Pramāṇa · Search · About · API

Vayupurana 2.26: adhyāyaḥ 26

Vāyupurāṇa 2.26

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 26

2.26.1

sūta uvāca..

2.26.2

kakudminastu taṃ lokaṃ raivatasya gatasya ha.
hatāḥ puṇyajanaiḥ sarvvā rākṣasaiḥ sā kuśasthalī .. 26.1 ..

2.26.3

tadvai bhrātṛśataṃ tasya dhārmmikasya mahātmanaḥ.
nibadhyamānā rakṣobhirdiśaḥ saṃprādravan bhayāt .. 26.2 ..

2.26.4

teṣāntu te bhayākrāntāḥ kṣatriyāstatra tatra hi.
anvavāyastu sumahān mahāṃstatra dvijottamāḥ .. 26.3 ..

2.26.5

prayatā iti vikhyātā dikṣu sarvvāsu dhārmmikāḥ.
dhṛṣṭasya dhārṣṭakaṃ kṣatraṃ raṇadhṛṣṭaṃ babhūva ha .. 26.4 ..

2.26.6

trisāhasrantu sagaṇaṃ kṣatriyāṇāṃ mahātmanām.
nabhagasya ca dāyādo nābhāgo nāma vīryyavān .. 26.5 ..

2.26.7

ambarīṣastu nābhāgirvirūpastasya cātmajaḥ.
pṛṣadaśvo virūpasya tasya putro rathītaraḥ .. 26.6 ..

2.26.8

ete kṣatraprasūtā vai punaścāṅgirasaḥ smṛtāḥ .
rathītarāṇāṃ pravarāḥ kṣātropetā dvijātayaḥ .. 26.7 ..

2.26.9

kṣuvatastu manoḥ pūrvvamikṣyākurabhiniḥsṛtaḥ .
tasya putraśataṃ tvāsīdikṣvākorbhūridakṣiṇam .. 26.8 ..

2.26.10

teṣāṃ jyeṣṭho vikukṣiśca nemirdaṇḍaśca te trayaḥ.
śakunipramukhāstasya putrāḥ paṃcāśatastu te .. 26.9 ..

2.26.11

uttarāpathadeśasya rakṣitāro mahīkṣitaḥ.
catvāriṃśattathāṣṭau ca dakṣiṇasyāñca te diśi .. 26.10 ..

2.26.12

viṃśatipramukhāste tu dakṣiṇāpatharakṣiṇaḥ.
ikṣvākustu vikukṣiṃ vai aṣṭakāyāmathādiśet .. 26.11 ..

2.26.13

rājovāca..

2.26.14

māṃsamānaya śrāddheyaṃ mṛgān hatvā mahābala.
śrāddhamadya nu kartavyamaṣṭakāyāṃ na saṃśayaḥ .. 26.12 ..

2.26.15

sa gatastu mṛgavyāṃ vai vacanāttasya dhīmataḥ.
mṛgān sahasraśo hatvā pariśrāntaśca vīryyavān.
bhakṣayacchaśakantatra vikukṣirmṛgayāṅgataḥ .. 26.13 ..

2.26.16

āgate sa vikukṣau tu samāṃse sahasainike.
vasiṣṭhañcodayāmāsa māṃsaṃ prokṣayatāmiti .. 26.14 ..

2.26.17

tatheti codito rājñā vidhivatsamupasthitaḥ.
sa dṛṣṭvopahataṃ māṃsaṃ kruddho rājānamabravīt .. 26.15 ..

2.26.18

śūdreṇopahataṃ māṃsaṃ putreṇa tava pārthiva.
śaśabhakṣādabhojyaṃ vai tava māṃsaṃ mahādyute .. 26.16 ..

2.26.19

śaśo durātmanā pūrvamaraṇye bhakṣito'nagha.
tena māṃsamidaṃ duṣṭaṃ pitṝṇāṃ nṛpasattama .. 26.17 ..

2.26.20

ikṣvākustu tataḥ kruddho vikukṣimidamabravīt.
pitṛkarmmaṇi nirddiṣṭo mayā tvaṃ mṛgayāṅkataḥ.
śaśaṃ bhakṣayase'raṇye nirghṛṇaḥ pūrvvamadya nu .. 26.18 ..

2.26.21

tasmātparityajāmi tvāṃ gaccha tvaṃ svena karmmaṇā.
evamikṣvākunā tyakto vasiṣṭhavacanāt sutaḥ .. 26.19 ..

2.26.22

ikṣvākau saṃsthite tasmiñchaśī sa pṛthivīmimām .
prāptaḥ paramadharmmātmā sa cāyodhyādhipo'bhavat .. 26.20 ..

2.26.23

tadākarotsa rājyaṃ vai vasiṣṭhaparinoditaḥ.
tataḥ stenena sā pūrṇo rājyāvasthā mahīpateḥ .. 26.21 ..

2.26.24

kālena gatavāṃstatra sa ca nyūnatarāṅgatim.
jñātvaivametadākhyānaṃ nā vidhirbhakṣayettu vai .. 26.22 ..

2.26.25

māṃ sabhakṣayitāmutra yasya māṃsamihājyaham.
etanmāṃsasya māṃsatvaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ .. 26.23 ..

2.26.26

śaśādasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryyavān.
indrasya vṛṣabhūtasya kakutstho jāyate purā .. 26.24 ..

2.26.27

pūrvvamāḍībake yuddhe kakutsthastena sa smṛtaḥ .
anenāstu kakutsthasya pṛthuromā ca sa smṛtaḥ .. 26.25 ..

2.26.28

vṛṣadaśvaḥ pṛthoḥ putrastasmādandhrastu vīryyavān .
āndhrastu yavanāśvastu śrāvastastasya cātmajaḥ .. 26.26 ..

2.26.29

jajñe śrāvastako rājā śrāvastī yena nirmitā.
śrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahāyaśāḥ .. 26.27 ..

2.26.30

bṛhadaśvasutaścāpi kubalāśca iti śrutiḥ.
yaḥ sa dhundhuvadhādrājā dhundhumāratvamāgataḥ .. 26.28 ..

2.26.31

ṛṣaya ūcuḥ ..

2.26.32

dhundhuvadhaṃ mahāprājña śrotumicchami vistarāt.
yadarthaṃ kubalāśvaḥ sa dhundhumāratvamāgataḥ .. 26.29 ..

2.26.33

sūta uvāca..

2.26.34

bṛhadaśvasya putrāṇāṃ sahasrāṇyekaviṃśatiḥ .
sarve vidyāsu niṣṇātā balavanto durāsadāḥ .. 26.30 ..

2.26.35

babhūvurddhārmikāḥ sarve yajvāno bhūridakṣiṇāḥ.
kubalāśvaṃ mahāvīryaṃ śūramuttamadhārmikam .. 26.31 ..

2.26.36

bṛhadaśvo'bhyaṣiñcattaṃ tasmin rāṣṭre narādhipaḥ.
putrasaṃkrāmitaśrīstu vanaṃ rājā viveśa ha .. 26.32 ..

2.26.37

bṛhadaśvaṃ mahārājaṃ śūramuttamadhārmmikam .
prayātaṃ tamuttaṅkastu brahmarṣiḥ pratyavārayat .. 26.33 ..

2.26.38

uttaṅka uvāca..

2.26.39

bhavato rakṣaṇaṃ kāryyaṃ tattāvat kartumarhati.
nirudvignastapaḥ kartuṃ na hi śaknomi pārthiva .. 26.34 ..

2.26.40

mamāśramasamīpeṣu sameṣu marudhanvasu.
samudro vālukāpūrṇastatra tiṣṭhati bhūpate .. 26.35 ..

2.26.41

devatānāmavadhyastu mahākāyo mahābalaḥ.
antarbhūmigatastatra vālukāntarhito mahān .. 26.36 ..

2.26.42

sa manostanayaḥ krūro dhundhurnāma sudāruṇaḥ.
śataṃ lokavināśāya tapa āsthāya dāruṇam .. 26.37 ..

2.26.43

saṃvatsarasya paryyante sa niḥśvāsaṃ pramuñcati.
yadā tadā mahī tatra calitā sma sakānanā .. 26.38 ..

2.26.44

tasya niḥśvāsavātena raja uddhūyate mahat.
ādityapathamāvṛtya saptāhaṃ bhūmikampanam .. 26.39 ..

2.26.45

savisphuliṅgaṃ sajvālaṃ sadhūmamatidāruṇam .
tena rājanna śaknomi tasmin sthātuṃ sva āśrame .. 26.40 ..

2.26.46

taṃ vāraya mahābāho lokānāṃ hitakāmyayā.
tejaste sumahāviṣṇustejasāpyāyayiṣyati .. 26.41 ..

2.26.47

lokāḥ svasthā bhavantvadya tasmin vinihate'sure .
tvaṃ hi tasya vadhāyādya samarthaḥ pṛthivīpate .. 26.42 ..

2.26.48

viṣṇunā ca varo datto mama pūrvvaṃ tato'nagha.
na hi dhundhurmahāvīryyastejasālpena śakyate .. 26.43 ..

2.26.49

nirddagdhuṃ pṛthivīpāla api varṣa śatairiha.
vīryyaṃ hi sumahattasya devairapi durāsaham .. 26.44 ..

2.26.50

evamuktastu rājarṣiruttaṅkena mahātmanā.
kubalāśvaṃ sutaṃ prādāttasmin dhundhunivāraṇe .. 26.45 ..

2.26.51

rājā saṃnyastaśastro'hamayantu tanayo mama.
bhaviṣyati dvijaśveṣṭha dhundhumāro na saṃśayaḥ .. 26.46 ..

2.26.52

sa taṃ vyādiśya tanayaṃ dhundhumāraṇamudyatam.
jagāma parvvatāyaiva tapase śaṃsitavrataḥ .. 26.47 ..

2.26.53

kubalāśvastu dharmmātmā piturvacanamāsthitaḥ.
sahasrairekaviṃśatyā putrāṇāṃ saha pārthivaḥ.
prāyāduttaṅka sahito dhundhostasya nivāraṇe .. 26.48 ..

2.26.54

tamāviśattato viṣṇurbhagavān svena tejasā.
uttaṅkasya niyogāttu lokānāṃ hitakāmyayā .. 26.49 ..

2.26.55

tasmin prayāte durddharṣe divi śabdo mahānabhūt.
adyaprubhṛtyeṣa nṛpo dhundhumāro bhaviṣyati .. 26.50 ..

2.26.56

divyaiḥ puṣpaiśca taṃ devāḥ samamaṃsata adbhutam.
sagatvā puruṣa vyāghrastanayaiḥ saha vīryyavān .. 26.51 ..

2.26.57

samudraṃ khanayāmāsa vālukārṇavamavyayam.
nārāyaṇena rājarṣistejasāpyāyito hi saḥ .. 26.52 ..

2.26.58

babhūvātibalo bhūya uttaṅkasya vaśe sthitaḥ.
tasya putraiḥ khanadbhiśca vālukāntarhitastadā .. 26.53 ..

2.26.59

dhundhurāsāditastatra diśamāśritya paścimām.
mukhajenāgninā kruddho lokānudvarttayanniva .. 26.54 ..

2.26.60

vāri śuśrāva yogena mahodadhirivodaye.
somasya somapaśreṣṭha dhārormikalilo mahān .. 26.55 ..

2.26.61

tasya putrāstu nirddagdhāstribhirūnāstu rākṣasāḥ.
tataḥ sa rājātibalo dhundhubandhunibarhaṇaḥ .. 26.56 ..

2.26.62

tasya vārimayaṃ vegamapibat sa narādhipaḥ.
yogī yogena vahniṃ vā śamayāmāsa vāriṇā .. 26.57 ..

2.26.63

nirasyattaṃ mahākāyaṃ balenodakarākṣasam.
uttaṅkaṃ darśayāmāsa kṛtakarmmā narādhipaḥ .. 26.58 ..

2.26.64

uttaṅkaśca varaṃ prādāttasmai rājñe mahātmane.
adāttasyākṣayaṃ vittaṃ śatrubhiścāpyadhṛṣyatām .. 26.59 ..

2.26.65

dharmme ratiñca satataṃ svarge vāsaṃ tathākṣayam.
putrāṇāṃ cākṣayām̐llokān svarge ye rākṣasā hatāḥ .. 26.60 ..

2.26.66

tasya putrāstrayaḥ śiṣṭā dṛḍhāśvo jyeṣṭha ucyate.
bhadrāśvaḥ kapilāśvaśca kanīyāsau tu tau smṛtau .. 26.61 ..

2.26.67

dhaundhumārirdṛḍhāśvastu haryaśvastasya cātmajaḥ.
haryaśvasya nikumbho'bhūt kṣatradharmarataḥ sadā .. 26.62 ..

2.26.68

saṃhatāśvo nikumbhasya śruto raṇaviśāradaḥ .
kṛśāśvaścākṣayāśvaśca saṃhatāśca sutāvubhau .. 26.63 ..

2.26.69

tasya patnī haimavatī satāṃ matidṛṣadvatī.
vikhyātā triṣu lokeṣu putrastasyāḥ prasenajit .. 26.64 ..

2.26.70

yuvanāśvaḥ sutastasya triṣu lokeṣvatidyutiḥ.
atyantadhārmiko gaurī tasya patnī pativratā .. 26.65 ..

2.26.71

abhiśastā tu sā bhartrā nadī sā bāhudā kṛtā .
tasyāstu gaurikaḥ putra ścakravarttī babhūva ha .. 26.66 ..

2.26.72

māndhātā yauvanāśvo vai trailokyavijayī nṛpaḥ.
atrāpyudāharantīmau ślokau paurāṇikī dvijāḥ .. 26.67 ..

2.26.73

yāvatsūrya udayati yāvacca pratitiṣṭhati.
sarvaṃ tadyauvanāśvasya māndhātuḥ kṣetramucyate .. 26.68 ..

2.26.74

atrāpyudāharantīmaṃ ślokaṃ vaṃśavido janāḥ .
yauvanāśvaṃ mahātmānaṃ yajvāna mamitaujasam.
māndhātā tu tanurviṣṇoḥ purāṇajñāḥ prajakṣate .. 26.69 ..

2.26.75

tasya caitrarathī bhāryyā śaśabindoḥ sutā'bhavat.
sādhvī bindumatī nāma rūpeṇāpratimā bhuvi .. 26.70 ..

2.26.76

pativratā ca jyeṣṭhā ca bhrātṝṇāmayutasya sā.
tasyāmutpādayāmāsa māndhātā trīn sutān prabhuḥ .. 26.71 ..

2.26.77

purukutsamambarīṣaṃ mucukundañca viśrutam.
ambarīṣasya dāyādo yuvanāśvo'paraḥ smṛtaḥ .. 26.72 ..

2.26.78

harito yuvanāśvasya hāritāḥ śūrayaḥ smṛtāḥ .
ete hyaṅgirasaḥ putrāḥ kṣātropetā dvijātayaḥ .. 26.73 ..

2.26.79

purukutsasya dāyādastrasaddasyurmahāyaśāḥ.
narmadāyāṃ samutpannaḥ sambhūtastasya cātmajaḥ .. 26.74 ..

2.26.80

sambhūtasyātmajaḥ putro hyanaraṇyaḥ pratāpavān.
rāvaṇena hato yena trilokīvijaye purā .. 26.75 ..

2.26.81

trasadaśvo'naraṇyasya haryyaśvastasya cātmajaḥ .
haryyaśvāttu dṛṣadvatyāṃ jajñe vasumato nṛpaḥ .. 26.76 ..

2.26.82

tasya putro'bhavadrājā tridhanvā nāma dhārmmikaḥ.
āsīt traidhanvanaścāpi vidvāṃstrayyāṃ raṇaprabhuḥ .. 26.77 ..

2.26.83

tasya satyavrato nāma kumāro'bhūnmahābalaḥ.
tena bhāryyā vidarbhasya hṛtā hatvā divaukasaḥ .. 26.78 ..

2.26.84

pāṇigrahaṇamantreṣu niṣṭhāṃ samprāpitoṣviha.
viṣṇuvṛddhaḥ sutastasya viṣṇu vṛddho yataḥ smṛtaḥ .
ete hyaṅgirasaḥ putrāḥ kṣātropetāḥ samāśritāḥ .. 26.79 ..

2.26.85

kāmādbalācca mohācca saṅkarṣaṇabalena ca.
bhāvino'rthasya ca balāt tatkṛtaṃ tena dhīmatā .. 26.80 ..

2.26.86

tamadharmmeṇa saṃyuktaṃ pitā trayīguṇo'tyajat.
apadhvaṃseti bahuśo'vadat krodhasamanvitaḥ .. 26.81 ..

2.26.87

pitaraṃ so'bravīdekaḥ kva gacchāmīti vai muhuḥ.
pitā cainamathovāca śvapākaiḥ saha varttaya .. 26.82 ..

2.26.88

nāhaṃ putreṇa putrārthī tvayādya kulapāṃsana.
ityuktaḥ sa nirākrāmannagarādvacanādvibho .. 26.83 ..

2.26.89

na cainaṃ dhārayāmāsa vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ.
sa tu satyavrato dhīmāñchvapākāvasathāntikam.
pitrā mukto'vasadvīraḥ pitā cāsya vanaṃ yayau .. 26.84 ..

2.26.90

tasmiṃstu viṣaye tasya nāvarṣat pākaśāsanaḥ.
samā dvādaśa saṃpūrṇāstenādharmmeṇa vai tadā .. 26.85 ..

2.26.91

dārāṃstu tasya viṣaye viśvāmitro mahātapāḥ.
saṃnyasya sāgarānūpe cacāra vipulaṃ tapaḥ .. 26.86 ..

2.26.92

tasya patnī gale baddhvā madhyamaṃ putramaurasam.
śikhayā bharaṇārthāya vyakrīṇādghośatena vai .. 26.87 ..

2.26.93

taṃ tu baddhaṃ gale dṛṣṭvā vikrītaṃ taṃ narottamaḥ.
maharṣiputraṃ dharmmātmā mokṣayāmāsa suvrataḥ .. 26.88 ..

2.26.94

satyavrato mahābuddhirbharaṇaṃ tasya cākarot .
viśvāmitrasya tuṣṭyarthamanukampārthameva ca .. 26.89 ..

2.26.95

so'bhavadghālavo nāma gale baddho mahātapāḥ.
maharṣiḥ kauśikastātastena vīryeṇa mokṣitaḥ .. 26.90 ..

2.26.96

tasya vratena bhaktyā ca kṛpayā ca pratijñayā.
viśvāmitrakalatrañca babhāra vinaye sthitaḥ .. 26.91 ..

2.26.97

hatvā mṛgān varāhāṃśca mahiṣāṃśca vanecarān.
viśvāmitrāśramābhyāśe tanmāṃsamapacattataḥ .. 26.92 ..

2.26.98

upāṃśuvratamāsthāya dīkṣāṃ dvādaśavārṣikīm.
piturniyogātabhajannṛpe tu vanamāsthite .. 26.93 ..

2.26.99

ayodhyāñcaiva rājyañca tathaivāntaḥpuraṃ muniḥ.
yājyopādhyāyasaṃyogādvasiṣṭhaḥ parirakṣitaḥ .. 26.94 ..

2.26.100

satyavratastu bālyāttu bhāvino'rthasya vai balāt.
vasiṣṭhe'bhyādhikaṃ manyuṃ dhārayāmāsa manyunā .. 26.95 ..

2.26.101

pitrā rudaṃstadā rāṣṭrāt parityaktaṃ svamātmajam.
na vārayāmāsa munirvasiṣṭhaḥ kāraṇena vai .. 26.96 ..

2.26.102

pāṇigrahaṇamantrāṇāṃ niṣṭhā syāt saptame pade.
evaṃ satyavratastān vai kṛtavān saptame pade .. 26.97 ..

2.26.103

jānan dharmmān vasiṣṭhastu na ca mantrānihecchati.
iti satyavrate roṣaṃ vasiṣṭho manasākarot .. 26.98 ..

2.26.104

gururbuddhyā tu bhagavān vasiṣṭhaḥ kṛtavāṃstadā.
na tu satyavrato buddhyā upāṃśuvratamasya vai .. 26.99 ..

2.26.105

tasmiṃścoparate yo yatpiturāsīnmahāmanāḥ.
tena dvādaśavarṣāṇi nāvarṣat pākaśāsanaḥ .. 26.100 ..

2.26.106

tena tvidānīṃ bahudhā dīkṣāṃ tāṃ durbalāṃ bhuvi.
kulasya niṣkṛtiḥ svasya kṛteyañca bhavediti .. 26.101 ..

2.26.107

tato vasiṣṭho bhagavān pitrā tyaktaṃ nyavārayat.
abhiṣekṣyāmyahaṃ rājye paścādenamiti prabhuḥ .. 26.102 ..

2.26.108

sa tu dvādaśavarṣāṇi dīkṣāntāmudvahan balī.
avidyamāne māṃse tu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ .. 26.103 ..

2.26.109

sarvvakāmadughāṃ dhenuṃ saṃdadarśa nṛpātmajaḥ.
tāṃ vai krodhācca mohācca śramāccaiva kṣudhānvitaḥ .. 26.104 ..

2.26.110

dasyudharmmaṃ gato dṛṣṭvā jaghāna balināṃ varaḥ.
sa tu māṃsaṃ svayaṃ caiva viśvāmitrasya cātmajān .. 26.105 ..

2.26.111

bhojayāmāsa tacchrutvā vasiṣṭhastaṃ tadātyajat.
provāca caiva bhagavān vasiṣṭhastaṃ nṛpātmajam .. 26.106 ..

2.26.112

pātaye krūra he krūra tava śaṃkumayomayam .
yadi te trīṇi śaṃkūni na syurhi puruṣādhama .. 26.107 ..

2.26.113

pituścāparitoṣeṇa gurordogdhrīvadhena ca.
aproṣitopayogācca trividhaste vyatikramaḥ .. 26. 108 ..

2.26.114

evaṃ sa trīṇi śaṃkūni dṛṣṭvā tasya mahā tapāḥ.
triśaṅkuriti hovāca triśaṅkustena sa smṛtaḥ .. 26.109 ..

2.26.115

viśvāmitrastu dārāṇāmāgato bharaṇe kṛte.
tatastasmai varaṃ prādāttadā prītastriśaṅkave .. 26.110 ..

2.26.116

chandyamāno vareṇātha guruṃ vrave nṛpātmajaḥ.
anāvṛṣṭibhaye tasmin gate dvādaśavārṣike .. 26.111 ..

2.26.117

abhiṣicya rājye pitrye yājayāmāsa taṃ muniḥ.
miṣatāṃ daivatānāñca vasiṣṭhasya ca kauśikaḥ.
saśarīraṃ tadā taṃ vai divamāropayat prabhuḥ .. 26.112 ..

2.26.118

miṣatastu vasiṣṭhasya tadadbhutamivābhavat.
atrāpyudāharantīmau ślokau paurāṇikā janāḥ .. 26.113 ..

2.26.119

viśvāmitraprasādena triśaṅkurdivi rājate .
devai sārddhaṃ mahātejānugrahāttasya dhīmataḥ .. 26.114 ..

2.26.120

śanairyātyabalā ramyā hemante candramaṇḍitā.
alaṃkṛtā tribhirbhāvaistriśaṅkugrahabhūṣitā .. 26.115 ..

2.26.121

tasya satyaratā nāma bhāryyā kekayavaṃśajā.
kumāraṃ janayāmāsa hariścandramakalmaṣam .. 26.116 ..

2.26.122

sa tu rājā hariścandrastraiśaṅkava iti śrutaḥ .
āharttā rājasūyasya samrāḍiti pariśrutaḥ .. 26.117 ..

2.26.123

hariścandrasya tu suto rohito nāma vīryyavān.
harito rohitasyātha caṃcuhārīta ucyate .. 26.118 ..

2.26.124

vijayaśca sudevaśca caṃcuputrau babhūvatuḥ.
jetā sarvvasya kṣatrasya vijayastena sa smṛtaḥ .. 26.119 ..

2.26.125

rurukastanayastatra rājā dharmmārthakovidaḥ.
rurukāddhṛtakaḥ putrastasmādbāhuśca jajñivān .. 26.120 ..

2.26.126

haihayaistālajaṅghaiśca nirasto vyasanī nṛpaḥ.
śakairyavanakāmbojaiḥ pāradaiḥ pahlavaistathā .. 26.121 ..

2.26.127

nātyarthaṃ dhārmmiko'bhūt sa dharmmye satyayuge tathā.
sagarastu suto bāhorjajñe saha gareṇa vai.
bhṛgorāśramamāsādya turveṇa parirakṣitaḥ .. 26.122 ..

2.26.128

āgneyamastraṃ labdhvā tu bhārgavāt sagaro nṛpaḥ.
jaghāna pṛthivīṅgatvā tālajaṃghān sahaihayān .. 26.123 ..

2.26.129

śakānāṃ pahlavānāñca dharmmānnirasadacyutaḥ.
kṣatriyāṇāṃ tathā teṣāṃ pāradānāñca dharmmavit .. 26.124 ..

2.26.130

ṛṣaya ūcuḥ..

2.26.131

kathaṃ sa sagaro rājā gareṇa saha jajñivān.
kimarthañca śakādīnāṃ kṣatriyāṇāṃ mahaujasām.
dharmmān kulocitān kruddho rājā nirasadacyutaḥ .. 26.125 ..

2.26.132

sūta uvāca..

2.26.133

bāhorvyasaninastasya hṛtaṃ rājyaṃ purā kila.
haihayaistālajaṃvaiśca śakaiḥ sārddhaṃ samāgataiḥ .. 26.126 ..

2.26.134

yavanāḥ pāradāścaiva kāmbojāḥ pahlavāstathā.
haihayārthaṃ parākrāntā ete pañcagaṇāstadā .. 26.127 ..

2.26.135

hṛtaṃ rājyaṃ balīyobhirebhiḥ kṣatriyapuṅgavaiḥ .
hṛtarājyastadā bāhuḥ saṃnyasya nu tadā nṛpaḥ.
vanaṃ praviśya dharmmātmā saha patnyā tapo'carat .. 26.128 ..

2.26.136

kasyacittvatha kālasya toyārthaṃ prasthito nṛpaḥ.
vṛddhatvāddurbbalatvācca antarā sa mamāra ca .. 26.129 ..

2.26.137

patnī tu yādavī tasya sagarbhā pṛṣṭhato'nvagāt .
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā .. 26.130 ..

2.26.138

sā tu bhartuścitāṃ kṛtvā vahnau taṃ samarohayat.
aurvastāṃ bhārgavo dṛṣṭvā kāruṇyādvinyavarttayat .. 26.131 ..

2.26.139

tasyāśrame tu taṅgarbhaṃ sāgareṇa tadā saha.
vyajāyata mahābāhuṃ sagaraṃ nāma dhārmikam .. 26.132 ..

2.26.140

aurvastu jātakarmādīn kṛtvā tasya mahātmanaḥ.
adhyāpya vedaśāstrāṇi tato'straṃ pratyapādayat .. 26.133 ..

2.26.141

jāmadagnyāttadāgneyamasurairapi duḥsaham.
sa tenāstrabalenaiva balena ca samanvitaḥ .
jaghāna haihayān kruddho rudraḥ paśugaṇāniva .. 26.134 ..

2.26.142

tataḥ śakān sayavanān kāmbojān pāradāṃstathā.
pahlavāṃścaiva niḥśeṣān kartuṃ vyavasito nṛpaḥ .. 26.135 ..

2.26.143

te vadhyamānā vīreṇa sagareṇa mahātmanā.
vasiṣṭhaṃ śaraṇaṃ sarvve prapannāḥ śaraṇaiṣiṇaḥ .. 26.136 ..

2.26.144

vasiṣṭhastān tathetyuktvā samayena mahāmuniḥ .
sagaraṃ vārayāmāsa teṣāndattvā'bhayantadā .. 26.137 ..

2.26.145

sagaraḥ svāmpratijñāñca gurorvāsyaṃ niśamya ca.
dharmmaṃ jaghāna teṣāṃ vai veṣānyatvaṃ cakāra ha .. 26.138 ..

2.26.146

arddhaṃ śakānāṃ śiraso muṇḍayitvā vyasarjayat.
yavanānāṃ śiraḥ sarvaṃ kāmbojānāntathaiva ca.. 26.139 ..

2.26.147

pāradā muktakeśāśca pahlavāḥ śmaśru dhāriṇaḥ.
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ kṛtāstena mahātmanā .. 26.140 ..

2.26.148

śakā yavanakāmbojāḥ pahlavāḥ pāradaiḥ saha.
kelisparśā māhiṣikā dārvāścolāḥ khasāstathā .. 26.141 ..

2.26.149

sarvve te kṣatriyagaṇā dharmmasteṣāṃ nirākṛtaḥ.
vasiṣṭhavacanātpūrvaṃ sagareṇa mahātmanā .. 26.142 ..

2.26.150

sa dharmavijayī rājā vijityemāṃ vasundharām.
aśvaṃ vicārayāmāsa vājimedhāya dīkṣitaḥ .. 26.143 ..

2.26.151

tasya cārayataḥ so'śvaḥ samudre pūrvadakṣiṇe.
velāsamīpe'pahṛto bhūmiñcaiva praveśitaḥ .. 26.144 ..

2.26.152

sa tandeśaṃ sutaiḥ sarvaiḥ khanayāmāsa pārthivaḥ.
āseduśca tatastasmiṃstadantaste mahārṇave .. 26.145 ..

2.26.153

tamādipuruṣaṃ devaṃ hariṃ kṛṣṇaṃ prajāpatim.
viṣṇuṃ kapilarūpeṇa haṃsaṃ nārāyaṇaṃ prabhum .. 26.146 ..

2.26.154

tasya cakṣuḥ samāsādya tejastat pratipadyate.
dagdhāḥ putrāstadā sarve catvārastvavaśeṣitāḥ .. 26.147 ..

2.26.155

barhiketuḥ saketuśca tathā dharmmaratastrayaḥ.
śūraḥ pañcavanaścaiva tasya vaṃśakarāḥ prabho .. 26.148 ..

2.26.156

prādācca tasya bhagavān harirnārāyaṇo varān.
akṣayatvaṃ svavaṃśasya vājimedhaśataṃ tathā.
vibhuṃ putraṃ samudrañca svarge vāsaṃ tathākṣayam .. 26.149 ..

2.26.157

sa samudro'śvamādāya vandade (?) saritāṃpatiḥ.
sāgaratvaṃ ca lebhe sa karmaṇā tena tasya vai .. 26.150 ..

2.26.158

taṃ cāśvamedhikaṃ so'śvaṃ samudrāt prāpya pārthivaḥ.
ājahārāśvamedhānāṃ śataṃ caiva punaḥ punaḥ .. 26.151 ..

2.26.159

ṣaṣṭiputrasahasrāṇi dagdhānyaśvānusāriṇām.
teṣāṃ nārāyaṇaṃ tejaḥ praviṣṭānāṃ mahātmanām.
putrāṇāntu sahasrāṇi ṣaṣṭistu iti naḥ śrutam .. 26.152 ..

2.26.160

ṛṣaya ūcuḥ..
sagarasyātmajā rājñaḥ kathaṃ jātā mahābalāḥ.
vikrāntāḥ ṣaṣṭisāhasrā vidhinā kena vā vada .. 26.153 ..

2.26.161

sūta uvāca..

2.26.162

dve patnyau sagarasyāstāṃ tapasā dagdhakilbiṣe.
jyeṣṭhā vidarbhaduhitā keśinī nāma nāmataḥ .. 26.154 ..

2.26.163

kanīyasī tu yā tasya patnī paramadharmiṇī.
ariṣṭanemiduhitā rūpeṇāpratimā bhuvi .. 26.155 ..

2.26.164

aurvastābhyāṃ varaṃ prādāt tapasārādhitaḥ prabhuḥ.
ekā janiṣyate putraṃ vaṃśakarttāramīpsitam.
ṣaṣṭiputraṃ sahasrāṇi dvitīyā janayiṣyati .. 26.156 ..

2.26.165

munestu vacanaṃ śrutvā keśinī putramekakam.
vaṃśasya kāraṇaṃ śreṣṭhā jagrāha nṛpasaṃsadi .. 26.157 ..

2.26.166

ṣaṣṭiputrasahasrāṇi suparṇabhaginī tathā.
mahātmanastu jagrāha sumatiḥ poṣaṇe nṛpaḥ .. 26.158 ..

2.26.167

atha kāle gate jyeṣṭhā jyeṣṭhaṃ putraṃ vyajāyata.
asamañja iti khyātaṃ kākutsthaṃ sagarātmajam .. 26.159 ..

2.26.168

sumatistvapi jajñe vai garbhantumbaṃ yaśasvinī.
ṣaṣṭiputrasahasrāṇi tumbamadhyādviniḥsṛtāḥ .. 26.160 ..

2.26.169

ghṛtapūrṇeṣu kumbheṣu tān garbhān nyadadhattataḥ.
dhātrīścaikaikaśaḥ prādāt tāvatīḥ poṣaṇe nṛpaḥ .. 26.161 ..

2.26.170

tato navasu māseṣu samuttasthuryathāsukham.
kumārāste mahābhāgāḥ sagaraprītivarddhanāḥ .. 26.162 ..

2.26.171

kālena mahatā caiva cauvanaṃ pratipedire.
ṣaṣṭiputrasahasrāṇi teṣāmaśvānusāriṇām .. 26.163 ..

2.26.172

sa tu jyeṣṭho naravyāghraḥ sagarasyātmasambhavaḥ.
asamañja iti khyāto barhiketurmahābalaḥ .. 26.164 ..

2.26.173

paurāṇāmahite yuktaḥ pitrā nirvāsitaḥ purā.
tasya putroṃ'śumānnāma asamañjasya vīryavān .. 26.165 ..

2.26.174

tasya putrastu dharmātmā dilīpa iti viśrutaḥ.
dilīpāttu mahātejā vīro jāto bhagīrathaḥ .. 26.166 ..

2.26.175

yena gaṅgā saricchreṣṭhā vimānairupaśobhitā .
ījā'nena samudrādvai duhitṛtvena kalpitā.
atrāpyudāharantīmaṃ ślokaṃ paurāṇikā janāḥ .. 26.167 ..

2.26.176

bhagīrathastu tāṃ gaṅgāmānayāmāsa karmabhiḥ .
tasmādbhāgīrathī gaṅgā kathyate vaṃśavittamaiḥ .. 26.168 ..

2.26.177

bhagīrathasutaścāpi śruto nāma babhūva ha.
nābhāgastasya dāyādo nityaṃ dharmaparāyaṇaḥ .. 26.169 ..

2.26.178

ambarīṣaḥ sutastasya sindhudvīpastato'bhavat.
evaṃ vaṃśapurāṇajñā gāyantīti pariśrutam .. 26.170 ..

2.26.179

nābhāgerambarīṣasya bhujābhyāṃ paripālitā.
babhūva vasudhātyarthaṃ tāpatrayavivarjitā .. 26.171 ..

2.26.180

ayutāyuḥ sutastasya sindhudvīpasya vīryavān.
ayutāyostu dāyāda ṛtuparṇo mahāyaśāḥ .. 26.172 ..

2.26.181

divyākṣahṛdajño'sau rājā nalasakho balī.
nalau dvāviti vikhyātau purāṇeṣu dṛḍhavratau .. 26.173 ..

2.26.182

vīrasenātmajaścaiva yaścekṣvākukulodvahaḥ.
ṛtuparṇasya putro'bhūt sarvvakāmo janeśvaraḥ .. 26.174 ..

2.26.183

sudāsastasya tanayo rājā haṃsamukho'bhavat.
sudāsasya sutaḥ proktaḥ saudāso nāma pārthivaḥ .. 26.175 ..

2.26.184

khyātaḥ kalmāṣapādo vai nāmnā mitrasahaśca saḥ .
vasiṣṭhastu mahātejāḥ kṣetre kalmāṣapādake.
aśmakaṃ janayāmāsa ikṣvākukulavṛddhaye .. 26.176 ..

2.26.185

aśmakasyorakāmastu mūlakastatsuto'bhavat.
atrāpyudāharantīmaṃ mūlakaṃ vai nṛpaṃ prati .. 26.177 ..

2.26.186

sa hi rāmabhayādrājā strībhiḥ parivṛto'vasat.
vivastrastrāṇamicchan vai nārīkavacamīśvaraḥ .. 26.178 ..

2.26.187

mūlakasyāpi dharmātmā rājā śatarathaḥ smṛtaḥ.
tasmācchatarathājjajñe rājā caiḍiviḍo balī .. 26.179 ..

2.26.188

āsīttvaiḍiviḍaḥ śrīmān kṛtaśarmā pratāpavān.
putro viśvamahattasya putrīkasya vyajāyata .. 26.180 ..

2.26.189

dilīpastasya putro'bhūt khaṭvāṅga iti viśrutaḥ.
yena svargādihāgamya muhūrttaṃ prāpya jīvitam.
trayo'bhisaṃhitā lokā buddhyā satyena caiva hi .. 26.181 ..

2.26.190

dīrgabāhuḥ sutastasya raghustasmādajāyata.
ajaḥ putro raghoścāpi tasmājjajñe sa vīryavān.
rājā daśaratho nāma ikṣvākukulanandanaḥ .. 26.182 ..

2.26.191

rāmo dāśarathirvīro dharmajño lokaviśrutaḥ.
bharato lakṣmaṇaścaiva śatrughnaśca mahābalaḥ .. 26.183 ..

2.26.192

mādhavaṃ lavaṇaṃ hatvā gatvā madhuvanañca tat.
śatrughnena purī tasya mathurā sanniveśitā .. 26.184 ..

2.26.193

subāhuḥ śūrasenaśca śatrughnasahitāvubhau.
pālayāmāsatuḥ sūnū vaidehyau mathurāṃ purīm .. 26.185 ..

2.26.194

aṅgadaścāndraketuśca lakṣmaṇasyātmajāvubhau.
himavatparvatābhyāśe sphītau janapadau tayoḥ .. 26.186 ..

2.26.195

aṅgadasyāṅgadīyā tu deśe kārapathe purī.
candraketostu mallasya candravaktā purī śubhā .. 26.187 ..

2.26.196

bharatasyātmajau vīrau takṣaḥ puṣkara eva ca.
gāndhāraviṣaye siddhe tayoḥ puryau mahātmanoḥ .. 26.188 ..

2.26.197

takṣasya dikṣu vikhyātā ramyā takṣaśilā purī.
puṣkarasyāpi vīrasya vikhyātā puṣkarāvatī .. 26.189 ..

2.26.198

gāthāṃ caivātra gāyanti ye purāṇavido jatāḥ.
rāme nibaddhāssattvārthā māhātmyāttasya dhīmataḥ .. 26.190 ..

2.26.199

śyāmo yuvā lohitākṣo dīptāsyo mitabhāṣitaḥ.
ājānubāhuḥ sumukhaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ .. 26.191 ..

2.26.200

daśavarṣasahasrāṇi rāmo rājyamakārayat.
ṛksāmayajuṣāṃ ghoṣo jyāghoṣaśca mahāsvanaḥ .. 26.192 ..

First 200 of 224 passages. Read on

Linked texts (10)