Pramāṇa · Search · About · API

Vayupurana 2.49: adhyāyaḥ 49

Vāyupurāṇa 2.49

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 49

2.49.1

..sanatkumāra uvāca..

2.49.2

ādau tu pañcatīrtheṣu cottare mānase vidhiḥ.
ācamya kuśahastena śiraścābhyukṣya vāriṇā .. 49.1 ..

2.49.3

uttaraṃ mānasaṃ gacchenmantreṇa snānamācaret.
uttare mānase snānaṃ karomyātmaviśuddhaye .. 49.2 ..

2.49.4

sūryyalokādisaṃsiddhisiddhaye pitṛmuktaye.
devādīṃstarpayitvātha śrāddhaṃ kuryāt sapiṇḍakam .. 49.3 ..

2.49.5

mānasaṃ hi saro hyatra tasmāduttaramānasam.
sūryyaṃ natvārccayitvātha sūryyalokaṃ nayetpitṝn .. 49.4 ..

2.49.6

namo bhagavate bhartre somabhaumajñarūpiṇe.
jīvabhārgavasaureyarāhuketusvarūpiṇe .. 49.5 ..

2.49.7

uttarānmānasānmaunī vrajeddakṣiṇamānasam.
udīcītīrthamityuktaṃ tatraudīcyaṃ vimuktidam .
atra snāto divaṃ yāti svaśarīreṇa mānavaḥ .. 49.6 ..

2.49.8

madhye kanakhalaṃ tīrthaṃ triṣulokeṣu viśrutam.
snātaḥ kanakavadbhāti naro yāti pavitratām .. 49.7 ..

2.49.9

tasya dakṣiṇabhāge ca tīrthaṃ dakṣiṇamānasam.
ataḥ kanakhalaṃ loke khyātaṃ tīrthamanuttamam .. 49.8 ..

2.49.10

dakṣiṇe mānase caiva tīrthatrayamudāhṛtam.
snātvā teṣu vidhānena kuyyācchrāddhaṃ pṛthakpṛthak .. 49.9 ..

2.49.11

dakṣiṇe mānase snānaṃ karomyātmaviśuddhaye.
sūryyalokādisaṃsiddhisiddhaye pitṛmuktaye .. 49.10 ..

2.49.12

brahmahatyādipāpaugha yātanāyā vimuktaye.
divākara karomīha snānaṃ dakṣiṇamānase .. 49.11 ..

2.49.13

namāmi sūryyaṃ tṛptyarthaṃ pitṝṇāṃ tāraṇāya ca.
putrapautradhanaiśvaryyāyāyurārogya vṛddhaye .. 49.12 ..

2.49.14

anena snānapūjādi kṛtvā śrāddhaṃ sapiṇḍakam.
kṛtvā natvā ca maunyarkamimaṃ mantramudīrayet .. 49.13 ..

2.49.15

phalgutīrthaṃ vrajettasmāt sarvvatīrthottamottamam.
muktirbhavati karttṝṇāṃ pitṝṇāṃ śrāddhataḥ sadā .. 49.14 ..

2.49.16

brahmaṇā prārthito viṣṇuḥ phalguko hyabhavatpurā.
dakṣiṇāgnau hutaṃ tatra tadrajaḥ phalgutīrthakam .. 49.15 ..

2.49.17

tasminphalati phalgvā gauḥ kāmadhenurjalaṃ mahī.
dṛṣṭerantargataṃ yasmātphalgutīrthaṃ na niṣphalam .. 49.16 ..

2.49.18

tīrthāni yāni sarvvāṇi bhuvaneṣvakhileṣvapi.
tāni snātuṃ samāyānti phalgutīrthaṃ suraiḥ saha .. 49.17 ..

2.49.19

gaṅgā pādodakaṃ viṣṇoḥ phalgurhyādigadādharaḥ.
svayaṃ hi dravarūpeṇa tasmādgaṅgādhikaṃ viduḥ .. 49.18 ..

2.49.20

aśvamedhasahasrāṇāṃ sahasraṃ yaḥ samācaret.
nāsau tatphalamāpnoti phalgutīrthe yadāpnuyāt .. 49.19 ..

2.49.21

phalgutīrthe viṣṇujale karomi snānamādṛtaḥ.
pitṝṇāṃ viṣṇulokāya bhuktimuktiprasiddhaye .. 49.20 ..

2.49.22

phalgutīrthe naraḥ snātvā tarpaṇaṃ śrāddhamācaret.
sapiṇḍakaṃ svasūtroktaṃ namedatha pitāmaham .. 49.21 ..

2.49.23

namaḥ śivāya devāya īśāya puruṣāya vai.
aghoravāmadevāya sadyojātāya śambhave .. 49.22 ..

2.49.24

phalgutīrthe naraḥ snātvā dṛṣṭvā devaṃ gadādharam.
ātmānaṃ tārayetsadyo daśa pūrvāndaśāparān .. 49.23 ..

2.49.25

natvā gadādharaṃ devaṃ mantreṇānena pūjayet .
oṃ namo vāsudevāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca .. 49.24 ..

2.49.26

pradyumnāyāniruddhāya śrīdharāya ca viṣṇave .
pañcatīrthe naraḥ snātvā brahmalokaṃ nayetpitṝn .. 49.25 ..

2.49.27

amṛtaiḥ pañcabhiḥ snānaṃ puṣpavastrādyalaṃkṛtam.
na kuryyādyo gadāpāṇestasya śrāddhamasārthakam .. 49.26 ..

2.49.28

nāgakūṭādgṛdhrakūṭādyupāduttaramānasāt.
etadgayāśiraḥ proktaṃ phalgutīrthantaducyate .. 49.27 ..

2.49.29

muṇḍapṛṣṭhanagādhastātphalgutīrthamanuttamam.
atra śrāddhādinā sarvve pitaro mokṣamāpnuyuḥ .. 49.28 ..

2.49.30

prathame'hni vidhiḥ prokto dvitīye divase vrajet.
dharmmāraṇyaṃ tatra dharmmo yasmādyajñamakārayat .. 49.29 ..

2.49.31

gamanādbrahmalokāptirbhavatyeva hi nārada.
mataṅga vāpyāṃ yaḥ snātvā tarpaṇaṃ śrāddhamācaret .. 49.30 ..

2.49.32

gatvā natvā mataṅgeśamimaṃ mantramudīrayet.
pramāṇaṃ devatāḥ santu lokapālāśca sākṣiṇaḥ .. 49.31 ..

2.49.33

mayāgatyamataṅge'sminpitṝṇāṃ niṣkṛtiḥ kṛtā.
pūrvvaṃ hi brahmatīrthaṃ ca kūpe śrāddhādi kārayet .. 49.32 ..

2.49.34

tatkūpayūpayormmadhye sarvvāṃstārayate pitṝn.
dharmmaṃ dharmmeśvaraṃ natvā mahābodhitaruṃ namet .. 49.33 ..

2.49.35

namaste'śvattharājāya brahmaviṣṇuśivātmane.
bodhidramāya kartṝṇāṃ pitṝṇāṃ tāraṇāya ca .. 49.34 ..

2.49.36

ye'smatkule mātṛvaṃśe bāndhavā durgatiṃ gatāḥ.
tvaddarśanātsparśanācca svargatiṃ yāntu śāśvatīm .. 49.35 ..

2.49.37

ṛṇatrayaṃ mayā dattaṃ gayāmāgatya vṛkṣarāṭ.
tvatprasādānmahāpāpādvimukto'haṃ bhavārṇavāt .. 49.36 ..

2.49.38

tṛtīye brahmasarasi snātvā śrāddhaṃ sapiṇḍakam.
kṛtvā sarvvapramāṇena mantreṇa vidhivatsutaḥ .. 49.37 ..

2.49.39

snānaṃ karomi tīrthe'smin ṛṇatrayavimuktaye.
tatkūpayūpayormadhye brahmalokaṃ nayetpitṝn .. 49.38 ..

2.49.40

yāgaṃ kṛtvotthiyo yūpo brahmaṇā yūpa ityasau.
kṛtvā brahmasaraḥśrāddhaṃ sarvvāṃstārayate pitṝn .. 49.39 ..

2.49.41

yūpaṃ pradakṣiṇīkṛtya vājapeyaphalaṃ labhet.
brahmāṇaṃ ca namaskṛtya brahmalokaṃ nayetpitṝn .. 49.40 ..

2.49.42

namo'stu brahmaṇe'jāya jagajjanmādirūpiṇe .
bhaktānāñca pitṝṇāñca tārakāya namo namaḥ .. 49.41 ..

2.49.43

gopracārasamīpasthā āmrā brahmaprakalpitāḥ.
teṣāṃ secanamātreṇa pitaro mokṣagāminaḥ .. 49.42 ..

2.49.44

āmraṃ brahmasarodbhūtaṃ brahmadevamayaṃ tarum.
viṣṇurūpaṃ prasiñcāmi pitṝṇāṃ muktihetave .. 49.43 ..

2.49.45

eko muniḥ kumbhakuśāgrahasta āmrasya mūle salilaṃ dadāmi.
āmraśca tṛptā ekā kriyādvyarthakarī prasiddhā .. 49.44 ..

2.49.46

tato yama baliṃ dadyānmantreṇānena saṃyataḥ.
yamarājadharmmarājau niścalārthaṃ vyavasthitau .. 49.45 ..

2.49.47

tābhyāṃ baliṃ prayacchāmi putṝṇāṃ muktihetave.
tataḥ śvānabaliṃ dadyānmantreṇānena nārada .. 49.46 ..

2.49.48

dvau śvānau śyāmaśabalau vaivasvatakulodbhavau.
tābhyāṃ baliṃ prayacchāmi rakṣetāṃ pathi sarvvādā .. 49.47 ..

2.49.49

tataḥ kākabaliṃ dadyānmantreṇānena nārada.
aindravāruṇavāyavyayāmyā vai naiṛtāstathā .. 49.48 ..

2.49.50

vāyasāḥ pratigṛhṇantu bhūmau piṇḍaṃ samarpitam.
phalgutīrthe caturthe'hni snānādikamathācaret .. 49.49 ..

2.49.51

gayāśirasyatha śrāddhaṃ pāde kuryyātsapiṇḍakam.
sākṣādgayāśirastatra phalgutīrthāśritaṃ kṛtam .. 49.50 ..

2.49.52

nāgājjanārddanādbrahmayūpāccottaramānasāt.
etadgayāśiraḥ proktaṃ phalgutīrthaṃ taducyate .. 49.51 ..

2.49.53

pitāmahaṃ samāsādya yāvaduttaramānasam.
phalgutīrthantu vijñeyaṃ devānāmapi durlabham .. 49.52 ..

2.49.54

krauñcapādātphalgutīrthaṃ yāvatsākṣādgayāśiraḥ.
mukhaṃ gayāsurasyaitattasmācchrāddhamihākṣayam .. 49.53 ..

2.49.55

muṇḍapṛṣṭhānnagādhastātsākṣāttatphalgutīrtha kam.
ādyo gadādharo devo vyaktāvyaktātmanā sthitaḥ .. 49.54 ..

2.49.56

viṣṇvādipadarūpeṇa pitṝṇāṃ muktihetave.
etadviṣṇupadaṃ divyaṃ darśanātpāpanāśanam .. 49.55 ..

2.49.57

sparśanātpūjanādvāpi pitṝṇāṃ dattamakṣayam.
śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ kṛtvā kulasāhasramātmanā .. 49.56 ..

2.49.58

nayedvipṇupadaṃ divyamanantaṃ śivamavyayam.
śrāddhaṃ kṛtvā rudrapade nayetkulaśataṃ naraḥ .. 49.57 ..

2.49.59

sahātmanā śivapuraṃ tathā brahmapade naraḥ.
brahmalokaṃ kulaśataṃ samuddhṛtya nayetpitṝn .. 49.58 ..

2.49.60

kaśyapasya pade śrāddhī brahmalokaṃ nayetpitṝn.
dakṣiṇāgnipade śrāddhī pitṝnbrahmapuraṃ nayet .. 49.59 ..

2.49.61

gārhapatyapade śrāddhī vājapeyaphalaṃ labhet.
śrāddhaṃ kṛtvāhavanīye aśvamedhaphalaṃ labhet .. 49.60 ..

2.49.62

śrāddhaṃ kṛtvā sabhyapade jyotiṣṭomaphalaṃ labhet .
āvasathyapade śrāddhī pitṝnbrahmapuraṃ nayet .. 49.61 ..

2.49.63

śrāddhaṃ kṛtvā śakrapade indralokaṃ nayetpitṝn.
agastyasya pade śrāddhī pitṝnbrahmapuraṃ nayet .. 49.62 ..

2.49.64

krauñcamātaṅgayoḥ śrāddhī brahmalokaṃ nayetpitṝn.
śrāddhī sūryyapade pañca pāpino'rkkapuraṃ nayet .. 49.63 ..

2.49.65

kārtikeyapade śrāddhī śivalokaṃ nayetpitṝn.
gaṇeśasya pade śrāddhī rudralokaṃ nayetpitṝn .. 49.64 ..

2.49.66

gajakarṇatarpaṇakṛnnirmalaṃ svarnayetpitṝn.
anyeṣāñca pade śrāddhī pitṝnbrahmapuraṃ nayet .. 49.65 ..

2.49.67

sarvveṣāṃ kāśyapaṃ śreṣṭhaṃ viṣṇo rudrasya vai padam.
brahmaṇaśca padaṃ cāpi śreṣṭhaṃ tatra prakīrttitam .. 49.66 ..

2.49.68

prārambhe ca samāptau ca teṣāmanyatamaṃ smṛtam.
śreyaskaraṃ bhavettatra śrāddhakarttuśca nārada .. 49.67 ..

2.49.69

kaśyapasya pade divye bhāradvājo muniḥ purā.
śrāddhaṃ kṛtvodyato dātuṃ pitrādibhyaśca piṇḍakam .. 49.68 ..

2.49.70

śuklakṛṣṇau tato hastau padamudbhidya nirgatau.
dṛṣṭvā hastadvayaṃ tatra muniḥ saṃśayamāgataḥ .. 49.69 ..

2.49.71

tataḥ svamātaraṃ śāntāṃ papraccha sa mahāmuniḥ.
kaśyapasya pade divye śukle kṛṣṇe'tha vā kare .. 49.70 ..

2.49.72

piṇḍo deyo mayā mātarjānāsi pitaraṃ vada..

2.49.73

..śāntovāca..

2.49.74

bhāradvāja mahāprājña dehi kṛṣṇāya piṇḍakam .. 49.71 ..

2.49.75

bhāradvājastataḥ piṇḍaṃ dātuṃ kṛṣṇāya codyataḥ.
śveto'dṛśyo'bravīttatra putrastvaṃ hi mamaurasaḥ .. 49.72 ..

2.49.76

kṛṣṇo'bravīnmama kṣetraṃ tato me dehi piṇḍakam.
svairiṇyathābravīddātuṃ kṣetriṇe bījine tataḥ .. 49.73 ..

2.49.77

bhāradvājastataḥ piṇḍaṃ kaśyapasya pade dadau .
haṃsayuktavimānena brahmalokamubhau gatau .. 49.74 ..

2.49.78

rāmo rudrapade śrāddhe piṇḍadānāya codyataḥ.
pitā daśarathaḥ svargātprasāryya karamāgataḥ .. 49.75 ..

2.49.79

nādātpiṇḍaṃ kare rāmo dadau rudrapade tataḥ.
śāstrārthātikramādbhītaṃ rāmaṃ daśaratho'bravīt .. 49.76 ..

2.49.80

tārito'haṃ tvayā putra rudralokamavāpnuyām.
haste piṇḍapradānena svargatirna hi me bhavet .. 49.77 ..

2.49.81

tvañca rājyaṃ ciraṃ kṛtvā pālayitvā dvijānprajāḥ.
yajñānsadakṣiṇānkṛtvā viṣṇulokaṃ vrajiṣyasi .. 49.78 ..

2.49.82

puryyayodhyājanaiḥ sārddhaṃ kṛmikīṭādibhiḥ saha.
ityuktvāsau daśaratho rudralokaṃ paraṃ yayau .. 49.79 ..

2.49.83

bhīṣmo viṣṇupade śreṣṭhe āhūya pitaraṃ svakam.
śrāddhaṃ kṛtvodyato dātuṃ pitrādibhyaśca piṇḍakam .. 49.80 ..

2.49.84

piturvinirgatau hastau gayāśirasi śantanoḥ.
nādātpiṇḍaṃ karo bhīṣmo dadau viṣṇupade tataḥ .. 49.81 ..

2.49.85

śantanuḥ prāha santuṣṭaḥ śāstrārthe niścalo bhavān.
trikāladṛṣṭirbhavat cānte viṣṇuśca te gatiḥ .. 49.82 ..

2.49.86

svecchayā maraṇaṃ cāstu ityuktvā muktimāgataḥ.
kanakeśañca kedāraṃ nārasiṃhaṃ ca vāmanam .. 49.83 ..

2.49.87

udaṅmārge samabhyarccya pitṝnsarvvāṃśca tārayet.
gayāśirasi yaḥ piṇḍānyeṣāṃ nāmnā tu nirvapet .. 49.84 ..

2.49.88

narakasthā divaṃ yānti svargasthā mokṣamāpnuyuḥ.
gayāśirasi yaḥ piṇḍaṃ śamīpatrapramāṇataḥ .. 49.85 ..

2.49.89

kandamūlaphalādyairvā dadyātsvargaṃ nayetpitṝn.
padāni yatra dṛśyante viṣṇvādīnāṃ tadagrataḥ .. 49.86 ..

2.49.90

śrāddhaṃ kṛtvā sapiṇḍañca teṣāṃ lokānnayetpitṝn.
sarvvatra muṇḍapṛṣṭhādriḥ padairebhiḥ sulakṣitaḥ .. 49.87 ..

2.49.91

prayānti pitaraḥ sarvve brahmalokamanāmayam.
hetyasurasya yacchīrṣaṃ gadayā taddvidhākṛtam .. 49.88 ..

2.49.92

tataḥ prakṣālitā yasmāttīrthaṃ tacca vimuktaye.
gadālolamiti khyātaṃ sarvveṣāmuttamottamam .. 49.89 ..

2.49.93

gadālole mahātīrthe gadāprakṣālanāddhareḥ.
snānaṃ karomi siddhyarthamakṣayaṃ padamāpnuyām .. 49.90 ..

2.49.94

pañcame'hni gadālole snātvā kuryyātsapiṇḍakam.
śrāddhaṃ pitṝnbrahmalokaṃ nayedātmānameva ca .. 49.91 ..

2.49.95

brahmaprakalpitānviprān havyakavyādinārccayet.
taistuṣṭaistoṣitāḥ sarvvāḥ pitṛbhiḥ saha devatāḥ .. 49.92 ..

2.49.96

kṛte śrāddhe'kṣayavaṭe annenaiva prayatnataḥ.
pitṝnnayedbrahmalokamakṣayantu sanātanam .. 49.93 ..

2.49.97

vaṭavṛkṣasamīpe tu śākenāpyudakena vā.
ekasminbhojite vipre koṭirbhavati bhojitā .. 49.94 ..

2.49.98

deyaṃ dānaṃ ṣoḍaśakaṃ gayātīrthapurodhase.
vastraṃ gandhādibhiḥ putraiḥ samyaksaṃpūjya yatnataḥ .. 49.95 ..

2.49.99

gayātīrthavaṭe caiva pitṝṇāṃ dattamakṣayam .
dṛṣṭvā natvā ca saṃpūjya vaṭeśaṃ susamāhitaḥ .. 49.96 ..

2.49.100

pitṝnnayedbrahmalokamakṣayantu sanātanam.
gayāyāṃ dharmmapṛṣṭhe ca sarasi brahmaṇasta thā .. 49.97 ..

2.49.101

gayāśīrṣe vaṭe caiva pitṝṇāṃ dattamakṣayam.
ekārṇave vaṭasyāgre yaḥ śete yoganidrayā .. 49.98 ..

2.49.102

bālarūpadharastasmai namaste yogaśāyine.
saṃsāravṛkṣaśastrāyāśeṣapāpaharāya ca .. 49.99 ..

2.49.103

akṣayabrahmadātre ca namo'kṣayavaṭāya vai.
kalau māheśvarā lokā yena tasmādgadādharaḥ.
liṅgarūpo'bhavattañca vande śrīprapitāmaham .. 49.100 ..

2.49.104

iti śrīvāyupurāṇe vāyuprokte gayāmāhātmyaṃ nāmonapañcāśattamo'dhyāyaḥ .. 49 ..

Linked texts (5)