Halasyakhanda 69
Hālāsyakhaṇḍa 69
- Language
- Sanskrit
69.1
iti śrī skānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye - nadīpravāhākarṣaṇaṃ nāma
ṣaṭṣaṣṭitamodhyāyaḥ
iyalāmal vāyir̆ kāvalarkaḷait tuṉpuṟutta avarkaḷ
katavait tiṟakka, viṭiyar̆ kālaiyil kāṭṭir̆kuḷ ceṉṟu
maṟaintaṉa. lāyattilirunta nalla kutiraikaḷaiyum kaṭittuk
kutaṟit tuṉpuṟuttiyatāl avaiyum veṟipiṭittu
narikaḷuṭaṉ nakarattai viṭṭu veḷiyēṟik kāṭṭiṉuḷ
ceṉṟaṉa. itaṉai makkaḷum lāyakkāvalarkaḷum aracaṉiṭam
terivikka avaṉkaṭum kōpamur̆ṟāṉ. accamayam aracaraip
pārāṭṭa vātavūrarum aracariṉ muṉ vantār. kutiraikaḷ
nariyāṉatuṭaṉ paḻaiya kutiraikaḷum puṇpaṭṭu
ōṭiviṭṭataik kūṟic ciṟaiyiliṭṭu avarai vāṭṭi,
kutiraikkāka eṭuttuc ceṉṟa taṉattait tiruppit tarumpaṭi
aracaṉ kēṭṭāṉ. vātavūrarō "kutirai vaṇikaṉ taṉattai
irumaṭaṅku tiruppit tara muṉ vantum taṭuttu, taṉam
vēṇṭām, kutirai vēṇṭum eṉa aracartāṉ avar̆ṟai
nēril vāṅkik koṇṭār. ataṉāl itil taṉakku oru
toṭarpumillai" eṉa vātiṭa aracaṉ maṟuttuc
ciṟaiyiliṭṭut tuṉpuṟuttiṉāṉ. vātavūrar civaṉiṭam
maṉṟāṭa, civaṉ vaikai natiyaip perukkeṭuttu
nakarukkuḷ nuḻaiyumpaṭi uttaraviṭṭār. vaikaiyiṉ
veḷḷam nakariṉuḷ pukuntatu. vīṭukaḷum maraṅkaḷum
cāyntaṉa. makkaḷ kataṟi vīṭukaḷai viṭṭu veḷiyēṟiṉar.
ciṟaik kāvalarkaḷum vātavūrarai viṭṭu viṭṭut tam tam
maṉaivi makkaḷaiyum vīṭukaḷaiyum pātukākka viraintaṉar.
ciṟaiyiliruntu viṭupaṭṭa tiru vātavūrar ālayam ceṉṟu
vaṇaṅkit tiruvācakap pācuraṅkaḷāl iṟaivaṉaip pāṭi
āṉantamaṭaintār. itu aṟupatāvatu līlai.
saptaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
61. piṣṭakṛte mṛddharaṇam bauddhavijayaśca
dadhau piṣṭāya mṛddhāraṃ yayā sundaranāyakaḥ
tāṃ līlāmabhidhāsyāmi vicitrāṃ vividheṣvidām
69.2
payaḥpūrairve gavatyā madhurāpuravāsinaḥ
pīḍitāśca prabhītāśca janāścakrurmahāravam
69.3
antaḥpuragato rājā pāṇḍyo'pyākarṇya taddhvanim
kimidaṃ bhayamāpannaṃ paurāṇāṃ sakalātmanām
69.4
abhūdārtasvaro hāhā heti matvā mahāmatiḥ
nirgatyāntaḥ purāttūrṇaṃ bahirve gavatībhavam
69.5
apaśyatpuravīthīṣu pravṛddhaṃ parito jalam
tīramullaṅghya cāyāti jalasrota itīrite
69.6
nadīkūlaṃ bandhayituṃ samunnatamaśeṣakam
sahasā codayāmāsa sacivānatha bhūpatiḥ
69.7
te nadītīramāsādya śāsanāt pāṇḍyabhūpateḥ
voḍhāraḥ karṣakā nāsyāṃ purīdānīmitīrite
69.8
vibhajya nimnaṃ tattīraṃ paurāṇāṃ gṛhamedhinām
atidrutaṃ pratigṛhaṃ ṣaṣṭipādapramāṇakam
69.9
mṛddhārairunnataṃ kartuṃ svaṃ svamaṃśaṃ pṛthak pṛthak
paureṣu dhanibhirdvitrā daridraireka eva ca
69.10
visṛjyantāṃ tu bhṛtakā balinaḥ karmakāriṇaḥ
itthamājñāpayāmāsustīrabandhāya nāgarān
69.11
tathaiva paurāste sarve svaṃ svamaṃśaṃ mṛdāṃ bharaiḥ
voḍhṛbhiḥ parvatīcakruḥ tebhyo datvocitaṃ dhanam
69.12
voḍhāro nagarīmadhye durlabhā abhavan yadā
tadā tu piṣṭavikretrī puryā āgneyakoṇataḥ
69.13
nivasantī svakīyāṃśaṃ triṃśatpādapramāṇakam
dṛḍhaṃ tīrasthalaṃ baddhuṃ svasyāśca balahānitaḥ
69.14
anvīkṣya bhṛtakaṃ kañcidbabhrāma kaṭakāntare
sā tu bhaktā śive'tīva mīnākṣīramaṇe prabhau
69.15
na santi tasyāḥ putrādyā asti saṅkucitaṃ gṛham
brāhmaṇī sā snānaparā sadā śucirakalmaṣā
69.16
śivapūjāratā nityaṃ bhūtirudrākṣadhāriṇī
nityaṃ niyamatassevāṃ karoti prātareva sā
69.17
mīnākṣyāssundareśasya pradakṣiṇaparāyaṇā
piṣṭaṃ pratidinaṃ paktvā vikrīya svodarambharā
69.18
piṣṭavikrayalābhārthaṃ piṣṭamādau supācitam
prītyarthaṃ parameśasya dadāti brāhmaṇāya sā
69.19
svajīvanasyādhikyena labdhamapyatha sā dhanam
anityaṃ dehamityeva jñātvā paradinasya ca
69.20
na sthāpayati tatsamyak jñāninī jaraṭhā'pi sā
svajīvanādhikaṃ vastu datte bhaktebhya ādarāt
69.21
aśītivṛddhā voḍhāraṃ sā ta labdhvā kvacittadā
śivālayaṃ drāksamprāpya dṛṣṭvā śrīsundareśvaram
69.22
sakalārtiharaṃ sāṃbaṃ mīnākṣīpatimīśvaram
natvā māṃ rakṣa rakṣeti prārthayitvā ca sā satī
69.23
samyakpakān supiṣṭāṃśca samarpyeśāya bhaktitaḥ
svāminmāṃ rājapuruṣairbādhitāṃ pāhi satvaram
69.24
rājabhṛtyā bādhayanti puruṣaṃ visṛjeti mām
kurvanti ca gṛhacchidraṃ dhanaṃ me'stīti kopataḥ
69.25
puruṣaṃ visṛjāmi drāṅna kāryaṃ gṛhamoṭanam
na bādhayadhvaṃ māṃ dīnāmiti samprārthya tānaham
69.26
āgatā sannidhānaṃ te rakṣa māṃ jhaṭiti prabho
anviṣya cāpi voḍhāraṃ vīthyāṃ paśyāmi naiva tu
69.27
anāthanātha kṛpayā mamārṭiṃ śamayādhunā
iti samprārthya jaraṭhā sundareśaṃ praṇamya sā
69.28
punarbabhrāma vīthīṣu paśyantī bhṛtakaṃ dvijāḥ
evamatyārtiyuktāyāstasyāḥ kartumanugraham
69.29
sarvavyāpī sundareśaḥ ṣoḍaśābdākṛtiśśivaḥ
smitamādhuryamadhuramukhamaṇḍalamaṇḍitaḥ
69.31
saundaryasāgarodbhūtaśaṅkhasannibhakandharaḥ
kavāṭakaṭhinoraskaḥ kamanīyakarāmbujaḥ 30
kacchabandhāttanūtarakaṭītaṭavirājitaḥ
kadalīkāṇḍasaubhāgyajayijaṅghoruśobhitaḥ
69.32
kamaṭhīkarparākāraprapadaḥ pramatheśvaraḥ
brāhmaṃ śiraḥ kapālaṃ ca piṭakaṃ pravidhāya vai
69.33
khanitraṃ paraśuṃ kṛtvā śirasāṃsena te vahan
khanakākāravān martya iva liṅgātsamudgataḥ
69.34
aśītivṛddhāṃ piṣṭāmbāṃ prāpyāpṛcchaddayāparaḥ
amba kaṃ tvaṃ samanvīkṣya bhramasītastato muhuḥ
69.35
asti kiṃ bhṛtakāpekṣā tavādya kathayāśu me
iti tasya vacaśśrutvā khanitrapiṭadhāriṇaḥ
69.36
astītyuktvā mudā prāha sasambhramamavekṣya tam
tāta voḍhuṃ bhavānśakto mṛdbhāraṃ yadi sāmpratam
69.37
madaṃśamāpagākūlaṃ dṛḍhaṃ kuru samunnatam
śivena prerito'si tvaṃ madrakṣāyai na saṃśayaḥ
69.38
iti tasyā vacaśśrutvā mahyaṃ tvaṃ kiṃ dadāsi vai
iti tāṃ kṛpayā'pṛcchaddhasannīpāṭavīpatiḥ
69.39
sā punaḥ prāha jaratī bhṛtakaṃ taṃ mudānvitā
artho naivāsti maddhaste satyameva vadāmyaham
69.40
piṣṭān soṣṇān pradāsyāmi mudgayuktān saśarkarān
sanārikelān sadrandhān vidyante te'dya madgṛhe
69.41
krītāḥ paṇādhikāste syurelādyaiśca suvāsitāḥ
ādāya mattastānāśu bhakṣayitvā mṛdaṃ vaha
69.42
tathā kariṣya ityuktavate vaitanikāya vai
tasmai sā pradadau piṣṭān so'pi pratyagrahīnmudā
69.43
tānāpūryātha kakṣyāyā antare vivṛte śivaḥ
āgatya taṭinītīraṃ tatra mṛdvāhakān janān
69.44
vīkṣyotkūlāṃ nadīñcāpi piṣṭāmbāṃśasamīpataḥ
adan piṣṭān hasanmandaṃ cacāra taṭinītaṭe
69.45
ekassvādu na bhuñjītetyāhussarve vicakṣaṇāḥ
ityuktvā''hūya bhṛtakānanyāṃstebhyaśca tāndadau
69.46
piṣṭābhāve'tha tāmetya śaṅkaro līlayā'vadat
amba kūle tavāṃśastu sarvāṃśebhyo dṛḍhīkṛtaḥ
69.47
mithyeti mā vijānīhi tatsākṣī sundareśvaraḥ
tvañca tatpaśya piṣṭāste sarasā bhakṣitā mayā
69.48
atīva śramabhājā'dya punarvāñchā'sti teṣu me
yāvantaḥ santi visrastāḥ piṣṭā deyā mamāśu te
69.49
tenetyuktaṃ vacassatyaṃ manvānā muditāśayā
tatheti piṣṭān pakvāṃste visrastāṃśca muhurmuhuḥ
69.50
māyāvaitanikāyāsmai dadau sā ca sa cāgrahīt
bhakṣayan bhakṣayanmandaṃ punaḥ prāpya nadītaṭam
69.51
arbhakebhyaśca tāndatvā piṣṭāmbāṃśasamīpataḥ
gāyan madhurayā vācā devaḥ krīḍati nirbhayaḥ
69.52
gaṇanāyāṃ pravṛttāyāṃ gaṇakena nṛpājñayā
atyantamalinākāra kacchabandhalasatkaṭiḥ
69.53
dadhatkhanitramaṃsena piṭakaṃ śirasā vahan
dhūlidhūsaragātrassan samabhyetya tvarānvitaḥ
69.54
bhṛtakaṃ piṣṭavikretryāḥ kāyastha gaṇayāśu mām
punaḥ punariti prāha bhṛtakākāra īśvaraḥ
69.55
asau na kiñcidvahati mṛdamityavadan pare
bhṛtakā gaṇakaṃ vīkṣya tamathāha hasan śivaḥ
69.56
paśyanpaśyan samastāṃśca madhurāpurarakṣakaḥ
mayaiva sarvaṃ kāyastha nadīkūlaṃ dṛḍhīkṛtam
69.57
asatyavādināmeṣāṃ na viśvāsyaṃ vacastvayā
iti pragalbhavacanaṃ bhṛtakaṃ sundarākṛtim
69.58
vilokyaściryasaṃyukto likhitvā sa yayau javāt
gate'tha gaṇake'nyatra punassa bhṛtakākṛtiḥ
69.59
śiropadhānaṃ piṭakaṃ kurvan pādau khanitragau
vadanvinodavākyāni tīrasthairbhṛtakaissaha
69.60
uccairgāyan kvacicchete śubhe vegavatītaṭe
evaṃ līlāṃ prakurvāṇe bhṛtakākāra īśvare
69.61
bhṛtakānāṃ praśāstā yassa tatrāgatya roṣataḥ
ko'yaṃ līlāparaśśete ityapṛcchatsamīpagān
69.62
piṣṭāmbāyā asau bhṛtya iti te'kathayan janāḥ
tatassa taṃ samutthāpya prabhartsya bhṛśamabravīt
69.63
ākāreṇa bhavān pūjyo nṛpeśa iva lakṣyate
pūjyo'yaṃ na tu voḍheti jñāyate tejasā janaiḥ
69.64
bhavataiko'pi mṛdbhāro na kṣipto'dya nadītaṭe
tvadaṃśo'mbhaḥ pravāho'yaṃ taṭaṃ sambhidya gacchati
69.65
sacivābhyāśamehi tvāṃ darśayiṣyāmi durmadam
piṣṭān gṛhītvā bahulān bhuktvā śeṣe ca nirbhayaḥ
69.66
evamuktavatā tena sārdhaṃ kalahavān haraḥ
sacivaṃ sahasā prāpa sasmitānanamaṇḍalaḥ
69.67
sacivo'pi tamālokya hyapṛcchatkastvamityatha
ahantu madhurāmadhye nivāsī sarvabhārabhṛt
69.68
pitā ca mātā bhrātā ca nāsti me bāndhavā api
kaściduttaradeśe'sti sakhā dhanapatirmama
69.69
satāṃ sahāyabhūto'haṃ bhikṣuko dīnarakṣakaḥ
mayā kāryaṃ kintavādya na bibhemi nṛpādapi
69.70
piṭṭāmbāyāṃ karuṇayā mṛddhāraṃ dhartumāgataḥ
ityuktavantaṃ bhṛtakaṃ mantrī pratyabravītkrudhā
69.71
tvantu nirguṇa evāsi guṇavāniva lakṣyase
nitarāṃ garvayuktaśca svādhīno'haṃ varapradaḥ
69.72
na bibhemi ca bhūpālāditi sambhāṣase kila
api prahārayogyaṃ tvāṃ dharmānna praharāmyaham
69.73
sadyaḥ pūraya gambhīraṃ tvatkūlaṃ mṛddharaistathā
na kariṣyasi cedrājñā prahāraste bhaviṣyati
69.74
āgamiṣyati rājā'dya draṣṭuṃ nadyāstaṭaṃ prabhuḥ
kopayuktastu rājā'yamarimardananāmavān
69.75
ityuktvā preṣayāmāsa mantrī taṃ bhṛtakaṃ tadā
punassa bhṛtako'bhyetya pūrvavattaṭinītaṭe
69.76
āsīnassan śayānassan piṣṭān sambhakṣayan sthitaḥ
bhūpājñākāriṇaḥ kecit vaṭavaḥ paṭavo'pyatha
69.77
taṭamālokayantastaṃ nimnaṃ deśaṃ vilokya ca
kasyāṃśo'yaṃ nimnatara ityapṛcchan samīpagān
69.78
te procuriti voḍhāraḥ purasyāgneyakoṇataḥ
vasantyāḥ piṣṭavikretryā aṃśo nimnataro hyayam
69.79
śete tadbhṛtako'pyatra gāyan piṣṭānadanadvadan
ityākarṇya vacasteṣāṃ vaṭavaḥ paṭavaśca te
69.80
haṭhādutthāpya cākṛṣya taṃ prabhartsyaivamabruvan
re re bhṛtaka durbuddhe'styaṃśo nimnatarastava
69.81
kāraṇaṃ kathayāsya tvaṃ jānāsyājñāṃ na bhūpateḥ
tvaṃ piṣṭān bhakṣayitvā'dya piṣṭāṃbāyāśca vetanam
69.82
na dadhāsi mṛdaṃ kiñcidapi bhinnañca tattaṭam
tvadduṣkṛtyaṃ durbuddhe jānāti yadi bhūpatiḥ
69.83
dṛḍhaprahārassarveṣāṃ tava caiva bhaviṣyati
tasmāddṛḍhīkuru kṣipraṃ tvadaṃśaṃ taṭinītaṭam
69.84
ityuktavatsu vaṭuṣu rājaśāsanakāriṣu
tṛṇīkṛtya ca tān sarvān prāha vācaṃ sa īśvaraḥ
69.85
tūṣṇīṃ bhavanto gacchantu svādhīno'haṃ tu nirbhayaḥ
sarveṣāṃ bhūbhṛtāṃ rājā'pyahameva hi pāṇḍyapaḥ
69.86
nāyaṃ rājā mama punarbhūtya eṣo'rimardanaḥ
rājñaḥ puro vadaṃtvevaṃ matprabhāvamavaitu saḥ
69.87
iti tadgiramākarṇya kṛtinaḥ pratighānvitāḥ
te prāpya pāṇḍyabhūpālaṃ prāhuśceṣṭāśca tatkṛtāḥ
69.88
khātitañca nadītīramāpātālaṃ tadaṃśake
srotovegena sarvairapyanivāryaṃ vibhāti tat
69.89
iti teṣāṃ vacaśśrutvā nṛpo'tikupitastadā
kṛtyākṛtyamavijñāya īśājñāpāravaśyagaḥ
69.90
āsthānamaṇṭapāttūrṇaṃ vinirgatya bhaṭaissaha
sauvarṇavetravilasatpāṇipallavabhāsuraḥ
69.91
āyayāvativegena tatraiva taṭinītaṭe
nimnaṃ taraṅgiṇītīraṃ vārivegātikhātitam
69.92
māyayā bhṛtakākāraṃ sundareśaṃ vilokya ca
punaḥ kopānalajvālā vavṛdhe pāṇḍyabhūbujaḥ
69.93
kopātiraktanetrassan yadā'paśyannṛpaśca tam
prahartumudyataṃ bhūpam tadā dṛṣṭvā bhathānvitāḥ
69.94
vaha mṛddhāramāśu tvaṃ prahartuñcāyayau nṛpaḥ
ityūcurbhṛtakākāramīśvaraṃ bhṛtakāḥ pare
69.95
śrutvā bhītiyutairuktāṃ vācaṃ bhītivivarjitaḥ
mṛddhāraṃ śirasā dhṛtvā khanitraṃ skandhadeśataḥ
69.96
mandaṃ mandaṃ cacālāsau na nikṣipya mṛdaṃ taṭe
rodhaprabandhane cāsya nahīcchā vidyate yataḥ
69.97
prahāra eva kartavya iti niścitya pāṇḍyarāṭ
tatsamīpañca samprāpya tvarayā tasya pārśvagaḥ
69.98
padmakomalapāṇisthasuvarṇamayavetrataḥ
udgāḍhaṃ tāḍayāmāsaṃ taddehāparabhāgake
69.99
rājanmāṃ kiṃ praharasi gamiṣyāmīti sa bruvan
tirodadhe voḍhṛmadhye dadṛśustaṃ na kecana
69.100
piṣṭāmbāyāḥ kuṭīṃ prāpya tīrabandhādhikāriṇaḥ
ākṛṣya jaraṭhāṃ śīghraṃ tāṃ pīḍayitumudyatāḥ
69.101
kva te bhṛtaka ityūcustaṃ darśaya puro'dhunā
tadetyāha ca sā svānte smarantī sundareśvaram
69.102
śrīhālāsyaprabho śambho sākṣī tvaṃ sarvakarmaṇām
bhṛtakāya ca kasmaiciddiṣṭāḥ piṣṭā mayā'rpitāḥ
69.103
nadītīraṃ draḍhayituṃ tatkṛtyaṃ so'pi nākarot
anāthanātha bhagavan dayālo me dayāṃ kuru
69.104
na sahe'hamimāṃ bādhāṃ vyapohīnāñca śaṅkara
tvatpādabhaktāṃ śīghraṃ māṃ saṃsārāduddhara prabho
69.105
iti tadddīnavacanamākarṇya karuṇākaraḥ
vṛṣabhārūḍha āgatya gauryā saha śivo gaṇaiḥ
69.106
mahadvimānamāropya tāṃ kailāsamanainayat
jaraṭhātvaṃ parityajya piṣṭāmbā yuvatī satī
69.107
tadā sā vyomayānasthā divyarūpā sakhījanaiḥ
mahatā vādyaghoṣeṇa kailāsaṃ prayayau mudā
69.108
sarve janāśca tāṃ dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ gatāḥ
procuśca rājñe vṛttāntaṃ piṣṭāmbāyā gatiṃ tadā
69.109
rājā'pyākarṇya tadvṛttaṃ stimito'bhūddhetuvit
yadā prahṛtavān bhūpastaṃ śivaṃ bhṛtakākṛtim
69.110
pāṇistha svarṇavetreṇa prahāraṃ dviguṇaṃ punaḥ
svadehāparabhāge sa labdhvā'gāttīvravedanām
69.111
paścāddhāgeṣu jagatāṃ jaṅgamasthāvarātmanām
sarveṣvapi ca liṅgeṣu tadā'bhūdvetratāḍanam
69.112
tatrasthāśca janāssarve vetratāḍanavedanām
svadehapṛṣṭhabhāgotyamanvabhūvan suduḥkhitāḥ
69.113
parasparaṃ te dadṛśuḥ piṭhareṣu ca tadvraṇam
taṭaśca pūrito mṛdbhiḥ piṣṭāṃśāṃśo viśeṣataḥ
69.114
nādṛśyata pravāho'pi yathāpūrvamabhūnnadī
rājā ca sacivāssarve paurajānapadāḥ striyaḥ
69.115
santāḍitā vismitāśca viśeṣeṇa bhayākulāḥ
atha sarve'pi sambhūya bhūpālasyāgrato janāḥ
69.116
tāḍanavraṇahetuṃ ca pravāhāgamakāraṇam
sañcintya bahudhā'pyāsan jñātuṃ śaktā na te yadā
69.117
tadā tu khādabhūdvāṇī sundareśamaheśituḥ
rājan pāṇḍyamahīpāla tava dharmārjitaṃ dhanam
69.118
āttaṃ vātapureśena sarvaṃ tat kośamadhyagam
madbhaktebhyaśca mahyaṃ ca dharmārthaṃ sa dadau tataḥ
69.119
anantapuṇyaṃ te labdhaṃ kośaṃ pūrṇaṃ dhanena ca
tasyopadravamajñānāt kāritaṃ vīkṣya ca tvayā
69.120
tacchāntaye pravāho'dya nadyāṃ saṃvardhito mayā
piṣṭāmbāyāśca rakṣārthaṃ tava cāpi viśeṣataḥ
69.121
bhṛtakākāramāsthāya piṣṭārthaṃ mṛddhatā mayā
vetraprahāro'dya mayā kṣāntastava na me vyathā
69.122
purā yathā'rjunadhanuḥprahāro'bhūtsukhāvahaḥ
bhūpate te bhaviṣyanti sampadassakalā dhruvam
69.123
vedoktāyuśca te bhūyācciraṃ rakṣyasi medinīm
aśvā anantā bhūyāsurmadanugrahataḥ punaḥ
69.124
śrīmadvātapureśaśca māmakaṃ viddhi matpriyam
svacchandavṛttaye'dyaiva muñcainaṃ mama śāsanāt
69.125
mama pāṇḍyamahīpāla bhakteṣṭakaraṇaṃ vratam
evaṃ gaganasambhūtāmākarṇya sakalā giram
69.126
vismitāśca bhayāviṣṭā rājānaṃ pratyapūjayan
bhaktapriyasya vāgeṣā śrīhālāsyaprabhoriti
69.127
vadanvismayasaṃyuktaḥ puḷakāñcitavigrahaḥ
atibhītiyuto rājā'pyātmānaparādhinam
69.128
matvā kampitasarvāṅgaḥ sāmantagaṇasaṃyutaḥ
sadyo vātapureśasya samīpaṃ prāpya pārthivaḥ
69.129
daṇḍavatpraṇanāmātha nemussarve janā api
prāñjaliḥ prāha pāṇḍyastaṃ prekṣya vātapureśvaram
69.130
aparādhāstvanantā ye mayā'jñānavaśātkṛtāḥ
kṣantavyāste tvayā sarve madanugrahahetave
69.131
yathā śivastathā tvaṃ hi tadbhakto'si śivapriyaḥ
itaḥ paraṃ mayā pūjyaḥ sadā tvaṃ śreyase mama
69.132
matkāryaṃ pūrvavatkṛtvā' kṛtvā vā rakṣa rakṣa mām
iti tadvacanaṃ śrutvā śrīmān vātapureśvaraḥ
69.133
pratyavocatprītiyuktaḥ śaṅkarādhīnamānasaḥ
rājan pāṇḍyamahīpāla mahītalapurandara
69.134
bhavān bhavāṃśa evāsti saṃśayo na hi vidyate
yatastvāṃ viṣayīkṛtya gagane śambhuvāgabhūt
69.135
sutarāṃ śivabhaktasya tava sarvāśca sampadaḥ
dīrghamāyuśca putrāśca bhūyāsuḥ kuśalāni ca
69.136
tvāmāśrityākhilā dharmā vaidikāśśivatuṣṭaye
anuṣṭhitā mayā samyak cittaśuddhirabhūttataḥ
69.137
cittaśuddhyā'bhavadbhaktirīśvare nitarāṃ dṛḍhā
tannāsti mama saṃsāravāsaneśaprasādataḥ
69.138
jīvanmuktadaśā prāptā caikyarūpā cidātmikā
paripūrṇaḥ paraśivo hālāsyeśvara īśvaraḥ
69.139
merumandarakailāsa kāśīśrīparvatādiṣu
puṇyakṣetreṣu sarveṣu liṅgeṣu pratimāsvapi
69.140
āviśya sannidhatte'dassatyamityāhurāgamāḥ
eka eva hi rudro'yaṃ svasrā cāṃbikayā saha
69.141
na dvitīyāya tasthe sa dhyeyaḥ prāpyo mumukṣubhiḥ
evaṃ vedāntavākyaughaiḥ pratipādita īśvaraḥ
69.142
sundareśvara eveti vidurvedāntavedinaḥ
vedasyārthopadeśaṃ ca sundareśo yadā'karot
69.143
kaṇvādibhyo maharṣibhyastadaivaṃ prāha tatvataḥ
ekaṃ brahmādvitīyaṃ ca pūrṇamityāha yat śrutiḥ
69.144
tanmūlaliṅgamevedaṃ śrīhālāsyeśvarābhidham
tasmātsābhidhyakṛttatra vedānāṃmartha īśvaraḥ
69.145
sarvavyāpī ca sarvajñassaccidānandavigrahaḥ
sarvakṣetraprabhuśśambhurmīnākṣīpatiravyayaḥ
69.146
evaṃrūpassundareśaḥ sarvapreraka īśvaraḥ
śrīmaccidambarakṣetraṃ cidānandamayaṃ nijam
69.147
gaccha gaccheti sahasā kena vā hetunā'dhunā
ājñāpayati māṃ satyaṃ manmanomandirasthitaḥ
69.148
tasmāttadājñayā sadyo gamiṣyāmi cidambaram
na svāmyājñā laṅghanīyā tadbhaktena tvayā'pi ca
69.149
māmataḥ preṣaya kṣipraṃ gantuṃ tacca cidambaram
iti tadgiramākarṇya pāṇḍyarāḍari mardanaḥ
69.150
anujñāṃ pradadau tasmai gaccha tvamiti mantriṇe
atha śrīvācakagaṇairgāyan sundaranāyakam
69.151
pratasthe prathitaṃ kṣetraṃ śrīmaddvātapureśvaraḥ
anugacchan krośamātraṃ pathi tena nivāritaḥ
69.152
taṃ visṛjya yayau premṇā madhurāṃ pāṇḍyabhūpatiḥ
athāsādya maheśasya mahāntaṃ maṇḍapaṃ puraḥ
69.153
mahīpo mantribhissārdhaṃ śambhoḥ kāruṇyamadbhutam
praśaśaṃsa mudā bhaktyā śrī hālāsyaprabhormuhuḥ
69.154
he mantriṇassaṃśṛṇuta bhaktarakṣākarasya tat
kāruṇyaṃ karuṇāmūrtermaheśasya mahāprabhoḥ
69.155
ninditaṃ ca kṛtaṃ tena hitāya jagatāṃ kila
viṣaṃ vyādhasya piśitaṃ śiśumāṃsaṃ ca piṣṭakam
69.156
priyaṃ jātaṃ kasyacittu nityaṃ pāṣāṇatāḍanam
dhanuṣā tāḍanaṃ vetratāḍanaṃ cādya matkṛtam
69.157
tasmātsarveśvare kāryā bhaktireva hitepsunā
iti praśaṃsan bahuśo mantribhissaha bhūpatiḥ
69.158
antaḥpuramagāt prītyā smaran caritamīśituḥ
deveṣu sarveṣvapyeṣa eka evāśritārtihā
69.159
iti niścitya pāṇḍyeśaśśivamèva sadā''śrayan
śrīhālāsyeśvarāyātha gobhūhemāmbarādikāḥ
69.160
upadā vividhāḥ prādānnavaratnavarānvitāḥ
indūdaye'bdhyāpa iva tasyāvardhanta sampadaḥ
69.161
mīnākṣīśasya kṛpayā so'rimardanapāṇḍyapaḥ
putraṃ labdhvā jagannāthaṃ sarvasadguṇasaṃyutam
69.162
rājyaṃ cakāra suciraṃ yathā sundarapāṇḍyapaḥ
sa vātagrāmanāthopi sahyayonitaṭodbhavam
69.163
puṇyakṣetramaśeṣañca dṛṣṭvā saṃsevya śaṅkaram
tatra tatra svaśiṣyaiśca prāpa śrīmaccidambaram
69.164
snātvā ca śivagaṅgāyāṃ dṛṣṭvā sāmbaṃ naṭeśvaram
śrīmūlanāthaliṅgañca liṅgānāmuttamottamam
69.165
tasmin tillavane ramye krīḍāṃ kṛtvā'nugaissaha
mṛgavṛttyā sañcaran sa parṇāśī nyavasacciram
69.166
samādhiniścalamanāstyaktvā ca viṣayādaram
nidrāṃ hitvā nirāhāraśśivānandāmṛtaṃ piban
69.167
mahāyogī mṛgaissārdhaṃ sañcacāra sadā mudā
tadā bauddhāssamāyātā dvīpāntaranivāsinaḥ
69.168
susampradāya saṃyuktāśśāpānugrahakāriṇaḥ
anekapustakabharaiśśiṣyaiḥ karmakaraissaha
69.169
jetuṃ ca vaidikāṃstatra śive paramakāraṇe
nāstikyavādinassarve kutarkakuśalāssadā
69.170
piñchasammārjanakarā muṇḍinaḥ paravañcakāḥ
jitvā'nekasthale vādaiḥ svamataṃ sthāpya sarvataḥ
69.171
cidambaramatha prāpuśśivakṣetraśikhāmaṇim
dvijānāṃ trisahasraṃ ca bhaktān śaivāṃśca yoginaḥ
69.172
bauddhā nirodhayāmāsurvivādāya parasparam
ūhāpohairanekaiste kṛtvā tarkaṃ śivāśritaiḥ
69.173
mokṣadātā śivo nāsti sarvaṃ buddhamayaṃ jagat
iti svaśāstrairvijayaṃ vyadhussarvatra pāpinaḥ
69.174
sarvān nirjitya śaivāṃste punarūcurjayaiṣiṇaḥ
vedā nirarthakāssarve asādhyarthaṃ vadanti hi
69.175
vṛthā viśvasya vedārthamatathyaṃ paramārthataḥ
śive bhasmani bhaktāśca bhavanto mohamāśritāḥ
69.176
na dhāryaṃ bhasma mokṣārthaṃ bhogārthaṃ cākṣameva vā
nissambandhaṃ trayaṃ cāpi śivabhasmākṣakaṃ dvijāḥ
69.177
vṛkṣabījaṃ hyagnijaṃ ca sa janyassa śivo'pi ca
nissambandhaṃ trayaṃ cedaṃ so'sti cettaṃ bruvantu naḥ
69.178
kassambandhaśceśvarasya bhasmano vedavādinaḥ
śivena vidhṛtaṃ bhasma pavitraṃ yadi homajam
69.179
śmaśānabhasmakaṃ cāpi hyapavitraṃ pavitrakam
śivasya vā bhasmano vā mahattvaṃ ca pavitratā
69.180
nissandehaṃ viniścitya vadantu varametayoḥ
dināni sapta dattāni bhavadbhyo niścayāya vai
69.181
tayorādhikyamekasya noktaṃ yuṣmābhiratra cet
kariṣyāmo vihāraṃ ca kanakaḥ kalpitāṃ sabhām
69.182
teṣāṃ vākyamiti śrutvā śambhubhaktā budhā mithaḥ
vicārya cottaraṃ vaktumaśaktā idamabruvan
69.183
agnirityādibhirvākyairadhvareśasya cādhvare
samutpattirdhāraṇaṃ ca bhasmanaśśivaśāsanāt
69.184
dhartavyaṃ bhogamokṣārthaṃ sarvaistaditi viśrutam
vedāgamapurāṇādivākyairvihitameva ca
69.185
taddhāryamanyathā nṛṇāṃ niraye patanaṃ dhruvam
yūyantu pāpināssarve dhruvam nirayagāminaḥ
69.186
ityuktā vaidikaissarvaiste'pyūcuḥ pāpino vacaḥ
na sammatāste sarve'pi vedā mithyāpralāpinaḥ
69.187
yuktyā vadantu sāṅgatyamityuktāssaugatairdvijāḥ
duḥkhitāssvagṛhān jagmuranyonyaṃ vijayāya te
69.188
dinaṣaṭke gate paścāt trisahasramunīśvarāḥ
sabhāpatiṃ namaskṛtya cakrurvijñāpane tvidam
69.189
teṣāṃ śivo'vadat svapne svabhaktānāṃ jayāya ca
dvijavaryavapurdhṛtvā bhūtirudrākṣabhūṣitaḥ
69.190
asmin tillavane kaścinmama bhakto mahīsuraḥ
vāgvibhūtyā drāmiḍayā varavāk so'tiviśrutaḥ
69.191
vanyaiśca prāṇibhissārdhaṃ carati vyāghrapādavat
yuṣmākaṃ kāryasiddhisyāttena satkavinā dhruvam
69.192
vane gatvā tamānīya prīṇayitvā ca sāntvataḥ
tenaiva saugatān sarvān vedavidyāvidūṣakān
69.193
jayantu madgirā yūyaṃ jñānavijñānasindhunā
sa tu vātapureśākhyastato māṇikyavācakaḥ
69.194
etadarthaṃ preṣitaśca sundare śena śambhunā
bauddhānāṃ vijayāyātra madhurāvāsasādaraḥ
69.195
evaṃ māheśvarāssarve dṛṣṭvā svapnaṃ sumaṅgalam
anyonyaṃ svapnavṛttāntamūcurvismitamānasāḥ
69.196
sambhūya śambhoragre te santoṣādhikyasaṃyutāḥ
śāmbhavaistaiḥ parijanairvādyānāṃ susvanairvane
69.197
paritassañcaranti sma mṛgayantaḥ śivāśritam
tadā tu kutraciddṛṣṭo mṛgamadhye mahāmuniḥ
69.198
kṣaṇādadṛśyatāṃ prāpa vādyabhītabhṛgaissaha
punarapyatiyatnena vinā vādyaṃ vinā janaiḥ
69.199
dvitrā bhaktā vanaṃ prāpya paritaścerurutsukāḥ
tadā'pi kutraciddṛṣṭo mṛgamadhye mahāmuniḥ
69.200
āyāhi rakṣa rakṣeti procurgatvā tadantikam
anugrahaṃ kuru kuru svāminniti suvādinaḥ
69.201
kṛtāñjalīṃśca śīrṣeṣu vilokya vinayānatān
aśraddhayā parityajya tān yogī sa gato mṛgaiḥ
First 200 of 265 passages. Read on
Linked texts (5)
- Southern recension — Sanskrit
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit
- Ānandarāmāyaṇa — Vālmīki, Sanskrit