Kashikhanda (Kāśīkhaṇḍa)
काशीखण्ड
from Skandapurāṇa, in 100 chs. divided into Pūrvārdha (chs. 1-50) and Uttarārdha (chs. 51-100).
- Language
- Sanskrit
- Date
- 200–1800 CE
- Author
- Śivadāsa
- Extent
- 718 passages, 32,160 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · KASHIKHANDAM(1901) কাশীখন্ডনাম; ed. Pyarimohan Goswami; N.A; 1901 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
- p1
- p2
- p3
- p4
- p5
- p6
- p7
- p8
- p9
- p10
- p11
- p12
- p13
- p14
- p15
- p16
- p17
- p18
- p19
- p20
- p21
- p22
- p23
- p24
- p25
- p26
- p27
- p28
- p29
- p30
- p31
- p32
- p33
- p34
- p35
- p36
- p37
- p38
- p39
- p40
- p41
- p42
- p43
- p44
- p45
- p46
- p47
- p48
- p49
- p50
- p51
- p52
- p53
- p54
- p55
- p56
- p57
- p58
- p59
- p60
- p61
- p62
- p63
- p64
- p65
- p66
- p67
- p68
- p69
- p70
- p71
- p72
- p73
- p74
- p75
- p76
- p77
- p78
- p79
- p80
- p81
- p82
- p83
- p84
- p85
- p86
- p87
- p88
- p89
- p90
- p91
- p92
- p93
- p94
- p95
- p96
- p97
- p98
- p99
- p100
- p101
- p102
- p103
- p104
- p105
- p106
- p107
- p108
- p109
- p110
- p111
- p112
- p113
- p114
- p115
- p116
- p117
- p118
- p119
- p120
- p121
- p122
- p123
- p124
- p125
- p126
- p127
- p128
- p129
- p130
- p131
- p132
- p133
- p134
- p135
- p136
- p137
- p138
- p139
- p140
- p141
- p142
- p143
- p144
- p145
- p146
- p147
- p148
- p149
- p150
- p151
- p152
- p153
- p154
- p155
- p156
- p157
- p158
- p159
- p160
- p161
- p162
- p163
- p164
- p165
- p166
- p167
- p168
- p169
- p170
- p171
- p172
- p173
- p174
- p175
- p176
- p177
- p178
- p179
- p180
- p181
- p182
- p183
- p184
- p185
- p186
- p187
- p188
- p189
- p190
- p191
- p192
- p193
- p194
- p195
- p196
- p197
- p198
- p199
- p200
- p201
- p202
- p203
- p204
- p205
- p206
- p207
- p208
- p209
- p210
- p211
- p212
- p213
- p214
- p215
- p216
- p217
- p218
- p219
- p220
- p221
- p222
- p223
- p224
- p225
- p226
- p227
- p228
- p229
- p230
- p231
- p232
- p233
- p234
- p235
- p236
- p237
- p238
- p239
- p240
- p241
- p242
- p243
- p244
- p245
- p246
- p247
- p248
- p249
- p250
- p251
- p252
- p253
- p254
- p255
- p256
- p257
- p258
- p259
- p260
- p261
- p262
- p263
- p264
- p265
- p266
- p267
- p268
- p269
- p270
- p271
- p272
- p273
- p274
- p275
- p276
- p277
- p278
- p279
- p280
- p281
- p282
- p283
- p284
- p285
- p286
- p287
- p288
- p289
- p290
- p291
- p292
- p293
- p294
- p295
- p296
- p297
- p298
- p299
- p300
- p301
- p302
- p303
- p304
- p305
- p306
- p307
- p308
- p309
- p310
- p311
- p312
- p313
- p314
- p315
- p316
- p317
- p318
- p319
- p320
- p321
- p322
- p323
- p324
- p325
- p326
- p327
- p328
- p329
- p330
- p331
- p332
- p333
- p334
- p335
- p336
- p337
- p338
- p339
- p340
- p341
- p342
- p343
- p344
- p345
- p346
- p347
- p348
- p349
- p350
- p351
- p352
- p353
- p354
- p355
- p356
- p357
- p358
- p359
- p360
- p361
- p362
- p363
- p364
- p365
- p366
- p367
- p368
- p369
- p370
- p371
- p372
- p373
- p374
- p375
- p376
- p377
- p378
- p379
- p380
- p381
- p382
- p383
- p384
- p385
- p386
- p387
- p388
- p389
- p390
- p391
- p392
- p393
- p394
- p395
- p396
- p397
- p398
- p399
- p400
Text
p1
smarāṅgarajaḥpuñja pūjitābaẏabojjbalaṃ. bicitragātrabiddhatamahābyālabibhuṣaṇaṃ .. 34 . mahokṣasyandanagamaṃ bidhbatājagabāẏudhaṃ. gajājinottarāsaṅgaṃ daśārddhabadanaṃ śubhaṃ .. 35 . uttrāsitamahāmṛtyuṃ mahābalagaṇābṛtaṃ. śaraṇārthikṛtatrāṇaṃ natanirbbāṇakāraṇaṃ .. 36 . manorathapathātītaṃ baradānaparāẏaṇaṃ. tasya tattbarūpasya rūpātītasya bho dbija. parābare rudrarūpe sarbbaṃ byāpyābatiṣṭhataḥ .. 37. nirākāropi sākāraḥ śiba eba hi kāraṇaṃ. bhuktaẏe muktaẏe bāpi na śiba'nmokṣadohaparaḥ .. 38
p2
yathā tena nikhilaṃ hyetat pārbbatīpatisātkṛtaṃ . idaṃ carācaraṃ sarbbaṃ dṛśyādṛśyasbarūpiṇā .. 39. tathā mṛr̤ānīkāntena biṣṇusāt nikhilaṃ jagat. bidhāẏa krīr̤yate bipra nityaṃ sbacchandalīlaẏā .. 40. yathā śiba stathābiṣṇu ryathā biṣṇustathā śibaḥ. antaraṃ śibabiṣṇbośca manāgapi na bidyate .. 41. āhūẏa pūrbbaṃ brahmādīn samastān debatagaṇān. bidyādharoragādīṃśca siddhagandharbbacāraṇān .. 42. nijasiṃhāsanasamaṃ kṛtbā siṃhāsanaṃ śubhaṃ. upabeśya hariṃ tatra chatraṃ kṛtbā manoharaṃ .. 43. ślakṣṇaṃ koṭiśalākañca biśbakarmmabinirmmitaṃ. pāṇḍuraṃ ratnadaṇḍañca sthūlamuktābalanbitaṃ .. 44. kalaśena bicitreṇa hyapariṣṭāddhirājitaṃ. sahasrayojanāẏāmaṃ sarbbabatbamaẏaṃ śubhaṃ .. 45.
p3
paṭṭasūtramaẏai ramyai ścāmaraiśca pariṣkṛtaṃ. rājābhiṣekayogyaiśca drabyaiḥ sarbbauṣadhyādibhiḥ .. 46. prakṣālya tīrthapāthobhiḥ pañcakūrccairmanoharaiḥ. siddhārthākṣatadūrbbābhirmmantraiḥ sbaẏamupasthitaiḥ .. 47. debāna়āñca tatharṣīṇāṃ siddhānāṃ phaṇināmapi. ānīẏa maṅgalakarāḥ kanyāḥ ṣor̤aśa ṣor̤aśa .. 48. bīṇāmṛdaṅgabhebī-maruḍiṇḍimajharjharaiḥ. ānakaiḥ kāṃsyatālādyai rbbādyairlalitagāẏanaiḥ .. 49. brahmaghoṣamahārābai-rāpūritanabho'ṅgaṇe. śubhe tithau śubhe lagne tārācandrabalānbite .. 50. ābaddhamukuṭaṃ ramyaṃ kṛtakautukamaṅgalaṃ. mṛr̤ānīkṛtaśṛṅgāraṃ suśriẏā sbaśriẏā yutaṃ .. 51. abhiṣicya maheśena sbaẏaṃ brahmāṇḍamaṇḍape. dattaṃ samastamaiśbaryyaṃ sannijaṃ nānyagāmi ca .. 52.
p4
tatastuṣṭāba debeśaḥ pramathaiḥ saha śārṅgirṇaṃ. brahmāṇaṃ lokakarttāra-mubāca ca bacastbidaṃ .. 53. mama bandyasbaẏaṃ biṣṇuḥ praṇama tbamamuṃ hariṃ. ityuktbātha sbaẏaṃ rudro nanāma garur̤adhbajaṃ .. 54. tato gaṇeśbaraiḥ sarbbairbbrahmaṇā ca marudagaṇaiḥ. yogibhiḥ sanakādyaiśca siddhairdebarṣibhistathā .. 55. bidyādharaiḥ sagandharbbai ryakṣarakṣogaṇaiḥ. guhyakai ścāraṇai bhūtaiḥ śeṣabāsukitakṣakaiḥ .. 56 patatribhiḥ kinnaraiśca sarbbaiḥ sthābarajaṅgamaiḥ. tatojaẏajaẏetyuktbā namohastbiti namohastbiti 57. tatoharirmmaheśena saṃsidi dyusadāṃ tadā. etairmmahārabai ratnaiścānarcca paramarcciṣā .. 58. tbaṃ karttā sarbbabhūtānāṃ pātā harttā tbameba ca. tbameba jagatāṃ pūjyattbameba jagadīśbaraḥ .. 59.
p5
dātā dharmmārthakāmānāṃ śāntā durnaẏakāriṇāṃ. ajeẏastbañca saṃgrāme mamāpi hi bhabiṣyasi .. 60. icchā śaktiḥ kriẏāśakti jñānaśaktiścathottamā. śaktitraẏamidaṃ biṣṇo gṛhāṇa prāpitaṃ maẏā .. 61. tbaddeṣṭāro hare nṛnaṃmaẏā śāsyāḥ prayatnataḥ. tbadbhaktānāṃ maẏā biṣṇo deẏaṃ nirbbāṇamuttamaṃ .. 62. māẏāñcāpi gṛhāṇemāṃ duṣpraṇodyāṃ surāsuraiḥ. yaẏā sammohitaṃ biśbamakiñcijjñaṃ bhabiṣyati .. 63. bāmabāhurmmadīẏastbaṃ dakṣiṇohasau pitāmahaḥ. asyāpi hi bidheḥ pātā janitāpi bhabiṣyasi .. 64. baikuṇṭhaiśbaryyamāsādya hareritthaṃ haraḥ sbaẏaṃ. kailāse pramathaiḥ sārddhaṃ sbairaṃ krīr̤atyumāpatiḥ .. 65.
p6
tadāprabhṛti debosau śārṅga-dhanbā gadādharaḥ. trailokyamakhilaṃ śāsti dānabāntakaro hariḥ .. 66. iti te kathitā bipra lokānāñca paristhitiḥ. idānīṃ kathaẏiṣyabastaba nirbbāṇakāraṇaṃ .. 67. idañca paramākhyānaṃ śṛṇuẏādyaḥ samāhitaḥ. sbarlokamabhigamyātha kāśyāṃ nirbbāṇamāpluẏāt .. 68. yajñotsababibāhe ca maṅgalembakhilembapi. rājyābhiṣekasamaẏe debasthāpanakarmmaṇi .. 69. sarbbādhikāradāneṣu nababeśmaprabeśane. paṭhitabyaṃ prayatnena tatkāryyaparisiddhaẏe .. 70. aputro labhate putramadhano dhanabān bhabet. byādhito mucyate rogī baddho mucyeta bandhanāt .. 71
p7
japyametat prayatnena satataṃ maṅgalārthinā. amaṅgalānāṃ śamanaṃ haranārāẏaṇapriẏaṃ .. 72. iti śrīskandapurāṇe kāśīkhaṇḍe caturbhuzābhiṣeko nāma traẏobiṃśatitamohadhyāẏaḥ.
p8
caturddiṃśatitamohadhyāẏaḥ.
p9
gaṇābucatuḥ—
p10
śibaśarmman durkaṃ te kathaẏābo niśāmaẏa. tbamatra baiṣṇabe loke bhuttbā bhogān supuṣkalān .. 1. brahmaṇobatsaraṃ pūrṇaṃ ramamāṇohapsarogaṇaiḥ. sutīrthamaraṇopātta-puṇyaśeṣena bai punaḥ.. 2. bhabiṣyasi mahīpālo nagare nandibarddhane. rājyaṃ prāpyasapatnañca samṛddhabalabāhanaṃ .. 3. kṛṣṭibhi sbaṣṭapuṣṭaiśca ramyahaṭibabhūṣaṇaiḥ. saṃjuṣṭamiṣṭāpūrttānāṃ dharmmāṇāṃ nityakartṛbhiḥ .. 4. sadāsampannaśasyañca surbbarakṣetrasaṅkulaṃ. sudeśaṃ suprajaṃ susthaṃ sutṛṇaṃ bahugodhanaṃ .. 5.
p11
debatāẏatanānāñca rājibhiḥ parirrājitaṃ. suyūpā yatra bai grāmāḥ subibarddhibirājitāḥ .. 6. supuṣpakṛtrimodyānāḥ sadāsaphalapādapāḥ. sapadminīkakāsārā yatra rājanti bhūmaẏaḥ .. 7. sadantā nimnagārāji-rna yatra janatā kbacit. kulānyeba kulīnāni nacānyāẏadhanāni ca .. 8. bibhramo yatra nārīṣu na bidbatsu ca karhicit. nadyaḥ kuṭilagāminyo na yatra biṣaẏe prajāḥ .. 9. tamoyuktāḥ kṣapā yatra bahulekhu na mānabāḥ. rajoyujaḥ striyo yatra na dharmmabahulā narāḥ .. 10. dhanairanandbo yatrāsti jano naiba ca bhojanaṃ. anaẏaḥ syandanaṃ yatra na ca bai rājapūruṣaḥ .. 11.
p12
daṇḍaḥ paraśukuddāla-bālabyajanarājiṣu. ātapatreṣu nānyatra kbacit krodhāparādhajaḥ.. 12. anyatrākṣikabṛndebhyaḥ kbacinna paridebanaṃ. ākṣikā eba dṛśyante yatra pāśakapāṇaẏaḥ.. 13. jāḍyabārtā jaleṣbeba strīmadhyā eba durbbalāḥ. kaṭhorahṛdaẏā yatra sīmantinyo na mānabāḥ.. 14. auṣadheṣbeba yatrāsti kuṣṭhayogo na mānabe. bedho'pyastaḥ suratneṣu śūlaṃ mūrttikareṣu bai.. 15. kampaḥ sāttbikabhābottho na bhaẏāt kbāpi kasyacit. saṃjbaraḥ kāmajo yatra dāridryaṃ kaluṣasya ca.. 16.
p13
durlabhatbaṃ sadākasya sukṛtena ca bastutaḥ. ibhā eba pramattā bai yuddhaṃ bīcyorjalāśaẏe .. 17. dānahānirgajembeba drumeṣbeba hi kaṇṭakaḥ. janembeba bihārā hi na kasyāciduraḥsthalī .. 18. bāṇeṣu guṇabiśleṣo bandhoktiḥ pustakedṛr̤hā. snehatyāgaḥ sadaibāsti yatra pāśupate jane .. 19. daṇḍabārttā sadā yatra kṛtasaṃnyāsakaৰmmaṇāṃ. mārgaṇāścāpakeṣbeba bhikṣukā brahmacāriṇaḥ .. 20.
p14
yatra kṣapaṇakā eba dṛśyante maladhāriṇaḥ prāẏo madhubratā eba yatra cañcalabṛttaẏaḥ .. 21. ityādiguṇabaddeśe tbaẏi rājyaṃ praśāsati. dhaৰmmeṇa rājadharmmajña śauryyaguṇaśālini .. 22. saubhāgyabhāji rūpāṭye śauryyaudāryyaguṇānbite. sīmantinīnāṃ ramyāṇāṃ lābaṇyārjitasuśriẏāṃ .. 23. rājñīnāmayutaṃ bhābi kumārāṇāṃ śatatraẏaṃ. bṛddhakāla iti khyāta ugraḥ parapurañjaẏaḥ .. 24. bijānekasamaraḥ śrīsantarpitamārgaṇaḥ. anekaguṇasampūrṇaḥ pūrṇacandranibhadyutiḥ .. 25. santatābabhṛthaklinna-mūrddhajaḥ kṣitiparṣabhaḥ. prajāpālanasampannaḥ koṣaprīṇitabhūsuraḥ .. 26. padārabindaṃ gobindaṃ hṛdi dhyāẏanatantritaḥ. bāsudebakathārāpa-parikṣiptadinakṣapaḥ .. 27.
p15
kadācidupabiṣṭaḥ san madhye rājasabhaṃ dbija. dūrāt kārpāṭikadṛṣṭau bārāṇasyāḥ samāgataḥ.. 28. tbatkarmmabhābisadṛśai stadā tbamabhinanditaḥ. taiḥ sarbbai rājaśārdūla sbāśīrbbādairanekaśaḥ.. 29. śrīmadbiśbeśbare debo biśbeyāṃ jagatāṃ guruḥ. kāśīnāthastu te kuryyāt kumaterapabarjjanaṃ.. 30. naiḥśreẏasīñca sampattiṃ yo deẏāt smaraṇādapi. kāśīnāthaḥ sa te diśyājjñānaṃ malabibarjjitaṃ.. 31. yena puṇyena te prāptaṃ rājyaṃ prājyamakaṇṭakaṃ. tatpuṇyaśeṣato bhūẏāddhiśbanāthe matistaba.. 32. yasya prasādāt sulabha māẏuḥ putrā barāṅganāḥ. samṛddhaẏaḥ sbargamokṣau sa biśbeśaḥ prasīdatu.. 33. nāmaśrabaṇamātrena yasya biśbeśiturdbibhoḥ. mahāpātakabicchedaḥ sa biśbeśo'stu te hṛdi.. 34.
p16
tbaṃ bṛddhakālo bhūpālaḥ śৰutbaitadāśīḥ paramparāṃ. smariṣyasīdaṃ bṛttāntaṃ pulakāñcabapustadā .. 35. ākāragopanaṃ kṛtbā tebhyo dattbā dhanaṃ bahu. sumuhūrttamanuprāpya sute rājyaṃ bidhāẏa ca.. 36. anaṅgalekhaẏā rājñā tataḥ kāśīṃ gamiṣyasi. dattbā dānāni bhūrīṇi prīṇaẏitbārthino janān .. 37. sbanāmnā tatra saṃsthāpya liṅgaṃ nirbbāṇakāraṇaṃ. prāsādaṃ tatra kṛtboccai stadagre kṛpamuttamaṃ .. 38. bidhāẏa bidhibattatra kalaśāropaṇādikaṃ. maṇimāṇikyacāmpeẏa-dukulebhāśbagodhanaṃ .. 39. mahādhbajapatākāśca chatracāmaradarpaṇaṃ. debopakaraṇaṃ bhūri biśৰāṇya śramabarjjitaḥ.. 40. bratopabāsaniẏamaiḥ parikṣīṇakalebaraḥ. madhyāhne nirjjane tatra drakṣyasyekaṃ tapoedhanaṃ .. 41.
p17
atība-jīrṇabapuṣaṃ paripiṅga jaṭārccitaṃ. mūrtimantamibaprāṃśuṃ dharmmaṃ janamanoharaṃ .. 42. bhāraṃ śarīrayaṣṭeśca dṛr̤hayaṣṭyāṃ samarpya ca. garbhāgārādbinikramya-bhyāyāntaṃ raṅgamaṇḍape .. 43. upabiśya samīpe te prakṣyatyebamanukramāt. kohasi tbaṃ kimihāsi tbaṃ dbitīẏaiba kastbaẏaṃ .. 44. prāsādaḥ kāritaḥ kena jānāsyeṣa tato bada. asya liṅgasya kiṃ nāma prāẏo jāne na bārddhakāt .. 45. pṛṣṭrastamiti tenātha tadā bṛddhatapasbinā. kathaẏiṣyasyahaṃ rājā bṛddhakālaitiśrutaḥ .. 46. dākṣiṇātyaihaprāpta-stbaitaẏā saha kāntaẏā. dhyāẏāmi liṅgametacca prārthaẏāmi na kiñcana .. 47. prāsādasyāsya jaṭila sbaẏaṃ kāraẏitā śibaḥ. biśeṣatohasya liṅgasya nāmno bedbi niścitaṃ .. 48.
p18
itiśrutbā narapaterbbākyaṃ prāha jaṭādharaḥ. satyamuktaṃ tbaẏaikaṃ hi liṅgaṃ nāma na bethsi yat.. 49. paśyehaṃ tbāmahaṃ nitya mupabiṣṭaṃ suniścalaṃ. śruto bhabiṣyati taba prāsādo yena kāritaḥ.. 50. mamāgre tat samācakṣba yadi jānāsi tattbataḥ. ākarṇyeti bacastasya punaḥ prāha bhabāniti.. 51. karttā kāraẏitā śambhuḥ kimatathyaṃ brabīmyahaṃ. athabā cintaẏā kiṃ me tapasbinnanaẏā bibho.. 52. iti tbaẏi sthite joṣaṃ sa punarddhatāpasaḥ. pipāsurasmi pānīẏa-mānīẏāśu praẏaccha me.. 53. iti tena ca nunnastbaṃ bāryyānīẏa ca kupataḥ. pāẏaẏiṣyasi taṃ bṛddhaṃ tāpasaṃ tatkṣaṇācca saḥ.. 54.
p19
tadaṣpānato bhūẏāt supāৰbbaṇaśaśiprabhaḥ. taruṇo rūpasampannaḥ koṣonmu ktorago yathā .. 55. jātāścaryyeṇa bhabatā punarebābhyabhāṣi saḥ. kaḥ prabhābo hi bhagabanneṣa yena bhabān punaḥ .. 56. parityajyātra jarasaṃ nabau brajasi sāmprataṃ. asti cedabakāśaste tato bruhi tapoaudhana .. 57. tapoaudhana ubāca. bṛddhakāla kṣitipate jāne tbāṃ sumahāmate. imāmapi ca jānehahaṃ taba patnīṃ patibratāṃ .. 58. janmanohasmādiẏaṃ rājannāsīdbiprasya kanyakā. tuৰbbasorbbedabapuṣaḥ śubhābhārā śubhānanā .. 59. tena dattā bibāhārthaṃ naiñabāẏa mahātmane. saca kālabaśaṃ prāpto naiñabo'prāptayaubanaḥ .. 60. baidhabyaṃ pālaẏantyeṣā mṛtābantyāṃ śubhabratā. tena puṇyena saṃjātā pāṇḍyasya nṛpateḥ sutā .. 61.
p20
pariṇītā tbaẏā rājana patībrataratā sadā. tbaẏā saheha saṃprāptā muktriṃ prāpsyatyanuttamāṃ ৷৷ 62 ৷ ayodhyāẏārmathābantyāṃ mathurāẏāmathāpi bā. dbārabatyāñca kāñcyāṃ bā māẏāpuৰyyāmatho nṛpa ৷৷ 63 ৷ api pātakino ye ca kālena nidhanaṃ gatāḥ. te hi sbargādihāgatya kāśyāṃ mokṣamabāpuẏuḥ .. 64 ৷ abaimi tbāmapi nṛpa dbijo'bhūḥ pūrbbajanmani. māthuraḥ śibaśarmmākhyo māẏāpuৰyyāṃ bhabān mṛtaḥ ৷৷ 65 ৷ tat puṇyāt prāpya baikuṇṭhaṃ bhuktbā bhogān manoramān tatpuṇyaśeṣāt kṣitipo jātastbaṃ nandibarddhane ৷ 66 ৷ bṛddhakālābanīpāla tenaiba sukṛtena ca. mokṣakṣetramidaṃ prāpto muktriṃ prāpsyasyanuttamāṃ ৷ 67 ৷
p21
anyacca śṛṇu rājendra tbaẏā yat samudīritaṃ. karttā kāraẏitā śambhuḥ prāsādasyeti tat sphuṭaṃ .. 68. sukṛtaṃ naiba satata mākhyātabyaṃ kadācana. kṛtaṃ maẏetikathanāt puṇyaṃ kṣaẏati tatkṣaṇāt .. 69. tasmāt saৰbbaprayatnena gopanīẏaṃ nidhānabat. sukṛtaṃ kīrttanādbyarthaṃ bhabedbhasmahutaṃ yathā .. 70. niścitaṃ biśbanāthena preritena tbaẏānagha. kṛtaṃ hi kṛtakṛtyena prāsādādīha bedyahaṃ .. 71. bṛddhakāleśbaraṃ nāma liṅgametanmahīpate. jānīhyānādisaṃsiddhaṃ nimittaṃ kintu bai bhabān .. 72. darśanāt sparśanādbāsya pūjanāt † śrabaṇānnṛteḥ. bṛddhakāleśaliṅgasya sarbbaṃ prāpnoti bāñchitaṃ .. 73.
p22
kūpaḥ kālodako nāma jarābyādhinighātakṛt. yadīẏajalapānena na mātuḥ stanyapānabān .. 74. kṛtakūpodakasnānaḥ kṛtatadbiṅgapūjanaḥ. barṣeṇa siddhimāpnoti mano'bhilaṣitāṃ naraḥ.. 75. na kuṣṭhaṃ naca bisphoṭo na raktā na bicārccikā. pītāt spṛṣṭāt pratiṣṭhanti kaphaḥ kāladamodakāt .. 76. nāgnimāndyaṃ naiba śūlaṃ na meho na prabāhikā. na mūtrakṛcchraṃ no pāmā pānīẏasyāsya sebanāt .. 77. bhūtajbarāśca ye kecid ye kecidbiṣamajbarāḥ. te kṣipৰmupaśāmyanti hyetatkūpodasebanāt .. 78. tabāgrato mama jarā palitañca yathābidhi. etatkūpodapānena kṣaṇānnaṣṭaṃ nabo'bhabaṃ .. 79.
p23
bṛddhakāleśbare liṅge sebite na daridratā. nopasargā na bā rogā na pāpaṃ nāghajaṃ phalaṃ .. 80. uttare kṛttibāsasya bārāṇasyāṃ prayatnataḥ. bṛddhakāleśbaraṃ liṅgaṃ draṣṭabyaṃ siddhikāmukaiḥ .. 81. ityuktbā taṃ mahīpālaṃ haste dhṛtbā tapodhanaḥ. sānaṅgalekhārājñīkaṃ tasmilliṅge laẏaṃ yayau .. 82. mahākāla mahākāla mahākāletikīrttanāt. śatadhā mucyate pāpenātra kāryyā bicāraṇā.. 83. itthaṃ bhabitrī te muktiḥ kaiṭabhārātadarśanāt. bhogān bhuktbā bahubidhān baikuṇṭhanagare śubhe .. 84. itisaṃhṛṣṭatanūruhaḥ sa bipro bhagabatkbāṇabakta to niśamya. sbamudarkamathārkakoṭiramyaṃ harilokaṃ parilokaẏāñcakāra .. 85.
p24
maitrābaruṇirubāca. lopāmudre sa biprendre bhogān bhuktbā manoramān. māẏāpurībhūtaprāṇa-tyāgapuṇyabalena ca 86. baikuṇṭhalokādāgatya pattane nandibarddhane. bhaumāni bhuktbā saukhyāni putrānutpādya sundarān 87.. teṣu rājyaṃ binikṣipya prāpya bārāṇasīṃpurīṃ. biśbeśbaraṃ samārādhya nirbbāṇapadamīẏibān .. 88 . ebaṃ puṇyatamākhyānaṃ biprasya śibaśarmmaṇaḥ. śrutbā pāpabinirlmukto jñānaṃ paramamṛcchati .. 89. iti śrīskandapurāṇe kāśīkhaṇḍe śibaśarmmanirbbāṇaprāpaṇaṃ nāma caturbbiṃśatitamodhyāẏaḥ.
p25
iti śrīskandapurāṇāntargata kāśīkhaṇḍe śibaśarmmāra nirbbāṇaprāptināmaka caturbbiṃśa adhyāẏa ৷৷
p26
pañcabiṃśatitamohadhyāẏaḥ. byāsaubāca— śṛṇu sūta prabakṣyāmi kathāṃ kalaśaजन्manaḥ. yāmākarṇya naro bhūẏāddhirajā jñānabhājanaṃ .. 1. giriṃ pradakṣiṇīkṛtya śrīsaṅgaṃ kalaśodbhabaḥ. sapatnīko dadarśātha ramyaṃ skandabanaṃ mahat .. 2. sarbbarttu kusumāḍhyañca rasabatphalapādapaṃ. susebyakandamūlāḍhyaṃ subalkalamahīruhaṃ .. 3. binītaśbāpadagaṇaṃ sasaritpalbalābṛtaṃ. sbacchagambhīrakāsāraṃ sāraṃ sarbbabhubaḥ paraṃ .. 4. nānāpatatrisaṃghṛṣṭaṃ nānāmunijanoṣitaṃ. tapaḥsaṃketanilaẏa mibaikaṃ sampadāṃ padaṃ .. 5.
p27
lohito nāma tatrāsti giriḥ sbargagiriprabhaḥ. sukandaraprasrabaṇaḥ susānuśikharaḥ śubhaḥ.. 6. kailāsasyaikaśakalaṃ kaৰmmabhūmāৰihāgatam. tapastaptamiba proccai nānaścaryyasamanbitaṃ.. 7. tatrādৰākṣīnmu niśৰeṣṭhohagastyaḥ sākṣāt ṣar̤ānanaṃ. praṇamya daṇḍababhūmau sapatnīko mahātapāḥ.. 8. tuṣṭāba girijāsūnūṃ sūktaiḥ śrutisamudbhabaiḥ. tathā sbakṛtaẏā stutyā prabandhakarasaṃpuṭaḥ.. 9. agastirubāca— namo'stu bṛndārakabṛndabandyapādārabindāẏa sudhākarāẏa. ṣar̤ānanāẏāmitabikramāẏa gaurīhṛdānandasamudbhabāẏa.. 10.
p28
namohastu tubhyaṃ praṇatārtihantre kartre samastasya manorathānāṃ. dātre rathānāṃ paratārakasya hantre pracaṇḍāsuratārakasya..11. amūrttamūrttāẏa sahasrarmūrbhaẏe guṇāẏa guṇyāẏa parātparāẏa. apārapārāya parāparāẏa namohastu tubhyaṃ śikhibāhanāẏa..12 namohastu te brahmabidāṃ barāẏa digambarārāmbarasaṃsthitāẏa. hiraṇyabarṇāẏa hiraṇyabāhabe namo hiraṇyaẏa hiraṇyaretase.. 13. tapaḥsbarūpāẏa taśodhanāẏa tapaḥ phalānāṃ pratipādakāẏa. sadā kumārāẏa hi māramāriṇe tṛṇīkṛtaiśbaryyabirāgiṇe namaḥ.. 14.
p29
namohastu tubhyaṃ śarajanmane bibho prabhātasūryyāruṇadantapaṃktaẏe. bālāẏa cābālaparākramāẏa ṣāṇmāturāẏālamnāturāẏa.. 15. mīr̤huṣṭamāẏottaramīr̤hu ye namo namo gaṇānāṃ pataẏe gaṇāẏa. namohastu te janmajarātigāẏa namo biśākhāẏa suśaktipāṇaẏe.. 16. sarbbasya nāthasya kumārakāẏa krauñcāraẏe tārakamārakāẏa. sbāheẏa gāṅgeẏa ca kārttikeẏa śaibeẏa tubhyaṃ satataṃ namo stu .. 17. itthaṃ pariṣṭutya sa kārttikeẏaṃ namonamohastbityabhibhāṣamāṇaḥ. dbistriḥ parikramya puro bibeśa sthito munīśopabiśeti coktaḥ.. 18.
p30
kārtikeẏa ubāca— kṣemohasti kumbhaja mune tridaśaikasahāẏakṛt. jāne tbāmiha saṃprāptaṃ tathā bindhyācalonnatiṃ.. 19. abimukte mahākṣetre kṣemaṃ tryakṣeṇa rakṣite. yatra kṣīṇāẏuṣāṃ sākṣāddhirūpākṣohasti mokṣadaḥ.. 20. bhūrbhubaḥsbastale bāpi na pātālatalehamalaṃ. noৰddhaloke maẏā dṛṣṭaṃ tādṛk kṣetraṃ kacinmune.. 21. ahamekacaropyatra tatkṣetraprāptaẏe mune. tapye tapāṃsi nādyāpi phaleẏurme manorathāḥ.. 22. na tatpuṇyairna taddānairna tapobhirna tajjapaiḥ. na labhyaṃ bibidhairyajñairlabhyameśādanugৰhāt.. 23. īśbarāmugrahādeba kāśīৰāsaḥ sudurlabhaḥ. sulabhaḥ syānmune nṛnaṃ nūbai sukṛtakoṭibhiḥ.. 24.
p31
anyaiba kācit sā sṛṣṭirbidhāturbyatirekinī. na tatkṣetraguṇān bakta mīśbarohapīśbaro yataḥ .. 25 .. aho mateḥ sudaurbbalyamahe bhāgyasya daurbbidham . aho mohasya māhātmyaṃ yatkāśīha na sebyate .. 26. śarīraṃ jīryyate nityaṃ saṃjīryyantīndriẏāṇyapi . āẏumṛ go mṛgaẏunā kṛtalakṣyo hi mṛtyunā .. 27. sāpadaṃ sampadaṃ jñātbā sāpāẏaṃ kāẏamuccakaiḥ. capalācapalañcāẏudhbartbā kāśīṃ samāśraẏet .. 28. yābannetyāẏuṣaścāntastābat kāśī na mucyate. kālaḥ kalālabasyāpi saṃkhyātṛṃ naiba bismaret .. 29. jarānikaṭanikṣipta. bādhante byādhaẏo bhūśam . tathāpi deho nāneho nāho kāśīṃ samīhate ৷ 30 ৷
p32
tīrthasnānena japyena paropakaraṇoktitiḥ. bināthaṃ labhyate dharmmo dharmmādarthaḥ sbaẏaṃ bhabet .. 31. binaibārthārjjarnopāẏaṃ dharmmādartho bhabeddhrubam. atoharthacintāmutsṛjya dharmmamekaṃ samāśraẏet .. 32 .. dharmmādarthoharthataḥ kāmaḥ kāmāt sarbbasukhodaẏaḥ. sbargopi sulabhodharmmāt kāśyaikā durlabhā param .. 33 upāẏatraẏamebātra sthāṇurnirdhbāṇakāraṇam. sarbbāṇyagre bhabāṇādbā parinirṇīẏa sarbbataḥ.. 34. pūrbbaṃ pāśupato yogastatastīrthaṃ sitāsitam .. tatohapyekamanāẏāsamabimuktaṃ bimuktidam .. 35. śrīśailahimaśailādyā nānānẏāẏatanānica. tridaṇḍadhāraṇaṃ cāpi saṃnyāsaṃ sarbbakarmmaṇām .. 36.
p33
tapāṃsi nānārūpāṇi bratāni niẏamā yamāḥ. sindha nāmapi sambhedā araṇyāni bahūnyapi .. 37. mānasānyapi bhaumāni dhārātīrthādikāni ca. uṣarāścāpi pīṭhāni hyacchinnāẏāẏapāṭhanam .. 38. japaścāpi manūnāñca tathāhnihabanāni ca. dānāni nānākratabo debatopāsanāni ca .. 39. trirātraṃ pañcarātrāṇi sāṃkhyayogādaẏastathā. biṣṇorārādhanaṃ śreṣṭhaṃ muktaẏehabhihitaṃ kila .. 40! puryyaścāpi samākhyātā mṛtajantubimuktidāḥ. kaibalyasādhanānīha bhabantyeba biniścitam .. 41. etāni yāni proktāni kāśīprāptikarāṇi ca. prāpya kāśīṃ bhabenmukto jantur nānyatra kutracit .. 42. ataeba hi tat kṣetraṃ pabitramaticitrakṛt. biśbeśituḥ priẏaṃ nityaṃ biśbagbrahmāṇḍamaṇḍale .. 43. idameba hi tat kṣetraṃ kuśalapraśnakāraṇaṃ. ehyehi dehi me sparśaṃ nijagātrasya subrata .. 44.
p34
api kāśyāṃ samāgacchat sparśabatsparśa iṣyate. maẏātra tiṣṭhatā nityaṃ kintu tbaṃ tata āgataḥ.. 45. trirātramapi ye kāśyāṃ basanti niẏatendriẏāḥ. teṣāṃ punanti niẏataṃ spṛṣṭāścaraṇareṇabaḥ.. 46. tbantu tatra kṛtābāsaḥ kṛtapuṇyamahoccaẏaḥ. uttaraprabahāsnāna-jātapiṅgalamūrddhajaḥ.. 47. taba tatra tu yatkuṇḍa-magastīśbarasannidhau. tatra snātbā ca pītbā ca kṛtasaৰbbodakakriẏaḥ.. 48. pitṝn piṇḍaiḥ samabhyarcyya śraddhāśrāddhabidhānataḥ. kṛtakṛtyo bhabejjanta bārāṇasyāṃ phalaṃ labhet.. 49. ityuktbā saৰbbagātrāṇi spṛṣṭbā kumbhodbhabasya ca. skandaḥ sudhāsarobāri bigāhya sukhamāptabān.. 50.
p35
jaẏa biśbeśa netrāṇi binimīlya badannapi. tataḥ kiñcitkṣaṇaṃ dadhyau guhaḥ sthāṇustuniścalaḥ .. 51 . skande bisarjitadhyāne suprasannamanomukhe. pratīkṣya bāgabasaraṃ papracchārtha munistbaham .. 52. agastyaubāca— sbāmin yathā bhagabatā bhagabataiā purāhakathi. bārāṇasyāsta mahimā himaśailabhube mudā .. 53. tbaẏā yathā samākarṇi tadutsañjanibāsinā. tathā kathaẏa ṣar̤a bakta tat kṣetraṃ me'tirocate .. 54. skanda ubāca— śṛṇuṣba maitrābaruṇe yathā bhagabatākathi. tatkṣetrasyābimuktasya mama mātuḥ puraḥ purā .. 55. śrutañca yattadutsaṅge sthitena sthiracetasā. māhātmyaṃ tacchṛṇu mune kathyamānaṃ maẏānagha .. 56.
p36
guhyāṇāṃ paramaṃ guhyamabimuktamiheritam. tatra sannihitā siddhiৰyatra nityaṃ sthito bibhuḥ .. 57. bhūlokenaiba saṃlagnaṃ tat kṣetraṃ tbantarīkṣagam. ayogino na bīkṣante paśyantyeba ca yoginaḥ .. 58. yastatra nibasedbipra saṃyatātmā samāhitaḥ. trikālamapi bhuñjāno bāẏubhakṣasamo bhabet .. 59. nimeṣamātramapi yo hyabimukte'tibhaktibhāk. brahmacaryyasamāyuktaṃ tena taptaṃ mahattapaḥ .. 60. yastu māsaṃ baseddhīro laghbāhāro jitendriẏaḥ. sarbbaṃ tena brataṃ cīrṇaṃ dibyaṃ pāśupataṃ bhabet .. 61. saṃbatsaraṃ basettatra jitakrodho jitendriẏaḥ. aparasbabapuṣṭāṅgaḥ parānnaparibarjakaḥ .. 62.
p37
parāpabādarahitaḥ kiñcitdānaparāẏaṇaḥ. samāḥ sahasramanyatra tena taptaṃ mahattapaḥ.. 63. yābajjībaṃ basedyasta kṣetramāhātmyabinnaraḥ. janmamṛtyubhaẏaṃ hitbā sa yāti paramāṃ gatiṃ.. 64. na yogairyyā gatirlabhyā janmāntaraśatairapi. anyatra helaẏā sātra labhyeśasya prasādataḥ.. 65. brahmahā yohabhigaccheddha daibādbārāṇasīṃ purīm. tasya kṣetrasya māhātmyād brahmahatyā nibarttate.. 66. ādehapatanaṃ yābat abimuktaṃ na muñcati. na kebalaṃ brahmahatyā prakṛtiśca nibarttate.. 67. ananyamānaso bhūtbā tat kṣetraṃ yo na muñcati. sa muñcati jarāmṛtyuṃ garbhabāsaṃ suduḥsahaṃ.. 68. abimuktaṃ niṣebeta debarṣigaṇasebitam. yadīcchedmānabo dhīmān na punarjjananaṃ bhubi.. 69.
p38
abimuktaṃ na muñceta saṃsārabhaẏamocanam. prāpya biśbeśbaraṃ debaṃ na sa bhūẏo'bhijāẏate .. 70. kṛत्वा pāpasahasrāṇi piśācatbaṃ baraṃ dbih. natu kratuśataṃ prāpya sbarge kāśīpurīṃ binā .. 71. antakāle manuṣyāṇāṃ bidyamāneṣu marmmasu. bātenātudyamānānāṃ smṛtinairbopajāẏate .. 72. tatrotkramaṇakāle tu sākṣāddhiśbeśbaraḥ sbaẏaṃ. byācaṣṭe tārakaṃ brahma yenāsau tanmaẏobhabet .. 73. aśāśbatamidaṃ jñātbā mānuṣyaṃ bahukilbiṣam. abimuktaṃ निषेbeta saṃsārabhaẏanāśanam .. 74. bighnairāloḍyamāno'pi yohabimuktaṃ na muñcati. naiḥśreẏasīṃ śriẏaṃ prāpya duḥkhāntaṃ sohadhigacchati .. 75.
p39
mahāpāpaughaśamanīṃ puṇyopacaẏakāriṇīm. bhuktimuktipradāmante ko na kāśīṃ sudhīḥ śraẏet.. 76. ebaṃ jñātbā tu medhābī nābimuktaṃ tyajennaraḥ. abimuktaprasādena bimukto jāẏate yataḥ.. 77. abimuktasya māhātmyaṃ ṣar̤bhiৰbbaktraiḥ kathaṃ maẏā. baktuṃ śakyaṃ na śaktoti sahasrāsyohapi yat param.. 78. itiśrīskandapurāṇe kāśīkhaṇḍe skandāgastyadarśanaṃ nāma pañcabiṃśatitamohadhyāẏaḥ.
p40
ṣar̤biṃśatitamohadhyāẏaḥ.
p41
agastyaubāca—
p42
prasannohasi yadi skanda maẏi prītiranuttamā. tat samācakṣba bhagabanū ciraṃ yanme hṛdi sthitam .. 1. abimuktamidaṃ kṣetraṃ kadārabhya bhubastale. parāṃ prathitimāpannaṃ mokṣadañcābhābatkatham .. 2. kathameṣā trilokīḍyā gīẏate maṇikarṇikā. tatrāsīt kiṃ purā sbāmin yadā nāhamaranimnagā .. 3. bārāṇasīti kāśīti rudrābāsa iti prabho. abāpa nāmadheẏāni kathametāni sā purī. ānandakānanaṃ ramya mabimuktamanantaram .. 4.
p43
śmaśānaiti ca kathaṃ khyātaṃ śikhidhbaja. etadicchāmyahaṃ śrotuṃ sandehaṃ me'panodaẏa .. 5 .. skanda ubāca— praśnabhārohaẏamatula stbaẏā yaḥ samudāstataḥ. kumbhayonehumeṣbārthamaprākṣīdammikā haraṃ .. 6. yathā ca debadebena saৰbbajñena nibeditam. jaganmātuḥ purastāca tathaiba kathaẏāmi te .. 7. mahāpralaẏakāle ca naṣṭe sthābarajaṅgame. āsīstamomaẏaṃ sarbba manarkagrahatārakam .. 8. acandramanahorātra managnyanilabhūjalam. apradhānaṃ bipacchunya manyatejobibarjjitam .. 9. draṣṭryādibihīnañca śabdasparśasamujjitam. byapetagandharūpañca rasatyaktamadimmukham .. 10.
p44
itthaṃ satyandhatamase sūcībhedye nirantare. tatsadbrahmeti yacchrutyā sadaikaṃ pratipādyate.. 11. amanogocaro bācāṃ biṣaẏaṃ na kathañcana. anāmarūpabarṇañca na sthūlaṃ naca yat kṛśam.. 12. ahrasbadīrghamalaghu guruttbaparibarjjitam. na yatropacaẏaḥ kaścittathā cāpacaẏohapi ca.. 13. abhidhatte sacakitaṃ yadastīti śrutiḥ punaḥ. satyaṃ jñānamanantañca yadānandaṃ paraṃmahaḥ.. 14. aprameẏamanādhāramabikāramanākṛti. nirguṇaṃ yogigamyañca saৰbbabyāpyekakāraṇam.. 15. nirbbikalpaṃ nirārambhaṃ nirmmāẏaṃ nirupadrabam. yasyetthaṃ saṃbikalpyante saṃjñāḥ saṃjñojjhitasya bai.. 16 tasyaikalasya carato dbitīẏocchādabhabatkila. amūrbhena sbamūrttiśca tenākalpi sbalīlaẏā.. 17.
p45
sarbbaiśbaryyaguṇopetā sarbbajñānamaẏī śubhā. sarbbagā sarbbarūpā ca sarbbadṛk sarbbakāriṇī. sarbbaikabandyā sarbbādyā sarbbadā sarbbasatkṛtiḥ .. 18. parikalpyeti tāṃ mūrttimīśbarīṃ śuddharūpiṇīm. antardadhe parākhyaṃ yaddhrahma sarbbagamabyaẏam .. 19. amūrttaṃ yatparākhyaṃ bai tasya mūrttirahaṃ priẏe. arbbācīnaparācīna mīśbaraṃ māṃ jagurbudhāḥ .. 20. tatastadekalenāpi sbairaṃ biharatā maẏā. sbabigrahāt sbaẏaṃ sṛṣṭā sbaśarīrānapāẏinī .. 21. pradhānaṃ prakṛtiṃ tbāñca māẏāṃ guṇabatīṃ parām. buddhitattbasya jananīmāhurbbikṛtibarjjitām .. 22. yugapacca tbaẏā śaktyā sākaṃ kālasbarūpiṇā. maẏādyapuruṣeṇaitat kṣetrañcāpi binirmmitam .. 23.
p46
skanda ubāca— sā śaktiḥ prakṛtiḥ proktā sa pumānīśbaraḥ paraḥ. tābhyāñca ramamāṇābhyāṃ tasmin kṣetre ghaṭodbhaba .. 24. paramānandarūpābhyāṃ paramānandarūpiṇi. pañcakrośaparīmāṇe sbapādatalaniৰmmite .. 25. mune pralaẏakāle'pi na tat kṣetraṃ kadācana. bimuktaṃ hi śibābhyāṃ yadabimuktaṃ tato biduḥ .. 26. na yadā bhūmibalaẏaṃ na yadāpāṃ samudbhabaḥ. tadā bihartu mīśena kṣetrametadbiniৰmmitam .. 27. idaṃ rahasyaṃ kṣetrasya beda ko'pi na kumbhaja! nāstikāẏa na baktabyaṃ kadāciddhaৰmmacakṣuṣe .. 28. śraddhālabe binītāẏa trikālajñānacakṣuṣe. śibabhaktāẏa śāntāẏa baktabyañca mumukṣabe .. 29.
p47
abimuktaṃ tadarbhabya kṣetrametadudīৰyyate. paryyaṅkabhūtaṃ śibaẏonirntarasukhāspadam .. 30. abhābaḥ kalpyate mūr̤hairyadā ca śibaẏo staẏoḥ. kṣetrasyāsya tadābhābaḥ kalpyonirbbāṇakāriṇaḥ .. 31. anārādhya maheśāna manabāpya ca kāśikām. yogādyupāẏabijñohapi na nirbbāṇamabāpu ẏāt .. 32. asyanandabanaṃ nāma purākāri pinākinā. kṣetrasyānandahetutbā dabimuktamanantaram .. 33. ānandakandabījānā maṅkurāṇi yatastataḥ. jñeẏāni sarbbaliṅgāni tasminnānandakānane .. 34. abimuktamiti khyātamāsīdithaṃ ghaṭodbhaba. tathārāthyāmyatha mune yathāsīnamaṇikarṇikā .. 35.
p48
prāgānandabane tatra śibaẏo ramamāṇaẏoḥ. icchetyabhūt kalaśaja! sṛjyaḥ kohapyaparaḥ kila .. 36. yasmin nyaste mahābhāre ābāṃ sbaḥ sbairacāriṇau. niৰbbāṇaśrāṇanaṃ kubbbaḥ kebalaṃ kāśiśāẏinām 37. saeba saৰbbaṃ kurute saeba paripāti ca. saeba saṃhbaṇotyante saৰbbaiśbaryyanidhiḥ sa ca .. 38. cetaḥ samudramākuñcya cintā-kalloladolitam. sattbaratnaṃ tamogrāhaṃ rajojikrama-bellitam .. 39. yasya prasādāttiṣṭhābaḥ sukhamānandakānane. parikṣiptamanobṛttau kba hi cintāture sukham .. 40. saṃpradhāryyeti sa bibhuḥ saৰbbataścit-sbarūpaẏā. taẏā saha jagaddhātryā jagaddhātātha dhūrjaṭiḥ. sabye byāpāraẏāñcakre dṛśamaṅge sudhāmucam .. 41.
p49
tataḥ pumānābirāsīdekastrailokyasundaraḥ. śāntaḥ sattbaguṇodrikto gāmbhīryyajitasāgaraḥ.. 42. tathāca kṣamaẏā yukto munelabdhopamohabhabat. indranīladyutiḥ śrīmān puṇḍarīkottamaikṣaṇaḥ.. 43. subarṇākṛtisucchāẏa-dukūlayugalābṛtaḥ. lasatpracaṇḍadordaṇḍa-yugaladbaẏarājitaḥ.. 44. ullasatparamāmodanābhisbadakuśeśaẏaḥ. ekaḥ sarbbaguṇābāsastbekaḥ sarbbakalānidhiḥ. ekaḥ sarbbottamo yasmātato yaḥ puruṣottamaḥ.. 45. tato mahāntaṃ taṃ bīkṣya mahāmahimabhūṣaṇam. mahādeba ubācedaṃ mahābiṣṇurbabācyata.. 46. taba niśbasitaṃ bedāstebhyaḥ sarbbamabāpsyasi. bedadṛṣṭena mārgeṇa kuru sarbbaṃ yathocitam.. 47.
p50
ityuktbā taṃ maheśāno buddhitattbasbarūpiṇam. śibaẏā sahito rudrobibeśānandakānanam .. 48. tataḥ sa bhagabān biṣṇurmaulābājñāṃ nidhāẏa ca. kṣaṇaṃ dhyānaparobhūtbā tapasyeba manoedadhau.. 49. khanitbā tatra cakreṇa ramyāṃ puṣkariṇīṃ hariḥ. nijāṅgasbedasandoha-salilaistāmapūraẏat .. 50. samāḥ sahasraṃ pañcāśattapa ugrañcacāra saḥ. cakrapuṣkariṇītīre tatra sthāṇusāmākṛtiḥ.. 51. tataḥ sa bhababānīśo mṛḍānyā sahito'bhyagāt. dṛṣṭbā jbalantaṃ tapasā niścalaṃ mīlitekṣaṇam .. 52. tamubāca hṛṣīkeśaṃ maulimāndolaẏan muhuḥ. aho mahattbaṃ tapasastbaho dhairyyañca cetasaḥ..53.
p51
aho anindhanorahnirjbalatyeṣa nirantaram. alaṃ taptbā mahābiṣṇo baraṃbaraẏa sattama .. 54. ẏar̤asyātrer̤itamidaṃ pratyabhijñāẏa bhāṣitam. unmīlitadṛgambhojaḥ samuttasthau caturbhujaḥ .. 55. śrībiṣṇurubāca— yadi prasanno debeśa deba deba maheśbara. bhabānī sahitaṃtbāntu draṣṭu micchāmi sarbbadā .. 56. sarbba-karmmasu sarbbatra tbāmeba śaśiśekhara. puraścarantaṃ paśyāmi yathā tanme barastathā .. 57. tbadīẏacaraṇāmbhoja-makaranda-madhūtsukaḥ. maccetobhramaro bhrāntiṃ bihāẏāstu suniścalaḥ .. 58. śrīśiba ubāca--ebamastuhṛṣīkeśa yattbaẏoktaṃ janārddana. anyaṃ baraṃ prayacchāmi tamākarṇaẏa subrata .. 59.
p52
tbadīẏasyāsya tapaso mahopacaẏadarśanāt. yanmaẏāndolito maulirahi-śrabaṇabhūṣaṇaḥ .. 60. tadāndolanataḥ karṇāt papāta maṇikarṇikā. maṇibhiḥ khacitā ramyā tatohastba maṇikarṇikā .. 61. cakrapuṣkariṇītīrthaṃ purākhyātamidaṃ śubham. tbaẏā cakreṇa khananācchaṅkhacakragadādhara .. 62. mama karṇāt papāteẏaṃ yadā ca maṇikarṇikā. tadāprabhṛti lokehatra khyātāstu maṇikarṇikā .. 63. śrībiṣṇurubāca— muktākuṇḍalapātena tabādritanaẏā-priẏa. tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ muktikṣetra mihāstu bai .. 64. kāśatehatra yato jyotistadanākhyeẏamīśbaraḥ. ato nāmāparañcāstu kāśīti prathitaṃ bibho .. 65.
p53
anyaṃ baraṃ bare deba deẏaḥ sohapyabicāritam. sa te paropakārārthaṃ jagadrakṣāmaṇe śiba.. 66. ābrahmastamba-paryyantaṃ yatkiñcijjantusaṃjñitam. caturṣu bhūta-grāmeyu kāśyāṃ tanmuktimāpnuẏāt.. 67. asmiṃstīrthabare śambho maṇiśrabaṇabhūṣaṇe. sandhyā snānaṃ japaṃ homaṃ bedādhyaẏana muttamam.. 68. tarpaṇaṃ piṇḍadānañca debatānāñca pūjanam. gobhū tilahiraṇyāśbadīpānnāmbarabhūṣaṇam.. 69. kanyādānaṃ prayatnena saptatantu manekaśaḥ. bratotsargaṃ bṛṣotsarga liṅgādisthāpanaṃ tathā.. 70. karoti yo mahāprājño jñātbāẏuḥ kṣaṇagatbaram. bipattiṃ bipulañcāpi sampattimatibhaṅgurām. akṣaẏā muktirekānta bipāka stasya karmaṇaḥ.. 71.
p54
anyaccāpi śubhaṃ kaৰmma yadatra śraddhaẏā yutam. binātmaghātamīśāna tyaktbā prāẏopabeśanam. naiḥśreẏasyāḥ śriẏohetustadanta jagadīśbara .. 72. nānuśocati nākhyāti kṛtbā kālāntare'pi yat. tadihākṣaẏatāmastu tasyeśa tbadanugrahāt .. 73. taba prasādāttasyeśa saৰbbamakṣaẏamasta tat. yadanti yadbhabiṣyacca yadbhūtañca sadāśiba. tasmādetacca sarbbasmāt kṣetramastu śubhodaẏam .. 74. yathā sadāśiba tbatto na kiñciddhikaṃśibam. tathānandabanādasmāt kiñcinmābhūdadhikaṃ kbacit .. 75. binā sāṅkhyena yogena binā sbātmābalokanam. binā brata-tapodānaiḥ śreẏohastu prāṇināmiha .. 76.
p55
śaśakā maśakāḥ kīṭāḥ pataṅgāstaragoragāḥ. pañcakrośyāṃ mṛtāḥ kāśyāṃ santu nirbbāṇadīkṣitāḥ. nāmāpi gṛhṇatāṃ kāśyāḥ sarbbaibāstbenasaḥ kṣaẏaḥ .. 77. sadā kṛtayugañcāstu sadā cāstuttarāẏaṇam. sadā mahodaẏaścāstu kāśyāṃ nibasatāṃ satām .. 78. yāni kāni pabitrāṇi śrutyuktāni sadāśiba. tebhyo'dhikatarañcāstu kṣetrametatrilocana .. 79. caturṇāmapi bedānāṃ puṇyamadhyaẏanācca yat. tat puṇyaṃ jāẏatāṃ kāśyāṃ gāẏatrīlakṣajāpyataḥ .. 80. aṣṭāṅga-yogābhyāsena yat puṇyamapi jāẏate. tat puṇyaṃ sādhikaṃ bhūẏācchraddhākāśīniṣebaṇāt .. 81. kṛcchra-cāndrāẏaṇādyaiśca yacche ẏaḥ samupārjyate. tadekenopabāsena bhabatbānandakānane .. 82.
p56
anyatra yatatapastaptaṃ śreẏaḥ syāccharadāṃ śataṃ. tadanta kāśyāha barṣeṇa bhūmiśayyābৰtena hi .. 83. ājanmamaunabratato yadanyatra phalaṃ smṛtam. tadanta kāśyāṃ pakṣāāhaṃ satyabākyabibhāṣaṇāt .. 84. anyatra dattbā saৰbbasbaṃ sukṛtaṃ yat samīritam. sahasra-bhojanāt kāśyāṃ tadrūpādayutādikam .. 85. muktikṣetrāṇi saৰbbāṇi yat saṃsebyoditaṃ phalam. pañcarātrāttadantāstu niṣebya maṇikarṇikām .. 86. praẏāgasnānapuṇyena yat puṇyaṃ syācchiba-pradam. kāśīdarśanamātreṇa tat puṇyaṃ śraddhaẏānbiha .. 87. yat puṇyamaśbamedhena yat puṇyaṃ rājasūẏataḥ. kāśyāṃ tat puṇyamāpnotu trirātraśaẏanādyamī .. 88.
p57
tulāpuruṣadānena yat puṇyaṃ samyagāpyate. kāśīdarśanamātreṇa tat puṇyaṃ śraddhaẏāstu bai.. 89. iti biṣṇorbaraṃ śrutbā debadebo jagatpatiḥ. ubāca ca prasannātmā tathāstu madhusūdana.. 90. śrīmahādeba ubāca— śṛṇu biṣṇo mahābāho jagataḥ prabhabābyaẏa. bidhehi sṛṣṭiṃ bibidhām̐ṃ yathābattbaṃ śrutīritām.. 91. piteba sarbbabhūtānāṃ dharmmataḥ pālakobhaba. bidhbaṃsanīẏa. bibidhām̐ dharmmadhbaṃsa-bidhāẏinaḥ.. 92. dharmmetarapathasthanāmupasaṃhṛtaẏe hare. hetumātraṃ bhabān yasmāt sbakarmmanihatā hi te.. 93. yathā pariṇataṃ śasyaṃ patet prasababandhanāt. te parīṇatapāpmānaḥ patiṣyanti tathā sbaẏam.. 94.
p58
ye ca tbāmabamanyante darpitāḥ sbatapobalaiḥ. teṣāñcaibopasaṃhṛtya prabhabiṣyāmyahaṃ hare .. 95. upapātakino yeca mahāpātakinaśca ye. te'pi kāśīṃ samāsādya bhabiṣyinta gatenasaḥ .. 96. idaṃ mama priẏaṃ kṣetraṃ pañcakrośaparimitam. mamājñāprabhabedatra nānyājñā prabhabediha .. 97. punarbiṣṇurmaẏāprokto mṛr̤āni śubhalocane. atyugratejasā tejo bhramaṃstrailokyabibhramaḥ .. 98. pāpināmapi jantunā-mabimuktanibāsinām. nānyaḥ śāsaẏitā biṣṇo teṣāṃ śāntāhameba hi .. 99. yojanānāṃ śatastho'pi yo'bimuktaṃ smareddhṛdi. bahupātakapūrṇo'pi na sa pāpaiḥ prabādhyate .. 100. mama priẏasya kṣetrasya yo'bimuktasya saṃsmaret. prāṇapraẏāṇa-samaẏe dūrago'pyathabāmapi .. 101.
p59
sa pāpapūgamutsṛjya sbargabhogān samaśnute. kāśīsmaraṇapuṇyena sbargabhraṣṭo'hi jāẏate.. 102. pṛthibyāmekarār̤a bhūtnā bhuṅktbā bhogānanekaśaḥ. prāpyābimuktaṃ tat-puṇyānnirbbāṇa-padabhāgbhabet .. 103. bahukālamuṣitbātra niẏatendriẏamānasaḥ. yadyanyatra bipadyeta daibayogācchū cismite.. 104. so'pi sbargasukhaṃ bhuṅktbā bhūtbā kṣitipatīśbaraḥ. punaḥ kāśīmabāpyātha bindennaiḥśreẏasīṃ śriẏam .. 105. bikṣo'bimukte saṃbāsaḥkarmma-nirmmūlanakṣamaḥ. dbitrāṇāṃ hi pabitrāṇāṃ nirbbāṇāẏeha jāẏate.. 106.
p60
debeśa kṣetramāhātmyaṃ yo na jānāti tattbataḥ. na śraddhadhāti mriẏate mṛte tasyeha kā gatiḥ.. 107.
p61
śrīśiba ubāca— anyatra kṛtbā pāpāni bahuni sumahānti ca. aśraddadhānohatattbajño yadyatra ca bipadyatem̐ .. 108. mahimanyanabhijñohapi kṣetrasyāsya janārddana. tasya yā gatiruddiṣṭā tāṃ niśāmaẏa subrata .. 109. pañcakrośīṃ prabiśatastasya pātakasantatiḥ. bahirebapratiṣṭheta nāntarnibbiśate kbacit .. 110. bhaẏādbahiḥ-sthitāẏāñca tasya pātaka-santatau. triśūlapāśapāṇīnāṃ gaṇānāṃ sīmacāriṇām .. 111. prabeśamātrādamaṣaḥ sarbbairenobhiruṅkhitaḥ. saṃmmāẏa maṇikarṇikyāṃ puṇyaṃ prāpnotyanuttamam .. 112. sarbbatīrtheṣu saṃmmānādghatpuṇyaṃ samabāpyate. tatpuṇyamāpyate samyak maṇikarṇyekamajjanāt .. 113.
p62
bidhinā tatra saṃsnāẏa mṛdgomaẏakuśādibhiḥ. sbaśākhāৰāruṇai mantrai duৰbbāpāmārgadarbhakaiḥ .. 114. sarbbatīrtheṣu yat puṇyaṃ sarbbadāneṣu yat phalam. maṇikarṇyāṃ bidhisnātaḥ śraddhaẏā tadabāpluẏāt .. 115. aśraddhaẏāpi yaḥ snāto maṇikarṇyāṃ bidhānataḥ. sohapi puṇyamabāpnoti sbargaprāptikaraṃ param .. 116. śraddhaẏā bidhibatsnātbā kṛtbā debāditarpaṇam. tilabahi ryabaiḥ samyak saৰbbayajñaphalaṃ labhet .. 117. śraddadhāno bidhisnātaḥ kṛtasaৰbbodakakriẏaḥ. japan debān samabhyarcya saৰbbamantraphalaṃ labhet .. 118. snātbā maunena biśbeśadarśanānniẏatendriẏaḥ. sarbbabratakṛtaṃ śreẏo labhedyācaṃ yaśaḥ śibe .. 119.
p63
snāne debārccane japye malamūtrabisarjjane. maunaṃ kuryyāt prayatnena dantadhābanahomaẏoḥ .. 120. biśbeśbaraṃ samabhyarcyya supacārairbidhānataḥ. yābajjībaṃ śibārccāẏāḥ phalamāpnoti bai sakṛt .. 121. dattbālpamapi debeśbi nyāẏenopārjjitaṃ dhanam. abimukte mama kṣetre na daridro bhabet kbacit .. 122. bibidhaṃ dhanamārjjyaṃ yohabimukte na yacchati. saṃprāpya nidhanaṃ mūr̤hohanyatra śocati sarbbadā .. 123. ramyāṇi tāni ratnāni gogajāśbāmbarāṇyapi. kṛtāni yāni śreẏoharthamabimuktanibāsinām .. 124. biśbeśaprīṇanārthāẏa dhanaṃ nidhanameba bā. nyāẏena kāśyāṃ yaḥ kuryyāt sa dhanyaḥ sa ca dharmmabit ..125
p64
yohasau biśbeśbarodebaḥ kāśīpuৰyyāmume sthitaḥ. liṅgarūpadharaḥ sākṣānmama śreẏāspadaṃ hi tat .. 126. abimuktaṃ mahatkṣetraṃ pañcakrośaparimitam. jyotiliṅgaṃ tadekaṃ hi jñeẏaṃ biśbeśbarābhidham .. 127 ekadeśasthitamapi yathā mārttaṇḍamaṇḍalam. dṛśyate sarbbagaṃ sarbbaiḥ kāśyāṃ biśbeśbarastathā .. 128. niṣpratyūhena yogena nānājanmārjjitena ca. yat phalaṃ labhyatehanyatra tat kāśyāṃ tyajatastamum .. 129 taptbā tapāṃsi sarbbāṇi bahukālaṃ jitendriẏaiḥ. yat phalaṃ labhyatehanyatra tat kāśyāmekarātrataḥ .. 130. akṣetramahimajñohapi śraddhāhīnohapi kālataḥ. kāśīprabeśādanaghohamṛtatbaṃ labhate mṛtaḥ .. 131.
p65
kṛtbāpyenātsi cogrāṇi kālāt prāpyārtha kāśikām. tyaktbā tanuṃ prasādānme māmeba pratipadyate .. 132. binā mama prasādaṃ bai kaḥ kāśīṃ pratipadyate. binā bradhnaṃ biśālākṣi dinakṛtkaihocyate .. 133. aprāpya kāśīṃ ko debi nirantarasukhaṃ labhet. brahmādyāḥ prākṛtaiḥ pāśairyatobaddhā nirantaram .. 134. caturbiṃśatibhiḥ pāśaistriguṇaiḥ kriẏaẏā dṛr̤haiḥ. kaṇṭhe baddhā bimucyante kathaṃ kāśīṃ binā janāḥ .. 135. bahupasarge yogohaẏaṃ kṛcchra sādhyaṃ tapohi yat. yogādbhraṣṭastapobhraṣṭo garbhakleśasahaḥ punaḥ .. 136.
p66
kṛtbāpi kāśyāṃ pāpāni kāśyāmeba mriẏeta cet. bhūtbā rudrapiśācohapi punarmuktimabāpsyati .. 137. kāśyāṃ mṛtānāṃ jantunāṃ daibāt pāpakṛ tāmapi. na pāto narake teṣāṃ teṣāṃ śāstāhameba yat ..138 kāẏaṃ bijñāẏa sāpāẏaṃ smṛtbā garbhasya bedanām. tyaktbā rājyamapi prājyaṃ sebyā kāśī nirantaram .. 139 atarkitaṃ samabhyetya yamadūtāḥ sudāruṇāḥ. baddhā pāśairneiṣyanti kṣipraṃ kāśīṃ tataḥśraẏet ..140. na pāpebhyo bhaẏaṃ yatra na bhaẏaṃ yatra bai yamāt. na garbhabāsabhīrṣatra tāṃ kāśīṃ ko na saṃśraẏet .. 141. adya prātaḥ paraśbo bā maraṇaṃ prāpyameba ca. yābat kālabilambo'sti tābat kāśīṃ samāśraẏet .. 142
p67
prāpte tu maraṇe puṃsāṃ punarjanma punarmmṛtiḥ. apunarbhababhūmiñca tasmāt kāśīṃ śraẏedbudhaḥ .. 143. putrakṣetrakalatrākhyāṃ tyaktba. māẏāṃ hi baiṣṇabīm. bhabānbarehanekarūpāṃ bhabaghnīṃ kāśikāṃ śraẏet ..144. skanda ubāca— dūraṃ me maraṇaṃ yubāhamadhunā dhāryyaṃ na citte tbiti śrotabyo nibhṛtaṃ kṛtāntamahiṣagraibeẏaghaṇṭārabaḥ. naikaṭyāt prakaṭotkaṭaḥ śৰmaghaṭāpৰāpya hitbā drutaṃ jīṇāṃ parṇakuṭīṃ tataḥ paṭumatirgacchet purīṃ dhūrjaṭeḥ..145.
p68
byāsa ubāca— agastyasya puraḥ sūta kathaẏitbā kathāmimām. sarbbapāpapraśamanīṃ punaḥ skandaubāca ha .. 146. itiśrīskandapurāṇe kāśīkhaṇḍe maṇikarṇikākhyānaṃ nāma ṣar̤biṃśohadhyāẏaḥ.
p69
saptabiṃśatitamohadhyāẏaḥ. skanda ubāca— bārāṇasīti prathitaṃ yathācānandakānanam. tathā ca kathaẏāmīha debadebena bhāṣitam .. 1. śrīīśbara ubāca— niśāmaẏa mahābāho biṣṇo trailokyasundara. prāptaṃ bārāṇasītyākhyā-mabimuktaṃ yathā tathā .. 2. nirdagdhān sāgarāñ śrutbā kapilakrodhabahninā. aśbamedhāśbasaṃ saktān pūrbbajān sbān bhagīrathaḥ .. 3. sūryyabaṃśe mahātejā rājā paramadhārmmikaḥ. ārirādhaẏiṣurgaṅgāṃ tapase kṛtaniścaẏaḥ .. 4.
p70
himabantaṃ nagaśreṣṭha-mamātyanyastarājyadhūḥ. jagāma yaśasāṃ rāśikuddidhīrṣuḥ pitāmahān .. 5. brahmaśāpāgninirdagdhan mahādurgatigānapi. binā trimārgagāṃ biṣṇo ko jantuṃstridibaṃ naẏet .. 6. maẏaiba sā parā mūrttintoẏarūpā śibātmikā. brahmāṇḍāmānekānāmādhāraḥ prakṛtiḥ parā .. 7. śuddhabidyāsbarūpā ca triśaktiḥ karuṇātmikā. ānandāmmatarūpā ca śuddhadharmmasbarūpiṇī .. 8. yāmetāṃ jagatāṃ dhātৰīṃ dhāraẏāmi sbalīlaẏā. biśbasya rakṣaṇārthāẏa parabrahmasbarūpiṇīm .. 9. trailokye yāni tīrthāni puṇyakṣetrāṇi yāni ca. sarbbatra sarbbe ye dharmmāḥ sarbbe yajñāḥ sadakṣiṇāḥ .. 10. tapāṃsi biṣṇo sarbbāṇi śrutiḥ sāṅgā caturbbidhā. ahañca tbañca brahmāpi debatānāṃ gaṇāśca ye .. 11.
p71
puruṣārthāśca sarbbe bai śaktaẏo bibidhāśca yāḥ. gaṅgāẏāṃ sarbba ebaite sūkṣmarūpeṇa saṃsthitāḥ.. 12. sa snātaḥ sarbbatīrtheṣu sarbbakratuṣu dīkṣitaḥ. cīrṇasarbbabrataścāhapi yastu gaṅgāṃ निषेbate.. 13. tapāṃsi tena taptāni sarbbadānapradaḥ sa ca. sa prāptayoganiẏamo yastu gaṅgāṃ निषेbate.. 14. sarbbabarṇāśramebhyaśca bedabidbhyaśca bai tathā. śāstrārthapāragebhyaśca gaṅgāsnāẏī biśiṣyate.. 15. manobākkāẏajairdoṣaiduṣṭo bahubidhairapi. bīkṣya gaṅgāṃ bhabetpūtaḥ puruṣo nātৰ saṃśaẏaḥ.. 16. kṛte sarbbatra tīrthāni tretāẏāṃ puṣkaraṃ param. dbāpare tu kurukṣetraṃ kalau gaṅgaiba kebalam.. 17.
p72
pūrbbajanmāntarābhyāsabāsanāৰśato hare. gaṅgātīre nibāsaḥ syānmadanugrahataḥ parāt .. 18. dhyānaṃ kṛte mokṣahetustretāẏāṃ tacca bai tapaḥ. dbāpare taddbaẏaṃ yajñāḥ kalau gaṅgaiba kebalam .. 19. yo dehapatanādyābadgaṅgātīraṃ na muñcati. sa hi bedāntabidbogī brahmacaryyabৰtī sadā .. 20. kalau kaluṣacittānāṃ paradrabyaratātmanām. bidhihīnakriẏāṇāñca gatirgāṃ binā nahi .. 21. alakṣmīḥ kālakarṇī ca duḥsbapno durddhicintitam. gaṅgāgaṅgeti japatāṃnai nopabiśanti hi .. 22. gaṅgā hi sarbbabhūtānāmihāmūtra phalapradā. bhābānurūpato biṣṇo sadā sarbbajagaddhitā .. 23. yajñadānatapoyogajapāḥ saniẏamā yamāḥ. gaṅgāsebāsahasrāṃśaṃ na labhante kalau hare .. 24.
p73
kimaṣṭāṅgena yogena kiṃ tapobhiḥ kimadhbbaraiḥ. bāsaeba hi gaṅgāẏāṃ brahmajñānasya kāraṇam .. 25. api dūrasthitasyāpi gaṅgāmāhātmyabedinaḥ. ayogyasyāpi gobinda bhaktyā gaṅgā prasīdati .. 26. śraddhā dharmmaḥ paraḥ sūkṣmaḥ śraddhā jñānaṃ paraṃ tapaḥ. śraddhā sbargaśca mokṣaśca śraddhaẏā sā prasīdati .. 27. ajñānarāgalobhādyaiḥ puṃsāṃ saṃmūr̤hacetasām. śraddhā na jāẏate dharmme gaṅgāẏāñca biśeṣataḥ .. 28. bahiḥsthitaṃ jalaṃ yadbannārikelāttare sthitam. tathā brahmāṇḍabāhyasthaṃ parabrahmāmbu jāhnabī .. 29. gaṅgālābhāt paro lābhaḥ kbacidanyo na bidyate. tasmādgaṅgāmupāsīta gaṅgaiba paramaḥ pumān .. 30.
p74
śaktasya paṇḍitasyāpi guṇino dānaśīlinaḥ. gaṅgāsnānabihīnasya hare janma nirarthakam .. 31. bṛthā kulaṃ bṛthā bidyā bṛthā yajña bṛthā tapaḥ. bṛthā dānāni tasyeha kalau gaṅgāṃ na yo bhajet .. 32. guṇabatpātrapūjāẏāṃ na syāddhe tādṛśaṃ phalam. yathā gaṅgājalamnānapūjane bidhinā phalam .. 33. mama tejo'gnigarbheẏaṃ mama bīryyātisaṃbṛtā. dāhikā sarbbadoṣāṇāṃ sarbbapāpabināśinī .. 34. smaraṇādeba gaṅgāẏāḥ pāpasaṅghātapañjaram. śatadhā bhedamāẏāti girirbbajrahato yathā .. 35. gaṅgāṃ gacchati yastbeko yastu bhaktyānumodaẏet. taẏostulyaṃ phalaṃ prāhurbhaktirebātra kāraṇam .. 36.
p75
gacchaṃstiṣṭhan japan dhyāẏan bhuñjan jāgৰt śbasan badan. yaḥ smaret satataṃ gaṅgāṃ sa hi mucyeta bandhanāt .. 37. pitṛnuddiśya yo bhaktyā pāẏasaṃ madhusaṃyutam. gur̤asarpistilaiḥ sārddhaṃ gaṅgāttasi biniikṣapet .. 38. tṛptā bhabanti pitarastasya barṣaśataṃ hare. yacchanti bibidhān kāmān parituṣṭāḥ pitāmahāḥ .. 39. liṅge saṃpūjite sarbbamarccitaṃ syājjagadyathā. gaṅgāsnānena labhate sarbbatīrthaphalaṃ tathā.. 40. gaṅgāẏāñca naraḥ snātbā yo liṅgaṃ nityamarccati. ekena janmanā muktiṃ parāṃ prāpnoti sa dhrubam .. 41. agnihotrañca yajñāśca bratadānatapāṃsi ca. gaṅgāẏāṃ liṅgapūjāẏāḥ koṭyaṃśenāpi no samāḥ .. 42.
p76
gaṅgāṃ gantaṃ biniścitya kṛtbā śrāddhādikaṃ gṛhe. sthitasya samyak saṃkalpāttasya nandanti pūrbbajāḥ.. 43. pāpāni ca rudantyāśu hā kka yāsyāma ityalam. lobhamohādibhiḥ sārddhaṃ mantraẏanti punaḥ punaḥ.. 44. yathā na gaṅgāṃ yāteyaṣa tathā bighnaṃ prakurmmahe. gaṅgāṃ gato yathācaiṣa na ucchinnbiṃ bidhāsyati.. 45. gahādbāṅgābagāhārthaṃ gacchatasta pade pade. nirāśāni brajantyeba pāpānyasya śarīrataḥ.. 46. pūrbbajanmakṛtaiḥ puṇyaistyakta. lobhādikaṃ hare. byudasya sarbbabighnoghāna gaṅgāṃ prāpnoti puṇyabān.. 47. ānuṣaṅgeṇa maulyena bāṇijyenāpi sebaẏā. kāmāsakto'pi bā marttyo gaṅgāsnāto dibaṃ brajet..48.
p77
anicchaẏāpi saṃmpṛṣṭo dahano hi yathā dahet. anicchaẏāpi saṃsnāābhā gaṅgā pāpaṃ tathā dahet .. 49. tābadbhৰmati saṃsāre yābadgāṅgāṃ na sebatem̐. saṃsebya gaṅgāṃ mo janturbhabakleśaṃ prapaśyati .. 50. yo gaṅgāntasi nimnāto bhaktyā saṃtyaktasaṃśaẏaḥ. manuṣyacarmmaṇā naddhaḥ sa debo nātra saṃśaẏaḥ .. 51. gaṅgāsnānārthamuddhukto madhyemārgaṃ mṛto yadi. gaṅgāsnānaphalaṃ so'pi tadāpnoti na saṃśaẏaḥ .. 52. māhātmyaṃ ye ca gaṅgāẏāḥ śṛṇbanti ca paṭhanti ca. te'pyaśeṣaimmahāpāpaiৰmmucyante nātra saṃśaẏaḥ .. 53. durbbaddhaẏo durācārā haituka. bahusaṃśaẏāḥ. paśyanti mohitā bipro gaṅgāmanyanadīmiba .. 54.
p78
janmāntarakṛtairdānaistapobhi rni ẏamairbrataiḥ. iha janmani gaṅgāẏāṃ nṛṇāṃ bhaktiḥ prajāẏate .. 55. gaṅgābhaktimatāmarthe mahendrādipureṣu ca. hammyāṇi ramyabhogāni nirmmitāni sbaẏambhubā .. 56. siddhaẏaḥ siddhiliṅgāni sparśaliṅgānyanekaśaḥ. prāsādā ratnakhacitāścintāmaṇigaṇā api .. 57. gaṅgājalāntastiṣṭhanti kalikalmaṣabhītitaḥ. ataeba hi saṃsebyā kalau gaṅgeiṣṭasiddhidā .. 58. sūryyodaẏe tamāṃsība bajrapātobhaẏānnagāḥ. tārkṣyakṣaṇādyathā sarpā meghā bātahatā iba .. 59. tattbajñānādyathā mohaḥ siṃhaṃ dṛṣṭbā yathā mṛgāḥ. tathā sarbbāṇi pāpāni yānti gaṅgekṣaṇāt kṣaẏam .. 60.
p79
dibyauṣadhairyathā rogā lobhena ca yathā guṇāḥ. yathā grīṣmotthasantaptiragādhahradamajjanāt .. 61. tūlaśailaḥ sphuliṅgena yathā naśyati tatkṣaṇāt. tathā doṣāḥ praṇaśyanti gaṅgāttaḥsparśanāddhrubam .. 62. krodhena ca tapo yadbat kāmena ca yathā matiḥ. anaẏena yathā lakṣmīrbidyā mānena bai yathā .. 63. dantakauṭilyamāẏādyairyathā dharmmo binaṣṭati. tathā naśyanti pāpāni gaṅgāẏā darśane tu .. 64. mānuṣyaṃ durlabhaṃ prāpya bidyutsampātacañcalam. gaṅgāṃ yaḥ sebate sohatra buddhaiḥ pāraṃparaṃgataḥ .. 65. bidhūtapāpā ye martyāḥ paraṃjyotiḥ sbarūpiṇīṃ. sahasrasūryyapratimāṃ gaṅgāṃpaśyanti te bhubi .. 66. sādhāraṇāttasā pūrṇāṃ sādhāraṇanadīmiba. paśyanti nāstikā gaṅgāṃ pāpopahatalocanāḥ .. 67.
p80
saṃsāramocakaścāhaṃ janānāmanukampaẏā. gaṅgātaraṅgarūpeṇa sopānaṃ nirmmame dibaḥ .. 68. sarbbaeba śubhaḥ kālaḥ sarbbodeśastathā śubhaḥ. sarbbojanodānapātraṃ śrīmatījāhnabītaṭe .. 69. yathāśbamedho yajñānāṃ nagānāṃ himabān yathā. bratānāñca yathā satyaṃ dānānāmabhaẏaṃ yathā .. 70. prāṇāẏāmaśca tapasāṃ mantrāṇāṃ praṇabo yathā. dharmmāṇāmapyahiṃsā ca kāmyānāṃ śrīryathā barā .. 71. yathātmabidyā bidyānāṃ strīṇāṃgaurī yathottamā. sarbbadebagaṇānāñca yathā tbaṃ puruṣottama .. 72. sarbbeṣāmeba pātrāṇāṃ śibabhakto yathā baraḥ. tathā sarbbeṣu tīrtheṣu gaṅgātīrthaṃ biśiṣyate .. 73. hare yaścābaẏorbhedaṃ na karoti mahāmatiḥ. śibabhaktaḥ sa bijñeẏo mahāpāśupataśca saḥ .. 74.
p81
pāpapāṃśu-mahābātyā pāpadrumakuṭhārikā. pāpendhanadabāgniśca gaṅgeẏaṃ puṇyabāhinī .. 75. nānārūpāśca pitaro gāthāṃ gāẏanti sarbbadā. api kaścit kule'smākaṃ gaṅgāsnāẏī bhabiṣyati .. 76. debarṣīna parisantarpya dīnānāthāṃśca duḥkhitān. śraddhaẏā bidhinā snātbā dāsyate salilāñjalim .. 77. api naḥ sa kule bhūẏācchibe biṣṇau ca sāmyadṛk. tadālaẏakaro bhaktyā tasya saṃmārjjanādikṛt .. 78. akāmobā sakāmobā tiryyagyonigatopi bā. gaṅgāẏāṃ yo mṛto marttyo narakaṃ sa na paśyati .. 79. tīrthamanat praśaṃsanti gaṅgātīre sthitāśca ye. gaṅgāṃ na bahumanyante te syuniraẏagāminaḥ .. 80.
p82
māñca tbāñcaiba yodbeṣṭi gaṅgāñca puruṣādhamaḥ. sbakīẏaiḥ puruṣaiḥ sārddhaṃ sa ghoraṃ narakaṃ brajet .. 81. ṣaṣṭirgasahasrāṇi gaṅgāṃ rakṣanti sarbbadā. abhaktānāñca pāpānāṃ bāse bighnaṃ prakurbbate .. 82. kāmakrodhamahāmoha-lobhādiniśitaiḥ śaraiḥ. ghnanti teṣāṃ manastatra sthitiñcāpanaẏanti ca .. 83. gaṅgāṃ samāśraẏedyasta sa muniḥ sa ca paṇḍitaḥ. kṛtakṛtyaḥ sa bijñeẏaḥ puruṣārthacatuṣṭaẏe .. 84. gaṅgāẏāñca sakṛt snāto haẏamedhaphalaṃ labhet. tarpaẏaṃśca pitṛṃstatra tāraẏennarakārṇabāt .. 85. nairantaryyeṇa gaṅgāẏāṃ māsaṃ yaḥ snāti puṇyabān. śakraloke sa basati yābacchakraḥ sapūrbbajaḥ .. 86.
p83
abdaṃ yaḥ snāti gaṅgāẏāṃ nairantaryyeṇa puṇyabhāk. biṣṇolom̐kaṃ samāsādya sa sukhaṃ saṃ basennaraḥ .. 87. gaṅgāẏāṃ snāti yomarrtyo yābajjībaṃ dine dine. jībanmuktaḥ sa bijñeẏo dehānte muktaeba saḥ.. 88. tithinakṣatraparbbādi nāpekṣyaṃ jāhnabījale. snānamātreṇa gaṅgāẏāṃ sañcitāhaghaṃ binaṣṭati.. 89. paṇḍitohapi sa mūrkhaḥ syācchaktiyuktohapyaśaktikaḥ. yastu bhāgīrathītīraṃ sukhasebyaṃ na saṃśraẏet .. 90. kiṃ bāẏuṣāpyarogeṇa bikāśinyātha kiṃ śriẏā. kiṃ bā buddhyā bimalaẏā yadi gaṅgāṃ na sebate .. 91. yaḥ kāraẏedāẏatanaṃ gaṅgāpratikbatenaraḥ. bhuktā sa bhogān pretyāpi yāti gaṅgāsalokatām ..92.
p84
śṛṇbanti mahimānaṃ ye gaṅgāẏā nityamādarāt. gaṅgāsnānaphalaṃ teṣāṃ bācakaprīṇanāddhanaiḥ .. 93. pitūnuddhiśya yo liṅgaṃ snāpaẏedgāṅgabāriṇā. tṛptāḥ syurasya pitaro mahāniraẏagā api .. 94. aṣṭakṛtbo mantrajapai bastৰpūtaiḥ sugandhibhiḥ. procurgāṅgajalaiḥ snānaṃ ghṛtasnānādhikaṃ budhāḥ .. 95. aṣṭadrabyabimiśrena gaṅgātoẏena yaḥ sakṛt. māgadha prasthamātreṇa tāmrapātrasthitena ca .. 96. bhānabe'rghyaṃ pradadyācca sbakīẏapitṛbhiḥ saha. so'titejobimānena sūryyaloke mahīẏate .. 97. āpaḥ kṣīraṃ kuśāgrāṇi ghṛtaṃ madhu gabyaṃ dadhi. raktāni karabīrāṇi raktacandanamityapi .. 98.
p85
aṣṭāṅgāryomuddiaustutība rabibhoṣapaḥ gāṅgebārḍiḥ koṭiguṇo jñeẏo biśbehinyabāritaḥ .. 99. gaṅgātīre sbaśaktyā yaḥ kuryyāddebālaẏaṃ sudhīḥ. anyatīrthapratiṣṭhāto bhabet koṭiguṇaṃ phalam .. 100. aśbatthabaṭacubhādi bṛkṣāropeṇa yat phalam . kūpabāpītar̤āgādiprapāsatrādibhistathā .. 101. anyatra yadbhabet puṇyaṃ tadāṅgādarśanādbhabet. puṣpabāṭyādibhiścāpi gaṅgāsparśaṃ tato'dhikam .. 102. kanyādānena yat puṇyaṃ yatpuṇyaṃ gohannadānataḥ. tat puṇyaṃ syācchataguṇaṃ gaṅgāgaṇḍūṣapāmataḥ .. 103. cāndrāẏaṇasahasreṇa yat puṇyaṃ syājjanāৰddana. tato'dhikaphalaṃ gaṅgāmṛtapānādabāppuẏāt .. 104.
p86
bhaktyā gaṅgābagāhasya kimanyat phalamucyate. akṣaẏaḥ sbargabāsopi nirbbāṇamatha bā hare .. 105. gaṅgāẏāḥ pādukāyugmaṃ nityamarccati yo naraḥ. āẏuḥ puṇyaṃ dhanaṃ putrān sbargamokṣau ca bindati .. 106 nāsti gaṅgāsamaṃ tīrthaṃ kalikalmaṣanāśanam. nāsti muktipradaṃ kṣetramabimuktasamaṃ hare .. 107. gaṅgāsnānarataṃ martyaṃ dṛṣṭbaiba yamakiṅkarāḥ. diśo daśa palāẏante siṃhaṃ dṛṣṭbā yathā mṛgāḥ .. 108. gaṅgābhajanaśīlasya gaṅgātaṭanibāsinaḥ. arccāṃ kṛtbā yathānyāẏamaśbamedhaphalaṃ labhet .. 109. gobhūhiraṇyadānena bhaktyā gaṅgātaṭe śubhe. naro na jāẏate bhūẏaḥ saṃsāre duḥkhasaṅkaṭe .. 110.
p87
dīrghāẏuṣyañca bāsobhirjñānaṃ pustakadānataḥ. annadānena sampattiṃ kīrttiṃ kanyāpradānataḥ.. 111. anyatra yat kṛtaṃ kaৰmma brataṃ dānaṃ japastapaḥ. gaṅgātaṭe tu tat sarbbaṃ hare koṭiguṇaṃ bhabet.. 112. dhenuṃ sabatsāṃ yo dadyādgaṅgātīre bidhānataḥ. goromasaṃkhyaẏā biṣṇo yugān sarbbasamṛddhimān.. 113. goloke mama loke bā kāmadhenupradānataḥ. bhuñjānaḥ sarbbakāmāṃsta dibyān nānābidhān bahūn.. 114. debanāmapyalabhyāṃśca bhuktbā tu saha bāndhabaiḥ. pitṛbhiśca suhṛdbhiśca sarbbaratnabibhūṣitaḥ.. 115. jāẏate saṃkule paścāddhanadhānyasamākule. ratnakāñcanasampanne śīlabidyāsamanbite.. 116.
p88
bhuktbā sa bipulān bhaumān putrapautrasamanbitaḥ. punargāṅgāṃ samāsādya kāśyāmuttarabāhinīm .. 117. biśbeśbaraṃ samārādhya prāgjanmabāsanābaśāt. kālāddehāntamāsādya brahma sampadyate tataḥ .. 118. nibarttanadbaẏamapi bhūmerbhāgīrathītaṭe. naro dadāti yo bhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu .. 119. taddha misrasareṇunāṃ saṅkhyaẏā yugamānaẏā. mahendracandralokeṣu bhuktbā bhogān manaḥpriẏān .. 120. saptadbīpapatirbhū tbā mahādharmmaparāẏaṇaḥ. narakasthān pitṛn sarbbān prāpaẏettridibaṃ hare .. 121. sbargasthāṃśca pitṛn sarbbān mocaẏitbā mahādyutiḥ. ante jñānāsinā chittbā hyabidyāāṃ pāñcabhautikīm .. 122. paraṃ bairāgyamāpanne yuñjānoyogamuttamam. prāpyātha hābimuktañca puraṃ brahmādhigacchati .. 123.
p89
subarṇamātramapi yaḥ subarṇaṃ saṃprayacchati. subarṇāẏa subarṇañca hare bhāgīrathītaṭe .. 124. sa hema ratnakhacite bimāne sarbbage śubhe. sarbbaiśbaryyasamāyuktaḥ sarbbalokeṣu pūjitaḥ .. 125. brahmāṇḍāntarasaṃstheṣu bhuñjana bhogān manorammān. sarbbaiḥ saṃpūjito bipro yābadābhūtasaṃplabam .. 126. ekarāṭ ca tato bhūtbā jambudbīpe pratāpabān. tato'bimuktamāsādya padaṃ nirbbāṇamṛcchati .. 127. janmarkṣe tu kṛte snāne gaṅgāẏāṃ bhaktipūrbbakam. janmaprabhṛtipāpaughāt sañcitānmucyate kṣaṇāt .. 128. baiśākhe kārttike māghe gaṅgāsnānaṃ sudurlabham. darśe śataguṇaṃ puṇyaṃ saṃkrāntau ca sahasrakam .. 129.
p90
candrasūryyagṛhe lakṣaṃ byatīpāte tbanantakam. ayutaṃ biṣube caiba niyutaṃ tbaẏanadbaẏe .. 130. somagrahaḥ somadine rabibāre rabergrahaḥ. taccur̤āmaṇiparbbākhyaṃ tatra snānamasaṃkhyakam .. 131. snānaṃ dānaṃ japohomo yadbahu ccūr̤āmaṇau kṛtam. tadakṣaẏaṃ saৰbbamiha biṣṇo bhāgīrathītaṭe .. 132. śraddhaẏā bhaktiyuktastu gaṅgāṃ snātbā bidhānataḥ. brahmahāpi biśuddheta kiṃ punastbanyapātakī .. 133. kṛmikīṭa pataṅgādyā ye mṛtā jāhnabītaṭe. kūlāt patanti ye bṛkṣāstepi yānti parāṃ gatim .. 134. jyaiṣṭhe māsi site pakṣe daśamyāṃhastasaṃyute. gaṅgātīre tu puruṣo nārī bā bhaktibhābataḥ .. 135 ..
p91
niśāẏāṃ jāgaraṃ kuryyācchāṅgaṃ daśābidhairhare. puṣpaiḥ sugandhainaibedyaiḥ phalairdaśadaśenmitaiḥ .. 136 .. pradīpairdaśabhirdhūpairdaśāṅgairgarur̤adhbaja. pūjaẏecchraddhaẏā dhīmān daśakṛtbobidhānataḥ .. 137 .. sājyān tilān kṣipettoẏe gaṅgāẏāḥ prasūterddaśa. gur̤aśaktumaẏān piṇḍān dadyācca daśamantrataḥ ..138. namaḥ śibāẏai prathamaṃ nārāẏaṇyai padaṃ tataḥ. daśaharāẏaipadamiti gaṅgāẏai mantraeṣa bai .. 139.. sbāhāntaḥ praṇabādiśca bhabedbiṃśākṣaromanuḥ. pūjā dānaṃ japohomoha nenaiba manunā smṛtaḥ .. 140 .. hemnā rūpyeṇa bā śaktyā gaṅgāmūrtiṃ bidhāẏa ca. bastrācchāditabaktrasya pūrṇakumbhasya copari .. 141 .. pratiṣṭhāpyārccaẏeddebīṃ pañcāmṛtabiśodhitām. caturbhujāṃ trinetrāñca nadīnadana niṣedhitām .. 142. lābaṇyāmṛtaniṣyandasaṃśīlallatāẏaṣṭikām. pūrṇakuntasitāntojabaradābhaẏasaṃkarām .. 143.
p92
tato dhyāẏet susaumyāñca candrāyutasamaprabhām. cāmarai rbījyamānāñca śbetacchatropaśobhitām .. 144. sudhāplābitabhūpṛṣṭhāṃ dibyagandhānulepanām. trailokyapūjitapadāṃ debarṣibhirabhiṣṭutām .. 145. dhyātbā samarcya mantreṇa dhūpadīpopahārataḥ. māñca tbāñca bidhiṃ bradhnaṃhimabantaṃ bhagīratham .. 146. pratimāgre samabhyarcya candanāṅkatanirmmitān. daśaprasthatilān dadyāddaśabiprebhyaādarāt.. 147. palañca kur̤abaḥ prastha ār̤hakodroṇa eba ca. dhānyamānena boddhabyāḥ kramaśohamī caturgu ṇāḥ .. 48. matsyakacchapamaṇḍūkamakarādijalecarān. haṃsakāraṇḍababakacakraṭiṭṭibhasārasān .. 49.
First 92 of 719 passages. Read on