Tritiyaskandha 32
Tṛtīyaskandha 32
- Language
- Sanskrit
Contents
- 32.48 — 1 part
32.1
śrībhagavānuvāca || karmaṇā daivanetreṇa janturdehopapattaye || striyāḥ praviṣṭa udaraṃ puṃso retaḥkaṇāśrayaḥ
32.2
kalalaṃ tvekarātreṇa pañcarātreṇa budbudam || daśāhena tu karkandhūḥ peśyaṇḍaṃ vā tataḥ param
32.3
māsena tu śiro dvābhyāṃ bāhvaṅkhyādyaṅgavigrahaḥ || nakhalomāsthicarmāṇi liṅgacchidrodbhavastribhiḥ
32.4
caturbhirdhātavaḥ sapta pañcabhiḥ kṣuttṛḍudbhavaḥ || ṣaḍbhirjarāyuṇā vītaḥ kukṣau bhrāmyati dakṣiṇe
32.5
māturjagdhānnapānādyairedhaddhāturasaṃmate || śete viṇmūtrayorgarte sa janturjantusaṃbhave
32.6
kṛmibhiḥ kṣatasarvāṅgaḥ saukumāryāt pratikṣaṇam || mūrchāmāpnotyurukleśastatratyaiḥ kṣudhitairmuhuḥ
32.7
kaṭutīkṣṇoṣṇalavaṇarūkṣāmlādibhirulbaṇaiḥ || mātṛbhuktairupaspṛṣṭaḥ sarvāṅgotthitavedanaḥ
32.8
ulbena saṃvṛtastasminnantraiśca bahirāvṛtaḥ
āste kṛtvā śiraḥ kukṣau bhugnapṛṣṭhaśirodharaḥ
32.8-2
asaktaḥ svāṅgaceṣṭāyāṃ śakunta iva pañjare
32.9
tatra labdhasmṛtirdaivātkarma janmaśatodbhavam
smarandīrghamanucchvāsaṃ śarma kiṃ nāma vindate
32.10
ārabhya saptamānmāsāllabdhabodho'pi vepitaḥ || naikatrāste sūtivātairviṣṭhābhūriva sodaraḥ
32.11
nāthamāna ṛṣīrbhītaḥ saptamavadhriḥ kṛtāñjaliḥ || stuvītaṃ taṃ viklavayā vācā yenodare'rpitaḥ
32.12
janturuvāca || tasyopasannamavituṃ
jagadicchayā''ttanānātanorbhuvi calaccaraṇāravindam || so'haṃ vrajāmi śaraṇaṃ hyakutobhayaṃ me yenedṛśī gatiradarśyasato'nurūpā
32.13
yastvatra
baddha iva karmabhirāvṛtātmā bhūtendriyāśayamayīmavalambya māyām || āste viśuddhamavikāramakhaṇḍabodhamātapyamānahṛdaye vasitaṃ namāmi
32.14
yaḥ
pañcabhūtaracite rahitaḥ śarīre channo yathendriyaguṇārthacidātmako'ham || tenāvikuṇṭhamahimānamṛṣiṃ tamenaṃ vande paraṃ prakṛtipūruṣayoḥ pumāṃsam
32.15
yanmāyayoruguṇakarmanibandhane'smin sāṃsārike pathi caraṃstadabhiśrameṇa || naṣṭasmṛtiḥ punarayaṃ pravṛṇīta lokaṃ yuktyā kayā mahadanugrahamantareṇa
32.16
jñānaṃ yadetadadadhātkatamaḥ sa devastraikālikaṃ sthiracareṣvanuvartitāṃśaḥ || taṃ jīvakarmapadavīmanuvartamānāstāpatrayopaśamanāya vayaṃ bhajema
32.17
dehyanyadehavivare jaṭharāgninā'sṛgviṇmūtrakūpapatito bhṛśataptadehaḥ || icchannito vivasituṃ gaṇayan svamāsān nirvāsyate kṛpaṇadhīrbhagavan kadā nu
32.18
yenedṛśīṃ
gatimasau daśamāsya īśa saṃgrāhitaḥ purudayena bhavādṛśena || svenaiva tuṣyatu kṛtena sa dīnanāthaḥ ko nāma tatprati vinā'ñjalimasya kuryāt
32.19
paśyatyayaṃ
dhiṣaṇayā nanu sapravadhriḥ śārīrake damaśarīryaparaḥ svadehe || yatsṛṣṭayā sa tamahaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ paśye bahirhadi ca caityamiva pratītam
32.20
so'haṃ vasannapi vibho bahu
duḥkhavāsaṃ garbhātna nirjigamiṣe bahirandhakūpe || yatropayātamupasarpati devamāyā mithyāmatiryadanu saṃsṛticakrametat
32.21
tasmādahaṃ vigataviklava uddhariṣya ātmānamāśu tamasaḥ suhṛdātmanaiva || bhūyo yathā vyasanametadanekarandhraṃ mā me bhaviṣyadupasāditaviṣṇupādaḥ
32.22
kapila uvāca || evaṃ kṛtamatirgarbhe daśamāsyaḥ stuvannṛṣiḥ || sadyaḥ kṣipatyavācīnaṃ prasūtyai sūtimārutaḥ
32.23
tenāvasṛṣṭaḥ sahasā kṛtvā'vākśira āturaḥ || viniṣkrāmati kṛcchreṇa nirucchvāso hatasmṛtiḥ
32.24
patito bhuvyasṛṅmūtre viṣṭhābhūriva ceṣṭate || rorūyati gate jñāne viparītāṃ gatiṃ gataḥ
32.25
paracchandaṃ na viduṣā puṣyamāṇo janena saḥ || anabhipretamāpannaḥ pratyākhyātumanīśvaraḥ
32.26
śāyito'śuciparyaṅke jantuḥ svedajadūṣite
neśaḥ kaṇḍūyane'ṅgānāmāsanotthānaceṣṭane
32.27
tudantyātmatvacaṃ daṃśā maśakā matkuṇādayaḥ || rudantaṃ vigatajñānaṃ kṛmayaḥ kṛmikaṃ yathā
32.28
ityevaṃ śaiśavaṃ bhuktvā duḥkhaṃ paugaṇḍameva ca || alabdhābhīpsito'jñānādiddhamanyuḥ śucārpitaḥ
32.29
saha dehena mānena vardhamānena manyunā || karoti vigrahaṃ kāmī kāmiṣvantāya cātmanaḥ
32.30
bhūtaiḥ pañcabhirārabdhe dehe dehyabudho'sakṛt || ahammametyasadgrāhaḥ karoti kumatirmatim
32.31
tadarthaṃ kurute karma yadbaddho yāti saṃsṛtim || yo'nuyāti dadatkleśamavidyākarmabandhanaḥ
32.32
yadyasadbhiḥ pathi punaḥ śiśnodarakṛtodyamaiḥ || āsthito ramate jantustamo viśati pūrvavat
32.33
satyaṃ śaucaṃ dayā maunaṃ buddhiḥ śrīhrīryaśaḥ kṣamā || śamo damo bhagaśceti yatsaṅgādyāti saṃkṣayam
32.34
teṣvaśānteṣu mūḍheṣu khaṇḍitātmasvasādhuṣu || saṅgaṃ na kuryācchocyeṣu yoṣitkrīḍāmṛgeṣu ca
32.35
na tathā'sya bhavenmoho bandhaścānyaprasaṅgataḥ
yoṣitsaṅgādyathā puṃso yathā tatsaṅgisaṅgataḥ
32.36
prajāpatiḥ svāṃ duhitaraṃ dṛṣṭvā tadrūpadharṣitaḥ || rohidbhūtāṃ so'nvadhāvadṛkṣarūpī hatatrapaḥ
32.37
tatsṛṣṭasṛṣṭasṛṣṭeṣu ko nvakhaṇḍitadhīḥ pumān || ṛṣiṃ nārāyaṇamṛte yoṣinmayyeha māyayā
32.38
balaṃ me paśya māyāyāḥ strīmayyā jayino diśām
yā karoti padākrāntānbhrūvijṛmbheṇa kevalam
32.39
saṅgaṃ na kuryātpramadāsu jātu yogasya pāraṃ paramārurukṣuḥ || satsevayā pratilabdhātmalābho vadanti yāṃ nirayadvāramasya
32.40
yopayāti śanairmāyā yoṣiddevavinirmitā || tāmīkṣetātmano mṛtyuṃ tṛṇaiḥ kūpamivāvṛtam
32.41
yāṃ manyate
patiṃ mohānmanmāyāmṛṣabhāyatīm || strītvaṃ strīsaṅgataḥ prāpto vittāpatyagṛhapradam
32.42
tāmātmano vijānīyādapatyapatyagṛhātmakam || daivopāditaṃ mṛtyuṃ
mṛgayorgāyanaṃ yathā
32.43
dehena jīvabhūtena lokāllokamanuvrajan || bhuñjāna eva karmāṇi karotyavirataṃ pumān
32.44
jīvasyānugato deho
bhūtendriyamanomayaḥ || tannirodho'sya maraṇamāvirbhāvastu sambhavaḥ
32.45
dravyopalabdhisthānasya dravyekṣāyogyatā yadā || tatpaṃcatvamahaṃmānādutpattirdravyadarśanam
32.46
yathā'kṣṇordravyāvayavadarśanāyogyatā yadā || tadaiva cakṣuṣo draṣṭurdṛṣṭṛtvāyayogyatā'nayoḥ
32.47
tasmānna kāryaḥ saṃtrāso
na kārpaṇyaṃ na saṃbhramaḥ || buddhvā jīvagatiṃ dhīro muktasaṅgaścarediha
32.48
samyagdarśinayā buddhyā yogavairāgyayuktayā || māyāviracite loke
carennyasya kalevaram
32.48.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe tṛtīyaskandhe kāpileyopākhyāne jīvagativarṇanaṃ nāmaikatriṃśattamo'dhyāyaḥ
Linked texts (13)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Anvitārthaprakāśikā — Gaṅgāsahāya Śarman, Sanskrit
- Kapilagītā — Sanskrit
- Kapilākhyāna — Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Garuḍapurāṇasāra — Sanskrit
- Garuḍapurāṇasārasaṃgraha (Naunidhirāma) — Naunidhirāma, Sanskrit
- Garuḍapurāṇasāroddhāra — Sanskrit
- Pretakalpa — Sanskrit
- Bhagavadbhaktiratnāvalī — Viṣṇupurī 1609, Sanskrit
- Bhāgavatabhaktiratnāvalī — Viṣṇupurī, Sanskrit
- Bhagwadbhaktiratnāvalī — Sanskrit
- Bhāgavatasāroddhāra (Viṣṇutīrtha) — Viṣṇutīrtha 1731, Sanskrit