Pramāṇa · Search · About · API

Kumarikakhanda 42

Kumārikākhaṇḍa 42

Language
Sanskrit

Contents

42.1

cha || || arjuna uvāca || || mahākālastvasau kaśca kathaṃ siddhimupāgataḥ || asmiṃstīrthe muniśreṣṭha mahadāścarya maṃtra me

42.2

sarvametatsamākhyāhi śraddhānāya pṛcchate

42.3

nārada uvāca || || namaskṛtya mahākālaṃ varadaṃ sthāṇumavyayam || śaktitaścaritaṃ tasya vakṣye pāṃḍukulodvaha

42.4

vārāṇasyāṃ puri purā babhūva japatāṃ varaḥ || rudrajāpī mahābhāgo māṃṭirnāma mahāyaśāḥ

42.5

tasyāputrasya putrārthe rudrānsaṃjapataḥ kila || gataṃ varṣaśataṃ tuṣṭastatastaṃ prāha śaṃkaraḥ

42.6

māṃṭe tava suto dhīmānmatprabhāvapa
rākramaḥ || vaṃśasya tava sarvasya samuddhartā bhaviṣyati

42.7

iti śrutvā rudravaco māṃṭirhiṣaṃ paraṃ gataḥ || tataḥ kāle kiyanmātre patnī
māṃṭermahātmanaḥ

42.8

dadhāra garbhaṃ caṭikā tapomūrtidharā yathā || tasya garbhasya varṣāṇi catvāri kila saṃyuḥ

42.9

na punarmāturudaraṃ
tyaktvā nirgacchate bahiḥ || tato māṃṭirūpāmaṃtrya sāmabhistamavocata

42.10

vatsa sāmānyaputro'pi pitroḥ sukhaṃkaraḥ sadā || śuddhāyāṃ mātari bhavo
mattaḥ kiṃ pīḍayasvalam

42.11

vatsa mānuṣyavāsasya spṛhā tubhyaṃ kathaṃ na hi || yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasyāpi ca saṃtatiḥ

42.12

kadā
manuṣyā jāyema pūjā yatra mahāphalā || pitṝṇāṃ devatānāṃ ca nānādharmāśca yatra hi

42.13

iti bhūtāni śocaṃti nānāyonigatānyapi || tattvaṃ
mānuṣyamatulaṃ spṛhaṇīyaṃ divaukasām || anāhatya kathaṃ brūhi sthitaścodara eva ca

42.14

garbha uvāca || || tāta jānāmyahaṃ sarvametatparama
durlabham || kiṃ tu bibhemi cātimātraṃ kālamārgasya nityaśaḥ

42.15

dvau mārgoṃ kila vedeṣu proktau kālo'rcireva ca || arciṣā mokṣamāyāṃti
kālamārgeṇa karmaṇi

42.16

svarge vā narake vāpi kālamārgagato hyayam || na śarma labhate kvāpi vyādhaviddhamṛgo yathā

42.17

tasyaiva hetoḥ
prayatetkovido yanna duḥkhavit || kālena ghorarūpeṇa gaṃbhīreṇa samāhitaḥ

42.18

taccenmama manastāta nānādoṣairna mohyate || tato'haṃ durlabhaṃ janma
mānuṣyaṃ śīghramāpnuyām

42.19

tatastasya pitā pārtha kāṃdiśīko maheśvaram || jagāma śaraṇaṃ devaṃ trāhitrāhi maheśvara

42.20

tvāṃ vinā ko'paro
deva putrasyābhīṣṭado'sti me || svayaiva dattastvaṃ cāśu janma prāpaya me sutam

42.21

tatastasyātibhaktyāsau prāha tuṣṭo maheśvaraḥ || vibhūtīḥ svām̐
dharmajñānavairāgyaiśvaryameva ca

42.22

viparītaśca śīghraṃ bho māṃṭiputraḥ prabodhyatām || tatastā dyotayaṃtyaśca vibhūtyo garbhamūcire

42.23

mahāmate
māṃṭiputra na dhāryaṃ te bhayaṃ hṛdi || catvārastvāṃ hi dharmādyā manastyakṣyāmahe na te

42.24

tato'parāstvadharmādyāḥ procurnaiva tathā vayam || bhaviṣyāmo
manastubhyamasmattva bhayaṃ na hi

42.25

ityukte sa vibhūtībhiḥ śīghrameva kumārakaḥ || niḥsasāra bahirjātaścakaṃpetiruroda ca

42.26

tato vibhū
tayaḥ prāhurmāṃṭe tava sutastvasau || adyāpi kālamārgasya bhītaḥ kampati roditi

42.27

kālabhītiriti khyātastasmādeṣa bhaviṣyati || iti dattvā
varaṃ tāśca mahādevāṃtikaṃ yayuḥ

42.28

so'pi bālaḥ pravardhe śuklapakṣa ivoḍupaḥ || saṃskṛtaḥ sa ca saṃskārairdhīmānpaśupativratī

42.29

paṃcamaṃtrā
apañchuddhastīrthayātrāparo'bhavat || rudrakṣetreṣu sannau sa japanmantrāṃśca bhārata

42.30

kālabhītirguṇakṣetraguṇāñchutvābhyupāyayau || snātvā tato
mahītoye jadhvā mantrāṃśca koṭiśaḥ

42.21-2

nivṛtto nātidūretha bilvavṛkṣaṃ dadarśa saḥ || dṛṣṭvā taṃ tasya cādhastācchakṣamekaṃ jajāpa saḥ

42.32

japa
tastasya viprasya indriyāṇi layaṃ yayuḥ || kevalaṃ paramānaṃdasvarūpo'sāvabhūtkṣaṇāt

42.33

tasyānaṃdasya naupamyaṃ svargādīnāṃ bhavetkacit || gaṃgodaka
syeva māṃnaṃ kevalaṃ so'pyasāvapi

42.34

tatra līno muhūrtena punaścābhūdyathā purā || tato visiṣmiye pārtha kālabhītiruvāca ha

42.35

nāyaṃ mama
mahānando vārāṇasyāṃ na namiṣe || na prabhāse na kedāre na cāpyamarakaṇṭake

42.36

śrīparvate na cānyatra yāhaśodya pravarttate || nirvikārāṇi svacchāni
gaṃgāṃbhāṃsīvakhāni me

42.37

bhūteṣu paramā prītistrijagaddyotate sphuṭam || dharmamekaṃ paraṃ mahyaṃ cetaścāpyavagacchati

42.38

aho sthānaprabhāvo'yaṃ
sphuṭaṃ cāpyatra procyate || nirdoṣaṃ yacchuci sthāna sarvopadravavarjitam

42.39

tatra sthitasya dharmārthastadbhūyātsahasradhā || tadasmācca prabhāvāddhi jānā
mītaḥ svacetasi

42.40

viśiṣṭaṃ kāśimuruyebhyastīrthebhyaḥ sthānakaṃ tvidam || tasmādatraiva saṃstho'haṃ tapastapsyāmi puṣkalam

42.41

idaṃ cedaṃ
tīrthamiti sadā yastṛṣitaścaret || na sa siddhimavāpnoti kleśenaiva mriyeta saḥ

42.42

iti saṃcintya bilvasya vṛkṣasyādho vyavasthitaḥ || jajāpa
mantrānnudrasya aṃguṣṭhāgreṇa dhiṣṭhitaḥ

42.43

gṛhītvā niyamaṃ toyabiṃduṃ varṣaśate'gnivat || tato varṣaśate yāte japatastasya bhārata

42.44

kaścitto
yabhṛtaṃ kumbhaṃ gṛhītvā nara āvrajat || sa taṃ praṇamya prāhedaṃ kālabhītiṃ praharṣataḥ

42.45

adya te niyamaḥ pūrṇastoyametanmahāmate || gṛhāṇa saphalaṃ
mahyaṃ śramaṃ kartumihārhasi

42.46

kālabhītiruvāca || || ko bhavānvarṇato brūhi kimācāraśca tattvataḥ || janmācārau viditvā te grahī
ṣyāmyanyathā na hi

42.47

nara uvāca || || na jāne pitarau strīyau naṣṭau vā sarvathā na hi || evamevāpi paśyāmi sarvadā'haṃ sa eva ca

42.48

ācāraiścāpi dharmaiśca na kāryaṃ mama kiṃcana || tasmādrakṣyāmi nāpyetanna cāpyasmi samācare

42.49

kālabhītiruvāca
yadyevaṃ nodakaṃ tubhyaṃ grahīṣyāmyasmim̐ kahiṃcit || śṛṇuṣvātra vaco yanme gururāha śrutīritam

42.50

na jñāyate kulaṃ yasya bījaśuddhiṃ vinā tataḥ || tasya
khādannipabanvāpi sādhuḥ sīdati tatkṣaṇāt

42.51

śvaśca rudraṃ na jānāti rudrabhaktaśca yo nahi || annodakaṃ tasya bhuñjanpātakī syānna saṃśayaḥ

42.62

ajñātvā yaḥ śivaṃ bhuṅke kathyate so'tra brahmahā || mārṣṭiṃ ca brahmahātrāde tasmāttasya na bhakṣayet

42.63

gaṃgodakumbhaḥ syādyadvattanmadhye madya
biṃdunā || aśivajñasya yo bhuṅke śivajño'pi tathaiva saḥ

42.64

hīnavarṇaśca yaḥ syāddhi śivabhakto'pi naiva saḥ || pratigṛhyo guṇo tasmāddhilokyau
drau pratigrahe

42.65

nara uvāca || || etena tava vākyena hāsyaṃ saṃjāyate mama || aho mugdho'si mithyā tvamapasmārī jaḍo'pi ca

42.66

sadā sarveṣu bhūteṣu śivo vasati nityaśaḥ || sādhvasādhu tato vākyaṃ naiva nindā śivasya sā

42.67

ātmanaśca parasyāpi yaḥ karotyaṃtaro
haram || tasya bhinnahaśo mṛtyurvidadhe bhayamulbaṇam

42.68

athavā kā hi pānīye bhavedaśucitā vada || mṛttikodrarvaikumbho'yaṃ pāvakenāpi
pācitaḥ

42.69

pūrṇaśca payasā kasminneṣāmaśucitā kutaḥ

42.60

atha cenmama saṃsargādaśucitvaṃ ca mīyate || tadasyāṃ saṃsthitaḥ pṛthvyāmahaṃ
tvaṃ ca kuto vada

42.61

kutaḥ pṛthivyāṃ carasi khe tvaṃ naiva carasyuta || evaṃ vicāryamāṇe te bhāṣitaṃ mugdhavadbhavet

42.62-2

kālabhītiru
vāca || || sarvabhūteṣu cedevaṃ śiva eveti cocyate || nāstikāṃ mṛttikā kasmādbhakṣayaṃti nabhasyake

42.63-2

śuddharthaṃ tena viśvasya sthāpitā
saṃsthitiryathā || phalena pālitā sā ca nānyathā tāṃ śṛṇuṣva ca

42.64-2

sasarjeti purā dhātā rūpātmakamidaṃ jagat || tacca nāmaprapañcena baddhaṃ
dāmnā ca gauryathā

42.65-2

sa ca nāmaprapañcastu caturdhā bhidyate kila || dhvanirvarṇāḥ padaṃ vākyamityāspadacatuṣṭayam

42.66-2

tatra dhvanirnā
damayo varṇāścākārapūrvakāḥ || padaṃ 'śa vam̐mi' ti proktaṃ vākyaṃ ceti 'śivaṃ' bhajet

42.67-2

taccāpi vākyaṃ trividhaṃ bhavediti śrutermatam || prabhu
sammatamekaṃ ca suhṛtsaṃmatameva ca

42.68-2

kāṃtāsaṃmatamevāpi vākyaṃ hi trividhaṃ viduḥ || prabhuḥ svāmī yathā bhṛtyamādiśatyetadācara

42.69-2

tathā śrutismṛtī cobhe prāhuḥ prabhusaṃmatam || itihāsapurāṇādi suhṛtsaṃmatamucyate

42.70

suhṛdvatpratibodhyainaṃ pravartayati tattvataḥ
kāvyālāpādikaṃ yacca kāṃtāsaṃmatamucyate

42.71

prabhuvākyaṃ smṛtaṃ yacca sabāhyābhyaṃtaraṃ śuci || suhṛdvākyaṃ tathā śaucaṃ pāla
yetsvargakāṃkṣayā

42.72

tadetatpālanīyaṃ syādbhamijānāṃ śrutirvedet || tvayā nāstikavākyena cedetadabhidhīyate

42.73

etena śrutiśāstrā
ṇi purāṇaṃ ca vṛthaiva kim || agre saptarṣipūrvā ye brāhmaṇāḥ kṣatriyā bhavan

42.74

mugdhāḥ sarve'bhavandakṣā ye hi vedaṃ gatā hṛtu || tathā vedāṃtavacanaṃ
sattvasthā ūrdhvagāminaḥ

42.75

tiṣṭhaṃti rājasā madhye hyadho gacchaṃti tāmasāḥ || sattvāhāraiḥ sattvavṛttyā svargagāmī bhavettaḥ

42.76

na caitadpya
sūyāmo yadbhūteṣu śivo na hi || astyeva sarvabhūteṣu śṛṇvatrāpyupamānakam

42.77

yathā suvarṇajātāni bhūṣaṇāni bahūni ca || kānicicchuddharūpāṇi
hīnarūpāṇi kānicit

42.78

svarṇaṃ sarveṣu cāstyeva tathaiva sa sadāśivaḥ || hīnarūpaṃ śodhitaṃ sacchuddhimeti na caikatām

42.79

tathedaṃ śodhi
taṃ dehaṃ śuddhaṃ divi vrajetsphuṭam || tasmātsarvātmanā hīnānna grāhyaṃ bata dhīmatā

42.80

cedidaṃ śodhayeddehaṃ naiva grāhyaṃ samaṃtataḥ || sarvato yaḥ prati
grāhī nihārāhārayorna ca

42.81

śuciḥ syādalpadivasātpāṣāṇo'sau bhavetsphuṭam || tasmātsarvātmanā naiva grahīṣyehaṃ jalaṃ sphuṭam

42.82

sādhu
vāpyathavā'sādhu pramāṇaṃ naḥ śrutiḥ parā || evamukte sa ca naraḥ prahasandakṣiṇena ca

42.83

aṃguṣṭhena likhanbhūmiṃ cakre gartaṃ mahottamam || tatra cikṣepa
tatoyaṃ tena gartaḥ sma pūritaḥ

42.84

atyaricyata toyaṃ ca cakre pādena saṃlikhan || cakre saraḥ pūritaṃ cāpyatiriktajalena tat

42.85

tad
drutaṃ mahaddhvā naiva vipro visiṣmiye || yato bahuvidhaṃ citraṃ bhavedbhūtādyupāsiṣu

42.86

taccitreṇa na jahyācca śrutimārgaṃ sanātanam

42.87

nara uvāca || || atimūrkho'si vipra tvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase || kiṃ na śrutastvayā ślokaḥ purāvidbhirudīritaḥ || kūponyasya ghaṭo
nyasya rajjuranyasya bhārata

42.88

pāyayantyanye pibaṃtyanye sarve te samabhāginaḥ || tajjalaṃ mama kasmāttvaṃ dharmajño na pibasyasiṃ

42.89

nārada uvāca || || tato vimṛśe śloko bahudhā samabhāginām || aniścayādvicāryāsau ghaṭādyaiḥ samabhāgitā

42.90

bahupotadgyakṣepaḥ
sarvaiḥ sā samabhāgitā || evaṃ kartuḥ phalaiḥ sarvaiḥ samaṃ syācca punaḥpunaḥ

42.91

yaḥ śuciśca śivaṃ dhyāyanprāsādakūpakartāri || jalapratigrahābhāvā
tpibato'sya samaṃ phalam

42.92

iti niścitya provāca kālabhītirnaraṃ ca tam || satyametatkiṃ tu kuṃbhapayasā gartapūraṇe

42.93

dṛṣṭvā pratyakṣato
māhakkathaṃ pibati bho vada || sādhu vāpyathavā'sādhu na pibeyaṃ kathaṃcana

42.94

evaṃ viniścayaṃ dṛṣṭvāsya sthiraṃ kurunaṃdana || puruṣo'sau prahasyaiva kṣaṇā
daṃtardadhe tataḥ

42.95

kālabhītiśca paramaṃ vismayaṃ samupāgataḥ || vṛttāṃtaḥ koyamityeva ciṃtayāmāsa bhūyasā

42.96

tataściṃtayatastasya bilvādha
stātsuśobhanam || ucchritaṃ sumahāliṃgaṃ pṛthivyā dyotayaddiśaḥ

42.97

prādurbhāve tatastasya mahāliṃgasya bhārata || nanarta khepsarovṛṃdaṃ gaṃdharvā
lalitaṃ jaguḥ

42.98

pārijātamayīṃ puṣpavṛṣṭimiṃdro mumoca ha || jayeti devā munayastuṣṭurvividhaiḥ stavaiḥ

42.99

tasminmahati kauravya
vartamāne mahotsave || kālabhītiḥ pramuditaḥ praṇamya stotramairayat

42.100

pāpasya kālaṃ bhavapaṃkakālaṃ kalākalaṃ kālamārgasya kālam || devaṃ
mahākālamahaṃ prapadye śrīkālakaṃṭhaṃ bhavakālarūpam

42.101

īśānavakraṃ praṇamāmi tvāhaṃ stauti śrutiḥ sarvavidyeśvarastavam || bhūteśvarastavaṃ prapitā
mahastvaṃ tasmai namastestu maheśvarāya

42.102

yaṃ stauti vedastamahaṃ prapadye tatpuruṣasaṃjñaṃ śaraṇaṃ dvitīyam || tvāṃ viprahe tacca nastvaṃ pradehi śrīrudra
deveśa namonamaste

42.103

aghoravakraṃ tritayaṃ prapadye atharvajuṣṭaṃ tava rūpakāṇi || aghoraghorāṇi ca ghoraghorāṇyahaṃ sadā naumi bhūtāni tubhyam

42.104

caturthavakraṃ ca sadā prapadye sadyobhijātāya namonamaste || bhavebhavenādibhavo bhavasva bhavodbhavo māṃ śiva tatra tatra

42.105

namostu te vāmadevāya jyeṣṭharudrāya
kālāya kalāvikāriṇe || balaṃkarāyāpi balapramāthine bhūtāni haṃtre ca manonmanāya

42.106

tryaṃbakaṃ tvāṃ ca yajāmahe vayaṃ supuṇyagaṃdhaiḥ śivapuṣṭivardha
nam || urvārukaṃ pakkamivoyyabaṃdhanādrakṣasva māṃ tryaṃbaka mṛtyumārgāt

42.107

ṣaḍakṣaraṃ maṃtravaraṃ taveśa japaṃti ye munayo vītarāgāḥ || teṣāṃ prasanno'si japāmahe
taṃ tvoṃkārapūrvaṃ ca namaḥ śivāya

42.108

evaṃ stuto mahādevo liṃgānniḥsṛtya bhārata || trijagaddyotayanbhāsā pratyakṣaḥ prāha ca dvijam

42.109

yattvayātra
mahātīrthe bhṛśamārādhito dvija || tenāti tuṣṭaste vatsa neśaḥ kālaḥ kathaṃcana

42.110

ahaṃ ca nararūpī yo dṛṣṭvā te dharmasaṃsthitim || dhanyastaddharma
mārgo'yaṃ pālyate yadbhavadvidhaiḥ

42.111

sarvatīrthodakairgartaḥ pūrito me sarastathā || jalametanmahāpuṇyaṃ tvadarthaṃ me samāhṛtam

42.112

saptamaṃtrarahasyaṃ
ca yatkṛtaṃ stavanaṃ mama || anena paṭhyamānena saptamaṃtraphalaṃ bhavet

42.113

abhīṣṭaṃ ca varaṃ matto vṛṇīṣva manasepsitam || tvayātitopito hyasmi
nādeyaṃ vidyate tava

42.114

kālabhītiruvāca || || dhanyo'smyanugṛhīto'smi yastvaṃ tuṣṭo'si śaṃkara || tvattoṣātsaphalā dharmāḥ śramāyaivānyathā
matāḥ

42.115

yadi tuṣṭo'si sāṃnidhyaṃ liṃge'tra kriyatāṃ sadā || akṣayaṃ tatkṛtaṃ cāstu yalliṃge kriyate'tra ca

42.116

japato yatphalaṃ deva
paṃcamantrāyutena ca || tatphalaṃ jāyatāṃ nṛṇāmasya liṃgasya darśane

42.117

kālamārgādahaṃ yasmānmocito'haṃ maheśvara || mahākālamiti khyātaṃ liṃgaṃ
tasmādvavattidam

42.118

asmiṃśca kūpe yo martyaḥ snātvā tarpayate pitṝn || sarvatīrthaphalaṃ cāstu pitṝṇāmakṣayā gatiḥ

42.119

iti tasya
vacaḥ śrutvā prītastaṃ śaṃkaro'bravīt || svāyaṃbhuvaṃ yatra liṃgaṃ tatra nityaṃ vasāmyaham

42.120

svayaṃbhubāṇaratnotthadhātupāṣāṇalohajam || liṃgaṃ
krameṇa phaladamaṃtyātpūrvaṃ daśottaram

42.121

ākāśe tārakāliṃgaṃ pātāle hāṭakeśvaram || svāyaṃbhuvaṃ dharāpṛṣṭhe tadetattritayaṃ samam

42.122

viśeṣā
tprārthitaṃ yacca tacca sarvaṃ bhaviṣyati || atra puṣpaṃ phalaṃ pūjā naivedyaṃ stavanakriyā

42.123

dānaṃ vānyacca yatkiṃcidakṣayaṃ tadbhaviṣyati || māghāsitacatu
rdaśyāṃ śivayoge ca putraka

42.124

liṃgācca pūrvataḥ kūpe snātvā yastarpayetpitṝn || sarvatīrthaphalāvāptiḥ pitṝṇāṃ cākṣayā gatiḥ

42.125

tasyāṃ rātrau
mahākālaṃ yāmeyāme prapūjayet || yaḥ kṣipetsarvaliṃgeṣu sa jāgaraphalaṃ labhet

42.126

jiteṃdriyaśca yo nityaṃ māṃ liṃgetra prapūjayet || muktimuktī na
dūrasthe tasya nityaṃ dvijottama

42.127

māghe caturdaśyaṣṭamyāṃ somavāre ca parvaṇi || snātvā sarasi yo'bhyarcya liṃgametacchivaṃ vrajet

42.128

dānaṃ tapo rudrajāpaḥ sarvamakṣayameva ca || tvaṃ ca nandī dvitīyo me pratīhāro bhaviṣyasi

42.129

kālamārgajayādbhatsa mahākālā
bhidhaściram || karaṃdhamo'tra rājarṣiracirādāgamiṣyati

42.130

tasya procya bhavāndharmāstato mallokamāvraja || ityuktvā bhagavānrudro
liṃgamadhye nyalīyata

42.131

mahākālo'pi muditastatra tepe mahattapaḥ

42.132

iti mahākālaprādurbhāvaḥ || || nārada uvāca || atha
kenāpi kālena pārtha rājā karaṃdhamaḥ || viśeṣamicchurdharmameṃṣu śrutvā tīrthamahāguṇān

42.133

mahākālacaritraṃ ca tatraiva samupāyayau || mahīsāgara
toye'snau snātvā liṃgānyathārcayat

42.134

mahākālamanuprāpya paramāṃ prītimāgataḥ || sa paśyansumahāliṃgaṃ nātṛpyata janeśvaraḥ

42.135

yathā daridraḥ kṛpaṇo nidhikumbhamavāpya ca || saphalaṃ jīvitaṃ mene mahākālaṃ nirīkṣya saḥ

42.136

paṃcamantrāyutajapaphalaṃ yasyeha darśanāt || tataḥ
saparyayābhyarcya mahatyāsau praṇamya ca

42.137

śrutvā ca liṃgapravaraṃ mahākālamupāsadat || tato rudravacaḥ smṛtvā mahākālaḥ smayanniva

42.138

pratyudgamya nṛpaṃ pūjāmarcaṃ ca pratyapādayat || tataḥ kuśalapraśnādi kṛtvā śāṃtamukhaṃ nṛpaḥ

42.139

mahākālamupāmaṃtrya kathāṃte vākyamabravīt
bhagavansaṃśayo mahyaṃ sadā'yaṃ parivartate

42.140

yaṃdidaṃ tarpaṇaṃnāma pitṝṇāṃ kriyate nṛbhiḥ || jalamadhye jalaṃ yāti kathaṃ tṛpyaṃti pūrvajāḥ

42.141

evaṃ piṃḍādipūjā ca sarvamatraiva dṛśyate || kathamevaṃ sma manyāmaḥ pitrādyairupabhujyate

42.142

na caitadasti yatteṣāṃ nopatiṣṭhati kiṃcana || svapne yathā
kramya naraṃ dṛśyaṃte yācakāśca te

42.143

devānāṃ cāpi dṛśyaṃte pratyakṣāḥ pratyayā sadā || tatkathaṃ prītigṛhṇanti mano me'tra pramuhyati

42.144

mahākāla uvāca || || yonirevaṃvidhā teṣāṃ pitṝṇāṃ ca divaukasām || dūroktaṃ dūrapūjā ca dūrastutirathāpi yat

42.145

bhavyaṃ bhūtaṃ bhavi
ṣyacca sarvaṃ jānaṃti yāṃti ca || paṃcatanmātrarūpaṃ ca manobuddhirahaṃjaḍāḥ

42.146

navatattvamayaṃ dehaṃ daśamaḥ puruṣo mataḥ || tasmādbhreṇa tṛpyati rasata
ttvena te tathā

42.147

śabdatattvena tuṣyaṃti sparśatattvaṃ ca gṛhṇate || śuci dṛṣṭvā ca tuṣyaṃti nātra rājanbhavennṛpā

42.148

yathā tṛṇaṃ paśūnāṃ ca narā
ṇāmannamucyate || evaṃ daivatayonīnāmannasārasya bhojanam

42.149

śaktyaḥ sarvabhāvānāmaciṃtyā jñānagocarāḥ || tasmāttattvaṃ pragṛhṇanti śeṣamatraiva
dṛśyate

42.150

karaṃdhama uvāca || || pitṛbhyo dīyate śrāddhaṃ svakarmavaśagāśca te || svargasthā narakasthā vā kathaṃ tairupabhujyate

42.151

atha svarge'tha narake sthitāḥ karmābhiyaṃtritāḥ || śaknuvaṃti varānetāndātuṃ te ceśvarāḥ katham

42.152

āyuḥ prajāṃ dhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni
ca || prayacchantu tathā rājyaṃ prītā nṛṇāṃ pitāmahāḥ

42.153

mahākāla uvāca || || satyametatsvakarmasthāḥ pitaro yannṛpottama || kiṃ tu
devāsurāṇāṃ ca yakṣādīnāmamūrtakāḥ

42.154

mūrtāścaturṇāṃ varṇānāṃ pitaraḥ satathā smṛtāḥ || te hi sarve prayacchaṃti dātuṃ sarvaṃ yathepsitam

42.155

ekatriṃśadgaṇā yeṣāṃ pitṝṇāṃ prabalā nṛpa || kṛtaṃ ca tadidaṃ śrāddhaṃ tarpayettānparānpitṝn

42.156

te tṛptāstarpayantyasya pūrvajānyatra saṃsthitān || evaṃ
svānāṃ copatiṣṭhecchrāddhaṃ yacchaṃti te varān

42.157

rājovāca || || bhūtādbhyo yathā vipra nāmnā voddiśya dīyate || surādīnāṃ kathaṃ caiva
saṃkṣepeṇa na dīyate

42.158

idaṃ pitṛbhyo devebhyo dvijebhyaḥ pāvakāya ca || evaṃ kasmādvistarāḥ syurmanaḥkāyādikaṣṭadāḥ

42.159

mahā
kāla uvāca || || ucitā pratipattiśca kāryā sarveṣu nityaśaḥ || pratipattiṃ cocitāṃ te vinā gṛhṇanti naiva ca

42.160

yathā śvā gṛhadvārastho
baliṃ gṛhṇāti kiṃ tathā || pradhānapuruṣo rājangṛhṇāti ca śunā samaḥ

42.161

evaṃ te bhūtavadevā na hi gṛhṇanti karhicit || śuci kāmaṃ juṣaṃte na
haviraśraddhānataḥ

42.162

vinā maṃtraiśca yaddattaṃ na tadgṛhṇanti te'malāḥ || śrutirapyatra prāhedaṃ maṃtrāṇāṃ viṣaye nṛpa

42.163

"maṃtrā devatā yadyadvidvā
nmantravatkaroti devatābhireva tatkaroti yaddadāti devatābhireva taddadāti yatpratigṛhṇāti devatābhireva tatpratigṛhṇāti tasmānnāmantravatpratigṛhṇīyāt
nāmantravatpratipadyate" iti

42.164

tasmānmaṃtraiḥ sadā deyaṃ paurāṇairvaidikairapi || anyathā te na gṛhṇanti bhūtānāmupatiṣṭhati

42.165

rājo
vāca || || darbhāstilānakṣatāṃśca toyaṃ caitaiḥ susaṃyutam || kasmātpradīyate dānaṃ jñātumicchāmi kāraṇam

42.166

mahākāla uvāca
purā kila pradattāni bhūmerdānāni bhūriśaḥ || pratyagṛhṇanta daityāśca praviśyābhyantaraṃ balāt

42.167

tato devāśca pitaraḥ pratyūcuḥ padmasaṃbhavam

42.168

svāminnaḥ paśyatāmeva sarvaṃ daityaiḥ gṛhyate || vidhehi rakṣāṃ teṣāṃ tvaṃ na naṣṭāḥ smo yathā vayam

42.169

tato vimṛśyaiva vidhī rakṣo
pāyamacīkarat || tilairyuktaṃ pitṝṇāṃ ca devānāmakṣataiḥ saha

42.170

toyaṃ darbhāṃśca sarvatra evaṃ gṛhṇanti nā'surāḥ || etānvinā pradattaṃ ya
tphalaṃ daityaiḥ pragṛhyate

42.171

niḥsvasya pitaro devā yāṃti dātuḥ phalaṃ na hi || tasmādyugeṣu sarveṣu dānamevaṃ pradīyate

42.172

karaṃdhama uvāca
caturyugavyavasthānaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ || mahatīyaṃ vivitsā me sadaiva parivartate

42.173

mahākāla uvāca || ādyaṃ kṛtayugaṃ viddhi
tatastretāyugaṃ smṛtam || dvāparaṃ ca kaliśceti catvāraśca samāsataḥ

42.174

sattvaṃ kṛtaṃ rajastretā dvāparaṃ ca rajastamaḥ || kalistamastu vijñeyaṃ
yugavṛttaṃ yugeṣu ca

42.175

dhyānaṃ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ yajña ucyate || vṛttaṃ ca dvāpare satyaṃ dānameva kalau yuge

42.176

kṛte tu mānasī sṛṣṭi
rvṛttiḥ sākṣādrasocchasā || tejomayyaḥ prajāstṛptāḥ sadānaṃdāśca bhoginaḥ

42.177

adhamottamo na tāsāṃ tā nirviśeṣāḥ prajāḥ śubhāḥ || tulya
āyuḥ sukhaṃ rūpaṃ tāsāṃ tasminkṛte yuge

42.178

na cāprītirna ca dvaṃdvo na dveṣo nāpi ca kramaḥ || parvatodadhivāsinyo hyanukośapriyāstu tāḥ

42.179

varṇāśramavyavasthā ca tadāsīnna hi saṃkaraḥ || ekamanyaṃ na dhyāyaṃti paramaṃ te sadā śivam

42.180

caturthe ca tataḥ pāde naṣṭā sā'bhūdraso
cchasā || prādurāsaṃstatastāsāṃ vṛkṣāścagṛhasaṃjñitāḥ

42.181

vastrāṇi ca prasūyaṃte phalānyābharaṇāni ca || teṣveva jāyate tāsāṃ gaṃdhavarṇarasānvi
tam

42.182

sumākṣikaṃ mahāvīryaṃ puṭake puṭake madhu || tena tā vartayaṃti sma kṛtasyāṃte prajāstadā

42.183

hṛṣṭapuṣṭāstathā vṛddhāḥ prajā vai viga
tajvarāḥ || tataḥ kālena kenāpi tāsāṃ vṛddhe raseṃdriye

42.184

yugabhāvāttathā dhyāne svalpībhūte śivasya ca || vṛkṣāṃstānparyagṛhṇaṃta madhu vā mākṣikaṃ
balāt

42.185

tāsāṃ tenopacāreṇa lobhadoṣakṛtena vai || pranaṣṭā madhunā sārdhaṃ kalpavṛkṣāḥ kacitkacit

42.186

tasyāṃ cāpyalpaśiṣṭāyāṃ
dvaṃdvānyabhyutthitāni vai || śītātapairmanoduḥkhaistatastā duḥkhitā bhṛśam

42.187

cakurāvaraṇārthaṃ hi ketanāni tatastataḥ || tataḥ prādurbabhau
tāsāṃ siddhistetāyuge punaḥ

42.188

vṛṣṭaścā babhūvurauṣadhyo grāmyāraṇyāścaturdaśa || akṛṣṭapacyāścānūtāstoyabhūmisamāgamāt

42.189

ṛtu
puṣpaphalaiścaiva vṛkṣagulmāśca jajñire || taiśca vṛttirabhūttāsāṃ dhānyaiḥ puṣpaiḥ phalaistathā

42.190

tataḥ punarabhūttāsāṃ rāgo lobhaśca sarvataḥ || kālavīryeṇa
vā gṛhya nadīkṣetrāṇi parvatān

42.191

vṛkṣagulmauṣadhīścaiva prasahyāśu yathābalam || viparyayeṇa cauṣadhyaḥ pranaṣṭāśca caturdaśa

42.192

natvā dharāṃ
praviṣṭāstā oṣadhyaḥ pīḍitāḥ prajāḥ || dudoha gāṃ pṛthurvainyaḥ sarvabhūtahitāya vai

42.193

tadāprabhṛti cauṣadhyaḥ phālakṛṣṭāḥ prajāstataḥ || vārttayā
vartayaṃti sma pālyamānāśca kṣatriyaiḥ

42.194

varṇāśramapratiṣṭhā ca yajñaśretāsu cocyate||sadāśivadhyānamayaṃ tyaktvā mokṣamacetanāḥ

42.195

puṣpitāāṃ
vācamāśritya rāgātsvargamasādhayan || dvāpare ca pravartaṃte matibhedāstato nṛṇām

42.196

manasā karmaṇā vācā kṛcchrādvārtā prasidhyati || lobhoḍa
dhṛtiḥ śivaṃ tyaktvā dharmāṇāṃ saṃkarastathā

42.197

varṇāśramaparidhvaṃsāḥ pravartaṃte ca dvāpare || tadā vyāsaiścaturdhā ca vyasyate dvāparāttataḥ

42.198

eko vedaścatuṣpādaiḥ kriyate dvijahetave || itihāsapurāṇāni bhidyaṃte lokagauravāt

42.199

brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ
bhāgavataṃ tathā || tathānyannāradīyaṃ ca mārkaṃḍeyaṃ ca saptamam

42.200

āgneyamaṣṭamaṃ proktaṃ bhaviṣyaṃ navamaṃ smṛtam || daśamaṃ brahmavaivarta
laiṃgamekādaśaṃ tathā

First 200 of 278 passages. Read on

Linked texts (5)