataḥ /
pādaścaturthabhāgaḥ syādvicchedoyatirucyate //
1.57.7
samamarddhasamaṃ vṛttaṃ viṣamaṃ cāpi nārada /
tulyalakṣaṇataḥ pādacatuṣke samamucyate //
1.57.8
āditrike dvicaturthe samamarddhasamaṃ tatam /
lakṣma bhinnaṃ yasya pādacatuṣke viṣamaṃ hi tat //
1.57.9
ekākṣarātsamārabhya varṇaikaikasya vṛddhitaḥ /
ṣaḍviṃśatyakṣaraṃ yāvatpādastāvatpṛthak pṛthak //
1.57.10
tatparaṃ caṇḍavṛṣṭyādidaṇḍakāḥ parikalpitāḥ /
tribhiḥ ṣaḍbhiḥ padairgāthāḥ śṛṇu saṃjñā yathottaram //
1.57.11
uktātyuktā tathā madhyā pratiṣṭānyā supūrvikā /
gāyatryuṣṇiganuṣṭaṣṭapca bṛhatī paṅktireva ca //
1.57.12
triṣṭupca jagatī caiva tathātijagatī matā /
śakkarī sātipūrvā ca aṣṭyatyaṣṭī tataḥ smṛte //
1.57.13
dhṛtiśca vidhṛtiścaiva kṛtiḥ prakṛtirākṛtiḥ /
vikṛtiḥ saṃkṛtiścaiva tathātikṛtirutkṛtiḥ //
1.57.14
ityetāśchandasāṃ saṃjñāḥ prastārādbhedabhāgikāḥ /
pāde sarvagurau pūrvīllaghuṃ sthāpya guroradhaḥ //
1.57.15
yathopari tathā śeṣamagre prāravannyasedapi /
eṣa prastāra udito yāvatsarvalaghurbhavet //
1.57.16
naṣṭāṅkārddhe same laḥ syādvipam saiva sorddhagaḥ /
uddiṣṭe dviguṇānādyādaṅgānsaṃmolya lasthitān //
1.57.17
kṛtvā sekānvadaitsaṃkhyāmiti prāhuḥ purāvidaḥ /
vaṇānsekānvṛttabhavānuttarādharataḥ sthitān //
1.57.18
ekādikramataścaikānuparyyupari vinyaset /
upāntyato nivarteta tyajannekaikamūrddhataḥ //
1.57.19
uparyādyādgurorevamekadvyādilagakriyā /
lagakriyāṅkasaṃdohe bhavetsaṃkhyāvimiśrite //
1.57.20
uddiṣṭāṅkasamāhāraḥ saiko vā janayedimām /
saṃkhyaiva dviguṇaikonā sadbhiradhvā prakīrtitaḥ //
1.57.21
ityetatkiñcidākhyātaṃ lakṣaṇaṃ chandasāṃ nune /
prastāroktaprabhedānāṃ nāmānāṃstyaṃ pragāhate //
1.57.21.p1
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde saṅkṣiptacchandovarṇanaṃ nāma saptapañcāśattamo 'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit