Halasyakhanda 70
Hālāsyakhaṇḍa 70
- Language
- Sanskrit
70.1
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye - piṣṭamṛddharaṇa-bauddhahananaṃ nāma
saptaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
mutukil aṭittāṉ. aṭivāṅkiya paṇiyāḷ uṭaṉ
maṟaintuviṭṭāṉ. uṭaṉ piṭṭu vir̆kum peṇ maṇiyiṭam
ceṉṟu uṉ paṇiyāḷeṅkē eṉa mēlāḷar miraṭṭiṉār.
avaḷ īcaṉiṭam taṉ nilaiyai muṟaiyiṭa īcaṉ viruṣapamēṟi
avaḷukku muṉniṉṟu aruḷ purintu taṉ patattai aḷittār.
paṇiyāḷaip pāṇṭiyaṉ mutukil aṭittatum anta valiya
aṭi avaṉ mutukilum viḻuntatu. aṅkirunta makkaḷ
aṉaivarum tam tam mutukil aṭiviḻuntatai uṇarntaṉar.
puṭṭu vir̆kiṟa peṇmaṇi nirappa vēṇṭiya paḷḷamumam maṇ
nirampi karai aṭaipaṭṭiruntatu. nīr perukkiṉ vēkam
kuṟaintu āṟu karaik kaṭaṅki ōṭiyatu. tikaippum viyappum
mikunta cūḻ nilaiyil acarīri nilaiyai uṇarttiyatu.
‘vātavūrariṭam kutirai vāṅkak koṭutta paṇam araciṉ
kōcattil uḷḷatu. atu eṉakkāka aṟap paṇikaḷukkāka
vātavūrarāl koṭukkappaṭṭatu. vātavūrariṭam aracaṉ
tavaṟāka naṭantataik kaṇṭikkavē veḷḷapperukku
eṉṉāl uṇṭākkappaṭṭatu. piṭṭu vir̆ṟa
peṇmaṇiyaik kāppār̆ṟap paṇiyāḷāka nāṉ tāṉ
vantēṉ. eṉ saṅkalpappaṭi veḷḷam aṭaṅkiviṭṭatu.
perutta aicvaryamum kutiraip paṭaiyum nāṭṭiṉ
ceḻippum per̆ṟup peru vāḻvu vāḻvāy. vātavūrar eṉ
viruppappaṭi paṇiyār̆ṟiyatāl avarai uṭaṉ
viṭuvippāy’. acarīriyaik kēṭṭa aracalum makkaḷum
aṭiyārkaḷiṭam īcaṉ koṇṭuḷḷa aṉpai uṇarntaṉar.
vātavūrar taṉṉai vaṇaṅkiya aracaṉiṭam kūṟiṉār. ‘‘nīr ciṟanta
civapaktar. eṉakku ulaka vāḻkkaiyil īṭupāṭu kuṟaintu
viṭṭatu. paramporuḷ oṉṟē. atuvē mūla liṅkamākak
kāṭci tantu suntarēcvararāka aruḷ purikiṟatu. eṅkumnīkka
maṟaniṟaintuḷḷa īcaṉaik kāṇac citamparam varumpaṭi
iṟaivaṉ aḻaikkiṟār. eṉakku aṉumati tārum’’ eṉa
vēṇṭiṉār.aracaṉ nallaṉpuṭaṉ avarait toṭarntu
ceṉṟu vaḻi aṉuppiṉāṉ. citamparam vanta vātavūrar īcaṉait
taricittu tillaik kāṭṭil mar̆ṟa mirukaṅkaḷuṭaṉ vāḻntu
vantār.
aṣṭaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
62. kubjapāṇḍyasya kubjatāpanayanam
yayā tu kubjapāṇḍyasya jvaraṃ tatkubjatāmapi
śaṅkaraḥ śamayāmāsa sā līlā'tha mayocyate
70.2
jagannāthaściraṃ bhūmiṃ paripālya divaṃ yayau
saṃsārasāgarānmuktaḥ sundareśaprasādataḥ
70.3
vīrabāhuśca tatputro vīryeṇa mahatīṃ mahīm
pālayāmāsa suciram piturapyadhikaḥ śriyā
70.4
atha vikramabāhuśca ciraṃ pṛthvīmapālayat
tataśca pālitā pṛthvī sā parākramabāhunā
70.5
tataḥ surabhipāṇḍyo'pi rājyaṃ kṛtvā divaṃ gataḥ
tataḥ kuṅkumapāṇḍyastu pūjya kuṅkumapaṅkataḥ
70.6
sundareśaṃ pratidinaṃ ciraṃ rājyamapālayat
tataḥ karpūrapāṇḍyastu pūjya karpūrasundaram
70.7
sadā karpūrapaṅkena paraṃ kaivalyamāptavān
tataḥ kāruṇyapāṇḍyastu kāruṇyātiśayānvitaḥ
70.8
kārtavīryārjuna iva ciraṃ pṛthvīmapālayat
puruṣottamapāṇḍyo'pi yathā sa puruṣottamaḥ
70.9
rakṣāṃ karoti jagatāṃ tathā'rakṣadvasundharām
śatruśāsanapāṇḍyo'pi ceracolau vijitya ca
70.10
deśatrayādhipo bhūtvā bhāti pāṇḍyaśiromaṇiḥ
tadātmajaḥ kubjapāṇḍyaḥ kuṅkumāruṇavigrahaḥ
70.11
madhurānagarīnātho babhūvātibalānvitaḥ
vasan kāñcīpure colassvāṃ kanyāṃ vaniteśvarīm
70.12
pradāya tasmai pāṇḍyāya svarājyaṃ prāptavān tadā
cero'pi kubjapāṇḍyāya bahudhānyadhanāni ca
70.13
samarpya rājyaṃ samprāpa tanmahīpaprasādataḥ
pāṇḍyo'pi vaniteśvaryā coḷasya sutayā tayā
70.14
nārāyaṇa ivābhāti kṣīrasāgarakanyayā
āyāto vaniteśvaryā mantrī colanṛpasya yaḥ
70.15
colena sa pradattaśca pāṇḍyāya parituṣṭaye
kulabandhana ityākhyā viśrutā tasya mantriṇaḥ
70.16
svasyāpi mantriṇaṃ kṛtvā pāṇḍyastaṃ kulabandhanam
sarvāṇi rājakāryāṇi kārayāmāsa tena ca
70.17
yathā tu kubjatā tasya janmāntarakṛtāṃhasā
tathā kṣapaṇatā cāsīdvaidikairatininditā
70.18
tasya kṣapaṇasiddhāntadīkṣitasya mahīpateḥ
ājñayā bhasma rudrākṣaṃ tyaktvā rājñī ca mantrirāṭ
70.19
tripuṇḍraṃ paramambhobhiḥ śambhubhaktyā ca tāvubhau
antaryāgavidhānenākurutāñca śivārcanam
70.20
vinā sundaraliṅgasya darśanaṃ nāvayorbhavet
prāṇadhāraṇamityuktvā rājñā cānumatau tathā
70.21
nityaṃ taddarśanaṃ kṛtvā vasatastāvubhāvapi
vedabāhyañca taṃ bhūpaṃ kenopāyena vaidikam
70.22
kurva ityanuvelaṃ tāvabhūtāṃ cintayānvitau
kubjapāṇḍyājñayā tau ca puragrāmanivāsinaḥ
70.23
janāśca bhasma rudrākṣaṃ tyaktvā ca śivapūjanam
rājānumatamācāraṃ cakrurantaraśucānvitāḥ
70.25
rājadoṣāt praṇaṣṭā bhūḥ parjanyo'pi na varṣati
durjanāssukhino'bhūvansādhavo duḥkhino'bhavan
evaṃ kāle gate devācchivānandamahāmuniḥ
śrīhālāsyaprabhuṃ nantumāyayau śrīcidambarāt
70.26
kulabandhanarājñībhyāṃ dṛṣṭassan śaṅkarālaye
pṛṣṭaśca sa muniḥ prāha coladeśodbhavādbhutam
70.27
śrīmadbrahmapure puṇye brahmaṇastapasassasthale
śivapādābjahṛdaya iti kaścidabhūddvijaḥ
70.28
putratāmagamattasya śarajanmā śivājñayā
aśivāyāssajjanānāṃ sajjanānāṃ śivāya ca
70.29
tasmai dadau sā stanyañca pārvatī karuṇāvatī
tatstanyapānamātreṇa kavīnāmagraṇīrabhūt
70.30
trisaṃvatsaradeśīyo jñānavijñānasāgaraḥ
jñānasambandha ityākhyāṃ sa ca dhatte yathārthataḥ
70.31
kṣetrāṇāṃ vīkṣaṇe śambhaurmanastasyābhavacchubhā
janakaskandhamāruhya prāpya śambhoḥ sthalāni saḥ
70.32
śrīgeyairdraviḍaiśśambhuṃ stutvā bhaktyā'navadyayā
chatraṃ cāmarayugmaṃ ca muktāphalavicitritam
70.33
caturantaṃ mahāyānaṃ labdhvā śambhoranugrahāt
tatratyān vedabāhyāṃśca śikṣayitvā durātmanaḥ
70.34
śaivasiddhāntināṃ saukhyamakarocchiśurapyasau
atratyānapanetuñca kṣapaṇānvedadūṣakān
70.35
āgamiṣyati so'trāpi hālāsyeśañca sevitum
iti tadvāksudhāṃ pītvā śravaṇaiḥ pātratāṅgataiḥ
70.36
mahiṣīmantriṇau tau tu mahānandamavāpatuḥ
jñānapūrṇa jñānamūrte jñānavijñānaśevadhe
70.37
jñānasambandha bhagavan śrīmadvaidikavāraṇa
sarvajña guharūpāya lokānugrahakāraka
70.38
bhaktānāṃ rakṣaṇārthāya śikṣituṃ kṣapaṇānapi
sundareśaṃ praṇantuñca samāyātu bhavāniha
70.39
śaraṇaṃ tvāṃ gatāvāvāṃ rājñī ca kulabandhanaḥ
vilikhya patrikāmevaṃ mahiṣīmantriṇāvubhau
70.40
preṣayāmāsatuḥ śīghraṃ prati vaidikakuñjaram
so'pi vijñānavānyogī mahāvaidikavāraṇaḥ
70.41
vijñāyaivaṃvidhodantaṃ patrikāgamanātpurā
sthāpinuṃ vedamārgañca tadanyāṃśca nirāsitum
70.42
hālāsyeśaṃ ca mīnākṣīṃ sevituṃ bhaktisaṃyutaḥ
vicakṣaṇatvādakaroccintāmevaṃvidhāṃ tadā
70.43
śivabhaktyā'tulaścolastathā taddeśajā janāḥ
pāṇḍyo nagnāṭasiddhānte nitarāṃ dṛḍhabhaktimān
70.44
tasmāttaddeśajāssarve tatsamā abhavan janāḥ
taṃ bhūpaṃ vaidikaṃ kartuṃ gantavyaṃ tvaritaṃ mayā
70.45
iti cintāsamāyukte tasminvaidikavāraṇe
sā patrikā'pyāyayau tāṃ vācayitvā tutoṣa saḥ
70.46
sadyo nirgantumudyukte tasminvaidikavāraṇe
aramyaṃ tithivārādyamadya vaidikavāraṇa
70.47
tithiśca navamī cādya vārastu ravivāraḥ
vañcakāḥ kṣapaṇāścāpi bahusāhasasañcakāḥ
70.48
tvaṃ tu bālo bāla eva vidyājñānādibhistathā
ityāptāḥ kathayāmāsuḥ pitṛmukhyāśca kecana
70.49
so'pi tadvacanaṃ śrutvā jānan kṣapaṇavañcanām
bāndhavān tānityuvāca śivaṃ dhyāyan saduttaram
70.50
sundareśvarasevārthaṃ prasthitasya hi bāndhavāḥ
sarvaṃ me tithivārādyaṃ śubhameva bhaviṣyati
70.51
ityuktavantaṃ taṃ bālamabālañca svabhāvataḥ
na gantavyaṃ tvayā'dyeti nyarundhan bāndhavā bhṛśam
70.52
tathā'pi sundareśasya mahatā''jñābalena tu
prerito vāyunā tūla iva so'bhūtsamutthitaḥ
70.53
praṇantuṃ sundareśānaṃ prayātasya mamādya hi
sarvañca tithivārādyamanukūlaṃ bhaveddhruvam
70.54
āmnāyabāhyāḥ kṣapaṇā hālāsyeśaprasādataḥ
parājitā bhaviṣyanti pakṣīśāt pannagā iva
70.55
ityuktvā daśa geyāni śrīmanti procya bhaktitaḥ
niryayau jñānasambandho nigrahānugrahakṣamaḥ
70.56
śiṣyaiṣṣoḍaśasāhasrairbhaktiratnamahārṇavaiḥ
praśaṃsadbhiḥ praśastāni śambhunāmāni santatam
70.57
bhasmapāṇḍaragātraistaiḥ paritaḥ sevitaḥ sudhīḥ
āruhya caturantākhyaṃ yānavaryañca mauktikam
70.58
chatreṇa muktācitreṇa cāmarābhyāṃ ca vījitaḥ
muktāphalādicitraiśca bhūṣaṇaiḥ samalaṅkṛtaḥ
70.59
kṣīrasāgarasambhūtacandramā iva bhūgataḥ
bhūlokaśivalokākhyāmāyayau madhurāpurīm
70.60
vaidikānugrahārthañca nagnānāṃ nigrahāya ca
sarvajño'yaṃ brahmapurādāyayau kṣapaṇāntakaḥ
70.61
śrī jñānasambandhanāmā subrahmaṇyāṃśasambhavaḥ
duṣṭānāṃ nigrahārthāya śiṣṭānāṃ rakṣaṇāya ca
70.62
āvirbhūtaḥ kumāro'yamāyāto guhavigrahaḥ
cihnakāhalavādyāni svarṇarajatakāni ca
70.63
purato ghoṣayāmāsuritthaṃ tatkuśalā janāḥ
evaṃbhūto vādyaghoṣaḥ sarvadikṣu vibhṛmbhitaḥ
70.64
ko'yamevaṃvidhenaiva vādyaghoṣeṇa cāgataḥ
iti sambhrāntacittāste bauddhāḥ kṣapaṇasaṃjñakāḥ
70.65
svadūtān preṣayāmāsurvijñātavya iti drutam
te tamabhyetya vṛttāntaṃ vijñāya ca tadīyakam
70.66
āgatya tānārhatāṃśca jñātārthān sahasā vyadhuḥ
jñānapūrṇo'pi bhagavān jñānavijñānavittamaḥ
70.67
dūre vimānaṃ dṛṣṭvā ca hālāsyeśasya gopuram
natvā stutvā punargeyaiḥ prāpya vegavatīṃ nadīm
70.68
tatra snātvā ca santarpya pitṝn devānṛṣīnapi
saptasāgaratīrthe ca snātvā devān pratarpya ca
70.69
jñānatīrthaṃ samāsādya kartavyaṃ tatra karma yat
vidhāya vidhinā paścādvighneśaṃ sampraṇamya ca
70.70
ṣaḍānanaṃ ca natvā'tha śrīmīnākṣīṃ praṇamya ca
stutvā stotraissugeyaiśca prādakṣiṇyakramaṇa ca
70.71
sundareśālayaṃ prāpya sarvamaṅgaladāyakam
gaṇanāyairgajaiḥ siṃhairvidhṛtaṃ diggajairapi
70.72
dṛṣṭvā vimānamāścaryaṃ devendreṇa samarpitam
antardhāma praviśyātha dvārapālān praṇamya ca
70.73
tatra hālāhaladharaṃ hālāsyādhipatiṃ śivam
liṅgamūrtidharaṃ cādau saccidānandarūpiṇam
70.74
cidānandāmṛtamayaṃ viśvaliṅgaṃ vimuktidam
viśvālayaṃ dayāsindhuṃ pañcāśadvarṇarūpiṇam
70.75
ālokyānandavivaśo niścalāṅgaḥ sa sāñjaliḥ
anubhūya cidānandamavāṅmanasagocaram
70.76
ānandabāṣpapūrṇākṣaḥ pulakāṅkakalebaraḥ
puruhūtavimānasthaṃ purātanataraṃ śivam
70.77
astauṣīt geyavaryaiścādṛṣṭapūrvaṃ manoharam
talliṅgamadhye dṛṣṭvā'mbāsahitaṃ parameśvaram
70.78
dhyātvā'rcayitvā vidhivadanujñāto viniryayau
kulabandhanarājñyau ca natvā sampūjya taṃ tadā
70.79
prapannau śaraṇaṃ svāmin bhavaccaraṇapaṅkajam
āvāṃ matvā śiṣyabhūtau rakṣa rakṣeti cocatuḥ
70.80
anugṛhya sa tau rājñīmantriṇau cābhayaṃ dadau
vāgīśa iti kaścidvai śivayogī mahātapāḥ
70.81
bhūtirudrākṣadhārī san śivaliṅgārcako'niśam
madhurāyāṃ maṭhaṃ kṛtvā tiṣṭhati svena tejasā
70.82
vāgīśena ca tābhyāñca prārthito bhojanāya saḥ
prayayau tanmaṭhaṃ sākaṃ sarvaiśśiṣyaiḥ pratāpavān
70.83
kulabandhanarājñībhyāmupahārairanekaṃśaḥ
tanmaṭhaḥ pūritaḥ kṣīradadhyājyasuphalādibhiḥ
70.84
sarve sampūjitāstena śiṣyāṣṣaḍrasabhojanaiḥ
śrīpūrvajñānasambandhanāmāyaṃ śivamarcayan
70.85
nitarāṃ pūjitastena bhuktvā'śeta śivaṃ smaran
nagaryā nātidūrasthaparvateṣu nivāsinaḥ
70.86
nagnāssarve ca sambhūya homaṃ kṛtvā'bhicārikam
havyakavyaistoṣayitvā vahnintu vidhivatpunaḥ
70.87
taṃ vahniṃ preṣayāmāsurdagdhuṃ vaidikavāraṇam
tenāgninā sahāyātā nagnaśiṣyāśca kecana
70.88
so'gniśca tanmaṭhaṃ prāpya vīryahīno'bhavattadā
dagdhuṃ kiñcinna śaktaśca nagnaiśca paritaḥ sthitaiḥ
70.89
saṃprerito'pi bahudhā sundareśasya cājñayā
nagnāssaṃgṛhya taṃ vahnimaṣṭadikṣu maṭhe punaḥ
70.90
saṃyojya vījayitvā ca dāhayanti prayāsataḥ
tannājñāsīdjñānapūrṇaśśrāntyā nidrāvaśena ca
70.91
śiṣyāḥ ṣoḍaśasāhasrā api nagnaviceṣṭitam
tadjñātvā karuṇāsindhuḥ kadambavananāyakaḥ
70.92
nirvaryimakarodagniṃ maṭhe kiñcinna dahyate
maṭhopari sthito vahniḥ pradīpa iva bhāsate
70.93
dṛṣṭvā śiṣyāḥ punarvahniṃ maṭhasyopari dīpitam
ācakhyuḥ svāmine jñānasambandhāya tvarānvitāḥ
70.94
śiṣyairbodhitavṛttāntaḥ samutthāya śivaṃ smaran
jñānapūrṇassa bhagavān geyaistuṣṭāva śaṅkaram
70.95
sāmbasya sundareśasya śāsanādeṣa pāvakaḥ
upaitu kubjapāṇḍyaṃ tu nagnasiddhāntinaṃ śanaiḥ
70.96
jvararūpeṇa tāpāgnipīḍito'stu sa vai drutam
iti geyaṃ jagau so'gniḥ prāpa pāṇḍyakalebaram
70.97
tenaiva jvararūpeṇa pīḍitaḥ pāṇḍyabhūpatiḥ
tāpajvareṇa nitarāmatyugreṇāsanaṃ vinā
70.98
bhūmau viveṣṭanaṃ kurvannatisantāpavānabhūt
kṣiptaśca vahnirasmābhirna dadāha maṭhaṃ kvacit
70.99
kimetaditi nagnāste khinnā gatvā yathāgatam
preritastvābhicārāgnistanmaṭhaṃ na dadāha vai
70.100
iti vijñāpayāmāsuḥ śiṣyā ācāryasannidhau
nagnāḥ samīpamāgatya bhītiyuktāśca deśikāḥ
70.101
vicāramāpussambhūya pīḍāṃ kartuṃ punaśca te
luṭhato bhuvi bhūpasya jvarasya śamanāya ca
70.102
cakruḥ pratikriyā vaidyāścauṣadhairjapapūrvakaiḥ
bahuvaidyauṣadhaiścāpi na śaśāma sa tu jvaraḥ
70.103
abhicārasamudbhūto nagnānāṃ so'gnirutkaṭaḥ
pravīṇā api vaidyāśca duḥkhitāścintayānvitāḥ
70.104
ābhicārodbhavaḥ so'gniriti jānanti naiva te
na śānto jvara ityeva prabhartsya bhiṣaguttamān
70.105
tān gacchateti cājñāpya prāha mantrimukhānnṛpaḥ
mantravādaratānnagrānāhūyācāryapūrvakān
70.106
bhavanto jvaraśāntiṃ me kurvanvityabravīcca saḥ
te'pi cāhūya tānnagrān jvaraśāntiṃ nṛpasya tu
70.107
kurvanvityavadan te'tha nagrācāryāssaśiṣyakāḥ
vilokya jvaritaṃ bhūpaṃ piñchaisspṛṣṭvā'bhimantrya ca
70.108
punaḥ punarmahāyatnaṃ bhāvanābhiśca cakrire
kuṇḍikāmbuprokṣaṇaiśca bahuyatnaissamāhitāḥ
70.109
tathā'pi jvara etasya kiñcinnopaśamaṃ yayau
anukṣaṇaṃ varddhate sma baḍabāgnirivāmbhasā
70.110
dūrīkṛtya ca tānnagrān prabhartsyācāryakānapi
jvaravegāsahiṣṇuśca vīkṣya jāyāṃ ca mantriṇam
70.111
patan praṇaṣṭasaṃjño'bhūt kubjapāṇḍya mahīpatiḥ
tadā mantrī ca mahilā ubhāvabhyetya bhūpatim
70.112
bodhayāmāsatuste'sya puṇyapākabaleritau
samayo'yamiti jñātvā nṛpasya ca hitāya tau
70.113
he rājannī śṛṇu vacaḥ prāṇarakṣaṇa hetave
jñānapūrṇa iti khyātaḥ kaścidvipravarātmajaḥ
70.114
śrīhālāsyaśivaṃ nantumāgatyātraiva tiṣṭhati
coladeśācchivānandayogīndrasya tu vai maṭhe
70.115
śaktimāniti taṃ sarve praśaṃsanti ca sajjanāḥ
śaivasiddhāntināṃ śreṣṭhaśśaivācāryaśca buddhimān
70.116
vayasā bālarūpopi hyabālo jñānavidyayā
śaṅkare'tīva bhaktaścānugṛhītaśśivena saḥ
70.117
tamevāhūya kartavyaḥ pratīkāro jvarasya hi
ityāvayiormataṃ rājan yadīṣṭaṃ kuru tatkṣaṇāt
70.118
evaṃ tayorvacaśśrutvā tadā pāṇḍyamahīpatiḥ
jvarito'pi ruṣā yuktaṃ prāha caivamubhau prabhuḥ
70.119
āgataścedbhasmanā māṃ spṛśetsa jvaraśāntaye
ahaṃ nagnāṭasiddhāntī bhasma me nārhameva hi
70.120
ityuktavati bhūpāle pūrvajanmakṛtāṃhasā
tadvākyamevaṃ śrutvā tau punarvācamathocatuḥ
70.121
vedasiddhaṃ pāvanañca bhasma na tyājyameva naḥ
avaidikāḥ pāpinaste nagnāssatyaṃ bruvīvahi
70.122
bhasmākṣatyāgināṃ nṛṇāṃ nirayaṃ prabruvanti ca
āpatkāle śṛṇu vacastava tāpopaśāntaye
70.123
sarvāghaśāntaye cāpi pitṛpaitāmahairdhṛtam
rudrākṣaṃ bhasma pūjā ca śivasya sakaleśituḥ
70.124
nagnāṃśca tvaṃ samāhūya prārthaya jvaraśāntaye
madhye ca kṣapaṇācārya vaidikācāryavaryayoḥ
70.125
yaḥ kariṣyati tacchāntiṃ taṃ guruṃ svīkuru prabho
ityukte sati tābhyāṃ prabalajvarapīḍitaḥ
70.126
tathā'stviti dadāvājñāṃ nagnānāṃ tasya hūtaye
mantriṇā mahilekhyaryā cāhūtāḥ preṣitairjanaiḥ
70.127
nagnāśca sambhramairyuktāḥ samāyātā nṛpāntikam
atha rājñī ca mantrī ca tanmaṭhaṃ prāpya satvaram
70.128
tau taṃ natvā ca samprārthya tamāhūya samāgatau
praśāntassan samāyātaḥ so'pi vaidikavāraṇaḥ
70.129
śiṣyaiḥ ṣoḍaśasāhasrairgaṇapaiśca yathā śivaḥ
āsane tūpaviṣṭānāṃ kṣapaṇānāṃ tu madhyataḥ
70.130
śiṣyapradattapīṭhe sve hyupaviṣṭaḥ śivaṃ smaran
mattebhāṣṭasahasrāṇāṃ madhye siṃhaśiśuryathā
70.131
tathaivāsīt jñānapūrṇo janānāṃ paśyatāmapi
āvābhyāmayamāhūto bālo vaidikavāraṇaḥ
70.132
vedabāhyā ime sarve nagnāḥ pañcāsyasannibhāḥ
rājño'pi bhṛśamiṣṭāśca vartante tarkato'tulāḥ
70.133
vaidikāvaidikānāñca madhye keṣāṃ jayo'dhunā
iti bhītau samālokya tau rājñīmantriṇāvapi
70.134
jñānapūrṇaḥ stuvan geyaissāmbaṃ sundaranāyakam
cintā'dya yuvayormāstu madīyahṛdaye sthitaḥ
70.135
śrīhālāsyapatirmārbhairityatoṣayadiṅgitaiḥ
nagnāste tarkakuśalāḥ sambhramaiśca sagarvitāḥ
70.136
rājñyāśca mantriṇaścāgre pratijñāṃ cakrurityapi
nṛpasya dakṣapārśvasthamayaṃ śamayatu jvaram
70.137
śamayāmo vayaṃ vāmabhāgasthaṃ sahasā jvaram
sāmarthyamasyāpyasmākaṃ paśyantvatra sthitā janāḥ
70.138
evaṃ pratijñāmākarṇya nagnānāṃ vaidikāgraṇīḥ
tathā'stvityanumene tāṃ rājñī mantrī nanandatuḥ
70.139
jñānasambandhasaṃsparśe jvarabādhāprabādhitaḥ
pāṇḍyo'pyanumatiñcakre puṇyapākapracoditaḥ
70.140
bhasma tāvatsamādāya bhavānyā bhāvayan bhavam
jvaritaṃ tañca saṃspraṣṭuṃ jñānapūrṇassamudyataḥ
70.141
bhasmādānaṃ tadā dṛṣṭvā jñānapūrṇena te'pi ca
tiṣṭha tiṣṭheti garjanto nagnāḥ prāhurnirudhya tam
70.142
auṣadhena yutaṃ bhasma tvamādāya samudyataḥ
na mantraśaktyā yuktaṃ tat bhavānajñaśca bālakaḥ
70.143
jvaraśśamayituṃ nārhastadbhasmakṣepaṇāt punaḥ
jvaraśāntyai bhasmanaścecchaktiḥ svenaiva tejasā
70.144
tava hastagataṃ māstu bhasma cauṣadhasaṃyutam
anyena bhasmanā bāla jvaraṃ taṃ śamayādhunā
70.145
bhasma tat garhitaṃ proktaṃ sparśane cāpi ninditam
tena jvaraḥ kathaṃ śāntimeti vai tādṛśena ca
70.146
pravīṇatā śamayituṃ satyā cedbhasmano'pi ca
anyena bhasmanā śāntaṃ kuruṣva jvaramarbhaka
70.147
anyena bhasmanā cādya jvaraṃ cecchamayiṣyasi
pravīṇatā tava tadā satyā sarvajñatā'pi ca
70.148
iti tadvacanaṃ śrutvā yūyamādāya bhasma tat
prayacchata ca madhaste hālāsyeśamahānasāt
70.149
iti tān prāha sakalānagrān vaidikavāraṇaḥ
te'thocurbhasma nāsmābhirdraṣṭavyamatininditam
70.150
spraṣṭuṃ kathaṃ śakyate tadajñaistvatsadṛśairdhṛtam
tvadīyā api bhṛtyāśca tadānayanakarmaṇi
70.151
nocitā eva nitarāṃ kuryurīṣadasaṅkaram
iti tadvākyamākarṇya prāha vaidikavāraṇaḥ
70.152
śrībhasmasparśane yūyaṃ nārhāḥ pāpā hi satyataḥ
yuṣmadīyāsmadīyebhyo'pyanye ye santyavañcakāḥ
70.153
ta ānayantu tadbhasma śrīmahānasasambhavam
prayacchantu ca madhaste rājaśāsanakāriṇaḥ
70.154
evaṃ tasminnuktavati prerayāmāsu rārhatāḥ
nṛpāptān puruṣān kāṃścittadbhasmānayane drutam
70.155
te gatvā sahasā''dāya śrībhasma śrī śivālayāt
samarpayantyañjalau sma jñānasambandhayoginaḥ
70.156
so'pi pragṛhya tatprītyā hālāsyeśamahānasāt
ānītaṃ pāṇḍaraṃ bhasma viśeṣādatipāvanam
70.157
sāmbasya hālāsyeśasya bhāvanādārthyayogataḥ
akarot sparśanaṃ tasya nṛpasyāghapraśāntaye
70.158
tejomayamidaṃ bhasma sāmbasyeti smaran budhaḥ
manasā śirasā natvā sāmbaṃ taṃ sundareśvaram
70.169
japtvā pañcākṣaraṃ mantraṃ japatāṃ vijayapradam
bhasmastutimayaṃ geyamagāyajjvaraśāntaye
70.160
vedabāhyasya bhūpasya sparśanaṃ varjyameva naḥ
tathā'pi hālāsyeśasya bhāvanādārthya vaibhavāt
70.161
karomi sparśanaṃ tasya pāpabhītiṃ vihāya ca
iti sañcintya tatpārśve bhasma cikṣepa dakṣiṇe
70.162
jvaro dakṣiṇapārśvastho hitvā taṃ bhāgamāśu saḥ
vāmabhāgaṃ dadāhāsya tadbhāgajvarasaṃyutaḥ
70.163
yadā spṛṣṭo'pi picchāgraiḥ kṣapaṇairabhimantritaḥ
tadā tu dviguṇo bhūtvā jvarāgnistaṃ dadāha ca
70.164
prāharaṃśca punaḥ picchairnagrāstaṃ bhāgamāgrahāt
kuṇḍikāntargatajalaiḥ secayāñcakrire'dhamāḥ
70.165
sandhukṣitaḥ picchavātaiḥ kuṇḍikājalasarpiṣā
atīva sa prajajvāla jvarāgnistriguṇaḥ punaḥ
70.166
picchāgrāṇi ca dagdhāni bhūpo nagnānabhartsayat
nagnāstadānīmityūcurnirlajjāḥ pṛthivīpatim
70.167
amṛtaṃ pārśvamabhyetya śamayāmāsa bālakaḥ
vāmabhāgo viṣākhyo yattajjvaro na śaśāma ca
70.168
vāmabhāgajvarañcāpi śamayiṣyati cedayam
tadā mahātma bālo'yaṃ bhartsayāsmān tato nṛpa
70.169-2
ityukto'thāha nirlajjaiḥ kṣapaṇairjvarito nṛpaḥ
vāmabhāgajvaraṃ cāpi nāśaya tvaṃ śivo'si naḥ
70.170
jñānasambandha bhagavan prāṇānrakṣa mama prabho
iti samprārthito rājñā jñānasambandhadeśikaḥ
70.171
vāmabhāgajvaraṃ cāpi śamayiṣye prabho tava
mā bhayaṃ nṛpate bhūyādāgate mayi sāmpratam
70.172
ityuktvā taṃ ca bhāgaṃ sa pasparśa bhasitena vai
jvaro nagnānivartyā'pi vāmabhāgācchamaṃ yayau
70.173
sarvātmanā jvarāgniḥ sa saṃśānto nṛpadehagaḥ
jvaranāśānnṛpasyāṅgaṃ śītalaṃ balasaṃyutam
70.174
pūrvasmādadhikaṃ saukhyaṃ puṣṭiṃ cāpa sa pāṇḍyarāṭ
rājā'tha rājñīṃ sacivaṃ praśasya ca punaḥ punaḥ
70.175
rājā praṇamya sāṣṭāṅgaṃ tadā vaidikavāraṇam
jñānapūrṇamiti prāha madāhaṅkāravarjitaḥ
70.176
svāmin sarvajña mannātha jagannātha jagadguro
bālo'pyabāla evāsi vāṇyā ca varayā prabho
70.177
tattvajñānena bhaktyā ca śaṅkare paramātmani
tvatsamo na hi lokeṣu samasteṣvaparo budhaḥ
70.178
tvaddarśanena cāsmākamajñānamagamatkṣayam
sujñānamapyedhate tvaṃ śiva eva na cāparaḥ
70.179
āśritya nagnasiddhāntaṃ purā mūḍhā vayaṃ hatāḥ
tatpāpapaṅkādasmāṃśca rakṣa rakṣa kṛpānidhe
70.180
ityuktavati bhūpāla svapuṇyaparipākataḥ
jñānapūrṇo'tha bhagavān jñānavijñānasadguruḥ
70.181
vidhāya cākṣuṣīṃ dīkṣāṃ kubjapāṇḍyasya tasya tu
kubjatāṃ nāśayāmāsa sundaraṃ ca vapurvyadhāt
70.182
pañcavarṇopadeśañcākarodvaidikavāraṇaḥ
śivaliṅgaṃ tasya datvā pūjāñcāpyupadiṣṭavān
70.183
atyāścaryaśca taddṛṣṭvā rājñassvarṇamayaṃ vapuḥ
hāheti vismitāḥ santo janāḥ sarve tadā bhṛśam
70.184
jñānapūrṇañca sarvajñaṃ praśaṃsurmudānvitāḥ
rājño'ntikasthāśca janā dadhuḥ phāleṣu bhasma ca
70.185
antaṃ jagāmājñatā ca yayā kubjatayā saha
saundaryamatulaṃ vīryamabhūdrājño viśeṣataḥ
70.186
rājan sundarapāṇḍyākhyo loke bhūyā itaḥ param
iti taṃ prāha bhagavān jñānasambandhadeśikaḥ
70.187
vihāya kubjapāṇḍyākhyāṃ janmaprabhṛti viśrutām
so'bhūtsundarapāṇḍyākhyo nāmataḥ paramārthataḥ
70.188
rājā sundarapāṇḍyākhyo jñānasambandhadeśikam
bhadrāsanaṃ samāropya bhadrākāraṃ jagadgurum
70.189
śivavadbhāvayitvā taṃ gandhapuṣpādibhistadā
pūjayitvā bhūṣayitvā vastraiḥ sūkṣmaiśca bhūṣaṇaiḥ
70.190
chatradhvajaiścāmarādyaiḥ tauryatrikasamanvitaiḥ
caturantasuyāne ca sthāpya muktāsrajāvṛte
70.191
kṛtvā mahotsavaṃ tasya jñānapūrṇasya bhūpatiḥ
mandaṃ mandaśca nagarīṃ pradakṣiṇamakārayat
70.192
maṭhe saṃsthāpya bhūyaśca sopacāraṃ saśiṣyakam
kṛtāñjalipuṭastasthau sannidhau tasya bhaktitaḥ
70.193
so'pi śrījñānasambandhaḥ paritoṣeṇa saṃyutaḥ
antaḥpuraṃ preṣayitvā rājānaṃ praśrayānvitam
70.194
mīnākṣīṃ sundareśañca bhaktādhīnaṃ parātparam
paritoṣya stavairnavyaiḥ geyaiḥ śabdārthakomalaiḥ
70.195
janaiḥ praśasyamānaḥ san jñānapūrṇo maṭhaṃ yayau
sā rājñī so'pi mantrī ca paripūrṇamanorathau
70.196
upadābhiranekābhistoṣayāmāsatuśca tam
nagnāstu khinnamanaso vrīḍāvanatakandharāḥ
70.197
tiraskṛtāśca pāṇḍyena bhartsitā garhitā janaiḥ
vilokayanto vaktrāṇi bhūmiñcāpi parasparam
70.197-2
prayayurbhītisaṃyuktāḥ svasvamāvāsaparvatam
rājā sundarapāṇḍyastu sundareśaṃ sadā smaran
70.199
tasmai jagannāthāya śrīmantyābharaṇāni ca
prabhāṃ hiraṇmayīṃ kalpavṛkṣeṇa sumanoramām
70.200
vāhanāni ca sarvāṇi vṛṣarājamukhāni ca
mauktikaṃ hemakañcāpi pīṭhaṃ siṃhāsanādi ca
70.201
chatracāmaravṛndaśca kṣetrāṇi subahūnyapi
datvā samprīṇayāmāsa mīnākṣīṃ sundareśvaram
First 200 of 203 passages. Read on
Linked texts (3)
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit