Pramāṇa · Search · About · API

Prakriyapada 19

Prakriyāpāda 19

Language
Sanskrit

Contents

19.1

athonaviṃśo'dhyāyaḥ
ariṣṭāni
vāyuruvāca | ata ūrddhaṃ pravakṣyāmi ariṣṭāni nibodhata
yena jñānaviśeṣeṇa mṛtyuṃ paśyati cātmanaḥ

19.2

arundhatīṃ dhruvañcaiva somacchāyāṃ mahāpathaṃ
yo na paśyetsa no jīvennaraḥ saṃvatsarātparaṃ

19.3

araśmivantamādityaṃ raśmivantañca pāvakaṃ
yaḥ paśyenna ca jīvet māsādekādaśātparaṃ

19.4

vamenmūtraṃ karīṣaṃ vā suvarṇaṃ rajataṃ tathā
pratyakṣamatha vā svapne daśamāsān sa jīvati

19.5

agrataḥ pṛṣṭhato vāpi khaṇḍaṃ yasya padambhavet
pāṃśule karddame vāpi saptamāsān sa jīvati

19.6

kākaḥ kapoto gṛdhro vā niloyedyasya mūrddhani
kravyādo vā khagaḥ kaścit ṣaṣmāsānnātivarttate

19.7

badhyedāyasapaṅktībhiḥ pāṃśuvarṣeṇa vā punaḥ
chāyāṃ vā vikṛtāṃ paśyettataḥ pañca sa jīvati

19.8

anabhre vidyutaṃ paśyed dakṣiṇāṃ diśamāśritāṃ
udakendradhanurvāpi trayo dvauvā sa jīvati

19.9

apsu vā yadi vādarśe ātmānaṃ yo na paśyati
aśiraskantathātmānaṃ māsādūrddhaṃ na jīvati

19.10

śavagandhi bhavedvācaṃ vaśāgandhi hyathāpi vā
mṛtyurhyapasthitaṃstasya arddhamāsaṃ sa jīvati

19.11

sabhinno māruto yasya marmasthānāni kṛntati
adbhiḥ spṛṣṭo na hṛṣyecca tasya mṛtyurupasthitaḥ

19.12

ṛkṣavānarayuktena rathenāśāntu dakṣiṇāṃ
gāyannatha vrajet svapne vidyān mṛtyurupasthitaḥ

19.13

kṛṣṇāmbaradharā śyāmā gāyantī vātha cāṅganā
yannayeddakṣiṇāmāśāṃ svapne sapi na jīvati

19.14

chidraṃ vāsaśca kṛṣṇañca svapne yo viṣṭayānaraḥ
bhagnaṃ vā śravaṇaṃ dṛṣṭvā vidyānmṛtyurupasthitaḥ

19.15

ā mastakatalādyastu nimajjetpaṅkasāgare
dṛṣṭvā tu tādṛśaṃ svapnaṃ sadya eva na jīvati

19.16

bhasmāṅgārāṃśca keśāṃśca nadīṃ śuṣkāṃ bhujaṅgamān
paśyedyo daśarātrantu na sa jīveta tādṛśaḥ

19.17

kṛṣṇaiśca vikaṭaiścaiva puruṣairudyatāyudhaiḥ
pāṣāṇaistāḍyate svapne yaḥ sadyo na sa jīvati

19.18

sūryodaye pratyūṣasi pratyacaṃ yasya vai śivā
krośantī sanmukhābhyeti sa gatāyurbhavennaraḥ

19.18-2

yasya vai snātamātrasya hṛdayaṃ pīḍyate bhṛśaṃ
jāyate dantaharṣaśca taṃ gatāyuṣamādiśet

19.20

bhūyo bhūyaḥ śvasedyastu rātrau vā yadi vā divā
dīpagandhañca no vetti vidyānmṛtyumupasthitaṃ

19.21

rātrau cendrāyudhaṃ paśyed divā nakṣatramaṇḍalaṃ
paranetreṣu cātmānaṃ na paśyena sa jīvati

19.22

netramekaṃ pravedyasya karṇau sthānācca bhraṃśataḥ
nāsā ca vakrā bhavati sa jñeyo mṛtajīvitaḥ

19.23

yasya kṛṣṇā kharā jihvā padmabhāsañca vai mukhaṃ
gaṇḍe cipiṭake rakto tasya mṛtyurupasthitaḥ

19.24

muktakeśo isaṃścaiva gāyan nṛtyaṃśca yo naraḥ
yāmyāgrābhimukho gacchedantaṃ tasya jīvitaṃ

19.25

yasya svedasamudbhūtāḥ śvetasarṣapasannibhāḥ
svedā bhavanti hyasakṛttasya mṛtyurupasthitaḥ

19.26

uṣṭrā vā rāsabhā vāpi yuktāḥ svapne rathe'śubhāḥ
yasya sopi na jīvet dakṣiṇābhimukho gataḥ

19.27

i cātra parame'riṣṭe etadrūpaṃ paraṃ bhavet
ghoṣaṃ na śṛṇuyāt karṇe jyotirnetre na paśyati

19.28

śvabhre yo nipatet svapne dvārañcāsya na vidyate
na cottiṣṭhati yaḥ śvabhrāttadantaṃ tasya jīvitaṃ

19.26-2

ūrddhā ca dṛṣṭinnaṃ ca sampratiṣṭhā
raktā punaḥ samparivarttamānā
mukhasya coṣṇā suṣiro ca nābhiratyuṣṇamūtro viṣamastha eva

19.30

divā vā yadi vā rātrau pratyakṣaṃ yo'bhihanyate
taṃ paśyedatha hantāraṃ sa itastu na jīvati

19.31

agnipraveśaṃ kurute svapnānte yastu mānavaḥ
smṛtiṃ nopalabheccāpi tadantaṃ tasya jīvitaṃ

19.32

yastu prāvaraṇaṃ śulaṃ svakaṃ paśyati mānavaḥ
raktaṃ kṛṣṇamapi svapne tasya mṛtyurupasthitaḥ

19.33

ariṣṭasūcite dehe tasminkāla upāgate
tyaktvā bhayaviṣādañca udgacchedbuddhimānnaraḥ

19.34

prācīṃ vā yadi vodīcīṃ diśaṃ niṣkramya vai śuciḥ
same'tisthāvare deśe vivikte janavarjite

19.35

udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā ślakṣṇaḥ svācānta eva ca
svastikopaniviṣṭaśca namaskṛtyā maheśvaraṃ
samakāyaśirogrīvandhārayennāvalokayet

19.36

yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā
prāgudakpravaṇe deśe tasmādyuñjīta yogavit

19.37

prāṇe ca ramate nityaṃ cakṣuṣoḥ sparśane tathā
śrotre manasi buddhau ca tathā vacasi dhārayet

19.38

kāladharmañca vijñāya samūhyaiṣa sarvvaśaḥ
dvādaśābhyāsta ityevaṃ yogadhāraraṇamucyate

19.39

śatamaṣṭaśataṃ vāpi dhāraṇāṃ mūrddhi dhārayet
na tasya dhāraṇādyogādvāyuḥ sarvvaṃ pravarttate

19.40

tatastvāpūrayeddehaṃ oṃkāreṇa samāhitaḥ
athoṅkāramayo yogī na caretkhacarī bhavet

19.40.p1

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte ariṣṭāni nāmonaviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)