Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 79

Vaiṣṇavakhaṇḍa 79

Language
Sanskrit

Contents

79.1

cha || || nārada uvāca || || bhūmeryojanalakṣe ca kauravya ravimaṃḍalam || yojanānāṃ saha
srāṇi bhāskarasya ratho nava

79.2

īṣādaṃḍastathaivāsya dviguṇaḥ parikīrtitaḥ || sārdhakoṭistathā sapta niyutāni vivasvataḥ

79.3

yojanānāṃ
tu tasyākṣastatra cakraṃ pratiṣṭhitam || trinābhi tacca paṃcāraṃ ṣaṇnemi parikīrtitam

79.4

catvāriṃśatsahasrāṇi dvitīyo'kṣo'pi vistṛtaḥ || paṃca cā
nyāni sārddhāni syandanasya tu pāṃḍava

79.5

akṣapramāṇamubhayoḥ pramāṇaṃ tadyugārddhayoḥ || hasvo'kṣastadyugārddhaṃ ca dhruvādhāraṃ rathasya vai

79.6

dvitīyo'kṣastathā savye cakraṃ tanmānase sthitam || hayāśca sapta cchaṃdāṃsi teṣāṃ nāmāni me śṛṇu

79.7

gāyatrī ca bṛhatyuṣṇigjagatī triṣṭuveva ca
anuṣṭuppaṃktirityuktāśchaṃdāṃsi harayo raveḥ

79.8

naivāstamanamarkasya nodayaḥ sarvadā sataḥ || udayāstamanākhyaṃ hi darśanādarśanaṃ raveḥ

79.9

śakrādīnāṃ pure tiṣṭhanspṛśatyeṣa puratrayam || vikīrṇoṃ'to vikarṇasthatrikoṇārdhapure tathā

79.10

ayanasyottarasyādau makaraṃ yāti bhāskaraḥ
tataḥ kumbhaṃ ca mīnaṃ ca rāśe rāśyaṃtaraṃ tathā

79.11

triṣveteṣvatha śukteṣu tato vaiṣuvatīṃ gatim || prayāti savitā kurvannahorātraṃ ca tatsamam

79.12

tato rātriḥ kṣayaṃ yāti vardhate tu dinaṃ dinam || tataśca mithunasyāṃte parāṃ kāṣṭhāmupāgataḥ

79.13

rāśiṃ karkaṭakaṃ prāpya kurute dakṣiṇāyāṃ
nam || kulālacakraparyaṃto yathā śīghraṃ nivartate

79.14

dakṣiṇāyakramaṃ sūryastathā śīghraṃ nivartate || ativegitayā kālaṃ vāyumārgabalāccaran

79.15

tasmātprakṛṣṭāṃ bhūmiṃ sa kālenālpena gacchati || kulālacakramadhyastho yathā maṃdaṃ prasarpati

79.16

tathodagayane sūryaḥ sarpate maṃdavikramaḥ || tasmā
ddīrgheṇa kālena bhūmimalpaṃ nigacchati

79.17

saṃdhyākāle ca maṃdehāḥ sūryamicchaṃti khāditum || prajāpatikṛtaḥ śāpasteṣāṃ phālguna rakṣasām

79.18

akṣayatvaṃ śarīrāṇāṃ maraṇaṃ ca dinedine || tataḥ sūryasya tairyuddhaṃ bhavatyatyaṃtadāruṇam

79.19

tato gāyatritripūtaṃ yadvijāstoyaṃ kṣipaṃti ca
tena dahyaṃti te pāpāḥ saṃdhyopāsanataḥ sadā

79.20

ye saṃdhyāṃ nāpyupāsaṃte kṛtaghnā yāṃti rauravam || pratimāsaṃ pṛthaksūrya ṛṣigandharvarākṣasaiḥ

79.21

apsarogrāmaṇīsarpairatho yāti ca saptabhiḥ || dhātāryamā mitravaruṇau vivasvānindra eva ca

79.22

pūṣā ca savitā so'tha bhagastvaṣṭā ca
kīrtitaḥ || viṣṇuścaitrādimāseṣu ādityā dvādaśa smṛtāḥ

79.23

tato divākarasthānānmaṃḍalaṃ śaśinaḥ sthitam || lakṣamātreṇa tasyāpi tricakro
ratha ucyate

79.24

kuṃdābhā daśa caivāśvā vāmadakṣiṇato yutāḥ || pūrṇe śatasahasre ca yojanānāṃ niśākarāt

79.25

nakṣatramaṃḍalaṃ kṛtsnamupariṣṭā
tprakāśate || caturdaśa cārbudānyapyaśītiḥ saritāṃpatiḥ

79.26

viṃśatiśca tathā koṭyo nakṣatrāṇāṃ prakīrtitāḥ || dve lakṣe cottare tasmāddho nakṣatra
maṃḍalāt

79.27

vāyvagnidryasaṃbhūto rathaścaṃdrasutasya ca || piśaṃgaisturagairyuktaḥ soṣṭābhirvāyuvegibhiḥ

79.28

dvilakṣaścottare tasmāddhaścāpyu
śanā smṛtaḥ || śukrasyāpi rathoṣṭābhiryukto'bhūtsaṃbhavairhayaiḥ

79.29

lakṣadvayena bhaumasya smṛto devapurohitaḥ || aṣṭābhiḥ pāṃḍurairaśvairyukto'sya kāṃcano
rathaḥ

79.30

saurirbṛhaspateścordhvaṃ dvilakṣe samupasthitaḥ || ākāśasaṃbhavairaśvairaṣṭābhiḥ śabalo rathaḥ

79.31

svarbhānosturagāścāṣṭau bhṛṃgābhā dhūsarā
ratham || vahaṃti ca sakṛdyuktā ādityādhaḥ sthitāstathā

79.32

saurerlakṣaṃ smṛtaṃ cordhvaṃ tataḥ saptarṣimaṃḍalam || ṛṣibhyaścāpi lakṣeṇa dhruvaścordhvaṃ
vyavasthitaḥ

79.33

meḍhībhūtaḥ samastasya jyotiścakrasya vai dhruvaḥ || dhruvo'pi śiśumārasya pucchādhāre vyavasthitaḥ

79.34

yamāhurvāsudevasya
rūpamātmānamavyayam || vāyupāśairdhruve baddhaṃ sarvametacca phālguna

79.35

navayojanasāhasraṃ maṃḍalaṃ savituḥ smṛtam || dviguṇaṃ sūryavistārānmaṃḍalaṃ
śaśinaḥ smṛtam

79.36

tulyastayostu svarbhānurbhūtvādhastātprasarpati || uddhatya pṛthivīcchāyāṃ nirmalāṃ maṃḍalākṛtiḥ

79.37

candrasya ṣoḍaśo
bhāgo bhārgavaśca vidhīyate || bhārgavānpādahīnastu vijñeyo'tha bṛhaspatiḥ

79.38

bṛhaspateḥ pādahīnau vakrasaurī budhastathā || śatāni paṃca catvāri
trīṇi dve caikayojanam

79.39

yojanārdhapramāṇāni yāni hrasvaṃ na vidyate || bhūmilokaśca bhūloṃkaḥ pādagamyaḥ prakīrtitaḥ

79.40

bhūmisūryā
taraṃ tacca bhuvalokaḥ prakīrtitaḥ || dhruvasūryāṃtaraṃ tacca niyutāni caturdaśa

79.41

svalokaḥ so'pi gadito lokasaṃsthānaciṃtakaiḥ || dhruvādūrdhvaṃ tathā
koṭirmaharlokaḥ prakīrtitaḥ

79.42

dve koṭyau ca jano yatra nivasaṃti catuḥsanāḥ || caturbhiścāpi koṭībhistapolokastataḥ smṛtaḥ

79.43

vairājā yatra te devāḥ sthitā dāhavivarjitāḥ || ṣaḍguṇena tapolokātsatyaloko virājate

79.44

apunarmarakā yatra brahmaloko hi sa smṛtaḥ || aṣṭā
daśa tathā koṭyo lakṣāṇyaśītipaṃca ca

79.45

śubhaṃ nirupamaṃ sthānaṃ tadūrdhvaṃ saṃprakāśate || bhūrbhuvaḥsvariti proktaṃ trailokyaṃ kṛtakaṃ tvidam

79.46

janastapastathā satyamiti cākṛtakaṃ trayam || kṛtakākṛtayormadhye maharloka iti smṛtaḥ

79.47

śūnyo bhavati kalpāṃte yotyaṃtaṃ na vinaśyati
ete sapta samākhyātā lokāḥ puṇyairupārjitāḥ

79.48

yajñairdānairjapairhomaistīrthairvratasamuccayaiḥ || vedādiproktairanyaiśca sādhyām̐llokānimānviduḥ

79.49

tataścāṃḍasya śiraso dhārā nīramayī śivā || sarvalokānsamāplāvya gaṃgā merāvupāgatā

79.50

tato mahītalaṃ sarvaṃ pātālaṃ praviveśa sā || aṃḍa
mūrdhni sthitā devī satataṃ dvāravāsinī

79.51

devīnāṃ koṭikoṭībhiḥ saṃvṛtā piṃgalena ca || tatra sthitā sadā rakṣāṃ kurute'ṇḍasya sā śubhā

79.52

nihaṃti duṣṭasaṃghātānmahābalaparākramā || vāyuskaṃdhāni saptāpi śṛṇu yadvatsthitānyapi

79.53

pṛthivīṃ samabhikramya saṃsthito meghamaṃḍale || pravaho nāma yo
meghānpravahatyatiśaktimān

79.54

dhūmajāścoṣmajā meghāḥ sāmudrairyana pūritāḥ || toyairbhavaṃti nīlāṃgā varṣiṣṭhāścaiva bhārata

79.55

dvitīyaścāvaho
nāma nibaddhaḥ sūryamaṃḍale || tena baddhaṃ dhruveṇedaṃ bhrāmyate sūryamaṃḍalam

79.56

tṛtīyaścodvaho nāma caṃdraskaṃdhe pratiṣṭhitaḥ || baddhaṃ dhruveṇa yenedaṃ bhrāmyate
caṃdramaṃḍalam

79.57

caturthaḥ saṃvaho nāma sthito nakṣatramaṃḍale || vātaraśmibhirāvaddhaṃ dhruveṇa saha bhrāmyate

79.58

graheṣu paṃcamaḥ so'pi vivaho
nāma mārutaḥ || grahacakramidaṃ yena bhrāmyate dhruvasaṃdhitam

79.59

ṣaṣṭhaḥ parivaho nāma sthitaḥ saptarṣimaṃḍale || bhramaṃti dhruvasaṃbaddhā yena saptarṣayo divi

79.60

saptamaśca dhruve baddho vāyurnāmnā parāvahaḥ || yena saṃsthāpitaṃ cauvyaṃ cakraṃ cānyāni bhārata

79.61

yaṃ samāsādya vegena diśāmaṃtaṃ prapedire
dakṣasya daśa putrāṇāṃ sahasrāṇi prajāpateḥ

79.62

evaṃmete diteḥ putrāḥ saptasapta vyavasthitāḥ || anāramaṃtaḥ saṃvāṃti sarvagāḥ sarvadhāriṇaḥ

79.63

dhruvāda‍ūrdhvamasūyaṃ cāpyanakṣatramatārakam || svatejasā svaśaktyā cādhiṣṭhitāste hi nityadā

79.64

ityūrdhvaṃ te samākhyātaṃ pātālānyatha me śṛṇu

79.64.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumārikākhyāne lokavyavasthiti varṇananāmāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (12)