Vaishnavakhanda 21
Vaiṣṇavakhaṇḍa 21
- Language
- Sanskrit
Contents
- 21.291 — 1 part
21.1
7 || lomaśa uvāca || || tataḥ sarve suragaṇā dṛṣṭvā taṃ vilayaṃ gatam || ciṃtayaṃtaḥ suragaṇāḥ kathaṃ ca vidhāmahe
21.2
surabhiṃ cāhvayitvātha
tadovāca śarcīpatiḥ || kalevaraṃ dadhīcasya lihyāstvaṃ vacanānmama
21.3
tatheti ca vaco matvā tatkṣaṇādeva lihya tat || nirmāṃsaṃ ca kṛtaṃ sadyastayā
dhenvā kalevaram
21.4
jagṛhustāni cāsthīni cakruḥ śastrāṇi vai surāḥ || tasya vaṃśodbhavaṃ vajraṃ śiro brahmaśirastathā
21.5
anyāni cāsthīni bahūni
tasya ṛpestadānīṃ jagṛhuḥ surāśca || tathā śirājālamayāṃśca pāśāṃścakruḥ surā vairayutāśca daityān
21.6
śastrāṇi kṛtvā te sarve mahābalaparākramāḥ
yayurdevāstvarāyuktā vṛtraghātanatatparāḥ
21.7
tataḥ suvarcāśca dadhīcipatnī yā preṣitā sā surakāryasiddhaye || vyalokayattatra sametya sarvaṃ mṛtaṃ patiṃ dehamatho
dṛdarśa tam
21.8
jñātvā ca tatsarvamidaṃ surāṇāṃ kṛtyaṃ tadānīṃ ca cukopa sādhvī || dadau satī śāpamatīva ruṣṭā tadā suvarcā ṛṣiryapatnī
21.9
aho surā duṣṭatarāśca sarve sarve hyaśaktāśca tathaiva luggāḥ || tasmācca sarve'prajaso bhavaṃtu divaukaso'prabhṛtītyuvāca sā
21.10
evaṃ śāpaṃ dadau teṣāṃ
surāṇāṃ sā tapasvinī || praviśyāśvatthamūle sā svodaraṃ dārayattadā
21.11
nirgato jaṭharādbho dadhīcasya mahātmanaḥ || sākṣāddrāvatāro'sau
pippalādo mahāprabhaḥ
21.12
prahasya jananī garbhamuvāca ruṣitekṣaṇā || suvarcā taṃ pippalādaṃ ciraṃ tiṣṭhāsya sannidhau
21.13
aśvatthasya
mahābhāga sarveṣāṃ saphalo bhaveḥ || tathaiva bhāṣamāṇā sā suvarcā tanayaṃ prati || patimanvagamatsādhvī parameṇa samādhinā
21.14
evaṃ dadhīcapatnī
sā patinā svargamābrajat
21.15
te devāḥ kṛtaśastrāstrā daityānprati samutsukāḥ || ājagmuśceṃdramukhyāste mahābalaparākramāḥ
21.16
guruṃ
puraskṛtya tadājñayā te gaṇāḥ surāṇāṃ bahavastadānīm || bhuvaṃ samāgatya ca madhyadeśamupaśca sarve paramāstrayuktāḥ
21.17
samāgatānupasṛtya
devāṃśceṃdrapurogamān || yayau vṛtro mahādaityo daityavṛndasamāvṛtaḥ
21.18
yathā merośca śikharaṃ paripūrṇaṃ prahaśyate || tathā so'pi mahātejā viśvakarmā
suto mahān
21.19
tena dṛṣṭo mahendraśca maheṃdreṇa mahāsuraḥ || devānāṃ dānavānāṃ ca darśanaṃ ca mahādbhutam
21.20
tadā te baddhavairāśca devadaityāḥ
parasparam || anyonyamabhisaṃrabdhā jagarjuḥ paramādbhutam
21.21
vāditrāṇi ca bhīmāni vādyamānāni sarvaśaḥ || śrūyate'tra gabhīrāṇi surā
surasamāgame
21.22
vādyamāneṣu tūryeṣu te sarve tvarayānvitāḥ || anekaiḥ śastrasaṃghātairjaghnuranyonyamojasā
21.23
tadā devāsure yuddhe trailokyaṃ
sacarācaram || bhayena mahatā yuktaṃ babhūva gatacetanam
21.24
cheditāḥ sphoṭitāścaiva kecicchastrairdvidhā kṛtāḥ || nārācaiśca tathā kecicchastrāgraiḥ
śakalīkṛtāḥ
21.25
bhallaiścaruhatāḥ kecidyaṃgabhūtā divaukasaḥ || raśmayo meghasaṃbhūtāḥ prakāśaṃte nabhastviva
21.26
śirāṃsi patitānyeva bahūni
ca nabhastalāt || nakṣatrāṇīva ca yathā mahāpralayasaṃkulam
21.27
pravartitaṃ madhyadeśe sarvabhūtakṣayāvaham || śakreṇa saha saṃgrāmaṃ cakāra namucistadā
21.28
vajreṇa jaghne tarasā namuciṃ devarāṭ svayam || na romaikaṃ ca cyutitaṃ namucerasurasya ca
21.29
vajreṇāpi tadā sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ
asurāśca surāścaiva maheṃdro vrīḍitastadā
21.30
gadayā namuciṃ jaghne gadā sāpi vicūrṇitā || namuceraṃgalagnāpi papāta vasudhātale
21.31
tathā śūlena mahatā taṃ jaghāna puraṃdaraḥ || tacchūlaṃ śatadhā cūrṇaṃ namuceraṃgamāśritam
21.32
evaṃ taṃ vividhaiḥ śastrairājaghāna surārihā || prahasya
māno namucirna jaghāna puraṃdaram
21.33
tūṣṇīṃbhūtastadā ceṃdraścitayā parayā yutaḥ || kiṃ kāryaṃ kimakāryaṃ vā itīṃdro nāvidattadā
21.34
etasmi
aṃtare tatra mahāyuddhe mahābhaye || jātā nabhogatā vāṇī iṃdramuddiśya satvaram
21.35
jahvenamadyāśu maheṃdra daityaṃ divaukasāṃ ghorataraṃ bhayāvaham
phenena caivāśu mahāsurendramapāṃ samīpena durāsadena
21.36
anyena śastreṇa ca āhato'sau vadhyaḥ kadācitra bhavatyayaṃ tu || tasmācca deveśa vadhārthamasya kuru prayatnaṃ namucerdurātmanaḥ
21.37
niśamya vācaṃ paramārthayuktāṃ daivīṃ sadānaṃdakarīṃ śubhāvahām || cakre paraṃ yatnavatāṃ variṣṭho gatvodadheḥ pāramanaṃtavīryaḥ
21.38
tatrāgataṃ samīkṣyātha namuciḥ krodhamūrchitaḥ || hatvā śūlena deveṃdraṃ prahasannidamabravīt
21.39
samudrasya taṭaḥ kasmātsevitaḥ surasattama || vihāya raṇabhūmiṃ ca tyaktaśastro'bhavadvān
21.40
tvadīyenaiva vajreṇa kiṃ kṛtaṃ mama durmate
21.41
tathānyāni ca śastrāṇi astrāṇi bahūni ca || gṛhītāni purā maṃda haṃtuṃ māmeva cādhunā
21.42
kiṃ kariṣyasi māṃ haṃtuṃ yuddhāya samupasthitaḥ || kena śastreṇa re maṃda yoddhumicchasi saṃyuge
21.43
tvāṃ ghātayāmi cādyaiva yadi tiṣṭhasi saṃyuge || no cedgaccha mayā muktaściraṃ jīva sukhī bhava
21.44
evaṃ sa garvitaṃ tasya vākyamāhavaśobhinaḥ || śrutvā maheṃdro'pi ruṣā jagṛhe phenamadbhutam
21.45
phenaṃ karasthaṃ dṛṣṭvā tu asurā jahasustadā
21.46
kṣayaṃ gatāni cāstrāṇi phenenaiva puraṃdaraḥ || haṃtumicchati māmadya śatakraturudāradhīḥ
21.47
evaṃ prahasya namuciravajrāya puraṃdaram || sāvajñaṃ puratastasthau namucirdaityapuṃgavaḥ
21.48
tadaiva taṃ sa phenena śīghramiṃdro jaghāna ha
21.49
hate tu namucau devāḥ sarve caiva mudānvitāḥ || sādhusādhuriti śabdena ṛṣayaścābhyapūjayan
21.50
tadā sarve jayaṃ prāptā hatvā namucimāhave || daityāste kopasaṃrabdhā yoddhukāmā mudānvitāḥ
21.51
punaḥ pravavṛte yuddhaṃ devānāṃ dānavaiḥ saha || śastrāstrairbahudhā muktaiḥ parasparavadhaiṣibhiḥ
21.52
yadā te hyasurā devaiḥ pātitāśca punaḥpunaḥ || tadā vṛtro mahātejāḥ śatakratumupādrajat
21.53
vṛtraṃ dṛṣṭvā tadā sarve sasurāsuramānavāḥ || bhayena mahatāviṣṭāḥ patitā bhuvi śerate
21.54
evaṃ bhīteṣu sarveṣu surasiddheṣu vai tadā || iṃdraścairāvaṇārūḍho vajrapāṇiḥ pratāpavān
21.55
chatreṇa dhriyamāṇena cāmareṇa virājitaḥ || tadā sarvaiḥ sameto hi lokapālaiḥ pratāpitaḥ
21.56
vṛtraṃ vilokya te sarve lokapālā maheśvarāḥ || bhayabhītāśca te sarve śivaṃ śaraṇamanvayuḥ
21.57
manasārcitayansarve śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram || liṃgaṃ saṃpūjya vidhivanmaheṃdro jayakāmukaḥ
21.58
guruṇā viditaḥ sadyo viśvāsena pareṇa hi || uvāca ca tadā śakraṃ bṛhaspatirudāradhīḥ
21.69
bṛhaspatiruvāca
kārtike śuklapakṣe tu
maṃdavāre trayodaśī || samagrā yadi labhyeta sarvaprāpyai na saṃśayaḥ
21.60
tasyāṃ pradoṣasamaye liṃgarūpī sadāśivaḥ || pūjanīyo hi deveṃdra sarva
kāmārthasiddhye
21.61
snātvā madhyāhnasamaye tilāmalakasaṃyutam || śivasya cārcanaṃ kuryādgaṃdhapuṣpaphalādibhiḥ
21.62
paścātpradoṣavelāyāṃ
sthāvaraṃ liṃgamarcayet || svayaṃbhu sthāpitaṃ cāpi pauruṣeyamapauruṣam
21.63
jane vā vijane vāpi araṇye vā tapovane || talliṃgamarcayedvattyā
pradoṣe tu viśeṣataḥ
21.64
grāmādhiḥ sthitaṃ liṃgaṃ grāmācchataguṇaṃ phalam || bāhyācchataguṇaṃ puṇyamaraṇya liṃgamadbhutam
21.65
āraṇyāccha
taguṇaṃ puṇyamarcitaṃ pārvataṃ yathā || pārvatāccaiva liṃgācca phalaṃ cāyutasaṃjñitam || tapovanāśritaṃ liṃgaṃ pūjitaṃ vā mahāphalam
21.66
tasmādetaddhi
bhāgena śivapūjanārcanaṃ budhaiḥ || kartavyaṃ nipuṇatvena tīrthasnānādikaṃ tathā
21.67
paṃcapiṃḍānsamuddhṛtya snānamātreṇa śobhanam || kūpe snānaṃ
prakurvīta uddhṛtena viśeṣataḥ
21.68
taḍāge daśa piṃḍāṃśca uddhṛtya snānamācaret || nadīsnānaṃ viśiṣṭaṃ ca mahānadyāṃ viśeṣataḥ
21.69-2
sarveṣāmapi
tīrthānāṃ gaṃgāsnānaṃ viśiṣyate || devakhāte ca tacchulyaṃ praśastaṃ snānamācaret
21.70
pradīpānāṃ sahasreṇa dīpanīyaḥ sadāśivaḥ || tathā dīpaśatenāpi
dvātriṃśaddīpamālā
21.71
ghṛtena dīpayeddīpānchivasya parituṣṭaye || tathā phalaiśca dīpaiśca naivedyairgaṃdhadhūpakaiḥ
21.72
upacāraiḥ ṣoḍaśabhirliṃgarūpī sadā
śivaḥ || pūjyaḥ pradoṣavelāyāṃ nṛbhiḥ sarvārthasiddhaye
21.73
pradakṣiṇaṃ prakurvīta śatamaṣṭottaraṃ tathā || namaskārānprakurvīta tāvatsaṃkhyānprayatnataḥ
21.74
pradakṣiṇanamaskāraiḥ pūjanīyaḥ sadāśivaḥ || nāmnāṃ śatena rudro'sau stavanīyo yathāvidhi
21.75
namo rudrāya bhīmāya nīlakaṇṭhāya vedhase
kapardine sureśāya vyomakeśāya vai namaḥ
21.76
vṛṣadhvajāya somāya nīlakaṇṭhāya vai namaḥ || digaṃbarāya bhargāya umākāṃtakapardine
21.77
tapomayāya vyāptāya śipiviṣṭāya vai namaḥ || vyālapriyāya vyālāya vyālānāṃ pataye namaḥ
21.78
mahīdharāya vyāghrāya paśūnāṃ pataye namaḥ
tripurāṃtakasiṃhāya śārdūlograsvāya ca
21.79
mīnāya mīnanāthāya siddhāya parameṣṭhine || kāmāṃtakāya buddhāya buddhīnāṃ pataye namaḥ
21.80
kapotāya viśiṣṭāya śiṣṭāya paramātmane || vedāya vedabījāya devaguhyāya vai namaḥ
21.81
dīrghāya dīrghadīrghāya dīrghārghāya mahāya ca || namo
jagatpratiṣṭhāya vyomarūpāya vai namaḥ
21.82
gajāsuravināśāya hyaṃdhakāsurabhedine || nīlalohitaśukṭhāya caṇḍamuṇḍapriyāya ca
21.83
bhaktipri
yāya devāya jñānajñānāvyayāya ca || maheśāya namastubhyaṃ mahādevaharāya ca
21.84
trinetrāya trivedāya vedāṃgāya namonamaḥ || arthāya artharūpāya
paramārthāya vai namaḥ
21.85
viśvarūpāya viśvāya viśvanāthāya vai namaḥ || śaṃkarāya ca kālāya kālāvayavarūpiṇe
21.86
arūpāya ca
sūkṣmāya sūkṣmasūkṣmāya vai namaḥ || śmaśānavāsine tubhyaṃ namaste kṛttivāsase
21.87
śaśāṃkaśekharāyaiva rudraviśvāśrayāya ca || durgāya durgasārāya
durgāvayavasākṣiṇe
21.88
liṃgarūpāya liṃgāya liṃgānāṃ pataye namaḥ || namaḥ praṇavarūpāya praṇavārthāya vai namaḥ
21.89
namonamaḥ kāraṇakāra
ṇāya te mṛtyuṃjayāyātmabhavasvarūpiṇe || triyaṃbakāyāsitakaṃṭha bharga gaurīpate sakalamaṃgalahetave namaḥ
21.90
bṛhaspatiruvāca || || nāmnā
śataṃ maheśasya uccāryaṃ vratinā tadā || pradakṣiṇanamaskārairetatsaṃkhyaiḥ prayatnataḥ || kāryaṃ pradoṣasamaye tuṣṭacarthaṃ śaṃkarasya ca
21.91
evaṃ vrataṃ samudiṣṭaṃ
tava śakra mahāmate || śīghraṃ kuru mahābhāga paścādyuddhaṃ kuru prabho
21.92
śaṃbhoḥ prasādātsarvaṃ te bhaviṣyati jayādikam
21.93
vṛtro hyayaṃ mahā
tejā daiteyastapasā purā || śivaṃ prasādayāmāsa parvate gaṃdhamādane
21.94
nāmnā citraratho rājā vanaṃ citrarathasya tat || etajjānīhi bho indra śiva
puryāḥ samīpataḥ
21.95
yasminvane mahābhāga na saṃti ca ṣaḍrmayaḥ || tasmāccaitrarathaṃ nāma vanaṃ paramamaṃgalam || tasya rājñaḥ śivenaiva dattaṃ yānaṃ
mahādbhutam
21.96
kāmagaṃ kiṃkiṇīyuktaṃ siddhacāraṇasevitam || gaṃdharvairapsaroyakṣaiḥ kiṃnarairupaśobhitam
21.97
tatastenaiva yānena pṛthivīṃ paryaṭa
npurā || tathā girīśamukhyāṃśca dvīpāṃśca vividhāṃstathā
21.98
ekadā paryaṭanrājā nāmnā citraratho mahān || kailāsamāgatastatra sa dadarśa parādru
tam
21.99
sabhātalaṃ maheśasya gaṇaiścaiva virājitam || arddhāṃgalagnayā devyā śobhitaṃ ca maheśvaram
21.100
nirīkṣya devyā sahitaṃ sadāśivaṃ
devyānvitaṃ vākyamidaṃ babhāṣe
21.101
vayaṃ ca śaṃbho viṣayānvitāśca maṃtryādayaḥ hrījitāścāpi cānye || na lokamadhye vayameva cājñāḥ hrīsevanaṃ
lajjayā naiva kurmaḥ
21.102
etadvākyaṃ niśamyātha maheśaḥ prahasanniva || uvāca nyāyasaṃyuktaṃ sarveṣāmapi śṛṇvatām
21.103
bhayaṃ lokāpavā
dācca sarveṣāmapi nānyathā || grāsitaṃ kālakūṭaṃ ca sarveṣāmapi durjaram
21.104
tathāpi upahāso me kṛto rājñā hi durjaraḥ || taṃ citrarathamāhūya
girijā vākyamabravīt
21.105
girijovāca || || re durātmankathaṃ tvajña śaṃkaraścopahāsitaḥ || mayā sahaiva maṃdātmandrakṣyase
karmaṇaḥ phalam
21.106
sādhūnāṃ samacittānāmupahāsaṃ karoti yaḥ || devo vāpyatha vā martyaḥ sa vijñeyo'dhamādhamaḥ
21.107
ete munīdrāśca
mahānubhāvāstathā hyamī ṛṣayo vedagarbhāḥ || tathaiva sarve sanakādyo hyamī ajñāśca sarve śivamarcayaṃte ?
21.108
re mūḍha sarveṣu janeṣvabhijña
svameka evādya na cāpare janāḥ || tasmādabhijñaṃ hi karomi daityaṃ devairdvijaiścāpi bahiṣkṛtaṃ tvām
21.109
evaṃ śaptastayā devyā bhavānyā rājasa
ttamaḥ || rājā citrarathaḥ sadyaḥ papāta sahasā divaḥ
21.110
āsurīṃ yonimāsādya vṛtronāmā'bhavattadā || tapasā parameṇaiva tvaṣṭrā saṃyojitaḥ
kramāt
21.111
tapasā tena mahatā ajeyo vṛtra ucyate || tasmācchaṃsuṃ samabhyarcya pradoṣe vidhinā'dhunā
21.112
jahi vṛtraṃ mahādaityaṃ devānāṃ
kāryasiddhye || gurostadvacanaṃ śrutvā uvācātha śatakratuḥ || sodyāpanavidhiṃ brūhi pradoṣasya ca me'dhunā
21.113
bṛhaspatiruvāca
kārtti
ke māsi saṃprāpte maṃdavāre trayodaśī || saṃpūrtistu bhavettatra saṃpūrṇavratasiddhaye
21.114
vṛṣabho rājataḥ kāryaḥ pṛṣṭhe tasya supīṭhakam || tasyopari
nyaseddevasumākāṃtaṃ trilocanam
21.115
paṃcavakraṃ daśabhujamarddhāṃge girijāṃ satīm || evaṃ comāmaheśaṃ ca sauvarṇaṃ kārayedbudhaḥ
21.116
savṛṣaṃ
tāmrapatre ca vastreṇa pariguṃṭhite || sthāpayitvomayā sārddhaṃ nānābhogasamanvitam
21.117
vidhinā jāgaraṃ kuryādrātrau śraddhāsamanvitaḥ || paṃcāmṛ
tena snapanaṃ kāryamādau prayatnataḥ
21.118
gokṣīrasnānaṃ deveśa gokṣīreṇa mayā kṛtam || snapanaṃ devadeveśa gṛhāṇa parameśvara
21.119
dadhnā caiva
mayā deva snapanaṃ kriyate'dhunā || gṛhāṇa ca mayā dattaṃ suprasanno bhavādya vai
21.120
sarpiṣā ca mayā deva snapanaṃ kriyate'dhunā || gṛhāṇa śraddhyā
dattaṃ tava prītyarthameva ca
21.121
idaṃ madhu mayā dattaṃ tava prītyarthameva ca || gṛhāṇa tvaṃ hi deveśa mama śāṃtiprado bhava
21.122
sitayā devadeveśa
snapanaṃ kriyate'dhunā || gṛhāṇa śraddhyā dattāṃ suprasanno bhava prabho
21.123
evaṃ paṃcāmṛtenaiva snapanīyo vṛṣadhvajaḥ || paścādarghyaṃ pradātavyaṃ tāmrapātreṇa
dhīmatā || anenaiva ca maṃtreṇa umākāṃtasya tuṣṭaye
21.124
arghyo'si tvamumākāṃta argheṇānena vai prabho || gṛhāṇa tvaṃ mayā dattaṃ prasanno bhava śaṃkara
21.125
mayā dattaṃ ca te pādyaṃ puṣpagaṃdhasamanvitam || gṛhāṇa devadeveśa prasanno varado bhava
21.126
viṣṭaraṃ viṣṭareṇaiva mayā dattaṃ ca vai prabho
śāṃtyarthaṃ tava deveśa varado bhava me sadā
21.127
ācamanīyaṃ mayā dattaṃ tava viśveśvara prabho || gṛhāṇa parameśāna tuṣṭo bhava mamādya vai
21.128
brahmagranthisamāyuktaṃ brahmakarmapravartakam || yajñopavītaṃ sauvarṇaṃ mayā dattaṃ tava prabho
21.129
sugaṃdhaṃ caṃdanaṃ deva mayā dattaṃ ca vai prabho || bhaktyā para
mayā śaṃbho sugaṃdhaṃ kuru māṃ bhava
21.130
dīpaṃ hi paramaṃ śaṃbho ghṛtaprajvalitaṃ mayā || dattaṃ gṛhāṇa deveśa mama jñānaprado bhava
21.131
dīpaṃ
viśiṣṭaṃ paramaṃ sarvauṣadhivijṛṃbhitam || gṛhāṇa parameśāna mama śāṃtyarthameva ca
21.132
dīpāvaliṃ mayā dattāṃ gṛhāṇa parameśvara || ārārtikapradānena
mama tejaḥprado bhava
21.133
phaladīpādinaivedyatāṃbūlādikrameṇa ca || pūjanīyo vidhānajñaistasyāṃ rātrau prayatnataḥ
21.134
paścājjāgaraṇaṃ kāryaṃ gṛhe
vā devatālaye || vitānamaṃḍapaṃ kṛtvā nānāścaryasamanvitam || gītavāditranṛtyena arcanīyaḥ sadāśivaḥ
21.135
anenaiva vidhānena pradoṣovyāpane
vidhiḥ || kāryo vidhimatā śakra sarvakāryārthasiddhaye
21.136
guruṇā kathitaṃ sarvaṃ taccakāra śatakratuḥ || tenaiva ca sahāyena iṃdro yuddhaparāyaṇaḥ
21.137
vṛtraṃ prati suraiḥ sārddhaṃ yuyudhe ca śatakratuḥ || tumulaṃ yuddhamabhavaddevānāṃ dānavaiḥ saha
21.138
tasminsutumule gāḍhe devadaityakṣayāvahe || dvandvayuddhaṃ
sutumulamativelaṃ bhayāvaham
21.139
vyomo yamena yuyudhe vahninā tīkṣṇakopanaḥ || varuṇena mahādaṃṣṭro vāyunā ca mahābalaḥ
21.140
dvandvayuddha
ratāḥ sarve anyonyabalakāṃkṣiṇaḥ
21.141
tathaiva te devavarā mahābhujāḥ saṃgrāmaśūrā jayinastadā'bhavan || parājayaṃ daityavarāśca sarve prāptāsta
dānīṃ paramaṃ samaṃtāt
21.142
dṛṣṭvā surairdaityavarānparājitānpalāyamānānatha kāndiśīkān || tadaiva vṛtraḥ parameṇa manyunā mahābalo vākya
midaṃ babhāṣe
21.143
vṛtra uvāca || || he daityāḥ paramārtāśca kasmādyūyaṃ bhayāturāḥ || palāyanaparāḥ sarve visṛjya raṇamadbhutam
21.144
svaṃsvaṃ parākramaṃ vīrā yuddhāya kṛtaniścayāḥ || darśayadhvaṃ suragaṇāssudayadhvaṃ mahābalāḥ
21.145
gadābhiḥ paṭṭiśaiḥ khaḍgaiḥ śaktitomaramudgaraiḥ || asibhirbhipālaiśca pāśatomaramuṣṭibhiḥ
21.146
tadā devāśca yuyudhurderdhīcāsthisamudbhavaiḥ || śastrairastraiśca paramairasurānsamadārayan
21.147
punardaityā hatā devaiḥ prātāstepi parājayam || punaśca tena vṛtreṇa nodyamānāḥ surānprati
21.148
yadā hi te daityavarāḥ suraiśaurnihanyamānāśca vidrudrurdiśaḥ || keciddṛṣṭvā
dānavāste tadānīṃ bhītitrastāḥ klībarūpāḥ krameṇa
21.149
vṛtreṇa kopinā caivaṃ dhikkṛtā daityapuṃgavāḥ || he pulomanmahābhāga vṛṣaparvannamostu te
21.150
he dhūmrākṣa mahākāla mahādaitya vṛkāsura || sthūlākṣa he mahādaitya sthūladaṃṣṭra namostu te
21.151
svargadvāraṃ vihāyaiva kṣatriyāṇāṃ manasvinām || palāya
dhve kimarthaṃ vā saṃgrāmāṅgaṇamuttamam
21.152
saṃgare maraṇaṃ yeṣāṃ te yāṃti paramaṃ padam || yatra tatra ca lipseta saṃgrāme maraṇaṃ budhaḥ
21.153
tyajanti
saṃgaraṃ ye vai te yāṃti nirayaṃ dhruvam
21.154
ye brāhmaṇārthe bhṛtyārthe svārthe vai śastrapāṇayaḥ || saṃgrāmaṃ ye prakurvaṃti mahāpātakino narāḥ
21.155
śastraghātahatā ye vai mṛtā vā saṃgare tathā || te yāṃti paramaṃ sthānaṃ nātra kāryā vicāraṇā
21.156
śastrairvicchinnadehā ye gavārthe svāmikāraṇāt
raṇe mṛtāḥ kṣatā ye vai te yāṃti paramāṃ gatim
21.157
tasmādraṇe'pi ye śūrāḥ pāpino nihatāḥ puraḥ || prāpnuvaṃti paraṃ sthānaṃ durlabhaṃ jñāni
nāmapi
21.158
athavā tīrthagamanaṃ vedādhyayanameva ca || devatārcanayajñādiśreyāṃsi vividhāni ca
21.159
ekapadyena tānyeva kalāṃ nārhaṃti
ṣoḍaśīm || saṃgrāme patitānāṃ ca sarvaśāstreṣvayaṃ vidhiḥ
21.160
tasmādyuddhāvadānaṃ ca kartavyamaviśaṃkitaiḥ || bhavadbhirnānyathā kāryaṃ devavākyapramā
ṇataḥ
21.161
yūyaṃ sarve śauravṛttyā sametāḥ kulena śīlena mahānubhāvāḥ || padāni tānyeva palāyamānā gacchaṃtyaśūrā raṇamaṃḍalāñca
21.162
ta eva sarve khalu pāpalokāngacchaṃti nūnaṃ vacanātsmṛteśca
21.163
ye pāpiṣṭhāstvadharmasthā brahmaghnā gurutalpagāḥ || narakaṃ yāṃti te pāpaṃ tathaiva
raṇavicyutāḥ
21.164
tasmādravadbhiryoddhvyaṃ svāmikāryabharakṣamaiḥ || evamuktāstadā tena vṛtreṇāpi mahātmanā
21.165
cakruste vacanaṃ tasya
asurāśca surānprati || cakruḥ sutumulaṃ yuddhaṃ sarvalokabhayaṃkaram
21.166
tasminpravṛtte tumule vigāhe vṛtro mahādaityapatiḥ sa ekaḥ || uvāca roṣeṇa
mahādyutena śatakratuṃ devavaraiḥ sametam
21.167
vṛtra uvāca || || śṛṇu vākyaṃ mayā coktaṃ dharmārthasahitaṃ hitam || tvaṃ devānāṃ patirbhūtvā na
jānāsi hitāhitam
21.168
kiṃbalārthaparo bhūtvā viśvarūpo hatastvayā || prātamadhyaiva bho iṃdra tasyedaṃ karmaṇaḥ phalam
21.169
ye dīrghadarśino
maṃdā mūḍhā dharmabahiṣkṛtāḥ || akalpāḥ kāryasiddhyarthaṃ yatkurvaṃti ca niṣphalam || tatsarvaṃ viddhi deveṃdra manasā saṃpradhāryatām
21.170
tasmād
dharmaparo bhūtvā yudhyasva gatakalmaṣaḥ || bhrātṛhā tvaṃ mameveṃdra tasmāttvāṃ ghātayāmyaham
21.171
mā prayāhi sthiro bhūtvā deveśca parivāritaḥ || eva
muktastu vṛtreṇa śakro'tīva ruṣānvitaḥ || airāvataṃ samāruhya yayau vṛtrajighāṃsayā
21.172
iṃdramāyātamālokya vṛtro balavatāṃ varaḥ || uvāca
prahasanvākyaṃ sarveṣāṃ śṛṇvatāmapi
21.173
ādau māṃ praharasveti tasmāttvāṃ ghātayāmyaham
21.174
ityevamukto deveṃdro jaghāna gadayā
bhṛśam || vṛtraṃ balavatāṃ śreṣṭhaṃ jānudeśe mahābalam
21.175
tāmāpataṃtīṃ jagrāha kareṇaikena līlayā || tayaivainaṃ jaghānāśu gadayā tridiveśvaram
21.176
sā gadā pātayāmāsa savajraṃ ca puraṃdaram || patitaṃ śakramālokya vṛtra ūce surānprati
21.177
nayadhvaṃ svāminaṃ devāḥ svapurīmama
rāvatīm
21.178
etacchrutvā vacaḥ satyaṃ vṛtrasya ca mahātmanaḥ || tathā cakruḥ surāḥ sarve raṇācceṃdraṃ samutsukāḥ
21.179
apovāhya gajasthaṃ
hi parivārya bhayāturāḥ || surāḥ sarve raṇaṃ hitvā jagmuste tridivaṃ prati
21.180
tato gateṣu deveṣu nanarta ca mahāsuraḥ || vṛtro jahāsa ca paraṃ tenā
pūryata diktaṭam
21.181
cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā || kṣubhubhe ca tadā sarvaṃ jaṃgamaṃ sthāvaraṃ tathā
21.182
śrutvā prayātaṃ deveṃdraṃ
brahmā lokapitāmahaḥ || upayāto'tha deveṃdra svakamaṇḍaluvāriṇā || aspṛśacchandhasaṃjño'bhūttatkṣaṇācca puraṃdaraḥ
21.183
dṛṣṭvā pitāmahaṃ cāgre vrīḍāyu
kto'bhavattadā || maheṃdraṃ trapayā yuktaṃ brahmovāca pitāmahaḥ
21.184
brahmovāca || || vṛtro hi tapasā yukto brahmacaryavrate sthitaḥ || tvaṣṭraśca
tapasā yukto vṛtraścāyaṃ mahāyaśāḥ || ajeyastapasogreṇa tasmāttvaṃ tapasā jaya
21.185
vṛtrāsuro daityapatiśca śakra te samādhinā parameṇaiva jayyaḥ
niśamya vākyaṃ parameṣṭhino hariḥ smarāra devaṃ vṛṣabhadhvajaṃ tadā
21.186
stutyā tadā taṃ stavamāno mahātmā puraṃdaro guruṇā nodito hi
21.187
iṃdra uvāca || || namo bhagāya devāya devānāmatidurgama || varado bhava deveśa devānāṃ kāryasiddhaye
21.188
evaṃ stutiparo bhūtvā śacīpatiru
dāradhīḥ || svakāryadakṣo maṃdātmā prapaṃcābhirataḥ khalu
21.189
prapaṃcābhiratā mūḍhāḥ śivabhaktiparā hyapi || na prāpnuvaṃti te sthānaṃ paramīśasya
rāgiṇaḥ
21.190
nirmalā nirahaṃkārā ye janāḥ paryupāsate || mṛḍaṃ jñānapradaṃ ceśaṃ pareśaṃ śaṃbhumeva ca
21.191
teṣāṃ pareṣāṃ varada ihāmutra ca
śaṃkaraḥ || maheṃdreṇa stutaḥ śarvo rāgiṇā parameṇa hi
21.192
rāgiṇāṃ hi sadā śaṃbhurdurlabho nātra saṃśayaḥ || tasmādvirāgiṇāṃ nityaṃ sanmukho hi
sadāśivaḥ
21.193
rājā surāṇāṃ hi mahānurāgī svakarmasaṃsiddhimahāpravīṇaḥ || tasmātsadā kleśaparaḥ śacīpatiḥ svakāmabhāvātmaparo hi
nityam
21.194
stavamānaṃ tadā ceṃdramabravītkāryagauravāt || vijñāyākhilahṛddṛṣṭā maheśo liṃgarūpavān
21.195
iṃdra gaccha suraiḥ sārddha vṛtraṃ
ve dānavaṃ prati || tapasaiva ca sādhyo'yaṃ raṇe jetuṃ śatakrato
21.196
iṃdra uvāca || || kenopāyena sādhyo'yaṃ vṛtro daityavaro mahān
tacchīghraṃ kathyatāṃ śaṃbho yena me vijayo bhavet
21.197
rudra uvāca || ||.raṇe na śakyate haṃtumapi devavarairapi || tasmāttvayā hi kartavyaṃ
kutsitaṃ karma cādya vai
21.198
asya śāpaḥ purā dattaḥ pārvatyā mama sannidhau || asau citratho nāmnā vikhyāto bhuvanatraye
21.199
paryansu
vimānena mayā dattena bhāsvatā || upahāsādimāṃ yoniṃ saṃprāpto datyapuṃgavaḥ
21.200
tasmādajeyaṃ jānīhi raṇe raṇavidāṃ vara || evamukto maheṃ
dro'yaṃ śaṃbhunā yoginā bhṛśam
First 200 of 292 passages. Read on
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Devībhāgavatapurāṇa — Sanskrit
- Vrataprakāśa — Viśvanātha 1711, Sanskrit
- Vrataprakasa (ed1884) — Sanskrit
- Nāradopapurāṇa — Sanskrit
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit
- Mokṣadharma — Nārāyaṇa, Sanskrit