Pramāṇa · Search · About · API

Naradapurana 2.43

Nāradapurāṇa 2.43

Language
Sanskrit

Contents

2.43.1

vasiṣṭha uvāca
vasorvacanamākarṇya gaṅgāmāhātmyasūcakam /
punaḥ papraccha rājendraṃ taṃ vipraṃ svapurohitam //

2.43.2

mohinyuvāca
śrutaṃ vipra mayā sarvaṃ godānādi śubhāvaham /
adhunā śrotumicchāmi gaṅgāvratamanuttamam //

2.43.3

gaṅgādīnāṃ pūjanaṃ ca sthāpanaṃ tatra vā dvija /
kiṃ phalaṃ vada sarvajña tvāmahaṃ śaraṇaṃ gatā //

2.43.4

adhunā gatidātā tvaṃ varjitāyāśca bandhubhiḥ /
patyā virahitā cāhaṃ putrahīnā vidāṃvara //

2.43.5

tvāmeva śaraṇaṃ prāptā piturvacanagauravāt /
tadbhavānpraṇatāyā me gaṅgāmāhātmyaṃsaṃyutam /
devatārādhanaṃ brūhi yacchrutvā mucyate hyaghāt //

2.43.6

vasiṣṭha uvāca
tacchrutvā mohinīvākyaṃ vasurvipraḥ pratāpavān /
sabhājya mohinīṃ bhūpa prāha vedavidāṃ varaḥ //

2.43.7

vasuruvāca
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi lokānāṃ hitakāmyayā //

2.43.8

gaṅgāmāhātmyamakhilaṃ mahāpāpapraṇāśanam /
vṛṣadhvajena kathitaṃ śivena dayayā purā //

2.43.9

prītyā devyābhi pṛṣṭena gaṅgātīranivāsinā /
devaistu bhuktaṃ pūrvāhṇe madhyāhne ṛṣibhistathā //

2.43.10

aparāhṇe ca pitṛbhiḥ śarvarṃyāṃ guhyakādibhaiḥ /
sarvā velā atikramya naktabhojanamuttamam //

2.43.11

upavāsādvāraṃ bhaikṣyaṃ bhaikṣyādvaramayācitam /
ayācitādvāraṃ naktaṃ tasmānnaktaṃ samācaret //

2.43.12

haviṣyabhojanaṃ snānaṃ satyamāhāralāghavam /
agnikāryyamadhaḥśayyāṃ naktāśī ṣaṭ samācaret //

2.43.13

gaṅgātīre māghamāse yaḥ kuryānnaktabhojanam /
śivāyatanapārśve tu kṛśaraṃ ghṛtasaṃyutam //

2.43.14

naivedyaṃ ca nivedyaiva kṛśarānnaṃ śivasya tu /
kāṣṭhamaunena bhuñjāno jihvālaulyaṃ vivarjayet //

2.43.15

palāśapatre bhuñjānaḥ śivaṃ smṛtvā jitendriyaḥ /
dharmarājasya devyāśca pṛthakpiṇḍaṃ prakalpayet //

2.43.16

sopavāsaścaturddaśyāṃ bhavedubhayapakṣayoḥ /
paurṇamāsyāṃ tu gandhaiśca gaṅgāyāḥ salilaistathā //

2.43.17

śivaṃ saṃsnāpya payasā madhvājyadadhibhiḥ pṛthak /
tathaiva hemapuṣpaṃ ca liṅgamūrdhni vinikṣipet //

2.43.18

tato dadyāttu śaktyaivāpūpañca ghṛtapācitam /
tilāḍhakaṃ pragṛhyātha śivaliṅgopari kṣipet //

2.43.19

nīlotpalaiśca sarveśaṃ pūjayetpaṅkajairapi /
tadalābhe tu sauvarṇaiḥ paṅkajaiḥ pūjayeddharam //

2.43.20

pāyasaṃ cātra madhvaktaṃ ghṛtayuktaṃ ca guggulam /
ghṛtadīpaṃ tathā caiva candanādyairvilepanam //

2.43.21

dadyādbhaktyā maheśāya tathā patraphalāni ca /
kṛṣṇagomithunaṃ caiva sarūpaṃ ca nivedayet //

2.43.22

bhojayedbrāhmaṇānaṣṭau māsāṃte tu sadakṣiṇān /
varjayenmadhu māṃsaṃ ca taṃ māsaṃ brahmacaryavān //

2.43.23

evaṃ kṛtvā yathoddiṣṭamekavāramidaṃ vratam /
yamaiśca niyamairyuktaḥ śraddhābhaktiparāyaṇaḥ //

2.43.24

iha bhogānavāpnoti pretya cānuttamāṃ gatim /
indranīlapratīkāśairvimānaiḥ śikhisaṃyuktaiḥ //

2.43.25

divyaratnamayaiścaiva divyabhogasamanvitaiḥ /
gatvā śivapuraṃ ramyaṃ sarvasvakulasaṃyutaḥ //

2.43.26

suhṛdbhirvividhaiścaiva vividhānapyabhīpsitān /
bhuktvā bhogānaśeṣāṃśca yāvadābhūtasaṃplavam //

2.43.27

tato bhavati dharmātmā jaṃbūdvīpapatistathā /
tatra bhuṅkte samastāṃśca bhogānvigatakalmaṣaḥ //

2.43.28

surūpaḥ subhagaścaiva tathā vihitaśāsanaḥ /
sarvarogavinirmuktaḥ so 'pyetatphalabhāgbhavet //

2.43.29

vaiśākhe śuklapakṣe vā caturdaśyāṃ samāhitaḥ /
śālyannaṃ kṣīrasaṃyuktaṃ yaḥ kuryānnaktabhojanam //

2.43.30

śivaṃ saṃpūjya puṣpādyairbhojyaṃ tu saṃnivedya ca /
kāṣṭhamaunena bhuñjāno vaṭakāṣṭena vai tathā //

2.43.31

maunena prayato bhūtvā kuryādvai dantadhāvanam /
śivaliṅgasamīpe tu gaṅgātīre niśi svapet //

2.43.32

paurṇamāsyāṃ prabhāte tu gaṅgāyāṃ vidhinā tathā /
snātvopavāsaṃ saṃkalpya kuryyājjāgaraṇaṃ niśi //

2.43.33

liṅgaṃ ghṛtena saṃsnāpya puṣpagandhādibhistathā /
naivedyadhūpadīpaiśca saṃpūjya vṛṣabhaṃ śubham //

2.43.34

suśvetapuṣpavastrādyairhāridraiścandanaistathā /
alaṅkṛtya vidhānena śivāya vinivedayet //

2.43.35

brāhmaṇāṃśca yathāśakti pāyasena tu bhojayet /
evaṃ sakṛcca yo bhaktyā karoti śraddhayānvitaḥ //

2.43.36

labhate daivapādonayugānāṃ dvisahasrakam /
tapaḥ kṛtvā tu niyamādyatpuṇyaṃ tadasaṃśayam //

2.43.37

haṃsakundaprabhāyuktairvimānaiścandrasannibhaiḥ /
suśvetavṛṣayuktaiśca muktājālavibhūṣitaiḥ //

2.43.38

svakīyapitṛbhiḥ sārddhaṃ prayātīśvaramandiram /
nīlotpalasuṃgandhābhiḥ surūpābhiḥ samantataḥ //

2.43.39

kāntābhirdivyarūpābhirbhuktvā bhogānanekaśaḥ /
anantakālamaiśvaryayukto bhūtvā tato bhuvi //

2.43.40

jāyate sa mahīpālaḥ kīrtyaiśvaryasamanvitaḥ /
ekacchatreṇa sa mahīṃ pālayatyājñayā saha //

2.43.41

ante vairāgyasaṃpanno gaṅgāṃ sa labhate punaḥ /
sa tayā śraddhayā yukto gaṅgāyāṃ maraṇaṃ labhet //

2.43.42

tathā tatra smṛtiṃ labdhvā mokṣamāpnoti sa dhruvam /
jyeṣṭhe māsi site pakṣe daśamyāṃ hastasaṃyute //

2.43.43

gaṅgātīre tu puruṣo nārī vā bhaktibhāvataḥ /
niśāyāṃ jāgaraṃ kṛtvā gaṅgāṃ daśavidhaistataḥ //

2.43.44

puṣpairgandhaiśca naivedyaiḥ phalaiśca daśasaṃkhyāyā /
tathaiva dīpaistāṃbūlaiḥ pūjayecchraddhayānvitaḥ //

2.43.45

snātvā bhaktyā tu jāhnavyāṃ daśakṛtvo vidhānataḥ /
daśaprasṛti kṛṣṇaṃśca tilānsarpiśca vai jale //

2.43.46

saktupiṇḍānguḍapiṇḍāndadyācca daśasaṃkhyayā /
tato gaṅgātaṭe ramye hemnā rūpyeṇa vā tathā //

2.43.47

gaṅgāyāḥ pratimāṃ kṛtvā vakṣyamāṇasvarūpiṇīm /
padmasvastikacihnasya saṃsthitasya tathopari //

2.43.48

vastrasragdāmakaṇṭhasya pūrṇakuṃbhasya copari /
saṃsthāpya pūjayeddevīṃ tadalābhe mṛdādi vā //

2.43.49

atha tatrāpyaśaktaścellikhetpiṣṭena vai bhuvi /
caturbhujāṃ sunetrāṃ ca candrāyutasamaprabhām //

2.43.50

cāmarairvījyamānāṃ ca śvetacchatropaśibhitām /
suprasannāṃ ca varadāṃ karuṇārdranijāntarām //

2.43.51

sudhāplāvitabhūpṛṣṭhāṃ devādibhirabhiṣṭutām /
divyaratnaparītāṃ ca diṃvyamālyānulepanām //

2.43.52

dhyātvā jale yathāproktāṃ tatrārcāyāṃ tu pūjayet /
vakṣyamāṇena mantreṇa kuryātpūjāṃ viśeṣataḥ //

2.43.53

pañcāmṛtena ca snānamarcāyāṃ tu viśiṣyate /
pratimāgre sthaṇḍile tu gomayenopalepayet //

2.43.54

nārāyaṇaṃ maheśaṃ ca brahmāṇaṃ bhāskaraṃ tathā /
bhagīrathaṃ ca nṛpatiṃ himavantaṃ nageśvaram //

2.43.55

gandhapuṣpādibhiścaiva yathāśakti prapūjayet /
daśaprasthāṃ stilāndadyāddaśa viprebhya eva ca //

2.43.56

daśaprasthānyavāndadyāddaśa gavyairyathāhitān /
matsyakacchapamaṇḍūkamarādijalecarān //

2.43.57

kāritānvai yathāśakti svarṇena rajatena vā /
tadalābhe piṣṭamayānabhyarcya kusumādibhiḥ /
gaṅgāyāṃ prakṣipetpūrvvaṃ mantreṇaiva tu mantravit //

2.43.58

rathayātrādine tasminvibhave sati kārayet /
rathārūḍhapratikṛtiṃ gaṅgāyāstūttarāmukhām //

2.43.59

bhramantyā darśanaṃ loke durlabhaṃ pāpakarmaṇām /
durgāyā rathayātrāsti tathaivātrāpi kārayet //

2.43.60

evaṃ kṛtvā vidhānena vittaśāṭhyavivarjitaḥ /
daśapāpairvakṣyamāṇaiḥ sadya eva vimucyate //

2.43.61

adattānāmupādānaṃ hiṃsā caivāvidhānataḥ /
paradāropasevā ca kāyikaṃ tribidhaṃ smṛtam //

2.43.62

pāṃruṣyamanṛtaṃ vāpi paiśunyaṃ cāpi sarvaśaḥ /
asaṃbaddhapralāpaśca vācikaṃ syāccaturvidham //

2.43.63

paradravyeṣvabhidhyānaṃ manasāniṣṭacintanam /
vitathābhiniveśaśca mānasaṃ trividhaṃ smṛtam //

2.43.64

etairdaśavidhaiḥ pāpaiḥ koṭijanmasamudbhavaiḥ /
mucyate nātra saṃdeho brahmaṇo vacanaṃ yathā //

2.43.65

daśa triṃśacca tānpūrvānpitṝneva tathāparān /
uddharatyeva saṃsārānmantreṇānena pūjitā //

2.43.66

oṃ namo daśaharāyai nārāyaṇyai gaṅgāyai namaḥ /
iti mantreṇa yo martyo dine tasmindivāniśam //

2.43.67

japetpacasahasrāṇi daśadharmaphalaṃ labhet /
uddareddaśa pūrvāṇi parāṇi ca bhavārṇavāt //

2.43.68

vakṣyamāṇamidaṃ stotraṃ vidhinā pratigṛhya ca /
gaṅgāgre taddine japyaṃ viṣṇupūjāṃ pravartayet //

2.43.69

oṃ namaḥ śivāyai gaṅgāyai śivadāyai namo 'stu te /
namo 'stu viṣṇurūpiṇyai gaṅgāyai te namo namaḥ //

2.43.70

sarvadevasvarūpiṇyai namo bheṣajamūrtaye /
sarvasya sarvavyādhīnāṃ bhiṣakśreṣṭhe namo 'stu te //

2.43.71

sthāṇujaṅgamasaṃbhūtaviṣahantri namo 'stu te /
saṃsāraviṣanāśinyai jīvanāyai namonamaḥ //

2.43.72

tāpatritayahantryai ca prāṇeśvaryai namonamaḥ /
śāntyai saṃtāpahāriṇyai namaste sarvamūrtaye //

2.43.73

sarvasaṃśuddhikāriṇyai namaḥ pāpavimuktaye /
bhuktimuktipradāyinyai bhogavatyai namonamaḥ //

2.43.74

mandākinyai namaste 'stu svargadāyai namonamaḥ /
namastrailokyamūrtāyai tridaśāyai namonamaḥ //

2.43.75

namaste śuklasaṃsthāyai kṣemavatyai namonamaḥ /
tridaśāsanasaṃsthāyai tejovatyai namo 'stu te //

2.43.76

mandāyai liṅgadhāriṇyai nārāyaṇyai namonamaḥ /
namaste viśvamitrāyai revatyai te namonamaḥ //

2.43.77

bṛhatyai te namo nityaṃ lokadhātryai namonamaḥ /
namaste viśvamukhyāyai nandinyai te namonamaḥ //

2.43.78

pṛthvyai śivāmṛtāyai ca virajāyai namonamaḥ /
parāvaragatādyaiyai tārāyai te namonamaḥ //

2.43.79

namaste svargasaṃsthāyai abhinnāyai namonamaḥ /
śāntāyai te pratiṣṭhāyai varadāyai namonamaḥ //

2.43.80

ugrāyai nukhajalpāyai saṃjīvinyai namonamaḥ /
brahmagāyai brahmadāyai duritaghnyai namonamaḥ //

2.43.81

praṇatārtiprabhañjinyai jaganmātre namonamaḥ /
viluṣāyai durgahantryai dakṣāyai te namonamaḥ //

2.43.82

sarvāpatpratipakṣāyai maṅgalāyai namonamaḥ /
parāpare pare tubhya namo mokṣaprade sadā /
gaṅgā mamāgrato bhūyādgaṅgā me pārśvayostathā //

2.43.83

gaṅgā me sarvato bhūyāttvayi gaṅge 'stu me sthitiḥ /
ādau tvamante madhye ca sarvā tvaṃ gāṅgate śive //

2.43.84

tvameva mūlaprakṛtistvaṃ hi nārāyaṇaḥ prabhuḥ /
gaṅge tvaṃ paramātmā ca śivastubhyaṃ namonamaḥ //

2.43.85

itīdaṃ paṭhati stotraṃ nityaṃ bhaktiparastu yaḥ /
śṛṇoti śraddhayā vāpi kāyavācikasaṃbhavaiḥ //

2.43.86

daśadhā saṃsthitairdeṣaiḥ sarvaireva pramucyate /
rogī pramucyate rogānmucyetāpanna āpadaḥ //

2.43.87

dviṣabhdyo bandhanāccāpi bhayebhyaśca vimucyate /
sarvānkāmānavāpnoti pretya brahmaṇi līyate //

2.43.88

idaṃ stotraṃ gṛhe yasya likhitaṃ paripūjyate /
nāgnicaurabhayaṃ tatra pāpebhyo 'pi bhayaṃ nahi //

2.43.89

tasyāṃ daśamyāmetacca stotraṃ gaṅgājale sthitaḥ /
japaṃstu daśakṛtvaśca daridro vāpi cākṣamaḥ //

2.43.90

so 'pi tatphalamāpnoti gaṅgāṃ saṃpūjya bhaktitaḥ /
pūrvoktena vidhānena phalaṃ yatparikīrtitam //

2.43.91

yathā gaurī tathā gaṅgā tasmādgauryāstu pūjane /
vidhiryo vihitaḥ samyakso 'pi gaṅgāprapūjane //

2.43.92

yathā śivastathā viṣṇuryathā viṣṇustathā hyumā /
umā yathā tathā gaṅgā cātra bhedo na vidyate //

2.43.93

viṣṇurudrāntaraṃ yaśca gagāgauryantaraṃ tathā /
lakṣmīgauryataraṃ yaśca prabrūte mūḍhadhīstu saḥ //

2.43.94

śuklapakṣe divā bhūmau gaṅgāyāmuttarāyaṇe /
dhanyā dehaṃ vimuñcanti hṛdayasthe janārdane //

2.43.95

ye muñcanti narā-prāṇān gaṅgāyāṃ vidhinaṃ dini /
te viṣṇulokaṃ gacchanti stūyamānā divisthitaiḥ //

2.43.96

arddhodakena jāhnavyāṃ mniyate 'naśanena yaḥ /
sa yāti na punarjanma brahmasāyujyameti ca //

2.43.97

yā gatiryogayuktasya sātvikasya manīṣiṇaḥ /
sā getistyajataḥ prāṇān gaṅgāyāṃ tu śarīriṇaḥ //

2.43.98

anaśanaṃ gṛhītvā yo gaṅgātīre mṛto naraḥ /
satyameva paraṃ lokamāpnoti pitṛbhiḥ saha //

2.43.99

gaṅgāyāṃ maraṇātprāṇānyoḥ prājñastyaktumicchati /
gatāni bahujanmāni yatra yatra mṛtāni ca //

2.43.100

mahāṃścāpi gataḥ kālo yatra tatrāpi gacchataḥ /
atradūre samīpe ca sadṛśaṃ yojanadvayam //

2.43.101

gaṅgāyāṃ maraṇeneha nātra kāryā vicāraṇā /
jñānato 'jñānato vāpi kāmato 'pi vā //

2.43.102

gaṅgāyāṃ tu mṛto martyaḥ svargaṃ mokṣaṃ ca vindati /
prāṇeṣūtsṛjyamāneṣu yo gaṅgāṃ saṃsmarennaraḥ //

2.43.103

spṛśedvā pāpaśīlo 'pi sa vai yāti parāṃ gatim //

2.43.104

gaṅgāṃ gatvā yaiḥ śarīraṃ visṛṣṭaṃ prāptā dhīrāste tu devaiḥ samatvam /
tasmātsurvānprohya muktipradānvai sevedgaṅgāmā śarīrasya pātam //

2.43.105

antarikṣe kṣitau toye pāpīyānapi yo mṛtaḥ /
brahmaviṣṇuśivaiḥ pūjyaṃ padamakṣayyamaśnute //

2.43.106

yo dharmiśṭaśca saprāṇaḥ prayataḥ śiṣṭasaṃmataḥ /
cintayenmanasā gaṅgāṃ sa gatiṃ paramāṃ labhet //

2.43.107

yatra tatra mṛto vāpi maraṇe samupasthite /
bhaktyā gaṅgāṃ smaranyāti śaivaṃ vā vaiṣṇavaṃ puram //

2.43.108

śaṃbhorjaṭākalāpāttu viniṣkrāntātikarkaśāt /
plāvayitvā divaṃ ninye yā pāpānyagarātmajān //

2.43.109

yāvantyasthīni gaṅgāyāṃ tiṣṭhanti puruṣasya vai /
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate //

2.43.110

gagātoye tu yasyāsthi nītvā prakṣipyate naraiḥ /
tatkālamāditaḥ kṛtvā svargaloke bhavetsthitiḥ //

2.43.111

gaṅgātoye tu yasyāsthi prāpyate śubhakarmaṇaḥ /
na tasya punarāvṛttirbrahmalokātkathañcana //

2.43.112

daśāhābhyantare yasya gaṅgātoye 'sthi saṃgatam /
gaṅgāyāṃ maraṇe yādṛktādṛkphalamavāpnuyāt //

2.43.113

snātvā tataḥ pañcagavyena siktvā hiraṇyamadhvājyatilairniyojya /
tadasthipiṇḍaṃ puṭake nidhāya paśyan diśaṃ pretagaṇopagūḍhām //

2.43.114

namo 'stu dharmāya vadanpraviśya jalaṃ sa me prīta iti kṣipecca /
snātvā tatastīrthavaṭākṣayaṃ ca dṛṣṭvā pradadyādatha dakṣiṇāṃ tu //

2.43.115

evaṃ kṛtvā pretapure sthitasya svarge gatiḥ syātta mahendratulyā //

2.43.116

pravāhamavadhiṃ kṛtvā yāvaddhastacatuṣṭayam /
tatra nārāyaṇaḥ svāmī nānyaḥ svāmī kadācana //

2.43.117

na tatra pratigṛhṇīyātprāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi /
bhādraśuklacaturdaśyāṃ yāvadākramate jalam //

2.43.118

tāvadgabhaṃ vijānīyāttaddūraṃ tīramucyate /
sārddhahastaśataṃ yāvadgarbhastīraṃ tataḥ param //

2.43.119

iti keṣāṃ mataṃ devi śrutismṛtiṣu saṃmatam /
tīrādgavyūtimātraṃ tu paritaḥ kṣetramucyate //

2.43.120

tīraṃ tyaktvā vasetkṣetre tīre vāso na ceṣyate /
ekayojanavistīrṇā kṣetrasīmā taṭadvayāt //

2.43.121

gaṅgāsīmāṃ na laghanti pāpānyapyakhilānyapi /
tāṃ tu dṛṣṭvā palāyante yathā siṃhaṃ vanaukasaḥ //

2.43.122

yatra gaṅgā mahābhāge rāmaśaṃbhutapovanam /
siddhakṣetraṃ tu tajjñeyaṃ samantāttu triyojanam //

2.43.123

tīrthe na pratigṛhṇīyātpuṇyeṣvāyataneṣu ca /
nimitteṣu ca sarveṣu tannivṛtto bhavennaraḥ //

2.43.124

tīrthe yaḥ pratigṛhṇāti puṇyeṣvāyataneṣu ca /
niṣphalaṃ tasya tattīrthaṃ yāvattaddhanamucyate //

2.43.125

gaṅgāvikrayāṇāddevi viṣṇorvikrayaṇaṃ bhavet /
janārdane tu vikrīte vikrītaṃ bhuvanatrayam //

2.43.126

gaṅgā tīrasamudbhūtāṃ ma-daṃ mūrghnā bibharti yaḥ /
bibharti rūpaṃ sor'kasya tamonāśāya kevalam //

2.43.127

gaṅgāpulinajāṃ dhūlimāstīryātha nijān pitṝn /
prīṇayanyo naraḥ piṇḍāndadyāttān svarnayedapi //

2.43.128

idaṃ te 'bhihitaṃ bhadre gaṅgāmāhātmyamuttamam /
paṭhan śṛṇvannaro hyeti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam //

2.43.129

nityaṃ japyamidaṃ bhaktyā prayataiḥ śraddhayānvitaiḥ /
vaiṣṇavīṃ gatimicchadbhiḥ śaivīṃ vā vidhinandini //

2.43.129.p1

iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīvasusaṃvāde gaṅgāmāhātmye pūjādikathaṃ nāma tricatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ

Linked texts (7)