Prakriyapada 19
Prakriyāpāda 19
- Language
- Sanskrit
Contents
- 19.40 — 1 part
19.1
athonaviṃśo'dhyāyaḥ
ariṣṭāni
vāyuruvāca | ata ūrddhaṃ pravakṣyāmi ariṣṭāni nibodhata
yena jñānaviśeṣeṇa mṛtyuṃ paśyati cātmanaḥ
19.2
arundhatīṃ dhruvañcaiva somacchāyāṃ mahāpathaṃ
yo na paśyetsa no jīvennaraḥ saṃvatsarātparaṃ
19.3
araśmivantamādityaṃ raśmivantañca pāvakaṃ
yaḥ paśyenna ca jīvet māsādekādaśātparaṃ
19.4
vamenmūtraṃ karīṣaṃ vā suvarṇaṃ rajataṃ tathā
pratyakṣamatha vā svapne daśamāsān sa jīvati
19.5
agrataḥ pṛṣṭhato vāpi khaṇḍaṃ yasya padambhavet
pāṃśule karddame vāpi saptamāsān sa jīvati
19.6
kākaḥ kapoto gṛdhro vā niloyedyasya mūrddhani
kravyādo vā khagaḥ kaścit ṣaṣmāsānnātivarttate
19.7
badhyedāyasapaṅktībhiḥ pāṃśuvarṣeṇa vā punaḥ
chāyāṃ vā vikṛtāṃ paśyettataḥ pañca sa jīvati
19.8
anabhre vidyutaṃ paśyed dakṣiṇāṃ diśamāśritāṃ
udakendradhanurvāpi trayo dvauvā sa jīvati
19.9
apsu vā yadi vādarśe ātmānaṃ yo na paśyati
aśiraskantathātmānaṃ māsādūrddhaṃ na jīvati
19.10
śavagandhi bhavedvācaṃ vaśāgandhi hyathāpi vā
mṛtyurhyapasthitaṃstasya arddhamāsaṃ sa jīvati
19.11
sabhinno māruto yasya marmasthānāni kṛntati
adbhiḥ spṛṣṭo na hṛṣyecca tasya mṛtyurupasthitaḥ
19.12
ṛkṣavānarayuktena rathenāśāntu dakṣiṇāṃ
gāyannatha vrajet svapne vidyān mṛtyurupasthitaḥ
19.13
kṛṣṇāmbaradharā śyāmā gāyantī vātha cāṅganā
yannayeddakṣiṇāmāśāṃ svapne sapi na jīvati
19.14
chidraṃ vāsaśca kṛṣṇañca svapne yo viṣṭayānaraḥ
bhagnaṃ vā śravaṇaṃ dṛṣṭvā vidyānmṛtyurupasthitaḥ
19.15
ā mastakatalādyastu nimajjetpaṅkasāgare
dṛṣṭvā tu tādṛśaṃ svapnaṃ sadya eva na jīvati
19.16
bhasmāṅgārāṃśca keśāṃśca nadīṃ śuṣkāṃ bhujaṅgamān
paśyedyo daśarātrantu na sa jīveta tādṛśaḥ
19.17
kṛṣṇaiśca vikaṭaiścaiva puruṣairudyatāyudhaiḥ
pāṣāṇaistāḍyate svapne yaḥ sadyo na sa jīvati
19.18
sūryodaye pratyūṣasi pratyacaṃ yasya vai śivā
krośantī sanmukhābhyeti sa gatāyurbhavennaraḥ
19.18-2
yasya vai snātamātrasya hṛdayaṃ pīḍyate bhṛśaṃ
jāyate dantaharṣaśca taṃ gatāyuṣamādiśet
19.20
bhūyo bhūyaḥ śvasedyastu rātrau vā yadi vā divā
dīpagandhañca no vetti vidyānmṛtyumupasthitaṃ
19.21
rātrau cendrāyudhaṃ paśyed divā nakṣatramaṇḍalaṃ
paranetreṣu cātmānaṃ na paśyena sa jīvati
19.22
netramekaṃ pravedyasya karṇau sthānācca bhraṃśataḥ
nāsā ca vakrā bhavati sa jñeyo mṛtajīvitaḥ
19.23
yasya kṛṣṇā kharā jihvā padmabhāsañca vai mukhaṃ
gaṇḍe cipiṭake rakto tasya mṛtyurupasthitaḥ
19.24
muktakeśo isaṃścaiva gāyan nṛtyaṃśca yo naraḥ
yāmyāgrābhimukho gacchedantaṃ tasya jīvitaṃ
19.25
yasya svedasamudbhūtāḥ śvetasarṣapasannibhāḥ
svedā bhavanti hyasakṛttasya mṛtyurupasthitaḥ
19.26
uṣṭrā vā rāsabhā vāpi yuktāḥ svapne rathe'śubhāḥ
yasya sopi na jīvet dakṣiṇābhimukho gataḥ
19.27
i cātra parame'riṣṭe etadrūpaṃ paraṃ bhavet
ghoṣaṃ na śṛṇuyāt karṇe jyotirnetre na paśyati
19.28
śvabhre yo nipatet svapne dvārañcāsya na vidyate
na cottiṣṭhati yaḥ śvabhrāttadantaṃ tasya jīvitaṃ
19.26-2
ūrddhā ca dṛṣṭinnaṃ ca sampratiṣṭhā
raktā punaḥ samparivarttamānā
mukhasya coṣṇā suṣiro ca nābhiratyuṣṇamūtro viṣamastha eva
19.30
divā vā yadi vā rātrau pratyakṣaṃ yo'bhihanyate
taṃ paśyedatha hantāraṃ sa itastu na jīvati
19.31
agnipraveśaṃ kurute svapnānte yastu mānavaḥ
smṛtiṃ nopalabheccāpi tadantaṃ tasya jīvitaṃ
19.32
yastu prāvaraṇaṃ śulaṃ svakaṃ paśyati mānavaḥ
raktaṃ kṛṣṇamapi svapne tasya mṛtyurupasthitaḥ
19.33
ariṣṭasūcite dehe tasminkāla upāgate
tyaktvā bhayaviṣādañca udgacchedbuddhimānnaraḥ
19.34
prācīṃ vā yadi vodīcīṃ diśaṃ niṣkramya vai śuciḥ
same'tisthāvare deśe vivikte janavarjite
19.35
udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā ślakṣṇaḥ svācānta eva ca
svastikopaniviṣṭaśca namaskṛtyā maheśvaraṃ
samakāyaśirogrīvandhārayennāvalokayet
19.36
yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā
prāgudakpravaṇe deśe tasmādyuñjīta yogavit
19.37
prāṇe ca ramate nityaṃ cakṣuṣoḥ sparśane tathā
śrotre manasi buddhau ca tathā vacasi dhārayet
19.38
kāladharmañca vijñāya samūhyaiṣa sarvvaśaḥ
dvādaśābhyāsta ityevaṃ yogadhāraraṇamucyate
19.39
śatamaṣṭaśataṃ vāpi dhāraṇāṃ mūrddhi dhārayet
na tasya dhāraṇādyogādvāyuḥ sarvvaṃ pravarttate
19.40
tatastvāpūrayeddehaṃ oṃkāreṇa samāhitaḥ
athoṅkāramayo yogī na caretkhacarī bhavet
19.40.p1
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte ariṣṭāni nāmonaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mokṣakāṇḍa — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit