Pramāṇa · Search · About · API

Tritiyaskandha 32

Tṛtīyaskandha 32

Language
Sanskrit

Contents

32.1

śrībhagavānuvāca || karmaṇā daivanetreṇa janturdehopapattaye || striyāḥ praviṣṭa udaraṃ puṃso retaḥkaṇāśrayaḥ

32.2

kalalaṃ tvekarātreṇa pañcarātreṇa budbudam || daśāhena tu karkandhūḥ peśyaṇḍaṃ vā tataḥ param

32.3

māsena tu śiro dvābhyāṃ bāhvaṅkhyādyaṅgavigrahaḥ || nakhalomāsthicarmāṇi liṅgacchidrodbhavastribhiḥ

32.4

caturbhirdhātavaḥ sapta pañcabhiḥ kṣuttṛḍudbhavaḥ || ṣaḍbhirjarāyuṇā vītaḥ kukṣau bhrāmyati dakṣiṇe

32.5

māturjagdhānnapānādyairedhaddhāturasaṃmate || śete viṇmūtrayorgarte sa janturjantusaṃbhave

32.6

kṛmibhiḥ kṣatasarvāṅgaḥ saukumāryāt pratikṣaṇam || mūrchāmāpnotyurukleśastatratyaiḥ kṣudhitairmuhuḥ

32.7

kaṭutīkṣṇoṣṇalavaṇarūkṣāmlādibhirulbaṇaiḥ || mātṛbhuktairupaspṛṣṭaḥ sarvāṅgotthitavedanaḥ

32.8

ulbena saṃvṛtastasminnantraiśca bahirāvṛtaḥ
āste kṛtvā śiraḥ kukṣau bhugnapṛṣṭhaśirodharaḥ

32.8-2

asaktaḥ svāṅgaceṣṭāyāṃ śakunta iva pañjare

32.9

tatra labdhasmṛtirdaivātkarma janmaśatodbhavam
smarandīrghamanucchvāsaṃ śarma kiṃ nāma vindate

32.10

ārabhya saptamānmāsāllabdhabodho'pi vepitaḥ || naikatrāste sūtivātairviṣṭhābhūriva sodaraḥ

32.11

nāthamāna ṛṣīrbhītaḥ saptamavadhriḥ kṛtāñjaliḥ || stuvītaṃ taṃ viklavayā vācā yenodare'rpitaḥ

32.12

janturuvāca || tasyopasannamavituṃ
jagadicchayā''ttanānātanorbhuvi calaccaraṇāravindam || so'haṃ vrajāmi śaraṇaṃ hyakutobhayaṃ me yenedṛśī gatiradarśyasato'nurūpā

32.13

yastvatra
baddha iva karmabhirāvṛtātmā bhūtendriyāśayamayīmavalambya māyām || āste viśuddhamavikāramakhaṇḍabodhamātapyamānahṛdaye vasitaṃ namāmi

32.14

yaḥ
pañcabhūtaracite rahitaḥ śarīre channo yathendriyaguṇārthacidātmako'ham || tenāvikuṇṭhamahimānamṛṣiṃ tamenaṃ vande paraṃ prakṛtipūruṣayoḥ pumāṃsam

32.15

yanmāyayoruguṇakarmanibandhane'smin sāṃsārike pathi caraṃstadabhiśrameṇa || naṣṭasmṛtiḥ punarayaṃ pravṛṇīta lokaṃ yuktyā kayā mahadanugrahamantareṇa

32.16

jñānaṃ yadetadadadhātkatamaḥ sa devastraikālikaṃ sthiracareṣvanuvartitāṃśaḥ || taṃ jīvakarmapadavīmanuvartamānāstāpatrayopaśamanāya vayaṃ bhajema

32.17

dehyanyadehavivare jaṭharāgninā'sṛgviṇmūtrakūpapatito bhṛśataptadehaḥ || icchannito vivasituṃ gaṇayan svamāsān nirvāsyate kṛpaṇadhīrbhagavan kadā nu

32.18

yenedṛśīṃ
gatimasau daśamāsya īśa saṃgrāhitaḥ purudayena bhavādṛśena || svenaiva tuṣyatu kṛtena sa dīnanāthaḥ ko nāma tatprati vinā'ñjalimasya kuryāt

32.19

paśyatyayaṃ
dhiṣaṇayā nanu sapravadhriḥ śārīrake damaśarīryaparaḥ svadehe || yatsṛṣṭayā sa tamahaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ paśye bahirhadi ca caityamiva pratītam

32.20

so'haṃ vasannapi vibho bahu
duḥkhavāsaṃ garbhātna nirjigamiṣe bahirandhakūpe || yatropayātamupasarpati devamāyā mithyāmatiryadanu saṃsṛticakrametat

32.21

tasmādahaṃ vigataviklava uddhariṣya ātmānamāśu tamasaḥ suhṛdātmanaiva || bhūyo yathā vyasanametadanekarandhraṃ mā me bhaviṣyadupasāditaviṣṇupādaḥ

32.22

kapila uvāca || evaṃ kṛtamatirgarbhe daśamāsyaḥ stuvannṛṣiḥ || sadyaḥ kṣipatyavācīnaṃ prasūtyai sūtimārutaḥ

32.23

tenāvasṛṣṭaḥ sahasā kṛtvā'vākśira āturaḥ || viniṣkrāmati kṛcchreṇa nirucchvāso hatasmṛtiḥ

32.24

patito bhuvyasṛṅmūtre viṣṭhābhūriva ceṣṭate || rorūyati gate jñāne viparītāṃ gatiṃ gataḥ

32.25

paracchandaṃ na viduṣā puṣyamāṇo janena saḥ || anabhipretamāpannaḥ pratyākhyātumanīśvaraḥ

32.26

śāyito'śuciparyaṅke jantuḥ svedajadūṣite
neśaḥ kaṇḍūyane'ṅgānāmāsanotthānaceṣṭane

32.27

tudantyātmatvacaṃ daṃśā maśakā matkuṇādayaḥ || rudantaṃ vigatajñānaṃ kṛmayaḥ kṛmikaṃ yathā

32.28

ityevaṃ śaiśavaṃ bhuktvā duḥkhaṃ paugaṇḍameva ca || alabdhābhīpsito'jñānādiddhamanyuḥ śucārpitaḥ

32.29

saha dehena mānena vardhamānena manyunā || karoti vigrahaṃ kāmī kāmiṣvantāya cātmanaḥ

32.30

bhūtaiḥ pañcabhirārabdhe dehe dehyabudho'sakṛt || ahammametyasadgrāhaḥ karoti kumatirmatim

32.31

tadarthaṃ kurute karma yadbaddho yāti saṃsṛtim || yo'nuyāti dadatkleśamavidyākarmabandhanaḥ

32.32

yadyasadbhiḥ pathi punaḥ śiśnodarakṛtodyamaiḥ || āsthito ramate jantustamo viśati pūrvavat

32.33

satyaṃ śaucaṃ dayā maunaṃ buddhiḥ śrīhrīryaśaḥ kṣamā || śamo damo bhagaśceti yatsaṅgādyāti saṃkṣayam

32.34

teṣvaśānteṣu mūḍheṣu khaṇḍitātmasvasādhuṣu || saṅgaṃ na kuryācchocyeṣu yoṣitkrīḍāmṛgeṣu ca

32.35

na tathā'sya bhavenmoho bandhaścānyaprasaṅgataḥ
yoṣitsaṅgādyathā puṃso yathā tatsaṅgisaṅgataḥ

32.36

prajāpatiḥ svāṃ duhitaraṃ dṛṣṭvā tadrūpadharṣitaḥ || rohidbhūtāṃ so'nvadhāvadṛkṣarūpī hatatrapaḥ

32.37

tatsṛṣṭasṛṣṭasṛṣṭeṣu ko nvakhaṇḍitadhīḥ pumān || ṛṣiṃ nārāyaṇamṛte yoṣinmayyeha māyayā

32.38

balaṃ me paśya māyāyāḥ strīmayyā jayino diśām
yā karoti padākrāntānbhrūvijṛmbheṇa kevalam

32.39

saṅgaṃ na kuryātpramadāsu jātu yogasya pāraṃ paramārurukṣuḥ || satsevayā pratilabdhātmalābho vadanti yāṃ nirayadvāramasya

32.40

yopayāti śanairmāyā yoṣiddevavinirmitā || tāmīkṣetātmano mṛtyuṃ tṛṇaiḥ kūpamivāvṛtam

32.41

yāṃ manyate
patiṃ mohānmanmāyāmṛṣabhāyatīm || strītvaṃ strīsaṅgataḥ prāpto vittāpatyagṛhapradam

32.42

tāmātmano vijānīyādapatyapatyagṛhātmakam || daivopāditaṃ mṛtyuṃ
mṛgayorgāyanaṃ yathā

32.43

dehena jīvabhūtena lokāllokamanuvrajan || bhuñjāna eva karmāṇi karotyavirataṃ pumān

32.44

jīvasyānugato deho
bhūtendriyamanomayaḥ || tannirodho'sya maraṇamāvirbhāvastu sambhavaḥ

32.45

dravyopalabdhisthānasya dravyekṣāyogyatā yadā || tatpaṃcatvamahaṃmānādutpattirdravyadarśanam

32.46

yathā'kṣṇordravyāvayavadarśanāyogyatā yadā || tadaiva cakṣuṣo draṣṭurdṛṣṭṛtvāyayogyatā'nayoḥ

32.47

tasmānna kāryaḥ saṃtrāso
na kārpaṇyaṃ na saṃbhramaḥ || buddhvā jīvagatiṃ dhīro muktasaṅgaścarediha

32.48

samyagdarśinayā buddhyā yogavairāgyayuktayā || māyāviracite loke
carennyasya kalevaram

32.48.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe tṛtīyaskandhe kāpileyopākhyāne jīvagativarṇanaṃ nāmaikatriṃśattamo'dhyāyaḥ

Linked texts (13)