Vayupurana 2.35: adhyāyaḥ 35
Vāyupurāṇa 2.35
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 35
2.35.1
manuṣyaprakṛtīn devān kīrtyamānānnibodhata .
saṅkarṣaṇo vāsudevaḥ pradyumnaḥ sāmba eva ca .. 35.1 ..
2.35.2
aniruddhaśca pañcaite vaṃśavīrāḥ prakīrttitāḥ.
saptarṣayaḥ kuberaśca yakṣo maṇivarastathā .. 35.2 ..
2.35.3
śālakī badaraścaiva vidvān dhanvantaristathā.
nandinaśca mahādevaḥ śālaṅkāyana ucyate.
ādidevastadā jiṣṇurebhiśca saha daivataiḥ .. 35.3 ..
2.35.4
..ṛṣaya ūcuḥ ..
2.35.5
viṣṇuḥ kimarthaṃ sambhūtaḥ smṛtāḥ sambhūtayaḥ kati.
bhaviṣyāḥ kati vānye tu prādurbhāvā mahātmanaḥ .. 35.4 ..
2.35.6
brahmakṣetre yugānteṣu kimarthamiha jāyate .
punaḥ punarmmanuṣyeṣu tannaḥ prabrūhi pṛcchatām .. 35.5 ..
2.35.7
vistareṇaiva sarvāṇi karmmāṇi ripughātinaḥ.
śrotumicchāmahe samyag dehaiḥ kṛṣṇasya dhīmataḥ .. 35.6 ..
2.35.8
karmmaṇāmānupūrvyañca prādurbhāvāśca ye prabho .
yā cāsya prakṛtiḥ sūta tāścāsmān vaktumarhasi .. 35.7 ..
2.35.9
kathaṃ sa bhagavān viṣṇuḥ sureṣvariniṣūdanaḥ.
vasudevakule dhīmān vāsudevatvamāgataḥ .. 35.8 ..
2.35.10
amaraiḥ sūta kiṃ puṇyaṃ puṇyakṛdbhiralaṃkṛtam.
devalokaṃ samutsṛjya martyalokamihāgataḥ .. 35.9 ..
2.35.11
devamānuṣayornetā bhūrbhuvaḥprasavo hariḥ.
kimarthaṃ divyamātmānaṃ mānuṣe samaveśayat .. 35.10 ..
2.35.12
yaścakraṃ vartayatyeko manuṣyāṇāṃ manomayam.
manuṣye sa kathaṃ buddhiṃ cakre cakrabhṛtāṃ varaḥ .. 35.11 ..
2.35.13
gopāyanaṃ yaḥ kurute jagatāṃ sārvvalaukikam.
sa kathaṃ gāṃ gato viṣṇurgopamanvakarotprabhuḥ .. 35.12 ..
2.35.14
mahābhūtāni bhūtātmā yo dadāra cakāra ha.
śrīgarbhaḥ sa kathaṃ garbhe striyā bhūcarayā dhṛtaḥ .. 35.13 ..
2.35.15
yena lokān kramairjittvā tribhistrīṃstridaśepsayā.
sthāpitā jagato mārgāstrivargapravarāstrayaḥ .. 35.14 ..
2.35.16
yo'ntakāle jagatpītvā kṛtvā toyamayaṃ vapuḥ.
lokamekārṇavaṃ cakre dṛśyādṛśyena vartmanā .. 35.15 ..
2.35.17
yaḥ purāṇe purāṇātmā vārāhaṃ vapurāsthitaḥ.
dadau jittvā vasumatīṃ surāṇāṃ surasattamaḥ .. 35.16 ..
2.35.18
yena saiṃhaṃ vapuḥ kṛtvā dvidhākṛtvā ca yatpunaḥ.
pūrvvadaityo mahāvīryyo hiraṇyakaśipurhataḥ .. 35.17 ..
2.35.19
yaḥ purā hyanalo bhūtvā aurvvaḥ saṃvarttako vibhuḥ.
pātālastho'rṇavagataḥ papau toyamayaṃ haviḥ .. 35.18 ..
2.35.20
sahasracaraṇaṃ devaṃ sahasrāṃśuṃ sahasraśaḥ.
sahasraśirasaṃ devaṃ yamāhurvai yuge yuge .. 35.19 ..
2.35.21
nābhyāraṇyāḥ samudbhūtaṃ yasya paitāmahaṃ gṛham.
ekārṇavagate loke tatpaṅkajamapaṅkajam .. 35.20 ..
2.35.22
yena te nihatā daityāḥ saṃgrāme tārakāmaye.
sarvvadevamayaṃ kṛtvā sarvāyudhadharaṃ vapuḥ .. 35.21 ..
2.35.23
garuḍasthena cotsiktaḥ kālanemirnipātitaḥ.
uttarāṃśe samudrasya kṣīrodasyāmṛtodadheḥ.
yaḥ śete śāśvataṃ yogamāsthāya timiraṃ mahat .. 35.22 ..
2.35.24
purāṇī garbhamadhatta divyaṃ tapaḥprakarṣādaditiḥ purā yam.
śakrañca yo daityagaṇāvaruddhaṃ garbhāvamānena bhṛśaṃ cakāra .. 35.23 ..
2.35.25
yadānilo lokapadāni hṛtvā cakāra daityān salileśayāṃstān .
kṛtvādidevastridivasya devāṃścakre sureśaṃ puruhūtameva .. 35.24 ..
2.35.26
gārhapatyena vidhinā anvāhāryyeṇa karmmaṇā.
agnimāhavanīyañca vediñcaiva kuśasravam .. 35.25 ..
2.35.27
prokṣaṇīyaṃ sruvañcaiva avabhṛthaṃ tathaiva ca.
atha trīniha yaścakre havyabhāga pradānmakhe .. 35.26 ..
2.35.28
havyādāṃśca surāṃścakre kavyādāṃśca pitṝnapi.
bhogārthaṃ yajñavidhinā yo yajño yajñakarmmaṇi .. 35.27 ..
2.35.29
yūpān samitsruvaṃ somaṃ pavitraṃ paridhīnapi.
yajñiyāni ca dravyāṇi yajñīyāṃśca tathānalān .. 35.28 ..
2.35.30
sadasyān yajamānāṃśca aśvamedhān kratūttamān.
vibabhrāja purā yaśca pārameṣṭhyena karmmaṇā .. 35.29 ..
2.35.31
yugānurūpaṃ yaḥ kṛtvā trīllom̐kān hi yathākramam.
kṣaṇā nimeṣāḥ kāṣṭhāśca kalāstraikālameva ca .. 35.30 ..
2.35.32
muhūrttāstithayo māsā dinasaṃvatsarāstathā.
ṛtavaḥ kālayogāśca pramāṇaṃ trividhantathā .. 35.31 ..
2.35.33
āyuḥ kṣetrāṇyupacayaṃ lakṣaṇaṃ rūpasauṣṭhavam.
medhā vittaṃ ca śauryyañca śāstrasyaiva ca pāraṇam .. 35.32 ..
2.35.34
trayo varṇāstrayo lokāstraividyaṃ pāvakāstrayaḥ.
traikālyaṃ trīṇi karmmāṇi tisro māyāstrayo guṇāḥ .. 35.33 ..
2.35.35
sṛṣṭā lokāḥ surāścaiva yenātyantena karmmaṇā.
sarvvabhūtagaṇāḥ sṛṣṭāḥ sarvvabhūtagaṇātmanā .. 35.34 ..
2.35.36
nṛṇāmindriyapūrvveṇa yogena ramate ca yaḥ .
gatāgatānāṃ yo netā sarvvatra vividheśvaraḥ .. 35.35 ..
2.35.37
yo gatirdharmayuktānāmagatiḥ pāpakarmmaṇām.
cāturvarṇyasya prabhavaścāturvarṇyasya rakṣitā .. 35.36 ..
2.35.38
cāturvidyasya yo vettā caturāśramasaṃśrayaḥ.
digantaraṃ nabho bhūmirāpo vāyurvibhāvasuḥ .. 35.37 ..
2.35.39
candrasūryyadvayaṃ jyotiryugeśaḥ kṣaṇadācaraḥ.
yaḥ paraḥ śrūyate devo yaḥ paraṃ śrūyate tapaḥ .. 35.38 ..
2.35.40
yaḥ parantapasaḥ prāhuryaḥ paramparamātmavān.
ādityādistu yo devo yaśca daityāntako vibhuḥ .. 35.39 ..
2.35.41
yugānteṣvantako yaśca yaśca lokāntakāntakaḥ.
seturyo lokasetūnāṃ medhyo yo medhyakarmmaṇām .. 35.40 ..
2.35.42
vedyo yo vedaviduṣāṃ prabhuryaḥ prabhavātmanām.
somabhūtastu bhūtānāmagnibhūto'gnivarcasām .. 35.41 ..
2.35.43
manuṣyāṇāṃ manobhūtastapobhūtastapasvinām .
vinayo nayatṛptānāṃ tejastejasvināmapi .. 35.42 ..
2.35.44
vigraho vigrahāṇāṃ yo gatirgatimatāmapi.
ākāśa prabhavo vāyurvāyuprāṇā hutāśanaḥ .. 35.43 ..
2.35.45
divā hutāśanaprāṇāḥ prāṇo'gnermadhusūdanaḥ.
raso'bhavacchoṇitaṃ vai śoṇitānmāṃsamucyate .. 35.44 ..
2.35.46
māṃsāttu medaso janma medaso'sthi nirūpyate.
asthnā majjā samabhavanmajjātaḥ śukrasambhavaḥ .. 35.45 ..
2.35.47
śukrādgharbhaḥ samabhavadrasamūlena karmmaṇā.
tatrāpi prathamañcāpastāḥ saumyarāśirucyate .. 35.46 ..
2.35.48
garbhoṣmasambhavo jñeyo dvitīyo rāśirucyate.
śukraṃ somātmakaṃ vidyādārttavaṃ pāvakātmakam .. 35.47 ..
2.35.49
bhāvau rasānugāvetau vīryye ca śaśipāvakau.
kaphavarge'bhavacchukraṃ pittavarge ca śoṇitam .. 35.48 ..
2.35.50
kaphasya hṛdayaṃ sthānaṃ nābhyāṃ pittaṃ pratiṣṭhitam.
dehasya madhye hṛdayaṃ sthānantu manasaḥ smṛtam .. 35.49 ..
2.35.51
nābikoṣṭhāntaraṃ yattu tatra devo hutāśanaḥ.
manaḥ prajāpatirjñeyaṃ kaphaḥ somo vibhāvyate .. 35.50 ..
2.35.52
pittamagniḥ smṛtāvetāvagnisomātmakaṃ jagat.
evaṃ pravarttito garbho varttate'mbudasannibhaḥ .. 35.51 ..
2.35.53
vāyuḥ praveśanaṃ cakre saṅgataḥ paramātmanā.
sa pañcadhā śarīrastho vidyate varddhayet punaḥ .. 35.52 ..
2.35.54
prāṇāpānau samānaśca udāno vyāna eva ca.
prāṇo'sya paramātmānaṃ varddhayan parivarttate .. 35.53 ..
2.35.55
apānaḥ paścimaṃ kāyamudānorddhvaśarīragaḥ.
vyāno vyānasyate yena samānaḥ sarvvasandhiṣu .. 35.54 ..
2.35.56
bhūtāvāptistatastasya jāyatendriyagocarā.
pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam .. 35.55 ..
2.35.57
sarvvendriyā niviṣṭāstaṃ svaṃ svaṃ yogaṃ pracakrire.
pārthivaṃ dehamāhustaṃ prāṇātmānaṃ ca mārutam .. 35.56 ..
2.35.58
chidrāṇyākāśayonīni jalāsrāvaṃ pravarttate .
tejaścakṣuḥṣvitā jyotsnā teṣāṃ yannāmataḥ smṛtam.
saṅgrāmā viṣayāścaiva yasya vīryyātpravarttitāḥ .. 35.57 ..
2.35.59
ityetān puruṣaḥ sarvvān sṛjam̐llokān sanātanaḥ.
naidhane'smin kathaṃ loke naratvaṃ viṣṇurāgataḥ .. 35.58 ..
2.35.60
eṣa naḥ saṃśayo dhīmanneṣa vai vismayo mahān .
kathaṃ gatirgatimatāmāpanno mānuṣīṃ tanum .. 35.59 ..
2.35.61
śrotumicchāmahe viṣṇoḥ karmmāṇi ca yathākramam.
āścaryyāṇi paraṃ viṣṇurvedadevaiśca kathyate .. 35.60 ..
2.35.62
viṣṇorutpattimāścaryyaṃ kathayasva mahāmate.
etadāścaryyamākhyānaṃ kathyatāṃ vai sukhāvaham .. 35.61 ..
2.35.63
prakhyātabalavīryyasya prādurbhāvā mahātmanaḥ.
karmmaṇāścaryyabhūtasya viṣṇoḥ sattvamihocyatām .. 35.62 ..
2.35.64
..sūta uvāca..
2.35.65
ahañca kīrttayiṣyāmi prādurbhāvaṃ mahātmanaḥ.
yathā sa bhagavāñjāto mānuṣeṣu mahātapāḥ .. 35.63 ..
2.35.66
saptasaptatapaḥ proktā bhṛguśāpena mānuṣe.
jāyate ca yugānteṣu devakāryyarthasiddhaye .. 35.64 ..
2.35.67
tasya divyatanuṃ viṣṇorgadato me nibodhata.
yugadharmme parāvṛtte kāle ca śithile prabhuḥ .. 35.65 ..
2.35.68
kartuṃ dharmmavyavasthānaṃ jāyate mānuṣeṣviha.
bhṛgoḥ śāpanimittena devāsurakṛtena ca .. 35.66 ..
2.35.69
..ṛṣaya ūcuḥ..
2.35.70
kathaṃ devāsurakṛte adhyāhāramavāpnuyāt.
etadveditumicchāmo vṛttaṃ daivāsuraṃ katham .. 35.67 ..
2.35.71
..sūta uvāca..
2.35.72
daivāsuraṃ yathāvṛttaṃ bruvatastannibodhata.
hiraṇyakaśipurdaityastrailokyaṃ prāk praśāsati .. 35.68 ..
2.35.73
balinādhiṣṭhitaṃ rāṣṭraṃ punarlokatraye kramāt.
sakhyamāsītparaṃ teṣāṃ devānāmasuraiḥ saha .. 35.69 ..
2.35.74
yugaṃ vai daśasaṅkīrṇamāsīdavyāhataṃ jagat.
nideśasthāyinaścaiva tayordevāsurābhavan .. 35.70 ..
2.35.75
balavān vai vivādo'yaṃ saṃpravṛttaḥ sudāruṇaḥ.
devāsurāṇāṃ ca tadā ghorakṣayakaro mahān .. 35.71 ..
2.35.76
teṣāṃ dāyanimittaṃ vai saṃgrāṇā bahavo'bhavan.
vārāhe'smin daśa dvau ca ṣaṇḍāmārkottarāḥ smṛtā .. 35.72 ..
2.35.77
nāmatastu samāsena śrṛṇudhvaṃ tān vivakṣataḥ.
prathamo nārasiṃhastu dvitīyaścāpi vāmanaḥ .. 35.73 ..
2.35.78
tṛtīyaḥ sa tu vārāhaścaturtho'mṛtamandhanaḥ.
saṃgrāmaḥ pañcamaścaiva sughorastārakāmayaḥ .. 35.74 ..
2.35.79
ṣaṣṭho hyāḍībakasteṣāṃ saptamastraipuraḥ smṛtaḥ.
andhakāro'ṣṭamasteṣāṃ dhvajaśca navamaḥ smṛtaḥ .. 35.75 ..
2.35.80
vārttaśca daśamo jñeyastato hālā halaḥ smṛtaḥ.
smṛto dvādaśamasteṣāṃ ghorakolāhalo'paraḥ .. 35.76 ..
2.35.81
hiraṇyakaśipurdaityo narasiṃhena sūditaḥ.
vāmanena balirvaddhastrailokyākramaṇe kṛte .. 35.77 ..
2.35.82
hiraṇyākṣo hato dvandve prativāde tu daivataiḥ.
mahābalo mahāsattvaḥ saṃgrāmeṣvaparājitaḥ .. 35.78 ..
2.35.83
daṃṣṭrāyāntu varāheṇa samudrādbhūryadā kṛtā .
prāhlādo nirjito yuddhe indreṇāmṛtamanthane .. 35.79 ..
2.35.84
virocanastu prāhlādirnityamindravadhodyataḥ.
indreṇaiva sa vikramya nihatastārakāmaye .. 35.80 ..
2.35.85
bhavādavadhyatāṃ prāpya viśeṣāstrādibhistu yaḥ.
sañjabho nihataḥ ṣaṣṭhe śakrāviṣṭena viṣṇunā .. 35.81 ..
2.35.86
aśaknuvanto deveṣu puraṃ goptuṃ tridaivatam .
nihatā dānavāḥ sarve tripurastryambakeṇa tu .. 35.82 ..
2.35.87
aṣṭame tvasurāścaivaṃ rākṣasāścāndhakārakāḥ.
jitadevamanuṣyaistu pitṛbhiścaiva saṅgatān .. 35.83 ..
2.35.88
saṃvṛtān dānavāṃścaiva saṅgatān kṛtsnaśaśca tān .
tathā viṣṇusahāyena mahendreṇa nibarhitāḥ .. 35.84 ..
2.35.89
hato dhvajo mahendreṇa māyācchannaśca yodhayan.
dhvaje lakṣyaṃ samāviśya vipravarttirmahābhujaḥ .. 35.85 ..
2.35.90
daityāṃśca dānavāṃścaiva saṃhatān kṛtsnaśaśca tān.
rajiḥ kolāhale sarvān devaiḥ parivṛto'jayat.
yajñāmṛtena vijitau ṣaṇḍāmārkau tu daivataiḥ .. 35.86 ..
2.35.91
ete daivāsurā vṛttāḥ saṃgrāmā dvādaśaiva tu.
devāsurakṣayakarāḥ prajānāmaśivāya ca .. 35.87 ..
2.35.92
hiraṇyakaśipū rājā varṣāṇāmarbudaṃ babhau.
tathā śatasahasrāṇi hyadikāni dvisaptatiḥ .
aśītiṃ ca sahasrāṇi trailokyasyeśvaro'bhavat .. 35.88 ..
2.35.93
paryāye tasya rājā'nu balirvarṣārbudaṃ punaḥ .
ṣaṣṭiṃ caiva sahasrāṇi triṃśataṃ niyutāni ca .. 35.89 ..
2.35.94
bale rājyādhikārastu yāvatkālaṃ babhūva ha.
prahlādena gṛhīto'bhūttāvatkālaṃ tadāsuraiḥ .. 35.90 ..
2.35.95
indrāstrayaste vikhyātā asurāṇāṃ mahaujasaḥ .
daityasaṃsthamidaṃ sarvamāsīddaśayugaṃ kila .. 35.91 ..
2.35.96
asapatnaṃ tataḥ sarvaṃ rāṣṭraṃ daśayugaṃ purā.
trailokyamavyayamidaṃ mahendreṇa tu pālyate .. 35.92 ..
2.35.97
prahlādasya tataścādastrailokyaṃ kālaparyayāt .
paryāyeṇa ca saṃprāpte trailokye pākaśāsanaḥ .. 35.93 ..
2.35.98
tato'surān parityajya yajñe devā upāgaman .
yajñe devānatha gate kāvyaṃ te hyasurābruvan .. 35.94 ..
2.35.99
kṛtaṃ no miṣatāṃ rāṣṭraṃ tyaktvā yajñaṃ punargatāḥ.
sthātuṃ na śaknumo hyadya praviśāmo rasātalam .. 35.95 ..
2.35.100
evamukto'bravīdetān viṣaṇṇaḥ sāntvayan girā.
mābhaiṣṭa dhārayiṣyāmi tejasā svena cāsurāḥ .. 35.96 ..
2.35.101
vṛṣṭiroṣadhayaścaiva rasā vasu ca yadvayam.
kṛtsnā mayi ca tiṣṭhanti pādasteṣāṃ sureṣu vai.
yuṣmadarthaṃ pradāsyāmi tatsarvaṃ dhāryate mayā .. 35.97 ..
2.35.102
tato devāsurān dṛṣṭvā dhṛtān kāvyena dhīmatā.
amantrayaṃstadā te vai saṃvignā vijigīṣayā .. 35.98 ..
2.35.103
eṣa kāvya idaṃ sarvaṃ vyāvarttayati no balāt .
sādhu gacchāmahe tūrṇaṃ kṣīṇānnāpyāyayasva tān .
prasahya hatvā śiṣṭān vai pātālaṃ prāpayāmahe .. 35.99 ..
2.35.104
tato devāḥ susaṃrabdhā dānavānabhisṛtya vai.
jadhnustai rvadhyamānāste kāvyamevābhidudruvuḥ .. 35.100 ..
2.35.105
tataḥ kāvyastu tāndṛṣṭvā tūrṇaṃ devairabhidrutān.
samare'ktrakṣatārttāṃstān devebhyastān diteḥ sutān .. 35.101 ..
2.35.106
kāvyo dṛṣṭvā sthitān devān tatra devo'bhyacintayat.
tānuvāca tato dhyātvā pūrvavṛttamanusmaran .. 35.102 ..
2.35.107
trailokyaṃ vijitaṃ sarvaṃ vāmanena tribhiḥ kramaiḥ .
balirbaddho hato jambho nihataśca virocanaḥ .. 35.103 ..
2.35.108
mahārheṣu dvādaśasu saṃgrāmeṣu surairhatāḥ.
taistairupāyairbhūyiṣṭhā nihatā ye pradhānataḥ .. 35.104 ..
2.35.109
kiñcicchiṣṭāstu vai yūyaṃ yuddheṣvantyeṣu vai svayam.
nītiṃ vo hi vidhāsyāmi kālaḥ kaścitpratīkṣyatām .. 35.105 ..
2.35.110
yāsyāmyahaṃ mahādevaṃ mantrārthe vijayāya vaḥ.
agnimāpyāyayeddhotā mantraireva bṛhaspatiḥ .. 35.106 ..
2.35.111
tato yāsyāmyahaṃ devaṃ mantrārthe nīlalohitam.
yuṣmānanugrahīṣyāmi punaḥ paścādihāgataḥ .. 35.107 ..
2.35.112
yūyaṃ tapaścaradhvaṃ vai saṃvṛtā valkalairvane.
na vai devā vadhiṣyanti yāvadāgamanaṃ mama .. 35.108 ..
2.35.113
apratīpāṃstato mantrān devāt prāpya maheśvarāt.
yotsyāmahe punardevāṃstataḥ prāpsyatha vai jayam .. 35.109 ..
2.35.114
tataste kṛtasaṃvādā devānūcustato'surāḥ.
nyastavādā vayaṃ sarve lokān yūyaṃ kramantu vai .. 35.110 ..
2.35.115
vayaṃ tapaścariṣyāmaḥ saṃvṛtā valkalairvane.
prahlādasya vacaḥ śrutvā satyavyāharaṇaṃ tu tat .. 35.111 ..
2.35.116
tato devā nivṛttā vai vijvarā muditāśca ha.
nyastaśastreṣu daityeṣu svān vai jagmuryathāgatān .. 35.112 ..
2.35.117
tatastānabravītkāvyaḥ kañcitkālamupāsyatām.
nirutsukaistapoyuktaiḥ kālaṃ kāryārthasādhakaiḥ.
piturmamāśramasthā vai sarve devāḥ savāsavāḥ .. 35.113 ..
2.35.118
sa sandiśyāsurān kāvyo mahādevaṃ prapadya ca.
praṇamyenasuvācātha jagatprabhavamīśvaram .. 35.114 ..
2.35.119
mantrānicchāmyahaṃ deva me nasanti bṛhaspatau.
parābhavāya devānāmasureṣvabhayāvahān .. 35.115 ..
2.35.120
evamukto'bravīddevo mantrānicchasi vai dvija.
vrataṃ cara mayo ddiṣṭaṃ brahmacārī samāhitaḥ .. 35.116 ..
2.35.121
pūrṇaṃ varṣasahasraṃ vai kuṇḍadhūmamavākśirāḥ.
yadyupāsyasi bhadrante matto mantramavāpsyasi .. 35.117 ..
2.35.122
tathokto deva devena sa śukrastu mahātapāḥ.
pādau saṃspṛśya devasya bāḍhamityabhyabhāṣata .. 35.118 ..
2.35.123
vrataṃ carāmyahaṃ śeṣaṃ yathoddiṣṭo'smi vai prabho.
tato niyukto devena kuṇḍadhāro'sya dhūmakṛt .. 35.119 ..
2.35.124
asurāṇāṃ hitārthāya tasmiñchukre gate tadā.
mantrārthaṃ tatra vasati brahmacarye maheśvaraḥ .. 35.120 ..
2.35.125
tadbuddhvā nātipūrvantu rājyaṃ nyastaṃ tadāsuraiḥ.
tasmiñchidre tadāmarṣā devāstān samabhidravan.
niśitāttāyudhāḥ sarve bṛhaspatipurogamāḥ .. 35.121 ..
2.35.126
dṛṣṭvāsuragaṇā devān pragṛhītāyudhān punaḥ.
utpetuḥ sahasā sarve santrastāste tato'bhavan .. 35.122 ..
2.35.127
nyastaśastre jaye datte ācāryavratamāsthite.
santyajya. samayaṃ devāste sapatnajighāṃsavaḥ .. 35.123 ..
2.35.128
anācāryāstu bhadraṃ vo viśvastāstapasi sthitāḥ.
cīravalkājinadharā niṣkriyā niṣparigrahāḥ .. 35.124 ..
2.35.129
raṇe vijetuṃ devān vai naśakṣyāmaḥ kathañcana.
aśuddhena prapadyāmaḥ śaraṇaṃ kāvyamātaram .. 35.125 ..
2.35.130
jñāpayāmastatamidaṃ yāvadāgamanaṃ guroḥ.
vinivṛtte tataḥ kāvye yotsyāmo yudhi tān surān .. 35.126 ..
2.35.131
evamuktvā surān yogyaṃ śaraṇaṃ kāvyamātaram.
prāpadyanta tato bhītāstadā caiva tadā'bhayam .. 35.127 ..
2.35.132
dattanteṣāntu bhītānāṃ daityā nāmabhayārthinām.
na bhetavyaṃ na bhetavya bhayantyajata dānavāḥ .. 35.128 ..
2.35.133
matsannidhau vartatāṃ vo na bhīrbhavitumarhati.
bhayāccāpyabhipannāṃstān dṛṣṭvā devāsurāṃstadā .. 35.129 ..
2.35.134
abhijagmuḥ prasahyaitānavicārya balābalam.
tāṃstrastān vadhyamānāṃśca devairdṛṣṭvāsurāṃstadā .. 35.130 ..
2.35.135
devī kruddhābravīdenānanindratvaṃ karomyaham.
saṃstabhya śīghraṃ saṃrambhādindraṃ sā'bhyacarattataḥ .. 35.131 ..
2.35.136
tataḥ saṃstambhitaṃ dṛṣṭvā śakraṃdevāstu yūpavat.
vyadravanta tato bhītā dṛṣṭvā śakraṃ vaśīkṛtam .. 35.132 ..
2.35.137
gateṣu surasaṅgheṣu viṣṇurindramabhāṣata.
māṃtvaṃ praviśa bhadrante neṣyāmi tvāṃ sureśvara .. 35.133 ..
2.35.138
evamuktastato viṣṇuṃ praviveśa purandaraḥ.
viṣṇunā rakṣitaṃ dṛṣṭvā devī kruddhā vaco'vadat .. 35.134 ..
2.35.139
eṣā tvāṃ viṣṇunā sārddhaṃ dahāmi maghavāniva.
miṣatāṃ sarvabhūtānāṃ dṛśyatāṃ me tapobalam .. 35.135 ..
2.35.140
tayābhibhūtau tau devāvindraviṣṇū jajalpatuḥ.
kathaṃ mucyeva sahitau viṣṇurindramabhāṣata .. 35.136 ..
2.35.141
indro'bravījjahi hyenāṃ yāvannau na dahedvibho.
viśeṣeṇābhibhūto'hamatastvañca hi mā ciram .. 35.137 ..
2.35.142
tataḥ samīkṣya tāṃ viṣṇuḥ strīvadhaṃ karttumāsthitaḥ.
abhidhyāya tataścakramāpannaḥ satvaraṃ prabhuḥ .. 35.138 ..
2.35.143
tasyāḥ satvaramāṇāyāḥ śīghrakārī surārihā.
striyā viṣṇustato devyā krūraṃ buddhvā cikīrṣitam.
kruddhastadastramāviddhya śiraściccheda mādhavaḥ .. 35.139 ..
2.35.144
taṃ dṛṣṭvā strīvadhaṃ ghoraṃ cukopa bhṛgurīśvaraḥ.
tato'bhiśasto bhṛguṇā viṣṇurbhāryāvadhe tadā .. 35.140 ..
2.35.145
yasmātte jānatā dharmānavadhyā strī niṣūditā.
tasmāttvaṃ saptakṛtvo vai mānuṣeṣu prapatsyasi .. 35.141 ..
2.35.146
tatastenābhiśāpena naṣṭe dharme punaḥ punaḥ.
loke sarvahitārthāya jāyate mānuṣeṣviha .. 35.142 ..
2.35.147
anuvyāhṛtya viṣṇuṃ sa tadādāya śiraḥ svayam.
samānīya tataḥ kāye apo gṛhyedamabravīt .. 35.143 ..
2.35.148
eṣa tvāṃ viṣṇunā satye hatāṃ saṃjīvayāmyaham .
yadi kṛtsno mayā dharmaścarito jñāyate'pi vā.
tena satyena jīvasva yadi satyaṃ bravīmyaham .. 35.144 ..
2.35.149
satyābhivyāhṛtā tasyā devī saṃjīvitā tadā.
tadā tāṃ prokṣya śītābhiradbhirjīveti so'bravīt .. 35.145 ..
2.35.150
tatastāṃ sarvabhūtāni dṛṣṭvā suptotthitāmiva.
sādhu sādhvityadṛśyānāṃ vācastāḥ sasvarurdiśaḥ .. 35.146 ..
2.35.151
dṛṣṭvā sañjīvitāmevaṃ devīṃ tāṃ bhṛguṇā tadā.
miṣatāṃ sarvabhūtānāṃ tadadbhutamivābhavat .. 35.147 ..
2.35.152
asaṃbhrāntena bhṛguṇā patnīṃ sañjīvitāṃ tataḥ.
dṛṣṭvā śakro na lebhe'tha śarma kāvyabhayāttataḥ .. 35.148 ..
2.35.153
prajāgare tataścendro jayantīmātmanaḥ sutām.
provāca matimān vākyaṃ svāṃ kanyāṃ pākaśāsanaḥ .. 35.149 ..
2.35.154
eṣa kāvyo hyanindrāya carate dāruṇaṃ tapaḥ.
tenāhaṃ vyākulaḥ putri kṛto dhṛtimatā dṛḍham .. 35.150 ..
2.35.155
gaccha sambhāvayasvainaṃ śramāpanayanaiḥ śubhaiḥ.
taistairmanonukūlaiśca hyupacārairatandritā .. 35.151 ..
2.35.156
devī sā hīndratuhitā jayantī śubhacāriṇī.
yuktadhyānañca śāmyaṃ taṃ durbalaṃ dhṛtimāsthitam .. 35.152 ..
2.35.157
pitrā yathoktaṃ kāvyaṃ sā kāvye kṛtavatī tadā.
gīrbhiścaivānukūlābhiḥ stuvatī valgubhāṣiṇī .. 35.153 ..
2.35.158
gātrasaṃvāhanaiḥ kāle sevamānā sukhāvahaiḥ .
śuśrūṣantyanukūlā ca uvāsa bahulāḥ samāḥ .. 35.154 ..
2.35.159
pūrṇe dhūmavrate cāpi ghore varṣasahasrike .
vareṇa cchandayāmāsa kāvyaṃ prīto'bhavattadā .. 35.155 ..
2.35.160
evaṃ bruvaṃstvayaikena cīrṇaṃ nānyena kenacit.
tasmāttvaṃ tapasā buddhyā śrutena ca balena ca .. 35.156 ..
2.35.161
tejasā cāpi vibudhān sarvānabhibhaviṣyasi.
yacca kiñcinmama brahman vidyate bhṛgunandana .. 35.157 ..
2.35.162
sāṅgañca sarahasyañca yajñopaniṣadāntathā.
pratibhāsyati te sarvaṃ taccādyantaṃ na kasyacit .. 35.158 ..
2.35.163
sarvābhibhāvī tena tvaṃ dvijaśreṣṭho bhaviṣyasi.
evaṃ dattvā varāṃstasmai bhārgavāya punaḥ punaḥ .. 35.159 ..
2.35.164
ajeyatvaṃ dhaneśatvamavadhyatvaṃ ca vai dadau.
etān labdhvā varān kāvyaḥ samprahṛṣṭatanūruhaḥ .. 35.160 ..
2.35.165
harṣāt prādurbabhau tasya devastotraṃ maheśvaram.
tadā tiryaksthitastvevaṃ tuṣṭuve nīlalohitam .. 35.161 ..
2.35.166
namo'stu śitikaṇṭhāya surāpāya suvarcase.
ririhāṇāya lopāya vatsarāya jagatpate .. 35.162 ..
2.35.167
kapardine hyūrddhvaromṇe hayāya karaṇāya ca.
saṃskṛtāya sutīrthāya devadevāya raṃhase .. 35.163 ..
2.35.168
uṣṇīṣiṇe suvakrāya sahasrākṣāya mīḍhuṣe.
vasuretāya rudrāya tapase cīravāsase .. 35.164 ..
2.35.169
hrasvāya muktakeśāya senānye rohitāya ca .. 35.165 ..
2.35.170
kavaye rājavṛddhāya takṣakakrīḍanāya ca.
giriśāyārkanetrāya yatine jāmbavāya ca.
suvṛttāya suhastāya dhanvine bhārgavāya ca .. 35.166 ..
2.35.171
sahasrabāhave caiva sahasrāmalacakṣuṣe.
sahasrakukṣaye caiva sahasracaraṇāya ca .. 35.167 ..
2.35.172
sahasraśirase caiva bahurūpāya vedhase.
bhavāya viśvarūpāya śvetāya puruṣāya ca .. 35.168 ..
2.35.173
niṣaṅgiṇe kavacine sūkṣmāya kṣapaṇāya ca.
tāmrāya caiva bhīmāya ugrāya ca śivāya ca .. 35.169 ..
2.35.174
babhrave ca piśaṅgāya piṅgalāyāruṇāya ca.
mahādevāya śarvvāya viśvarūpaśivāya ca .. 35.170 ..
2.35.175
hiraṇyāya ca śiṣṭāya śreṣṭhāya madhyamāya ca .
pinākine ceṣumate citrāya rohitāya ca .. 35.171 ..
2.35.176
dundubhyāyaikapādāya arhāya buddhaye tathā.
mṛgavyādhāya sarpāya sthāṇave bhīṣaṇāya ca .. 35.172 ..
2.35.177
bahurūpāya cogrāya trinetrāyeśvarāya ca.
kapilāyaikavīrāya mṛtyave tryambakāya ca .. 35.173 ..
2.35.178
vāstoṣpate vinākāya śaṅkarāya śivāya ca.
āraṇyāya guhasthāya yatine brahmacāriṇe .. 35.174 ..
2.35.179
sāṅkhyāya caiva yogāya dhyānine dīkṣitāya ca.
antarhitāya śarvvāya mānyāya māline tathā .. 35.175 ..
2.35.180
buddhāya caiva puṇyāya dhārmikāya śubhāya ca.
rodhase cekitānāya brahmiṣṭhāya maharṣaye .. 35.176 ..
2.35.181
catuṣpādāya medhyāya dharmiṇe śīghragāya ca.
śikhaṇḍine kapālāya daṃṣṭriṇe viśvamedhase .. 35.177 ..
2.35.182
apratīghātāya dīptāya bhāskarāya sumedhase.
krūrāya vikṛtāyaiva bībhatsāya śivāya ca .. 35.178 ..
2.35.183
saumyāya caiva puṇyāya dhārmikāya śubhāya ca.
avadhyāya mṛtāṅgāya nityāya śāśvatāya ca .. 35.179 ..
2.35.184
sādyāya śarabhāyaiva śūline ca tricakṣuṣe.
somapāyājyapāyaiva dhūmapāyoṣmapāya ca .. 35.180 ..
2.35.185
śucaye rerihāṇāya sadyojātāya mṛtyave.
piśitāśāya kharvāya medhāya vaidyutāya ca .. 35.181 ..
2.35.186
vyāśritāya śraviṣṭāya bhāratāyāntarikṣaye.
kṣamāya saha mānāya satyāya tapanāya ca .. 35.182 ..
2.35.187
tripuraghnāya dīptāya cakrāya romaśāya ca.
tigmāyudhāya medhyāya siddhāya ca pulastaye .. 35.183 ..
2.35.188
rocamānāya khaṇḍāya sphītāya ṛṣabhāya ca.
bhogine puñjamānāya śāntāyaivorddhvaretase .. 35.184 ..
2.35.189
aghaghnāya makhghnāya mṛtyave yajñiyāya ca.
kṛśānave pracetāya vahnaye kiśalāya ca .. 35.185 ..
2.35.190
sikatyāya prasannāya vareṇyāyaiva cakṣuṣe.
kṣipregave sudhanvāya pramedhyāya priyāya ca .. 35.186 ..
2.35.191
rakṣoghnāya paśughnāya vighnāya śayanāya ca.
vibhrāntāya mahantāya antaye durgamāya ca .. 35.187 ..
2.35.192
dakṣāya ca jaghanyāya lokānāmīśvarāya ca.
anāmayāya corddhvāya saṃhatyādhiṣṭhitāya ca .. 35.188 ..
2.35.193
hiraṇyabāhave caiva satyāya śamanāya ca.
asikalyāya māghāya rīriṇyāyaikacakṣuṣe .. 35.189 ..
2.35.194
śreṣṭhāya vāmadevāya īśānāya ca dhīmate.
mahākalpāya dīptāya rādenāya hasāya ca .. 35.190 ..
2.35.195
vṛtadhanvane kavicine rathine ca varūthine.
bhṛgunāthāya śukrāya vahniriṣṭāya dhīmate .. 35.191 ..
2.35.196
aghāya aghaśaṃsāya vipriyāya priyāya ca .
digvāsaḥkṛttivāsāya bhagaghnāya namo'stu te .. 35.192 ..
2.35.197
paśūnāṃ pataye caiva bhūtānāṃ pataye namaḥ.
praṇane ṛgyajuḥsāmne svadhāyai ca sudhāya ca .. 35.193 ..
2.35.198
vaṣaṭkāratamāyaiva tubhyamantātmane namaḥ .
sraṣṭre dhātre tathā hotre hartre ca kṣapaṇāya ca .. 35.194 ..
2.35.199
bhūtabhavyabhavāyaiva tubhyaṃ kālātmane namaḥ.
vasave caiva sādhyāya rudrādityāśvināya ca .. 35.195 ..
2.35.200
viśvāya marute caiva tubhyandevātmane namaḥ.
agnisomartvigijyāya paśumantrauṣadhāya ca .. 35.196 ..
First 200 of 209 passages. Read on
Linked texts (5)
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vulgate — Sanskrit
- Devībhāgavatapurāṇa — Sanskrit