Shivapurana 5.22: dvāviṃśo'dhyāyaḥ | dehotpattivarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.22
- Language
- Sanskrit
Contents
dvāviṃśo'dhyāyaḥ | dehotpattivarṇanam
5.22.1
vyāsa uvāca |
vidhiṃ tāta vadedānīṃ jīvajanma vidhānataḥ |
garbhe sthitiṃ ca tasyāpi vairāgyārthaṃ munīśvara ||
5.22.2
sanatkumāra uvāca |
śṛṇu vyāsa samāsena śāstrasāramaśeṣataḥ |
vadiṣyāmi suvairāgyaṃ mumukṣorbhavabandhakṛt ||
5.22.3
pākapātrasya madhye tu pṛthagannaṃ pṛthagjalam |
agnerūrdhvaṃ jalaṃ sthāpyaṃ tadannaṃ ca jalopari ||
5.22.4
jalasyādhaḥ sa cāgnirhi sthito'gniṃ dhamate śanaiḥ |
vāyunā dhamyamāno'gniratyuṣṇaṃ kurute jalam ||
5.22.5
tadannamuṣṇatoyena samantātpacyate punaḥ |
dvidhā bhavati tatpakvaṃ pṛthakkiṭṭaṃ pṛthagrasaḥ ||
5.22.6
malairdvādaśabhiḥ kiṭṭaṃ bhinnaṃ dehādbahirbhavet |
rasastu dehe sarati sa puṣṭastena jāyate ||
5.22.7
karṇākṣināsikā jihvā dantāḥ śiśno gudaṃ nakhāḥ |
malāśrayaḥ kaphaḥ svedo viṇmūtraṃ dvādaśa smṛtāḥ ||
5.22.8
hṛtpadme pratibaddhāśca sarvanāḍyaḥ samantataḥ |
jñeyā rasapravāhinyastatprakāraṃ bruve mune ||
5.22.9
tāsāṃ mukheṣu taṃ sūkṣmaṃ prāṇaḥ sthāpayet rasam |
rasena tena nāḍīstāḥ prāṇaṃ pūrayate punaḥ ||
5.22.10
punaḥ prayānti sampūrṇāḥ tāśca dehaṃ samantataḥ |
tataḥ sa nāḍīmadhyasthaḥ śarīreṇātmanā rasaḥ ||
5.22.11
pacyate pacyamānācca bhavetpākadvayaṃ punaḥ |
tvak tayā veṣṭyate pūrvaṃ rudhiraṃ ca prajāyate ||
5.22.12
raktāllomāni māṃsaṃ ca keśāḥ snāyuśca māṃsataḥ |
snāyutaśca tathāsthīni nakhā majjāsthisambhavāḥ ||
5.22.13
majjākāraṇavaikalyaṃ śukraṃ hi prasavātmakam |
iti dvādaśadhānnasya pariṇāmaḥ prakīrtitāḥ ||
5.22.14
śukro'nnājjāyate śukrāddivyadehasya sambhavaḥ |
ṛtukāle yadā śukraṃ nirdoṣaṃ yonisaṃsthitam ||
5.22.15
tadā tad vāyusaṃspṛṣṭaṃ strīraktenaikatāṃ vrajet |
visargakāle śukrasya jīvaḥ kāraṇasaṃyutaḥ ||
5.22.16
saṃvṛtaḥ praviśedyoniṃ karmabhiḥ svairniyojitaḥ |
tacchukraraktamekasthamekāhātkalalaṃ bhavet ||
5.22.17
pañcarātreṇa kalalaṃ budbudākāratāṃ vrajet |
budbudaḥ saptarātreṇa māṃsapeśī bhavet punaḥ ||
5.22.18
grīvā śiraśca skandhau ca pṛṣṭhavaṃśastathodaram |
pāṇipādaṃ tathā pārśve kaṭirgātraṃ tathaiva ca ||
5.22.19
dvimāsābhyantareṇaiva kramaśaḥ śambhavediha |
tribhirmāsaiḥ prajāyante sarve hyaṅkurasandhayaḥ ||
5.22.5.22.20
māsaiścaturbhiraṅgulyaḥ prajāyante yathākramam |
mukhaṃ nāsā ca karṇau māsaiḥ pañcabhireva ca ||
5.22.21
dantapaṅktistathā guhyaṃ jāyante ca nakhāḥ punaḥ |
karṇayostu bhavecchidraṃ ṣaṇmāsābhyantareṇa tu ||
5.22.22
pāyurmehamupasthaṃ ca nābhiścābhyupajāyate |
sandhayo ye ca gātreṣu māsairjāyanti saptabhiḥ ||
5.22.23
aṅgapratyaṅgasampūrṇaḥ paripakvaḥ sa tiṣṭhati |
udare māturācchanno jarāyau munisattama ||
5.22.24
māturāhāracauryeṇa ṣaḍvidhena rasena tu |
nābhinālanibaddhena varddhate sa dine dine ||
5.22.25
tataḥ smṛtiṃ labhejjīvaḥ sampūrṇe'smin śarīrake |
sukhaṃ duḥkhaṃ vijānāti nidrāsvapnaṃ purākṛtam ||
5.22.26
mṛtaścāhaṃ punarjāto jātaścāhaṃ punarmṛtaḥ |
nānāyonisahasrāṇi mayā dṛṣṭāni jāyatā ||
5.22.27
adhunā jātamātro'haṃ prāptasaṃskāra eva ca |
śreyo'munā kariṣyāmi yena garbhe na sambhavaḥ ||
5.22.28
garbhasthaścintayannevamahaṃ garbhādviniḥsṛtaḥ |
anveṣyāmi śivajñānaṃ saṃsāravinivartakam ||
5.22.29
evaṃ sa garbhaduḥkhena mahatā paripīḍitaḥ |
jīvaḥ karmavaśādāste mokṣopāyaṃ vicintayan ||
5.22.30
yathā girivarākrāntaḥ kaścidduḥkhena tiṣṭhati |
tathā jarāyuṇā dehī duḥkhaṃ tiṣṭhati veṣṭitaḥ ||
5.22.31
patitaḥ sāgare yadvadduḥkhamāste samākulaḥ |
garbhodakena siktāṅgaḥ sarvadākulitastadā ||
5.22.32
lohakumbhe yathā nyastaḥ pacyate kaścidagninā |
garbhakumbhe tathā kṣiptaḥ pacyate jaṭharāgninā ||
5.22.33
sūcībhiragnivarṇābhirnirbhinnasya nirantaram |
yadduḥkhaṃ jāyate tasya tatra saṃsthasya cādhikam ||
5.22.34
garbhāvāsātparaṃ duḥkhaṃ kaṣṭaṃ naivāsti kutracit |
dehināṃ duḥkhabahulaṃ sughoramatisaṅkaṭam ||
5.22.35
ityetatsumahadduḥkhaṃ pāpināṃ parikīrtitam |
kevalaṃ dharmabudhdīnāṃ saptamāsairbhavaḥ sadā ||
5.22.36
garbhātsudurlabhaṃ duḥkhaṃ yoniyantranipīḍanāt |
bhavetpāpātmanāṃ vyāsa na hi dharmayutātmanām ||
5.22.37
ikṣuvatpīḍyamānasya yantreṇaiva samantataḥ |
śirasā tāḍyamānasya pāpamudgarakeṇa ca ||
5.22.38
yantreṇa pīḍitā yadvanniḥsārāḥ ssyustilāḥ kṣaṇāt |
tathā śarīraṃ nissāraṃ yoniyantranipīḍanāt ||
5.22.39
asthipādatulāstambhaṃ snāyubandhena yantritam |
raktamāṃsamṛdāliptaṃ viṇmūtradravyabhājanam ||
5.22.40
keśaromanakhacchannaṃ rogāyatanamāturam |
vadanaikamahādvāraṃ gavākṣāṣṭakabhūṣitam ||
5.22.41
oṣṭhadvayakapāṭaṃ ca tathā jihvārgalānvitam |
bhogatṛṣṇāturaṃ mūḍhaṃ rāgadveṣavaśānugam ||
5.22.42
saṃvartitāṅgapratyaṅgaṃ jarāyupariveṣṭitam |
saṅkaṭenāviviktena yonimārgeṇa nirgatam ||
5.22.43
viṇmūtraraktasiktāṅgaṃ vikośikasamudbhavam |
asthipañjaravikhyātamasmin jñeyaṃ kalevaram ||
5.22.44
śatatrayaṃ ṣaṣṭyadhikaṃ pañca peśīśatāni ca |
sārdhābhistisṛbhiśchannaṃ samantādromakoṭibhiḥ ||
5.22.45
śarīraṃ sthūlasūkṣmābhirdṛśyādṛśyā hi tāḥ smṛtāḥ |
etāvatībhirnāḍībhiḥ koṭibhistatsamantataḥ ||
5.22.46
asvedamadhubhiryābhirantasthaḥ sravate bahiḥ |
dvātriṃśaddaśanāḥ proktā viṃśatiśca nakhāḥ smṛtāḥ ||
5.22.47
pittasya kuḍavaṃ jñeyaṃ kaphasyāthāḍhakaṃ smṛtam |
vasāyāśca palaṃ viṃśattadardhaṃ kapilasya ca ||
5.22.48
pañcārddhaṃ tu tulā jñeyā palāni daśa medasaḥ |
palatrayaṃ mahāraktaṃ majjāyāśca caturguṇam ||
5.22.49
śukro'rddhaṃ kuḍavaṃ jñeyaṃ tadbījaṃ dehināṃ balam |
māṃsasya caikapiṇḍena palasāhasramucyate ||
5.22.50
raktaṃ palaśataṃ jñeyaṃ viṇmūtraṃ yatpramāṇataḥ |
añjalayaśca catvāraścatvāro munisattama ||
5.22.51
iti dehagṛhaṃ hyetannityasyānityamātmanaḥ |
aviśuddhaṃ viśuddhasya karmabandhādvinirmitam ||
5.22.51.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ dehotpattivarṇanaṃ nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ ||
5.22.51.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.22.51.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.22.51.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (8)
- Niśvāsatattvasaṃhitā — Sanskrit
- Niśvāsakārikā — Sanskrit
- Anādivīraśaivasārasaṃgraha — Sanskrit
- Acintyaviśvasādākhyatantra — Sanskrit
- Prāṇatoṣiṇī — Rāmatoṣaṇa Śarman 1796, Sanskrit
- Śivadharmottara (another edition) — Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit