Vayupurana 2.37: adhyāyaḥ 37

Vāyupurāṇa 2.37

Language: Sanskrit

adhyāyaḥ 37

2.37.2

turvasostu suto vahnirvahnergobhānurātmajaḥ.
gobhānostu suto vīrastrisānuraparājitaḥ .. 37.1 ..

2.37.3

karandhamastrisānostu maruttasya na cātmajaḥ.
anyastvavīkṣito rājā maruttaḥ kathitaḥ purā .. 37.2 ..

2.37.4

anavatyo maruttastu sa rājāsīditi śrutam.
duṣkṛtaṃ pauravaṃ cāpi sarve putramakalpayan .. 37.3 ..

2.37.5

evaṃ yayādiśāpena jarāyāḥ saṃkrameṇa tu .
turvasoḥ pauravaṃ vaṃśaṃ praviveśa purā kila .. 37.4 ..

2.37.6

duṣkṛtasya tu dāyādaḥ śarūtho nāma pārthivaḥ.
śarūthāttu janāpīḍaścatvārastasya cātmajāḥ .. 37.5 ..

2.37.7

pāṇḍyaśca keralaścaiva colaḥ kulyastathaiva ca.
teṣāṃ janapadāḥ kulyāḥ pāṇḍyāścolāḥ sakeralāḥ .. 37.6 ..

2.37.8

druhyostu tanayau vīrau babhruḥ setuśca viśrutau.
aruddhaḥ setuputrastu bābhravo ripurucyate .. 37.7 ..

2.37.9

yauvanāśvena samiti kṛcchreṇa nihato balī.
yuddhaṃ sumahadāsīttu māsān pari caturdaśa .. 37.8 ..

2.37.10

aruddhasya tu dāyādo gāndhāro nāma pārthivaḥ.
khyāyate yasya nāmnā tu gāndhāraviṣayo mahān .. 37.9 ..

2.37.11

gāndhāradeśajāścāpi turagā vājināṃ varāḥ.
gāndhāraputro dharmmastu ghṛtastasya suto'bhavat .. 37.10 ..

2.37.12

ghṛtasya durdamo jajñe pracetāstasya cātmajaḥ .
pracetasaḥ putraśataṃ rājānaḥ sarva eva te .. 37.11 ..

2.37.13

mleccharāṣṭrādhipāḥ sarve hyudīcīṃ diśamāśritāḥ.
anoḥ putrā mahātmānastrayaḥ paramadhārmmikāḥ .. 37.12 ..

2.37.14

sabhānaraśca pakṣaśca parapakṣastathaiva ca.
sabhānarasya putrastu vidvān kālānalo nṛpaḥ .. 37.13 ..

2.37.15

kālānalasya dharmmātmā sṛñjayo nāma dhārmikaḥ .
sṛñjayasyābhavat putro vīro rājā purañjayaḥ .. 37.14 ..

2.37.16

janamejayo mahā satvaḥ purañjayasuto'bhavat.
janamejayasya rājarṣermahāśālo'bhavabhṛpaḥ .. 37.15 ..

2.37.17

āsīdindrasamo rājā pratiṣṭhitayaśā divi.
mahāmanāḥ sutastasya mahā śālasya dhārmikaḥ .. 37.16 ..

2.37.18

saptadvīpeśvaro rājā cakravarttī mahāyaśāḥ.
mahāmanāstu putrau dvau janayāmāsa viśrutau .. 37.17 ..

2.37.19

uśīnarañca dharmajñaṃ titikṣuñcaiva dhārmikam.
uśīnarasya patnyastu pañca rājarṣivaṃśajāḥ .. 37.18 ..

mṛgā kṛmī navā darvā pañcamī ca dṛṣadvatī.
uśīnarasya putrāstu pañca tāsu kulodvahāḥ.
tapasā te sumahatā jātavṛddhāśca dhārmikāḥ .. 37.19.
mṛgāyāstu mṛgaḥ putro navāyā nava eva tu.
kṛmyāḥ kṛmistu darvāyāḥ suvrato nāma dhārmikaḥ .. 37.20 ..

2.37.21

dṛṣadvatīsutaścāpi śivirauśīnaro dvijāḥ.
śiveḥ śivapuraṃ khyātaṃ yaudheyantu mṛgasya tu .. 37.21 ..

2.37.22

navasya navarāṣṭrantu kṛmestu kṛmilā purī.
suvratasya tathā vṛṣṭā śiviputrānnibodhata .. 37.22 ..

2.37.23

śivestu śivayaḥ putrāścatvāro lokasammatāḥ.
vṛṣadarbhaḥ suvīrastu kekayo madrakastathā .. 37.23 ..

2.37.24

teṣāñjanapadāḥ sphītāḥ kekayā mādrakāstathā.
vṛṣadarbhāḥ sūcidarbhāstitikṣoḥ śrṛṇuta prajāḥ .. 37.24 ..

2.37.25

taitikṣurabhavadrājā pūrvasyāndiśi viśrutaḥ.
uśadratho mahābāhustasya hemaḥ suto'bhavat .. 37.25 ..

2.37.26

hemasya sutapā jajñe sutaḥ sutayaśā balī .
jāto manuṣyayonyāṃ vai kṣīṇe vaṃśe prajepsayā .. 37.26 ..

2.37.27

mahāyogī sa tu balirbaddho yaḥ sa mahāmanāḥ.
putrānutpādayāmāsa cāturvarṇyakarān bhuvi .. 37.27 ..

2.37.28

aṅgaṃ sa janayāmāsa vaṅgaṃ suhlaṃ tathaiva ca.
puṇḍraṃ kaliṅgañca tathā bāleyaṃ kṣatramucyate .. 37.28 ..

2.37.29

bāleyā brāhmaṇāścaiva tasya vaṃśakarāḥ prabhoḥ.
balestu brahmaṇā dattā varāḥ prītena dhīmate .. 37.29 ..

2.37.30

mahāyogitvamāyuśca kalpāyuḥparimāṇakam.
saṃgrāme cāpyajeyatvaṃ dharme caiva prabhāvanā .. 37.30 ..

2.37.31

trailokyadarśanañcaiva prādhānyaṃ prasave tathā.
bale cāprati matvaṃ vai dharmatattvārthadarśanam .. 37.31 ..

2.37.32

caturo niyatān varṇān tvaṃ vai sthāpayiteti ca.
ityukto vibhunā rājā baliḥ śāntimparāṃ yayau .. 37.32 ..

2.37.33

kālena mahatā vidvān svaṃ vai sthānamupāgataḥ.
teṣāṃ janapadāḥ sphītā vaṅgāṅgasuhlakāstathā .. 37.33 ..

2.37.34

puṇḍrāḥ kaliṅgāśca tathā teṣāṃ vaṃśaṃ nibedhata.
tasya te tanayāḥ sarve kṣetrajā munisambhavāḥ.
sambhūtā dīrghatamasaḥ sudeṇṇāyāṃ mahaujasaḥ .. 37.34 ..

2.37.35

ṛṣaya ūcuḥ.
kathaṃ baleḥ sutāḥ pañca janitāḥ kṣetrajāḥ prabho.
ṛṣiṇā dīrghatamasā etanno brūhi pṛcchatām .. 37.35 ..

2.37.36

sūta uvāca..

2.37.37

aśijo nāma vikhyāta āsīddhīmānṛṣiḥ purā.
bhāryā vai mamatā nāma babhūvāsya mahātmanaḥ .. 37.36 ..

2.37.38

aśijasya kanīyāṃstu purodhā yo divaukasām.
bṛhaspatirbṛhattejā mamatāṃ so'bhyapadyata .. 37.37 ..

2.37.39

uvāca mamatā tantu bṛhaspatimanicchatī.
antarvatnyasmi te bhrāturjyeṣṭhasyāṣṭamitā iti .. 37.38 ..

2.37.40

ayaṃ hi me mahāgarbho rocate'ti bṛhaspate.
aśijaṃ brahma cābhyasya ṣaḍaṅgaṃ vedamudgiran .. 37.39 ..

2.37.41

amogharetāstvañcāpi na māṃ bhajitumarhasi.
asminneva gate kāle yathā vā manyase prabho .. 37.40 ..

2.37.42

evamuktastayā samyag bṛhattejā bṛhaspatiḥ.
kāmātmānaṃ mahātmā ca nātmānaṃ so'bhyadhārayat .. 37.41 ..

2.37.43

sambabhūvaiva dharmātmā tayā sārddhaṃ bṛhaspatiḥ.
utsṛjantaṃ tadā reto garbhasthaḥ so'bhyabhāṣata .. 37.42 ..

2.37.44

no snātako nyaseddhyasmin dvayornehāsti sambhavaḥ.
amogharetāstvañcāpi pūrvañcāhamihāgataḥ .. 37.43 ..

2.37.45

śaśāpa taṃ tadā kruddha evamukto bṛhaspatiḥ.
āśijantaṃ sutaṃ bhrāturgarbhasthaṃ bhagavānṛṣiḥ .. 37.44 ..

2.37.46

yasmāttvamīdṛśe kāle sarvabhūtepsite sati.
māmevamuktavān mohāttamo dīrghaṃ pravekṣyasi .. 37.45 ..

2.37.47

tato dīrghatamā nāma śāpādṛṣirajāyata.
athāśijo bṛhatkīrttirbṛhaspatirivaujasā .. 37.46 ..

2.37.48

ūrddhvaretāstataścāpi nyavasadbhrāturāśrame.
godharmaṃ saurabheyāttu vṛṣabhācchrutavān prabho .. 37.47 ..

2.37.49

tasya bhrātā pitṛvyastu cakāra bhavanaṃ tadā.
tasmin hi tatra vasati yadṛcchābhyāgato vṛṣaḥ .. 37.48 ..

2.37.50

darśārthamāhṛtān darbhāṃścacāra surabhīvṛtaḥ.
jagrāha taṃ dīrghatamā visphurantañca śrṛṅgayoḥ .. 37.49 ..

2.37.51

sa tena nigṛhītastu na cacāla padātpadam.
tato'bravīdvṛṣastaṃ vai muñca māṃ balināṃ vara .. 37.50 ..

2.37.52

na mayāsāditastāta balavaṃstvadvidhaḥ kvacit.
tryambakaṃ vahatā devaṃ yato jāto'smi bhūtale .. 37.51 ..

2.37.53

muñca māṃ balināṃ śraṣṭha prītaste'haṃ varaṃ vṛṇu.
evamukto'bravīdenaṃ jīvastvaṃ me kva yāsyasi .. 37.52 ..

2.37.54

tena tvāhaṃ na mokṣyāmi parasvāhaṃ catuṣpadam.
tatastaṃ dīrghatamasaṃ sa vṛṣaḥ pratyuvāca ha .. 37.53 ..

2.37.55

nāsmākaṃ vidyate tāta pātakaṃ steyameva vā.
bhakṣyābhakṣyaṃ na jānīmaḥ peyāpeyañca sarvaśaḥ .. 37.54 ..

2.37.56

kāryākāryaṃ na vai vijho gamyāgamyaṃ tathaiva ca.
na pāpmāno vayaṃ vipra dharmo hyeṣāṃ gavāṃ smṛtaḥ .. 37.55 ..

2.37.57

gavāṃ nāma sa vai śrutvā saṃbhrāntastvanumucya tam.
bhaktyā cānuśravikayā goṣu taṃ vai prasāda yat .. 37.56 ..

2.37.58

prasādite gate tasmin godharmaṃ bhaktitastu tam.
manasaiva tadādatte tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ .. 37.57 ..

2.37.59

tato yavīyasaḥ patnīmautathyasyābhyamanyata.
viceṣṭamānāṃ rudatīṃ daivāt sa mūḍhacetanaḥ .. 37.58 ..

2.37.60

avalepantu taṃ matvā śaradvāṃstasya nākṣamat.
godharmaṃvai balaṃ kṛtvā snuṣāṃ sa samamanyata .. 37.59 ..

2.37.61

viparyayantu taṃ dṛṣṭvā śaradvān pratyacintayat.
bhaviṣyamarthaṃ jñātvā ca mahātmā ca na mṛtyutām .. 37.60 ..

2.37.62

provāca dīrghatamasaṃ krodhāt saṃrakta locanaḥ.
gamyāgamyaṃ na jīnīṣe godharmāt prārthayat snuṣām .. 37.61 ..

2.37.63

durvṛttastvaṃ tyajāmyeva gaccha tvaṃ svena karmaṇā.
yasmāttvamandho vṛddhaśca bharttavyo duranuṣṭhitaḥ.
tenāsi tvaṃ parityakto durācāro'si me matiḥ .. 37.62 ..

2.37.64

sūta uvāca..

2.37.65

karmaṇyasmistataḥ krūre tasya buddhirajāyata.
nirbhatsya caiva bahuśo bāhubhyāṃ parigṛhya ca.
koṣṭhe samudre prakṣipya gaṅgāmbhasi samutsṛjat .. 37.63 ..

2.37.66

uhyamānaḥ samudrastu saptāhaṃ srotasā tadā.
taṃ sastrīko balirnāma rājā dharmārthatattvavit.
apaśyanmajjamānantu srotasābhyāśamāgatam .. 37.64 ..

2.37.67

taṃ gṛhītvā sa dharmātmā balirvairocanastadā.
antaḥpure jugopainaṃ bhakṣyairbhojyaiśca tarpayan .. 37.65 ..

2.37.68

prītaḥ sa vai vareṇātha cchandayāmāsa vai balim.
sa ca tasmādvaraṃ vavre putrārthaṃ dānavarṣabhaḥ .. 37.66 ..

2.37.69

..baliruvāca..

2.37.70

santānārthaṃ mahābhāga bhāryayā mama mānada.
putrān dharmārthasaṃyuktānutpādayitumarhasi .. 37.67 ..

2.37.71

evamuktastu tenarṣistathāstvityuktavān hi tam .
sudeṣṇāṃ nāma bāryāṃ vai rājāsmai prāhiṇottadā .. 37.68 ..

2.37.72

andhaṃ vṛddhañca taṃ dṛṣṭvā na sā devī jagāma ha .
svāñca dhātreyakīṃ tasmai bhūṣayitvā vyasarjayat .. 37.69 ..

2.37.73

kakṣīvacakṣuṣau tasyāṃ śūdrayonyāmṛṣirvaśī.
janayāmāsa dharmātmā putrāvetau mahojasau .. 37.70 ..

2.37.74

kakṣivacakṣuṣau tau tu dṛṣṭvā rājā balistadā.
prādhītau vidhivatsamyagīśvarau brahmavādinau .. 37.71 ..

2.37.75

siddhau pratyakṣadharmāṇau buddhau śreṣṭhatamāvapi.
mamaitāviti hovāca balirvairocanastvṛṣim .. 37.72 ..

2.37.76

netyuvāca tatastantu mamaitāviti cābravīt.
utpannau śūdrayonau tu bhavacchadmā surottamau .. 37.73 ..

2.37.77

anadhaṃ bṛddhaṃ ca māṃ matvā sudeṣṇā mahiṣī tava.
prāhiṇodavamānāya śūdrāṃ dhātreyakīṃ mama .. 37.74 ..

2.37.78

tataḥ prasādayāmāsa punastamṛṣisattamam.
balirbhāryāṃ sudeṣṇāṃ ca bhartsayāmāsa vai prabhuḥ .. 37.75 ..

2.37.79

punaścaināmalaṃkṛtya ṛṣaye pratyapādayat.
tāṃ sa dīrghatamā devīmabravīdyadi māṃ śubhe .. 37.76 ..

2.37.80

dadhnā lavaṇamiśreṇa svabya(vya)ktaṃ nagnakaṃ tathā.
lihiṣyasyajugupsantī hyāpādatalamastakam .. 37.77 ..

2.37.81

tatastvaṃ prāpsyase devi putrāṃśca manasepsitān.
tasya sā tadvaco devī sarvaṃ kṛtavatī tathā .. 37.78 ..

2.37.82

apānañca samāsādya jugupsantī nyavarjayat.
tāmuvāca tataḥ sarṣiryatte parihṛtaṃ śubhe.
vināpānaṃ kumāraṃ tvaṃ janayiṣyasi pūrvajam .. 37.79 ..

2.37.83

tatastaṃ dīrghatamasaṃ sā devī pratyuvāca ha.
nārhasi tvaṃ mahābhāga putraṃ dātuṃ mamedṛśam .. 37.80 ..

2.37.84

..ṛṣiruvāca..

2.37.85

tavāparādho devyeṣa nānyathā bhavitānu vai .
devī dānīñca te putramahaṃ dāsyāmi suvrate .. 37.81 ..

2.37.86

tasyāpānaṃ vinā caiva yogyābhāvo bhaviṣyati.
tāṃ sa dīrghatamāścaiva kukṣau spṛṣṭvedamabravavīt .. 37.82 ..

2.37.87

prāśitaṃ dadhi yatte'dya mamāṅgādvai śucismite .
tena te pūrito garbhaḥ paurṇamāsyāmivodadhiḥ .. 37.83 ..

2.37.88

bhaviṣyanti kumārāste pañca devasutopamāḥ.
tejasvinaḥ parākrāntā yajvāno dhārmikāstathā .. 37.84 ..

2.37.89

tatoṅgastu sudeṣṇāyā jyeṣṭhaputro vyajāyata.
vaṅgastasmātkaliṅgastu puṇḍro brahmastathaiva ca .. 37.85 ..

2.37.90

vaṃśabhājastu pañcaite baleḥ kṣetre'bhavaṃstadā.
ityete dīrghatamasā balerdattāḥ sutāḥ purā .. 37.86 ..

2.37.91

prajāstvapahatāstasya brahmaṇā kāraṇaṃ prati.
apatyā mātyadāreṣu sveṣu mā bhūnmahātmanaḥ .. 37.87 ..

2.37.92

tato manuṣyayonyāṃ vai janayāmāsa sa prajāḥ.
surabhirdīrghatamasamatha prīto vaco'bravīt .. 37.88 ..

2.37.93

vicārya yasmādgodharmmaṃ tvamevaṃ kṛtavānasi .
tena nyāyena mumuce hyahaṃ prītosmi tena te .. 37.89 ..

2.37.94

tasmāttava tamo dīrghaṃ nistudāmyadya paśya vai.
bārhaspatyañca yatte'nyatpāpaṃ santiṣṭhate tanau .. 37.90 ..

2.37.95

jarāmṛtyubhayañcaiva āghrāya praṇudāmi te.
hyāghrātamātraḥ so'paśyata sadyastamasi nāśite .. 37.91 ..

2.37.96

āyuṣmāṃśca yuvā caiva cakṣuṣmāṃśca tato'bhavat.
gavā dīrghatamāḥ so'tha gautamaḥ samapadyata .. 37.92 ..

2.37.97

kakṣīvāṃstu tato gatvā saha pitrā giriprajām.
yathoddiṣṭaṃ hi pitrarthe cacāra vipulaṃ tapaḥ .. 37.93 ..

2.37.98

tataḥ kālena mahatā tamasā bhāvitaḥ savai.
vidhūya manujo doṣān brahmaṇyaṃ prāptavān prabhuḥ .. 37.94.
tato'bravīt pitā cainaṃ putravānasmyahaṃ prabho.
satputreṇa tvayā tāta kṛtārtho'smi yaśasvinā .. 37.95 ..

2.37.99

yuktātmā hi tataḥ so'tha prāptavān brahmaṇā kṣayam.
brahmaṇyaṃ prāpya kakṣīvān sahasramasṛjat sutān .. 37.96 ..

2.37.100

kṛṣṇāṅgā gautamāste vai smṛtāḥ kakṣīvataḥ sutāḥ.
ityeṣa dīrghatamaso balervairocanasya vai .. 37.97 ..

2.37.101

samāgamaḥ samākhyātaḥ santānañcobhayostayoḥ.
balistānabiṣicyeha pañca putrānakalmaṣān .. 37.98 ..

2.37.102

kṛtārthaḥ so'pi yogātmā yogamāśritya ca prabhuḥ.
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālākāṅkṣī caratyuta .. 37.99 ..

2.37.103

tatrāṅgasya tu rājarṣe rājāsīddadhivāhanaḥ.
sāparādhasudeṣṇāyā anapāno'bhavanṛpaḥ .. 37.100 ..

2.37.104

anapānasya putrastu rājā divirathaḥ smṛtaḥ.
putro divirathasyāsīdvidvān dharmaratho nṛpaḥ .. 37.101 ..

2.37.105

sa vai dharmarathaḥ śrīmān yena viṣṇupade girau.
somaḥ śakreṇa saha vai yajñe pīto mahātmanā .. 37.102 ..

2.37.106

sūnurdharmarathasyāpi rājā citraratho'bhavat.
atha citrarathasyāpi rājā daśarathaḥ abhavat.
lomapāda iti khyāto yasya śāntā sutā'bhavat .. 37.103 ..

2.37.107

(sa tu dāśarathirvīraścaturaṅo mahāmanāḥ.
ṛṣyaśṛṅaprasādena jajñe'tha kulavardhanaḥ ..)
caturaṅaśca putrastu pṛthulāśca iti śrutaḥ.
pṛthulāśca sutaścāpi campo nāma babhūva ha ..

2.37.108

campasya tu purī ramyā ramyā yā mālinī bhavat ..

2.37.109

campāvatī purī campā caturvarṇā ca vai vasat.
ṣaṣṭivarṣasahastrāṇi campāvatyāṃ purā'vasat ..

2.37.110

brāhmaṇaiḥ kṣatriyairvaiśyaiḥ sarve sve dharmānuṣṭhite.
sarve dharma vai tapasā sarve viṣṇuparāyaṇāḥ ..

2.37.111

pūrṇabhadraprasādena haryaṅo'sya suto'bhavat ..

2.37.112

jajñe vai taṇḍikaratasya vāraṇaṃ śakravāraṇam.
ānayāmāsa sa mahīṃ mandhorvāhanamuttamam .. 37.104 ..*(pāṭhabhedaḥ) (maṃtrairvāhanamuttamam)
haryyaṅgasya tu dāyādo rājā bhadrarathaḥ kila.
atha bhadrarathasyāsīdbṛhatkarmā prajeśvaraḥ .. 37.105 ..

2.37.113

bṛhadrathaḥ sutastasya tasmājjajñe bṛhanmanāḥ.
bṛhanmanāstu rājendraṃ janayāmāsa vai sutam .. 37.106 ..

2.37.114

nāmnā jayadrathaṃ nāma tasmādṝḍharatho nṛpaḥ.
āsīdṝḍharathasyāpi viśvajijjanamejayaḥ .. 37.107 ..

2.37.115

dāyādastasya cāṅgebhyo yasmāt karṇo'bhavannṛpaḥ.
karṇasya śūrasenastu dvija stasyātmajaḥ smṛtaḥ .. 37.108 ..

2.37.116

..ṛṣaya ūcuḥ ..

2.37.117

sūtātmajaḥ kathaṃ karṇaḥ kathaṃ cāṅgasya vaṃśajaḥ.
etadicchāmahe śrotumatyarthaṃ kuśalo hyasi .. 37.109 ..

2.37.118

..sūta uvāca..

2.37.119

bṛhadbhānoḥ suto jajñe nāmnā rājā bṛhanmanāḥ.
tasya patnīdvayaṃ cāsīccaidyasyobhe ca te sute .. 37.110 ..

2.37.120

yaśodevī ca satyā ca tābhyāṃ vaṃśastu bhidyate.
jayadrathastu rājendro yaśodevyāṃ vyajāyata .. 37.111 ..

2.37.121

brahmakṣatrāntaraḥ satyāvijayo nāma viśrutaḥ.
vijayasya dhṛtiḥ putra stasya putro dhṛtavrataḥ .. 37.112 ..

2.37.122

dhṛtavratasya putrastu satyakarmā mahāyaśāḥ.
satyakarmasutaścāpi sūtastvadhirathastu vai .. 37.113 ..

2.37.123

sa karṇaṃ parijagrāha tena karṇastu sūtajaḥ.
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ karṇe yadvai pracoditam .. 37.114 ..

2.37.124

ete'ṅgavaṃśajāḥ sarve rājānaḥ kīrttitā mayā.
vistareṇānupūrvyā ca pūrostu śrṛṇuta prajāḥ .. 37.115 ..

2.37.125

sūta uvāca..

2.37.126

pūroḥ putro mahābāhū rājāsījjanamejayaḥ.
aviddhastu sutastasya yaḥ prācīmajayaddiśam .. 37.116 ..

2.37.127

aviddhataḥ pravīrastu manasyurabhavatsutaḥ.
rājātho jayado nāma manasyorabhavatsutaḥ .. 37.117 ..

2.37.128

dāyādastasya cāpyāsīddhundhurnāma mahīpatiḥ.
dhundhorbahu gavī putraḥ sañjātistasya cātmajaḥ .. 37.118 ..

2.37.129

sañjāteratha raudrāśvastasya putrānnibodhata.
raudrāśvasya ghṛtācyāṃ vai daśāpsarasi sūnavaḥ .. 37.119 ..

2.37.130

rajeyuśca kṛte yuśca vakṣeyuḥ sthaṇḍileyu ca.
ghṛteyuśca jaleyuśca sthaleyuścaiva saptamaḥ .. 37.120 ..

2.37.131

dharmeyuḥ sannateyuśca vaneyurddaśamastu saḥ.
rudrā śūdrā ca madrā ca śubhā jāmalajā tathā .. 37.121 ..

2.37.132

talā khalā ca saptaitā yā ca gopajalā smṛtā.
tathā tāmrarasā caiva ratnakūṭī ca tādṛśī .. 37.122 ..

2.37.133

ātreyo vaṃśatastāsāṃ bharttā nāmnā prabhākaraḥ.
anādṛṣṭastu rājarṣī riveyustasya cātmajaḥ .. 37.123 ..

2.37.134

riveyorjvalanā nāma bhāryā vai takṣakātmajā.
yasyāṃ devyāṃ sa rājarṣī rantiṃ nāma tvajījanat .. 37.124 ..

2.37.135

rantirnāraḥ sarasvatyāṃ putrānajanayacchubhān.
trasuṃ tathā pratirathaṃ dhruvañcaivātidhārmikam .. 37.125 ..

2.37.136

gaurī kanyā ca vikhyātā māndhāturjananī śubhā.
dhuryaḥ pratirathasyāpi kaṇṭhastasyābhavat sutaḥ .. 37.126 ..

2.37.137

medhātithiḥ surastasya yasmāt kāṇṭhāyanā dvijāḥ.
itinānuyamasyāsīt kanyā sājanayatsutān .. 37.127 ..

2.37.138

trasuḥ sudayitaṃputraṃ malinaṃ brahmavādinam.
upadātaṃ tato lebhe caturastviti sātmajān .. 37.128 ..

2.37.139

suṣmantamatha duṣyantaṃ pravīramanaghantathā.
cakravarttī tato jajñe dauṣyantirnṛpasattamaḥ .. 37.129 ..

2.37.140

śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā tu bhāratam.
duṣyantaṃ prati rājānaṃ vāguvācāśarīriṇī .. 37.130 ..

2.37.141

mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ.
bharasva putraṃ duṣyantaṃ satyamāha śakuntalā .. 37.131 ..

2.37.142

retodhāḥ putraṃ nayati naradeva yamakṣayāt.
tvañcāsya dhātā garbhasya māvamaṃsthāḥ śakuntalām .. 37.132 ..

2.37.143

bharatastrisṛṣu strīṣu nava putrānajījanat.
nābhyanandacca tān rājā nānurūpānmametyuta .. 37.133 ..

2.37.144

tatastā mātaraḥ kruddhāḥ putrānninyuryamakṣayam.
tatastasya narendrasya vitataṃ putrajanma tat .. 37.134 ..

2.37.145

tato marudbhirānīya putrastu sa bṛhaspateḥ.
saṅkrāmito bharadvājo marudbhiḥ kratubhirvibhuḥ .. 37.135 ..

2.37.146

tatraivodārahantīdaṃ bharadvājasya dhīmataḥ.
janmasaṅkramaṇañcaiva marudbhirbharatāya vai .. 37.136 ..

2.37.147

patnyāmāsannagarbhāyāmaśijaḥ saṃsthitaḥ kilaḥ.
bhrāturbhāryāṃ sa dṛṣṭvātha bṛhaspatiruvāca ha.
alaṃkṛtya tanuṃ svāntu maithunaṃ dehi me śubhe .. 37.137 ..

2.37.148

evamuktā'bravīdena mantarvatnī hyahaṃ vibho.
garbhaḥ pariṇataścāyaṃ brahma vyāharate girā .. 37.138 ..

2.37.149

amogharetāstvañcāpi dharmaścaiva vigarhitaḥ.
evamukto'bravīdenāṃ smayamāno bṛhaspatiḥ .. 37.139 ..

2.37.150

vinayo nopadeṣṭavyastvayā mama kathañcana.
harṣamāṇaḥ prasahyaināṃ maithunāyopacakrame .. 37.140 ..

2.37.151

tato bṛhaspatiṃ garbho harṣamāṇamuvāca ha.
sanniviṣṭo hyahaṃ pūrvamiha tāta bṛhaspate .. 37.141 ..

2.37.152

amogharetāśca bhavānnāvakāśo'sti ca dvayoḥ.
evamuktaḥ sa garbheṇa kupitaḥ pratyuvāca ha .. 37.142 ..

2.37.153

yasmānmāmīdṛśe kāle sarvabhūtepsite sati.
pratiṣedhasitattasmāt tamo dīrghaṃ pravekṣyasi .. 37.143 ..

2.37.154

pādābhyāntena tacchannaṃ māturdvāraṃ bṛhaspateḥ.
tadretastu tayormadhye nivāryaḥ śiśuko'bhavat .. 37.144 ..

2.37.155

sadyo jātaṃ kumārantaṃ dṛṣṭvā'tha mamatā'bravīt.
gamiṣyāmi gṛhaṃ svaṃ vai bharadvājaṃ bṛhaspate .. 37.145 ..

2.37.156

evamuktvā gatāyāṃ sa putrantyajati tatkṣaṇāt.
bharasva bāḍhamityukto bharadvājastato'bhavat .. 37.146 ..

2.37.157

mātāpitṛbhyāṃ saṃtyaktaṃ dṛṣṭvātha marutaḥ śiśum.
gṛhītvainaṃ bharadvājaṃ jagmuste kṛpayā tataḥ .. 37.147 ..

2.37.158

tasmin kāle tu bharato marudbhiḥ kratubhiḥ kramāt.
kāmyanaimittikairyajñairyajate putralipsayā .. 37.148 ..

2.37.159

yadā sa yajamāno vai putrānnāsādayat prabhuḥ .
yajñaṃ tato marutsomaṃ putrārthe punarāharat .. 37.149 ..

2.37.160

tena te marutastasya marutsomena toṣitāḥ.
bharadvājaṃ tataḥ putraṃ bārhaspatyaṃ manīṣiṇam .. 37.150 ..

2.37.161

bharatastu bharadvājaṃ putraṃ prāpya tadābravīt.
prajāyāṃ saṃhṛtāyāṃ vai kṛtārtho'haṃ tvayā vibho .. 37.151 ..

2.37.162

pūrvantu vitathaṃ tasya kṛtaṃ vai putrajanma hi.
tataḥ sa vitatho nāma bharadvājastathā'bhavat .. 37.152 ..

2.37.163

tasmāddivyo bharadvājo brāhmaṇyāt kṣatriyo'bhavat.
dvimukhyāyananāmā sa smṛto dvipitṛkastu vai .. 37.153 ..

2.37.164

tato'tha vitathe jāte bharataḥ sa divaṃ yayau.
vitathasya tu dāyādo bhuvamanyurbabhūva ha .. 37.154 ..

2.37.165

mahābhūtopamāścāsaṃścatvāro bhuvamanyujāḥ.
bṛhatkṣatro mahāvīryo naro gāgraśca vīryavān .. 37.155 ..

2.37.166

narasya sāṃkṛtiḥ putrastasya putrau mahaujasau.
guruvīryastridevaśca sāṃkṛtyāvavarau smṛtau .. 37.156 ..

2.37.167

dāyādāścāpi gāgrasya śinibaddhāt babhūva ha.
smṛtāścaite tato gāgryāḥ kṣātropetā dvijātayaḥ .. 37.157 ..

2.37.168

mahāvīryasutaścāpi bhīmastasmādubhakṣayaḥ.
tasya bhāryā viśālā tu suṣuve vai sutāṃstrayaḥ .. 37.158 ..

2.37.169

trayyāruṇiṃ puṣkariṇaṃ tṛtīyaṃ suṣuve kapim.
kapeḥ kṣatravarā hyete tayoḥ proktā maharṣayaḥ .. 37.159 ..

2.37.170

gāgrāḥ sāṃkṛtayo vīryāḥ kṣātropetā dvijātayaḥ.
saṃśritāṅgirasaṃ pakṣaṃ bṛhatkṣatrasya vakṣyati .. 37.160 ..

2.37.171

bṛhatkṣatrasya dāyādaḥ suhotro nāma dhārmikaḥ.
suhotrasyāpi dāyādo hastī nāma babhūva ha.
tenedaṃ nirmitaṃ pūrvaṃ nāmnā vai hāstinaṃ puram .. 37.161 ..

2.37.172

hastinaścāpi dāyādāstrayaḥ paramadhārmikāḥ.
ajamīḍho dvimīḍhaśca purumīḍhastathaiva ca .. 37.162 ..

2.37.173

ajamīḍhasya putrāstu śabhāḥ śubhakulodvahāḥ.
tapaso'nte sumahato rājño vṛddhasya dhārmikāḥ .. 37.163 ..

2.37.174

bharadvājaprasādena śrṛṇudhvaṃ tasya vistaram.
aja mīḍhasya keśinyāṃ kaṇṭhaḥ samabhavatkila .. 37.164 ..

2.37.175

medhātithiḥ sutastasya tasmāt kaṇṭhāyanā dvijāḥ.
ajamīḍhasya dhūminyāṃ jajñe bṛhadvasurnṛpaḥ .. 37.165 ..

2.37.176

bṛhadvasorbṛhadviṣṇuḥ putrastasya mahābalaḥ.
bṛhatkarmā sutastasya putrastasya bṛhadrathaḥ .. 37.166 ..

2.37.177

viśvajittanayastasya senajittasya cātmajaḥ.
atha senajitaḥ putrāścatvāro lokaviśrutāḥ .. 37.167 ..

2.37.178

rucirāśvaśca kāvyaśca rāmo dṛḍhadhanustathā.
vatsaścāvantako rājā yasya te parivatsarāḥ .. 37.168 ..

2.37.179

rucirāśvasya dāyādaḥ pṛthuṣeṇo mahāyaśāḥ.
pṛthuṣeṇasya pārastu pārānnīpo'tha jajñivān .. 37.169 ..

2.37.180

yasya caikaśatañcāsīt putrāṇāmiti naḥ śrutam.
nīpā iti samākhyātā rājānaḥ sarva eva te .. 37.170 ..

2.37.181

teṣāṃ vaṃśakaraḥ śrīmān rājāsītkīrttivarddhanaḥ.
kāmpilye samaro nāma sa ceṣṭasamaro'bhavat .. 37.171 ..

2.37.182

samarasya paraḥ pāraḥ satvadaśca iti trayaḥ.
putrāḥ sarvaguṇopetāḥ pāraputro vṛṣurbabhau .. 37.172 ..

2.37.183

vṛṣostu sukṛtirnāma sukṛteneha karmaṇā.
jajñe sarvaguṇopeto vibrājastasya cātmajaḥ .. 37.173 ..

2.37.184

vibhrājasya tu dāyādastvaṇuho nāma pārthivaḥ.
babhūva śukajāmātā ṛcībharttā mahāyaśāḥ .. 37.174 ..

2.37.185

aṇuhasya tu dāyādo brahmadatto mahātapāḥ.
yogasūnuḥ sutastasya viṣvakseno'bhavanṛpaḥ .. 37.175 ..

2.37.186

vibrājaputrā rājānaḥ kukṛteneha karmmaṇā.
viṣvaksenasya putrastu udakseno babhūva ha .. 37.176 ..

2.37.187

bhallāṭastasya dāyādo yena rājā purāhataḥ.
bhallāṭasya tu dāyādo rājāsījjanamejayaḥ.
ugrāyudhena tasyārthe sarve nīpāḥ praṇāśitāḥ .. 37.177 ..

2.37.188

..ṛṣaya ūcuḥ ..

2.37.189

ugrāyudhaḥ kasya sutaḥ kasmin vaṃśe ca kīrtyate.
kimarthañcaiva nīpāste tena sarve praṇāśitāḥ .. 37.178 ..

2.37.190

..sūta uvāca..

2.37.191

dvimīḍhasya tu dāyādo vidvān jajñe yavīnaraḥ.
dhṛtimāṃstasya putrastu tasya satyadhṛtiḥ sutaḥ .. 37.179 ..

2.37.192

atha satyadhṛteḥ putro dṛḍhanemiḥ pratāpavān .
dṛḍhanemisutaścāpi suvarmā nāma pārthivaḥ .. 37.180 ..

2.37.193

āsītsuvarmmaṇaḥ putraḥ sārvabhaumaḥ pratāpavān.
sārvabhauma iti khyātaḥ pṛthivyāmekarāḍbabhau .. 37.181 ..

2.37.194

tasyānvaye ca mahati mahatpauravanandanaḥ.
mahatpauravaputrastu rājā rukmarathaḥ smṛtaḥ .. 37.182 ..

2.37.195

atha rukmarathasyāpi supārśvo nāma pārthivaḥ.
supārśvatanayaścāpi sumatirnāma dhārmikaḥ .. 37.183 ..

2.37.196

sumaterapi dharmmātmā rājā sannatimān prabhuḥ.
tasyāsītsanatirnāma kṛtastasya suto'bhavat .. 37.184 ..

2.37.197

śiṣyo hiraṇyanābhestu kauthumasya mahātmanaḥ.
caturviṃśatidhā tena proktāstāḥ sāmasaṃhitāḥ .. 37.185 ..

2.37.198

smṛtāste prācyanāmānaḥ kārttāḥ sāmnāntu sāmagāḥ .
kārtirugrāyudhaḥ so'tha vīraḥ pauravanandanaḥ .. 37.186 ..

2.37.199

babhūva yena vikramya pṛṣatasya pitāmahaḥ.
nīlo nāma mahābāhuḥ pañcālādhipatirhataḥ .. 37.187 ..

2.37.200

ugrāyudhasya dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ.
kṣemātsu vīraḥ saṃjajñe suvīrasya nṛpañjayaḥ.
nṛpañjayādvīraratho ityete pauravāḥ smṛtāḥ .. 37.188 ..

First 200 of 477 passages. Read on

Linked texts (6)

Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Vallālacarita — Ānandabhaṭṭa 1510, Sanskrit
Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Viṣṇupurāṇa (vulgate) — Sanskrit
Nandipurāṇa — Sanskrit