Pramāṇa · Search · About · API

Skandapurana 89: athaikonanavatitamo'dhyāyaḥ

Kāśīkhaṇḍaṭīkā 89

Language
Sanskrit

athaikonanavatitamo'dhyāyaḥ

89.5

vailakṣyamiti | kiñcid vailakṣyaṃ nāṭayan pūrvāgamanādīṣadanyathātvaṃ ghaṭayan | yadvā lakṣyata iti lakṣyaṃ śarīraṃ vigataṃ lakṣyaṃ vailakṣyam | svārthe taddhitaḥ | kiñcidyathā syāttathā vailakṣyaṃ satyā dehatyāgamākāreṇa prakaṭayan kṣaṇaṃ joṣaṃ tūṣṇīṃ samāsthita ityarthaḥ |

89.6

abhāvino'sataḥ padārthasya | bhāvinaḥ sataḥ padārthasya | taduktamīśvareṇa – nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ | ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥ iti |

89.9

anīśvaramasvatantram | kālayeccālayennāśayediti yāvat |

89.10

yadyasmāt |

89.11

rīḍhitam avajñātam | vīṭitamiti pāṭhe'pi sa evārthaḥ |

89.12

heḍaneti ḍalayorekatvāt | pratiṣṭhābhājanaṃ kiṃ kākvā netyarthaḥ | iti vitarke sambodhane vā |

89.13

abhimānadhanā yena te labdharīḍhāḥ prāptāvahelanāḥ |

89.14

nāpacīyeta na hīyeta | nopacīyeta na vardheta | etadeva hetupūrvakaṃ spaṣṭayati- avyayatvāditi | avyayatvāddhānirnāsti pūrṇatvādvṛddhirnāstītyarthaḥ |

89.15

mahākālaḥ sarvasaṃhāraka ityarthaḥ | sa kālakāla īśvaraḥ kālamūṣikabhakṣaka ityādiśrutismṛtibhyaḥ |

89.16

satyamityādyāheti śeṣaḥ | joṣaṃ tūṣṇīmiti guhyoktiḥ |

89.17

pratimākāraḥ parvatānniḥsṛtaputtalikākāraḥ | abhūtopameyam |

89.19

karavai karomi |

89.20

varaṃ śreṣṭhaṃ yathā syātkevalamiti vā |

89.22

teṣu madhye | praṇihanmi prakarṣeṇa nihanmi |

89.27

vinimayya parivartya | svahelayā svīyalīlayā | āśu helayeti kvacit |

89.29

avāsṛjat sṛṣṭavān | asīsṛjaditi kvacit |

89.35

kṛtaṃ kṛtyaṃ yena tamiva sampāditakāryamiva |

89.36

acīkhanan khanayāmāsuḥ | vai niścitaṃ prasiddhau vā | vitardīriti pāṭhe'pi sa evārthaḥ | pṛṣad dadhi |

89.38

dadhvaṃsuḥ dhvaṃsayāmāsuḥ |

89.39

sucāṃ sugādīnāmityarthaḥ | suvādīṃśceti kvacit |

89.40

ācūḍamūlāḥ samagrā ityarthaḥ | vidhūtāḥ kampitā utpāṭitā iti vā |

89.44

nirnāsikāṃ vyadhāt vigatanāsikāmakarot |

89.45

pāśayitvā baddhvā |

89.47

kenacid yena dṛṣṭastenetyarthaḥ |

89.48

pādayoḥ pādau dhṛtvā'dhunot akampayat |

89.49

vāmayāmāsa udgirayāmāsa ca | bhakṣitā² bhakṣakaḥ |

89.50

jagau uvāca |

89.53

ātolya ākṛṣya |

89.56

vātyayā cakravātena |

89.60

ataḥ kuto maheśvare dveṣa iti |

89.61

tatastaṃ rakṣa yatnata iti garvoktiḥ |

89.65

kiñca yuddhaṃ tadapradānaṃ ca tvayi na sambhāvyata ityāha-prāyaśa iti | yadvā rakṣa baddhvā sthāpaya | tatra hetumāha-prāyaśa iti | netrarūpamambujaṃ netrāmbujam |

89.66

naṣṭeṣvadarśanaṃ gateṣu |

89.69

kathaṃ kena prakāreṇa | svayamiti kvacit | tatra svayaṃ balādityeva |

89.70

dṛṣṭibhaṅgaiva kaṭākṣeṇaiva |

89.71

sutadeśīyaḥ putrasthānīyaḥ putrāt kiñcinyūūna iti vā | rājata iti rājā viśvanāthastasyādeśamājñāmiti |

89.72

ekaikaṃ gaṇam |

89.73

miśrairmadadhāturāgaraktaiḥ dravairiti śeṣaḥ | sarve iti pāṭhe spaṣṭa evārthaḥ |

89.75

gaṇapo vīrabhadraḥ |

89.76

atha tairiti || athetyarthāntaram | taiḥ prasiddhairnandibhṛṅgipramukhaiḥ pramathaiḥ śambhoḥ pārṣadairviṣṇoranugā bhṛtyāḥ sunandanandaprabalārhaṇādyāstiṣṭhatha mā'smatto jīvanto mokṣadhva-mityevaṃ gaditā ākṣiptāḥ santo raṇe saṃgrāme bhayād vaktreṇa tṛṇamādadānā gṛhṇānāḥ pāśavīṃ paśusambandhinīṃ paśavo yathā mukhe na tṛṇaṃ gṛhṇanti, tādṛśīṃ daśāmāpitāḥ prāpitā ityarthaḥ | cakreṇeti pāṭhe gaditā gadābhiryuktā | astyarthe itac | cakreṇopa-lakṣitāścakrahastā apītyarthaḥ | śeṣaṃ samānam |

89.79

ajñātā vedanā yena tam | khaṭvāṅgamastraviśeṣam |

89.81

kalitā gṛhītā | bhuśuṇḍyā'straviśeṣeṇa || 77-78 | tadaṅgasaṅgaṃ harerdehasāmīpyam | vidadre vidīrṇā | tayā gadayā | viṣaphālatayā tu seti kvacit |

89.88

aṅgapratyaṅgakāni aṅgābharaṇāni |

89.91

buddhipūrvakaṃ nindati—yasyeti | sahāyinaḥ sāhāyyakāriṇaḥ | ityākarṇyatyārabhya prāpya dakṣamityādeḥ prāktanasya granthasyā'yamabhiprāyaḥ—svātmano viśveśasya yo vai viṣṇuḥ sa vai rudra ityādyukteḥ | māno vidheyaḥ, ata evātmābhinnasya rudrasyājñākartu-vīrabhadrasya sāmarthyajijñāsāpūrvakaṃ māno deyaḥ svabhaktasya śaraṇāpannasya dakṣasyāpi sāhāyyaṃ vidheyam, ata etattritayaṃ manasi nidhāya bhagavāṃstathā cakre, yathā paraśurāma-rūpeṇa śaraṇāpannāyā ambāyāḥ svaśiṣyasya ca bhīṣmasya sāhāyyamānadānārthaṃ yuddhaṃ mohaṃ parājayaṃ ca svīkṛtavāniti | dadhīciśāpādvā evam | bhaviṣyasi hṛṣīkeśaḥ svāśrito'pi parāṅmukhaḥ | evamuktvā tu viprarṣirvirarāma taponidhiḥ || iti kūrmokteḥ |

89.92

śuśruvuḥ śrutavantaḥ | mumuduriti kvacit | jihvāḥ acchinat | śrutīḥ karṇān dvidhā akarodityarthaḥ |

89.94

ullambitāḥ bhūmyasparśī yathā syāttathā sthāpitā ityarthaḥ | adhomukhāśca kecidullambitā ityanvayaḥ | ke te tatrāha-yairdeveśamiti |

89.96

kartitāśchinnāḥ |

89.99

aśivā amaṅgalarūpā, na vidyate śiva īśvaro yasyāmiti vā |

89.100

īdṛkṣaḥ īdṛśaḥ | viṣṇutiraskāreṇa śivabhiyā vīrabhadro lajjitaḥ |

89.102

helayā īśvarasya vīrabhadrasya veti śeṣaḥ |

89.108

samprasādyaḥ samyak prasādaṃ prāpyaḥ prāpaṇīyaḥ |

89.110

himaprasthaṃ himālayaṃ vānaprasthamiti yāvat |

89.115

vīraṃ vīrabhadram | prakalpaya sampādaya | prakalpayanniti kvacit |

89.136

tattadā | nirdvandvā'vyabhicāriṇī |

89.139

aparādhālayo'parādhāśrayaḥ |
|| iti śrīrāmānandakṛtāyāṃ kāśīkhaṇḍaṭīkāyāmekonanavatitamo'dhyāyaḥ |

Linked texts (1)