Shivapurana 5.18: aṣṭādaśo'dhyāyaḥ | saptadvīpavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.18
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.18.77 — 4 parts
aṣṭādaśo'dhyāyaḥ | saptadvīpavarṇanam
5.18.1
sanatkumāra uvāca |
vakṣye'haṃ bhārataṃ varṣaṃ himādreścaiva dakṣiṇe |
uttare tu samudrasya bhāratī yatra saṃsṛtiḥ ||
5.18.2
navayojanasāhasro vistāro'sya mahāmune |
svargāpavargayoḥ karmabhūmireṣā smṛtā budhaiḥ ||
5.18.3
ataḥ samprāpyate pumbhiḥ svargo naraka eva ca |
bhāratasyāpi varṣasya nava bhedān bravīmi te ||
5.18.4
indradyumnaḥ kaseruśca tāmravarṇo gabhastimān |
nāgadvīpastathā saumyo gandharvastvatha vāruṇaḥ ||
5.18.5
ayaṃ tu navamasteṣāṃ dvīpaḥ sāgarasambhṛtaḥ |
yojanānāṃ sahasraṃ tu dvīpo'yaṃ dakṣiṇottaraḥ ||
5.18.6
pūrve kirātā yasya syurdakṣiṇe yavanāḥ sthitāḥ |
paścime ca tathā jñeyā uttare hi tapasvinaḥ ||
5.18.7
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā madhye śūdrāśca bhūyaśaḥ |
ijyāyuddhapaṇāsevā vartayanto vyavasthitāḥ ||
5.18.8
mahendro malayaḥ sahyaḥ sudāmā carkṣaparvataḥ |
vindhyaśca pāriyātraśca saptātra kulaparvatāḥ ||
5.18.9
vedasmṛtipurāṇādyāḥ pāriyātrodbhavā mune |
sarvapāpaharā jñeyā darśanātsparśanādapi ||
5.18.10
narmadā surasādyāśca saptānyāśca sahasraśaḥ |
vindhyodbhavā mahānadyaḥ sarvapāpaharāḥ śubhāḥ ||
5.18.11
godāvarībhīmarathītāpīpramukhanimnagāḥ |
girervinirgatā ṛkṣātsadyaḥ pāpabhayāpahāḥ ||
5.18.12
sahyapādodbhavā nadyaḥ kṛṣṇāveṇyādikāstathā |
kṛtamālātāmraparṇīpramukhā malayodbhavāḥ ||
5.18.13
triyāmā carṣikulyādyā mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ |
ṛṣikulyā kumāryādyāḥ śuktimatpādasambhavāḥ ||
5.18.14
nānājanapadāsteṣu maṇḍaleṣu vasanti vai |
āsāṃ pibanti pānīyaṃ saraḥsu vividheṣu ca ||
5.18.15
catvāri bhārate varṣe yugānyāsan mahāmune |
kṛtādīni na cānyeṣu dvīpeṣu prabhavanti hi ||
5.18.16
dānāni cātra dīyante sukṛtaiścātra yājñikaiḥ |
tapastapanti yatayaḥ paralokārthamādarāt ||
5.18.17
yato hi karmabhūreṣā jambūdvīpe mahāmune |
atrāpi bhārataṃ śreṣṭhamato'nyā bhogabhūmayaḥ ||
5.18.18
kadācillabhate martyaḥ sahasrairmunisattama |
atra janmasahasrāṇāṃ mānuṣyaṃ puṇyasañcayaiḥ ||
5.18.19
svargāpavargāspadamārgabhūte dhanyāstu te bhāratabhūmibhāge |
gāyanti devāḥ kila gītakāni bhavanti bhūyaḥ puruṣāḥ surāste ||
5.18.20
vihṛtya śambhoḥ paramātmarūpe |
phalāni sarvāṇi tu karmajāni yāsyāmyahaṃ tattanutāṃ hi tasya ||
5.18.21
āpsyanti dhanyāḥ khalu te manuṣyāḥ sukhairyutāḥ karmaṇi sanniviṣṭāḥ |
janurhi yeṣāṃ khalu bhārate'sti te svargamokṣobhayalābhavantaḥ ||
5.18.22
lakṣayojanavistāraḥ samastaparimaṇḍalaḥ |
jambūdvīpo mayā khyātaḥ kṣārodadhisusaṃvṛtaḥ ||
5.18.23
saṃveṣṭya kṣāramudadhiṃ śatasāhasrasammitam |
tato hi dviguṇo brahman plakṣadvīpaḥ prakīrtitaḥ ||
5.18.24
gomantaścaiva candraśca nārado dardurastathā |
somakaḥ sumanāḥ śailo vaibhrājaścaiva sattamaḥ ||
5.18.25
varṣācaleṣu ramyeṣu sahitāḥ satataṃ prajāḥ |
vasanti devagandharvā varṣeṣveteṣu nityaśaḥ ||
5.18.26
nādhayo vyādhayo vāpi janānāṃ tatra kutracit |
daśa varṣasahasrāṇi tatra jīvanti mānavāḥ ||
5.18.27
anutaptā śikhī caiva pāpaghnī tridivā kṛpā |
amṛtā sukṛtā caiva saptaivātra ca nimnagāḥ ||
5.18.28
kṣudranadyastathā śailāstatra santi sahasraśaḥ |
tāḥ pibanti susaṃhṛṣṭā nadīrjanapadāstu te ||
5.18.29
na tatrāpi yugāvasthā yathā sthāneṣu saptasu |
tretāyugasamaḥ kālaḥ sarvadaiva mahāmune ||
5.18.30
viprakṣatriyavaiśyāste śūdrāśca munisattama |
kalpavṛkṣasamānastu tanmadhye sumahātaruḥ ||
5.18.31
plakṣastannāmasaṃjño vai plakṣadvīpo dvijottama |
ijyate tatra bhagavān śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ ||
5.18.32
hariśca bhagavān brahmā yantrairmantraiśca vaidikaiḥ |
saṅkṣepeṇa tathā bhūyaḥ śālmaliṃ tvaṃ niśāmaya ||
5.18.33
saptavarṣāṇi tatraiva teṣāṃ nāmāni me śṛṇu |
śveto'tha haritaścaiva jīmūto rohitastathā ||
5.18.34
vaikalo mānasaścaiva suprabhaḥ saptamo mune |
śālmalena tu vṛkṣeṇa dvīpaḥ śālmalisaṃjñakaḥ ||
5.18.35
dviguṇena samudreṇa satataṃ saṃvṛtaḥ sthitaḥ |
varṣābhivyañjakā nadyastāsāṃ nāmāni me śṛṇu ||
5.18.36
śuklā raktā hiraṇyā ca candrā śubhrā vimocanā |
nivṛttiḥ saptamī tāsāṃ puṇyatoyāḥ suśītalāḥ ||
5.18.37
saptaiva tāni varṣāṇi caturvarṇairyutāni ca |
bhagavantaṃ sadā śambhuṃ yajante vividhairmakhaiḥ ||
5.18.38
devānāṃ tatra sānnidhyamatīva sumanorame |
eṣa dvīpaḥ samudreṇa surodena samāvṛtaḥ ||
5.18.39
dviguṇena kuśadvīpaḥ samantād bāhyataḥ sthitaḥ |
vasanti tatra daiteyā manujaiḥ saha dānavāḥ ||
5.18.40
tathaiva devagandharvā yakṣāḥ kimpuruṣādayaḥ |
varṇāstatraiva catvāro nijānuṣṭhānatatparāḥ ||
5.18.41
tatraiva ca kuśadvīpe brahmāṇaṃ ca janārdanam |
yajanti ca tatheśānaṃ sarvakāmaphalapradam ||
5.18.42
kuśeśayo hariścaiva dyutimān puṣpavāṃstathā |
maṇidrumo hemaśailaḥ saptamo mandarācalaḥ ||
5.18.43
nadyaśca sapta tāsāṃ tu nāmāni śṛṇu tattvataḥ |
dhūtapāpā śivā caiva pavitrā sammitistathā ||
5.18.44
vidyā dambhā mahī cānyā sarvapāpaharāstvimāḥ |
anyāḥ sahasraśaḥ santi śubhāpo hemavālukāḥ ||
5.18.45
kuśadvīpe kuśastambo ghṛtodena samāvṛtaḥ |
krauñcadvīpo mahābhāga śrūyatāṃ cāparo mahān ||
5.18.46
dviguṇena samudreṇa dadhimaṇḍena cāvṛtaḥ |
varṣācalā mahābuddhe teṣāṃ nāmāni me śṛṇu ||
5.18.47
krauñcaśca vāmanaścaiva tṛtīyaścāndhakārakaḥ |
divāvṛtirmanaścaiva puṇḍarīkaśca dundubhiḥ ||
5.18.48
nivasanti nirātaṅkā varṣaśaileṣu teṣu vai |
sarvasauvarṇaramyeṣu suhṛddevagaṇaiḥ prajāḥ ||
5.18.49
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścānukramoditāḥ |
santi tatra mahānadyaḥ saptānyāstu sahasraśaḥ ||
5.18.50
gaurī kumudvatī caiva sandhyā rātrirmanojavā |
śāntiśca puṇḍarīkā ca yāḥ pibanti payaḥ śubham ||
5.18.51
bhagavān pūjyate tatra yogarudrasvarūpavān |
dadhimaṇḍodakaścāpi śākadvīpena saṃvṛtaḥ ||
5.18.52
dviguṇenādrayaḥ sapta teṣāṃ nāmāni me śṛṇu |
pūrve tatrodayagirirjaladhāraḥ pare yataḥ ||
5.18.53
pṛṣṭhato'stagiriścaiva hyavikeśaśca kesarī |
śākastatra mahāvṛkṣaḥ siddhagandharvasevitaḥ ||
5.18.54
tatra puṇyā janapadāścāturvarṇyasamanvitāḥ |
nadyaścātra mahāpuṇyāḥ sarvapāpabhayāpahāḥ ||
5.18.55
sukumārī kumārī ca nalinī veṇukā tathā |
ikṣuśca reṇukā caiva gabhastiḥ saptamī tathā ||
5.18.56
anyāḥ sahasraśastatra kṣudranadyo mahāmune |
mahīdharāstathā santi śataśo'tha sahasraśaḥ ||
5.18.57
dharmahānirna teṣvasti svargādāgatya mānavāḥ |
varṣeṣu teṣu pṛthivīṃ viharanti parasparam ||
5.18.58
śākadvīpe tu vai sūryaḥ prītyā janapadaiḥ sadā |
yathoktairijyate samyakkarmabhirniyatātmabhiḥ ||
5.18.59
kṣīrodenāvṛtaḥ so'pi dviguṇena samantataḥ |
kṣīrābdhiḥ sarvato vyāsa puṣkarākhyena saṃvṛtaḥ ||
5.18.60
dviguṇena mahāvarṣastatra khyāto'tra mānasaḥ |
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ ||
5.18.61
tāni caiva tu lakṣāṇi sarvato valayākṛtiḥ |
puṣkaradvīpavalayaṃ madhyena vibhajanniva ||
5.18.62
tenaiva valayākārā dvīpavarṣasamākṛtiḥ |
daśavarṣasahasrāṇi tatra jīvanti mānavāḥ ||
5.18.63
nirāmayā vītaśokā rāgadveṣavivarjitāḥ |
adharmo na matasteṣāṃ na bandhavadhakau mune ||
5.18.64
satyānṛte na tasyāstāṃ sadaiva vasatiḥ sadā |
tulyaveṣāstu manujā hemavarṇaikarūpiṇaḥ ||
5.18.65
varṣaścāyaṃ tu kāleya bhaumaḥ svargopamopamaḥ |
sarvasya sukhadaḥ kālo jarārogavivarjitaḥ ||
5.18.66
puṣkare dhātakīkhaṇḍe mahāvīte mahāmune |
nyagrodhaṃ puṣkaradvīpe brahmaṇaḥ sthānamuttamam ||
5.18.67
tasminnivasate brahmā pūjyamānaḥ surāsuraiḥ |
svādūdakenāmbudhinā puṣkaraḥ pariveṣṭitaḥ ||
5.18.68
evaṃ dvīpāḥ samudraistu sapta saptabhirāvṛtāḥ |
dvīpāścaiva samudrāśca samānā dviguṇaiḥ paraiḥ ||
5.18.69
uktātiriktatā teṣāṃ samudreṣu samāni vai |
payāṃsi sarvadālpatvaṃ jāyante na kadācana ||
5.18.70
sthālīsthamagnisaṃyogādadhaḥsthaṃ munisattama |
tathenduvṛddhau salilamūrdhvagaṃ bhavati dhruvam ||
5.18.71
udayāstamane tvindorvardhantyāpo hrasanti ca |
ato nyūnātiriktāśca pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ ||
5.18.72
apāṃ vṛddhikṣayau dṛṣṭau śataśastu daśottaram |
samudrāṇāṃ muniśreṣṭha sarveṣāṃ kathitaṃ tava ||
5.18.73
bhojanaṃ puṣkaradvīpe prajāḥ sarvāḥ sadaiva hi |
khaṇḍasya kurvate vipra tatra svayamupasthitam ||
5.18.74
svādūdakasya purato nāsti lokasya saṃsthitiḥ |
sauvarṇī dviguṇā bhūmiḥ sarvajantuvivarjitā ||
5.18.75
lokālokastataḥ śailaḥ sahasrāṇyacalo hi saḥ |
ucchrayeṇa hi tāvanti yojanāyutavistṛtaḥ ||
5.18.76
tamaścāṇḍakaṭāhena seyamurvī mahāmune |
pañcāśatkoṭivistārā sadvīpā samahīdharā ||
5.18.77
ādhārabhūtā sarveṣāṃ sarvabhūtaguṇādhikā |
seyaṃ dhātrī ca kāleya sarveṣāṃ jagatāmilā ||
5.18.77.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ brahmāṇḍakathane saptadvīpavarṇanaṃ nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ ||
5.18.77.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.18.77.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.18.77.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (9)
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit
- Bṛhadbrahmasaṃhitā — Sanskrit
- Tīrthaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit