Vayupurana 2.8: adhyāyaḥ 8
Vāyupurāṇa 2.8
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 8
2.8.1
..sūta uvāca..
gandharvāpsarasaḥ puṇyā mauneyāḥ parikīrttitāḥ.
citrasenograsenaśca ūrṇāyuranaghastathā .. 8.1 ..
2.8.2
dhṛtarāṣṭraḥ pulomā ca sūryavarccāstathaiva ca.
yugapattṛṇapatkālirditiścitraratha stathā .. 8.2 ..
2.8.3
trayodaśo bhramiśirāḥ parjanyaśca caturdaśaḥ.
kaliḥ pañcadaśaśvaiva nāradaścaiva ṣoḍaśaḥ.
ityete devagandharvā mauneyāḥ parikīrttitāḥ .. 8.3 ..
2.8.4
catustriṃśadyavīyasyasteṣāmapsarasaḥ śubhāḥ .
antarā dāravatyā ca priyamukhyā surottamā .. 8.4 ..
2.8.5
miśrakeśī tathā śācī parṇinī vāpyalambuṣā.
mārīcī putrikā caiva vidyudvarṇā tilottamā .. 8.5 ..
2.8.6
adrikā lakṣaṇā caiva devī rambhā manoramā.
suvarā ca subāhuśca pūrṇitā supratiṣṭhitā .. 8.6 ..
2.8.7
puṇḍarīkā sugandhā ca sudantā surasā tathā.
hemāsarā sutī caiva suvṛttā kamalā ca yā .. 8.7 ..
2.8.8
subhujā haṃsapādā ca laukikyo'psarasastathā.
gandharvāpsaraso hyetā mauneyāḥ parikīrtitāḥ .. 8.8 ..
2.8.9
gandharvāṇāṃ duhitaro mayā yāḥ parikīrttitāḥ.
tāsāṃ nāmāni sarvāsāṃ kīrttyamānāni me śrṛṇu .. 8.9 ..
2.8.10
suyaśā prathamā tāsāṃ gāndharvī tadanantaram .
vidyāvatī cārumukhī sumukhī ca varānanā .. 8.10 ..
2.8.11
tatreme suyaśāputrā mahābalaparākramāḥ.
pracetasaḥ sutā yakṣāsteṣāṃ nāmāni me śrṛṇu .. 8.11 ..
2.8.12
kambalo harikeśaśca kapilaḥ kāñcanastathā.
meghamālītu yakṣāṇāṃ gaṇa eṣa udāhṛtaḥ .. 8.12 ..
2.8.13
suyaśāyā duhitaraścatasro'psarasaḥ smṛtāḥ.
tāsāṃ nāmāni vai samyag bruvato me nibodhata .. 8.13 ..
2.8.14
loheyī tvabhavajjyeṣṭhā bharatā tadanantaram.
kṛśāṅgī ca viśālā ca rūpeṇāpratimā tathā .. 8.14 ..
2.8.15
tābhyo'pare yakṣagaṇāścatvāraḥ parikīrttitāḥ.
utpāditā viśālena vikrāntena mahātmanā .. 8.15 ..
2.8.16
loheyo bharateyaśca kṛśāṅgeyaśca viśrutaḥ .
viśāleśca yakṣāṇāṃ purāṇe prathitā gaṇāḥ .. 8.16 ..
2.8.17
ityetairasurairghorairmahābalaparākramaiḥ.
lokairyakṣagaṇairvyāptā lokāloka vidāṃvarāḥ .. 8.17 ..
2.8.18
gandharvāścātha vāleyā vikrāntena mahātmanā.
utpāditā mahāvīryā mahāgandharvanāyakāḥ .. 8.18 ..
2.8.19
vikramaudāryasampannā mahābalaparākramāḥ.
teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ .. 8.19 ..
2.8.20
citrāṅgado mahāvīryaścitravarmā tathaiva ca.
citraketurmahābhāgaḥ somadatto'tha vīryavān.
tisro duhitaraścaiva tāsāṃ nāmāni vakṣyate .. 8.20 ..
2.8.21
prathamā tvagnikā nāma kambalā tadanantaram.
tathā vasumatī nāma rūpeṇāpratimaujasaḥ .. 8.21 ..
2.8.22
tābhyaḥ pare kumāreṇa gaṇā utpāditāstvime.
trayo gandharvamukhyānāṃ vikrāntā yuddhadurmadāḥ .. 8.22 ..
2.8.23
āgneyāḥ kāmbaleyāśca tathā vasumatīsutāḥ.
tairgaṇairvividhairvyāptamidaṃ lokacarācaram .. 8.23 ..
2.8.24
vidyāvantaśca tenaiva vikrāntena mahātmanā.
utpāditā mahābhāgā rūpavidyādhaneśvarāḥ .. 8.24 ..
2.8.25
teṣāmudīrṇa vīryāṇāṃ gandharvāṇāṃ mahātmanām.
nāmāni kīrttyamānāni śrṛṇudhvaṃ me vivakṣataḥ .. 8.25 ..
2.8.26
hiraṇyaromā kapilaḥ sulomā māgadhastathā.
candraketuśca vai gāṅgo godaścaiva mahābalaḥ .. 8.26 ..
2.8.27
mahāvidyāvadātānāṃ vikrāntānāṃ tapasvinām.
ityevamādirhi gaṇo dve cānye ca sulocane .. 8.27 ..
2.8.28
śivā ca sumanāścaiva tābhyāmapi mahātmanā.
utpāditā viśravasā vidyācaraṇagocarāḥ .. 8.28 ..
2.8.29
śaiveyāścaiva vikrāntāstathā saumanaso gaṇāḥ.
etairvyāptamidaṃ lokaṃ vidyādharagaṇaistribhiḥ .. 8.29 ..
2.8.30
ebhyo'nekāni jātāni ambarāntaracāriṇām.
loke gaṇaśatānyeva vidyāgharaviceṣṭitāt .. 8.30 ..
2.8.31
aśvamukhāśca tenaiva vikrāntena mahātmanā.
utpāditā hyaśvamukhāḥ kinnarāṃstānnibodhata .. 8.31 ..
2.8.32
samudraḥ senaḥ kālindo mahānetro mahābalaḥ.
suvarṇaghoṣaḥ sugrīvo mahāghoṣaśca vīryavān .. 8.32 ..
2.8.33
ityevamādirhi gaṇaḥ kinnarāṇāṃ mahātmanām.
hayānanānāṃ vidvadbhirvistīrṇaḥ parikīrttyate .. 8.33 ..
2.8.34
tathāsamutthitenaiva vikrāntena mahātmanā.
utpāditā naramukhāḥ kinnarāḥ śāṃśapāyanāḥ .. 8.34 ..
2.8.35
hariṣeṇaḥ suṣeṇaśca vāriṣeṇaśca vīryavān.
rudradattendradattau ca candradruma mahādrumau .. 8.35 ..
2.8.36
binduśca bindusāraśca candravaṃśāśca kinnarāḥ.
ityete kinnarāḥ śreṣṭhā loke khyātāḥ suśobhanāḥ .. 8.36 ..
2.8.37
nṛtyagītapragalbhānāmeteṣāṃ dvijasattamāḥ.
loke gaṇaśatānyeva kinnarāṇāṃ mahātmanām .. 8.37 ..
2.8.38
yakṣā yakṣopaśāntaśca lauheyā rūpaśālinī.
duhītā suravindeti prakāśā siddhasammatā .. 8.38 ..
2.8.39
upāyāketanasyāhi svayamutpādito gaṇaḥ .
karālakena bhūtānāṃ teṣāṃ nāmāni me śrṛṇu .. 8.39 ..
2.8.40
bhūtā bhūtagaṇairjñeyā āveśakaniveśakāḥ.
ityevamādirhi gaṇo bhūmigocarakaḥ smṛtaḥ .. 8.40 ..
2.8.41
vijñeya iha loke'smin bhūtānāṃ bhūtanāyakaḥ.
ye utkṛṣṭā bhavantyeṣāmambarāntaracāriṇām.
vṛkṣāgramātramākāśaṃ te caranti na saṃśayaḥ .. 8.41 ..
2.8.42
tatreme devagandharvāḥ prāyeṇa kathitā mayā.
devopasthānaniratā vijñeyāste yaśasvinaḥ .. 8.42 ..
2.8.43
nārāyaṇaṃ suraguruṃ virajaṃ puṣkarekṣaṇam.
hiraṇyagarbhañca tathā caturvaktraṃ svayambhuvam .. 8.43 ..
2.8.44
śaṅkarañca mahādevamīśānañca jagatprabhum.
indrapūrvāṃstathā dityān rudrāṃśca vasubhiḥ saha .. 8.44 ..
2.8.45
upatasthuḥ sagandharvā nṛttyagītaviśāradāḥ.
tridaśāḥ sarvalokasthā nipuṇā gītavādinaḥ .. 8.45 ..
2.8.46
haṃso jyeṣṭhaḥ kaniṣṭho'nyo madhyamau ca hahā huhūḥ.
caturtho dhiṣaṇaścaiva tato vāsirucistathā .. 8.46 ..
2.8.47
ṣaṣṭhastu tumburusteṣāṃ tato viśvāvasuḥ smṛtaḥ.
imāścāpsaraso divyā vihitāḥ puṇyalakṣaṇāḥ .. 8.47 ..
2.8.48
suṣuve'ṣṭau mahābhāgā variṣṭhā devapūjitāḥ.
anavadyāmanavaśāmanvatāṃ madanapriyām.
arūṣāṃ subhagāṃ bhāsī mariṣṭā'ṣṭau vyajāyata .. 8.48 ..
2.8.49
manovatī sukeśā ca tumburostu sute ubhe.
pañcacūḍāstvimā divyā daivikyo'psaraso daśa .. 8.49 ..
2.8.50
menakā sahajanyā ca parṇinī puñjikasthalā.
ghṛtasthalā ghṛtācī ca viśvācī pūrvacītyapi.
pramlocetyabhivikhyātānumlocantī tathaiva ca .. 8.50 ..
2.8.51
anādinidhanasyātha jajñe nārāyaṇasya yā.
ūroḥ sarvānavadyāṅgī urvaśyekādaśī smṛtā .. 8.51 ..
2.8.52
menasya menakā kanyā brahmaṇo hṛṣṭacetasaḥ .
sarvāśca brahma vādinyo mahāyogāśca tāḥ smṛtāḥ .. 8.52 ..
2.8.53
gaṇā apsarasāṅkhyātāḥ puṇyāste vai caturddaśa.
āhūtāḥ śobhayantaśca gaṇā hyete caturddaśa .. 8.53 ..
2.8.54
brahmaṇo mānasāḥ kanyāḥ śobhayantyo manoḥ sutāḥ.
vegavantyastvariṣṭāyā ūrjjāyāścāgnisambhavāḥ .. 8.54 ..
2.8.55
āyuṣmantyaśca sūryasya raśmijātāḥ subhā svarāḥ.
vārijā hyamṛtotpannā amṛtā nāmataḥ smṛtāḥ .. 8.55 ..
2.8.56
vāyūtpannā mudā nāma bhūmijātā bhavāstu vai .
vidyutaśca ruco nāma mṛtyoḥ kanyāśca bhairavāḥ .. 8.56 ..
2.8.57
śobhayantyaḥ kāmaguṇā gaṇāḥ proktāścaturddaśa.
sendropendraiḥ suragaṇaiḥ rūpātiśayanirmitāḥ .. 8.57 ..
2.8.58
śubharūpā mahābhāgā divyā nārī tilottamā.
brahmaṇaścāgnikuṇḍācca devanārī prabhāvatī.
rūpayauvanasampannā utpannā lokaviśrutā .. 8.58 ..
2.8.59
ve dītalasamutpannā caturvaktrasya dhīmataḥ.
nāmnā vedavatī nāma suranārī mahāprabhā .. 8.59 ..
2.8.60
tathā yamasya duhitā rūpayauvanaśālinī.
varahemavibhā hemā devanārī sulocanā .. 8.60 ..
2.8.61
ityete bahusāhasraṃ bhāsvarā hyapsarogaṇāḥ.
devatānāmṛṣīṇāñca patnyastā mātaraśca ha .. 8.61 ..
2.8.62
sugandhāścampavarṇāśca sarvāścāpsarasaḥ samāḥ.
samprayoge tu kāntena mādyanti madirāṃ vinā.
tāsāmāpyāyate sparśādānandaśca vivarddhate .. 8.62 ..
2.8.62_1
parvate nārade pūrvaṃ retaḥ skannaṃ prajāpateḥ.
parvatastatra saṃbhūto nāradaścaiva tāvubhau..
tayoryavīyasī caiva tṛtīyārandhatī smṛtā.
devarukhyo sūryajanma tasminnāradaparvatau..(pāṭhabhedaḥ)
2.8.63
vinatāyāstu putrau dvāvaruṇo garuḍaśca ha.
ṣaṭtriṃśattu svasāraśca yavīyasyastu tāḥ smṛtāḥ .. 8.63 ..
2.8.64
gāyatryādīni cchandāṃsi sauparṇeyāśca pakṣiṇaḥ.
ityevāhāni sarvāṇi dikṣu sannihitāni ca .. 8.64 ..
2.8.65
kadrūrnāgasahasraṃ vai carā caramajījanat .
anekaśirasāṃ teṣāṃ khecarāṇāṃ mahātmanām.
bahudhānāmadheyānāṃ prāyaśastu nibodhata .. 8.65 ..
2.8.66
teṣāṃ pradhānanāgāśca śeṣavāsukitakṣakāḥ.
sakaṇīraśca jambhaśca añjano vāmanastathā .. 8.66 ..
2.8.67
airāvatamahāpajhau kambalāśvatarāvubhau.
ailapatraśca śaṅkhaśca karkoṭakadhanañjayau .. 8.67 ..
2.8.68
mahākarṇo mahānīlo dhṛtarāṣṭrabalāhakau.
kumāraḥ puṣpadantaśca sumukho durmukhastathā .. 8.68 ..
2.8.69
śilīmukho dadhimukhaḥ kālīyaḥ śālipiṇḍakaḥ .
bindupādaḥ puṇḍarīko nāgaścāpūraṇastathā .. 8.69 ..
2.8.70
kapilaścāmbarīṣaśca dhṛtapādaśca kacchapaḥ .
prahlādaḥ pajhacitraśca gandharvo'tha namasvikaḥ .. 8.70 ..
2.8.71
nahuṣaḥ khararomā ca maṇirityevamādayaḥ.
kādraveyā mayā khyātāḥ khaśāyāṃstu nibodhata .. 8.71 ..
2.8.72
khaśā vijajñe putrau dvau viśrutau puruṣādakau.
jyeṣṭhaṃ paścimasaṅkhyāyāṃ pūrvasyāṃ manujāstathā .. 8.72 ..
2.8.73
vilohitaṃ vikarṇañca pūrvaṃ sā'janayat sutam.
caturbhujaṃ catuṣpādaṃ dvimūrddhānaṃ dvidhāgatim .. 8.73 ..
2.8.74
sarvāṅgakeśaṃ sthūlāṅgaṃ tuṅganāsaṃ mahodaram.
sthūlaśīrṣaṃ mahākarṇaṃ muñjākeśaṃ manoratham .. 8.74 ..
2.8.75
hastyoṣṭhaṃ dīrghajaṅghañca aśvadaṃṣṭhraṃ mahāhanum.
raktajihvaṃ jaṭākṣañca sthūlāsyaṃ dīrghanāsikam .. 8.75 ..
2.8.76
guhyakaṃ śitikarṇañca mahānandaṃ mahāmukham.
evaṃvidhaṃ khaśāputraṃ vijajñe sā'tibhīṣaṇam .. 8.76 ..
2.8.77
tasyānujaṃ dvitīyantu khaśā caiva vyajāyata.
triśīrṣañca tripādañca trihastaṃ kṛṣṇalocanam .. 8.77 ..
2.8.78
ūrddhvakeśaṃ haricchmaśruṃ śilāsaṃhananaṃ dṛḍham .
hrasva kāyaṃ subāhuñca mahākāyaṃ mahābalam .. 8.78 ..
2.8.79
ākarṇadāritāsyañca lambabhrūṃ sthūlanāsikam.
sthūloṣṭhamaṣṭadaṃṣṭrañca dvijihvaṃ śaṅkukarṇakam .. 8.79 ..
2.8.80
piṅgalodvṛttanayanaṃ jaṭilaṃ piṅgalaṃ tathā.
mahākarṇaṃ mahoraskaṃ kaṭihīnaṃ kṛśodaram.
nakhinaṃ lohitagrīvaṃ sā kaniṣṭhaṃ prasūyate .. 8.80 ..
2.8.81
sadyaḥ prasūyamātrau tu vivṛddhau ca pramāṇataḥ.
upabhogasamarthābhyāṃ śarīrābhyāmupasthitau.
sadyojātavivṛddhāṅgau mātaraṃ paryabhūṣyatām .. 8.81 ..
2.8.82
jyāyāṃstayostu yaḥ krūro mātaraṃ so'bhyakarṣata.
abravīnmātarāyāhi bhakṣārthe kṣudhayārdditaḥ .. 8.82 ..
2.8.83
nyaṣedhayat punarhyenaṃ jyāyāṃsantu kaniṣṭhakaḥ.
abravīt so'sakṛttaṃ vai rakṣemāṃ mātaraṃ khaśām.
bāhubhyāṃ parigṛhyainaṃ mātaraṃ tāṃ vyamocayat .. 8.83 ..
2.8.84
etasminneva kāle tu prādurbhūtastayoḥ pitā .
tau dṛṣṭvā vikṛtākārau vasatāṃ hītyabhāṣata .. 8.84 ..
2.8.85
tau tu taṃ pitaraṃ dṛṣṭvā balavantau tvarānvitau .
mātureva punasvāṅke pralapetāṃ svamāyayā .. 8.85 ..
2.8.86
atho'bravīdṛṣirbhāryāmāvābhyāmuktavatyasi .
pūrvamācakṣva tattvena tathaivābhyāṃ vyatikramam .. 8.86 ..
2.8.87
mātulaṃ bhajate putraḥ pitṝn bhajati kanyakā.
yathāśīlā bhavenmātā tathāśīlo bhavet sutaḥ .. 8.87 ..
2.8.88
yadvarṇā tu bhavedbhūmistadvarṇaṃ salilaṃ dhruvam.
mātṝṇāṃ śīladoṣeṇa tathā śīlaguṇaiḥ punaḥ.
vibhinnāstu prajāḥ sarvāstathā khyātivaśena ca .. 8.88 ..
2.8.89
balaśīlādibhistāsāmaditirdharmatatparā.
dharmaśīlādibhiścaiva prabodhabalaśālinī .. 8.89 ..
2.8.90
(gandhaśīlā ditiścaiva pravārdhyayanaśālinī.)
gītaśīlā tathā'riṣṭā māyāśīlā danuḥ smṛtā.
vinatā tu punarddevī vaihāyasagatipriyā .. 8.90 ..
2.8.91
tapomayena śīlena surabhiḥ samalaṃkṛtā.
krodhaśīlā tathā kadrūḥ krodhenāsukhaśīlakā .. 8.91 ..
2.8.92
danāyuṣāyāḥ śīlaṃ vai vairanugraha lakṣaṇam.
tvañca devi mahābhāge krodhaśīlā matāsi me .. 8.92 ..
2.8.93
ityetāni saśīlāni svabhāvāllokanānnṛṇām.
karmato yatnato buddhyā rūpato balatastathā.
kṣamātaścaiva bhinnāni bhāvitārthabalena ca .. 8.93 ..
2.8.94
rajaḥsattvatamovṛtterviśvarūpāḥ svabhāvataḥ.
mātulantvanuyātāste putrakā guṇavṛttibhiḥ .. 8.94 ..
2.8.95
ityevamuktvā bhagavān khaśāmapratimāṃ tadā.
putrāvāhūya sāmnā vai cakre somamabhītayaḥ .. 8.95 ..
2.8.96
tābhyāñca yat kṛtaṃ tasyāstadācaṣṭa tadā khaśā.
mātrā yathā samākhyātaṃ karma tābhyāṃ pṛthak pṛthak.
tena dhātvarthayogena tattvadarśī cakāra ha .. 8.96 ..
2.8.97
yakṣa ityeṣa dhāturvai khādane kṛṣaṇe ca saḥ.
yakṣayetyuktavān yasmāt tasmādyakṣo bhavatyayam .. 8.97 ..
2.8.98
rakṣa ityeṣa dhāturyaḥ pālane sa vibhāvyate.
uktavāṃścaiva yasmāttu rakṣa me mātaraṃ khaśām.
nāmnā'yaṃ rākṣasastasmāt bhaviṣyati tavātmajaḥ .. 8.98 ..
2.8.99
sa tadā tadvidhān dṛṣṭvā vismitaḥ parimṛgya ca.
tayoḥ prādiśadāhāraṃ prajāpatirasṛgvase .. 8.99 ..
2.8.100
pitā tau kṣudhitau dṛṣṭvā varañcemaṃ tayordadau.
yuvayorhastasaṃsparśo naktamena tu sarvaśaḥ .. 8.100 ..
2.8.101
naktāhāravihārau ca divā svapnopabhoginau.
naktañcaiva balīyāṃsau divā suptāvubhau yuvām .. 8.101 ..
2.8.102
mātaraṃ rakṣatañcaiva dharmaścaivānuśiṣyatām.
ityuktvā kaśyapaḥ putrau tatraivāntaradhīyata .. 8.102 ..
2.8.103
gate pitari tau vīrau nisargādeva dāruṇau.
viparyayeṇa varttantau kimbhakṣau prāṇihiṃsakau .. 8.103 ..
2.8.104
mahābalau mahāsattvau mahākāyau durāsadau.
māyāvinau ca dṛśyau tāvantarddhānagatāvubhau .. 8.104 ..
2.8.105
tau kāmarūpiṇau ghorau vikṛtājñau svabhāvataḥ.
rūpānurūpairāhāraiḥ prabhavetāmubhāvapi .. 8.105 ..
2.8.106
devā surānṛṣīṃścaiva gandharvān kinnarānapi.
piśācāṃśca manuṣyāṃśca pannagān pakṣiṇaḥ paśūn .. 8.106 ..
2.8.107
bhakṣārthamapi lipsantau sarvatastau niśācarau.
indreṇa tu varau caiva dhṛtau dattvā suvadhyatām .. 8.107 ..
2.8.108
yakṣastu na kadācidvai niśīthai hyekakaściram.
āhāraṃ sa parīpsan vai śabdenānucacāra ha .. 8.108 ..
2.8.109
āsasāda piśācau dvau jantucaṇḍau ca tāvubhau.
piṅgākṣāvūrddhvaromāṇau vṛttākṣau tu sudārūṇau .. 8.109 ..
2.8.110
asṛṅmāṃsavasāhārau puruṣādau mahābalau.
kanyābhyāṃ sahitau tau tu tābhyāṃ priyacikīrṣayā .. 8.110 ..
2.8.111
dve kanye kāmarūpiṇyau tadācāre ca te śubhe.
āhārārthamaṭantau tau kanyābhyāṃ sahitāvubhau .. 8.111 ..
2.8.112
te'paśyan rākṣasaṃ tatra kāmarūpaṃ mahābalam.
sahasā sannipāte tu dṛṣṭvā caiva parasparam .. 8.112 ..
2.8.113
rakṣamāṇau tato'nyonyaṃ parasparajighṛkṣavaḥ.
pitarāvūcatuḥ kanye yuvāmānayata drutam .. 8.113 ..
2.8.114
jīvagrāhaṃ vigṛhyainaṃ visphurantaṃ pade pade.
tataḥ samabhisṛtyainaṃ kanye jagṛhatustadā.
gṛhītvā hastayostābhyāmānīte pitṛsaṃsadi .. 8.114 ..
2.8.115
tābhyāṃ kare gṛhītaṃ taṃ piśācamatha rākṣasam.
pṛcchatāṃ ko'si kasya tvaṃ sa ca sarvamabhāṣata .. 8.115 ..
2.8.116
tasya karmābhivijñātaṃ jñātvā tau rākṣasarṣabhau.
ajañca śaṇḍaṃ tasyaite pratyapādayatāṃ sute.
tau tuṣṭau karmaṇā tasya kanye dve dadatuḥ sute .. 8.116 ..
2.8.117
paiśāceva vivāhena sudatyā buddhavāhanaḥ.
ajaḥ khaṇḍaśca tābhyāṃ tau tadāśrāvayatāṃ dhanam .. 8.117 ..
2.8.118
iyaṃ brahmadhanā nāma mama kanyā hyalomikā .
brahmasattvadhanāhārā iti khaṇḍobhyabhāṣata .. 8.118 ..
2.8.119
iyaṃ jantudhanā nāma kanyā sarvāṅgasundarī.
jantavo'syā dhanāhārāstāvaśrāvayatāṃ dhanam .. 8.119 ..
2.8.120
sarvāṅgakeśī nāmnā ca kanyā jantudhanā tathā.
akarṇāntāpyaromā ca kanyā brahmadhanā tu yā .. 8.120 ..
2.8.121
brahmadhanaṃ prasūtā sā dhanānāccaiva kanyakā.
evaṃ piśācakanye te mithune dve prasūyatām.
tayoḥ prajāvisargañca bruvato me nibodhata .. 8.121 ..
2.8.122
hetiḥ prahetirugraśca pauruṣeyo vadhastathā.
visphūrjiścaiva vātaśca āpo vyāghrastathaiva ca .. 8.122 ..
2.8.123
sarpaśca rākṣasā hyete yātudhānātmajā daśa.
sūryasyānucarā hyete saha tena bhramanti ca .. 8.123 ..
2.8.124
hetiputrastathā laṅkurlaṅkordvāveva cātmajau.
mālyavāṃśca sumālī ca prahetitanayān śrṛṇu.
prahetitanayaḥ śrīmān pulomā nāma viśrutaḥ .. 8.124 ..
2.8.125
vadhaputro nikumbhaśca krūro vai brahmarākṣasaḥ.
vātaputro virāgastu āpaputrastu jambukaḥ .. 8.125 ..
2.8.126
vyāghraputro nirānando jantūnāṃ vighnakārakaḥ.
ityete vai parikrāntāḥ krūrāḥ sarve tu rākṣasāḥ .. 8.126 ..
2.8.127
kīrtitā yātudhānāstu brahmadhānān nibodhata.
yajñaḥ pitā dhuniḥ kṣemo brahmā pāpo'tha yajñahā .. 8.127 ..
2.8.128
svākoṭakaḥ kaliḥ sarpo brahmadhānātmajā daśa.
svasāro brahmarākṣasyasteṣāñcemāḥ sudāruṇāḥ .. 8.128 ..
2.8.129
raktakarṇā mahājihvā'kṣayā caivopahāriṇī.
etāsāmanvaye jātāḥ pṛthivyāṃ brahmarākṣasāḥ .. 8.129 ..
2.8.130
śleṣmātakataruṣvete prāyaśastu kṛtālayāḥ.
ityete rākṣasāḥ krāntā yakṣasyāpi nibodhata .. 8.130 ..
2.8.131
cakame'psarasaṃ yakṣa pañcasthūlāṃ kratusthalīm.
tāṃ lipsuścintamānaśca nandanaṃ sa cacāra ha .. 8.131 ..
2.8.132
vaibhrājaṃ surabhiñcaiva tathā caitrarathañca yat.
dṛṣṭavān nandane tasminnapsarobhiḥ sahāsatīm .. 8.132 ..
2.8.133
nopāyaṃ vindate tatra tasyā lābhāya cintayan.
dūṣitaḥ svena rūpeṇa karmmaṇā tena dūṣitaḥ .. 8.133 ..
2.8.134
mamodvijante bhūtāni bhayāvṛttasya sarvaśaḥ.
tatkathaṃ nāma cārvaṅgīṃ prāpnuyāmahamaṅganām .. 8.134 ..
2.8.135
dṛṣṭvopāyaṃ tataḥ so'tha śīghrakārī vyavarttata.
kṛtvā rūpaṃ bahumataṃ gandharvasya tu guhyakaḥ.
tataḥ so'psarasāṃ madhye tāṃ jagrāha kratusthalīm .. 8.135 ..
2.8.136
buddhvā ca suruciṃ taṃ sā bhāvenaivābhyavarttata.
saṃvṛtaḥ sa tayā sārddhaṃ dṛśyamāno'psarogaṇaiḥ .. 8.136 ..
2.8.137
sa tatra siddhakaraṇaḥ sadyo jātaḥ suto'sya vai .
pariṇāhocchrayairyuktaḥ sadyo vṛtto jvalan śriyā .. 8.137 ..
2.8.138
rājāhamiti nābhirhi pitaraṃ so'bhyabhāṣata.
tavātra jāte na bhītiḥ pitā taṃ pratyuvāca ha .. 8.138 ..
2.8.139
mātrānurūpo rūpeṇa piturvīryeṇa jāyate.
jāte sa tasmin harṣeṇa svarūpaṃ pratyapadyata .. 8.139 ..
2.8.140
svabhāvaṃ pratipadyante bṛhanto yakṣarākṣasāḥ .
mriyamāṇāḥ prasuptāśca kruddhā bhītāḥ praharṣitāḥ .. 8.140 ..
2.8.141
tato'bravīdapsarasaḥ smayamānaḥ sa guhyakaḥ.
gṛhaṃ me gaccha suśroṇi saputrā varavarṇinī .. 8.141 ..
2.8.142
ityuktvā sahasā tañca dṛṣṭvā svaṃ rūpamāsthitam.
vibhrāntāḥ prādravan bhītāḥ krodhamānā'psarogaṇāḥ .. 8.142 ..
2.8.143
gacchantīranvagacchadyā putrastāṃ sāntvayan girā.
gandharvāpsarasāṃ madhyetāṃ nītvā sa nyavarttata .. 8.143 ..
2.8.144
tāñca dṛṣṭvā samutpattiṃ yakṣasyāpsarasāṃ gaṇāḥ.
yakṣāṇāṃ tvaṃ janitrīti procustāṃ vai kratusthalīm .. 8.144 ..
2.8.145
jagāma saha putreṇa tato yakṣaḥ svamālayam.
nyagrodharohiṇaṃ nāma guhyakā yatra śerate.
tasminnivāso yakṣāṇāṃ nyagrodhaḥ sarvataḥ priyaḥ .. 8.145 ..
2.8.146
yakṣo rajatanābhastu guhyakānāṃ pitāmahaḥ.
anuhrādasya daityasya bhadrāmativarāṃ sutām.
upayeme sa bhadrāyāṃ yasyāṃ maṇivaro vaśī .. 8.146 ..
2.8.147
jajñe sā maṇibhadrañca śakratulyaparākramam.
tayoḥ patnyau bhaginyau tu kratusthalyātmaje śubhe .. 8.147 ..
2.8.148
nāmnā puṇyajanī caiva tathā devajanī ca yā.
vijajñe maṇibhadrāttu putrān puṇyajanī śubhān .. 8.148 ..
2.8.149
siddhārthaṃ sūryatejañca sumantaṃ nandanaṃ tathā.
kanyakaṃ yavikñcaiva maṇidattaṃ vasuṃ tathā .. 8.149 ..
2.8.150
sarvānubhūtaṃ śaṅkhañca piṅgākṣaṃ bhīrumeva ca.
tathā mandaraśobhiñca pajhaṃ candraprabhaṃ tathā .. 8.150 ..
2.8.151
maghapūrṇaṃ subhadrañca pradyotañca mahaujasam.
dyutimatketumantau ca mitraṃ maulisudarśanau .. 8.151 ..
2.8.152
catvāro viṃśatiścaiva putrāḥ puṇyajanāḥ śubhāḥ .
jajñire maṇibhadrasya te sarve puṇyalakṣaṇāḥ .
teṣāṃ putrāśca pautrāśca yakṣā puṇyajanāḥ śubhāḥ .. 8.152 ..
2.8.153
vijajñe devajananī putrān maṇivarātmajāt .
pūrṇabhadraṃ hemarathaṃ maṇimannandivarddhanau .. 8.153 ..
2.8.154
kustumburuṃ piśaṅgābhaṃ sthūlakarṇaṃ mahājayam.
śvetañca vipulañcaiva puṣpavantaṃ bhayāvaham .. 8.154 ..
2.8.155
padmavarṇaṃ sunetrañca yakṣaṃ bālaṃ bakaṃ tathā.
kumudaṃ kṣemakañcaiva varddhamānaṃ tathā damam .. 8.155 ..
2.8.156
padmanābhaṃ varāṅgañca suvīraṃ vijayaṃ kṛtim.
pūrṇamāsaṃ hiraṇyākṣaṃ surūpañcaivamādayaḥ .. 8.156 ..
2.8.157
putrā maṇivarasyaite yakṣā vai guhyakāḥ smṛtāḥ .
surūpāśca virūpāśca sragviṇaḥ priyadarśanāḥ.
teṣāṃ putrāśca pautrāśca śataśo'tha sahasraśaḥ .. 8.157 ..
2.8.158
khaśāyāstvapare putrā rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ .
teṣāṃ yathā pradhānān vai varṇyamānānnibodhata .. 8.158 ..
2.8.159
lālāviḥ kuthano bhīmaḥ sumālī madhureva ca.
visphūrjjito vidyujjihvo mātaṅgo dhūmritastatā .. 8.159 ..
2.8.160
candrārkaḥ sukaro budhnaḥ kapilomā prahāsakaḥ.
krīḍaḥ paraśunābhaśca cakrākṣaśca niśācaraḥ .. 8.160 ..
2.8.161
triśirāḥ śatadaṃṣṭraśca tuṇḍakeśaśca rākṣasaḥ.
yakṣaścākampanaścaiva durmukhaśca śilīmukhaḥ .. 8.161 ..
2.8.162
ityete rākṣasavarā vikrāntā gaṇarūpiṇaḥ.
sarvalokacarāste tu tridaśānāṃ samakramāḥ .. 8.162 ..
2.8.163
sapta cānyā duhitarastāḥ śrṛṇudhvaṃ yathākramam.
tāsāñca yaḥ prajāsargo yena cotpāditā gaṇāḥ .. 8.163 ..
2.8.164
ālambā utkacā kṛṣṇā niṛto kapilā śivā.
keśinī ca mahābhāgā bhaginyaḥ sapta yāḥ smṛtāḥ .. 8.164 ..
2.8.165
tābhyo lokāmiṣādaśca hantāro yuddhadurmadāḥ.
udīrṇā rākṣasagaṇā ime utpāditāḥ śubhāḥ .. 8.165 ..
2.8.166
ālambeyo gaṇaḥ krūra utkaceyo gaṇastathā.
tathā kārṣṇeyaśaiveyā rākṣasā hyuttamā gaṇāḥ .. 8.166 ..
2.8.167
tathaiva naiṛto nāma tryambakānucareṇa ha.
utpāditaḥ prajāsargo gaṇeśvaracareṇa tu .. 8.167 ..
2.8.168
utpāditā balavatā udīrṇā yakṣarākṣasāḥ .
vikrāntāḥ śauryasampannā naiṛtā devarākṣasāḥ.
yeṣāmadhipatiryukto nāmnā khyāto virūpakaḥ .. 8.168 ..
2.8.169
teṣāṃ gaṇaśatānekā uddhṛtānāṃ mahātmanām.
prāyeṇānucarantyete śaṅkaraṃ jagataḥ prabhum .. 8.169 ..
2.8.170
daityarājena kumbhena mahākāyā mahātmanā ..
utpāditā mahāvīryā mahābalaparākramāḥ .. 8.170 ..
2.8.171
kapileyā mahāvīryā udīrṇā daityarākṣasāḥ.
kampanena ca yakṣeṇa keśinyāste pare janāḥ .. 8.171 ..
2.8.172
utpāditā mahāvātā udīrṇā yakṣarākṣasāḥ.
keśinīduhituścaiva nīlāyāḥ kṣudramānasāḥ .. 8.172 ..
2.8.173
ālambeyena janitā naikāḥ surasikena hi.
nailā iti samākhyātā durjayā ghoravikramāḥ .. 8.173 ..
2.8.174
caranti pṛtivīṃ kṛtsnāṃ tatra te devalaukikāḥ.
bahutvāccaiva sargasya teṣāṃ vaktuṃ na śakyate .. 8.174 ..
2.8.175
tasyāstvapi ca nīlāyā vikacā nāma rākṣasī.
duhitā svabhāvavikacā mandasattvaparākramā .. 8.175 ..
2.8.176
tasyā api virūpeṇa naiṛteneha ca prajāḥ.
utpāditāḥ surā ghorāḥ śrṛṇu tāstvanupūrvaśaḥ .. 8.176 ..
2.8.177
daṃṣṭrākarālavikṛtā mahākarṇā mahodarāḥ.
hārakā bhīṣakāścaiva tathaiva krāmakāḥ pare .. 8.177 ..
2.8.178
vainakāśca piśācāśca vāhakāḥ prāśakāḥ pare.
bhūmirākṣasakā hyete mandāḥ puruṣavikramāḥ .. 8.178 ..
2.8.179
carantyadṛṣṭapūrvāśca nānākārā hyanekaśaḥ.
utkṛṣṭa balasattvā ye te ca vai khecarāḥ smṛtāḥ .. 8.179 ..
2.8.180
lakṣamātreṇa cākāśaṃ svalpāḥ svalpaṃ caranti vai .
etairvyāptamimaṃ lokaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ .. 8.180 ..
2.8.181
bhūmī rākṣasakaiḥ sarvairanekaiḥ kṣudrarākṣasaiḥ.
nānāprakārairākrāntā nānādeśāḥ samantataḥ .. 8.181 ..
2.8.182
samāsābhihatāśvaiva hyaṣṭau rākṣasamātaraḥ.
aṣṭau vibhāgā hyeṣāṃ hi vikhyātā anupūrvaśaḥ .. 8.182 ..
2.8.183
bhadrakā nikarāḥ kecidyajñaniṣpattihetukāḥ.
sahasrasatasaṅkhyātā marttyalokavicāriṇaḥ .. 8.183 ..
2.8.184
pūtanā mātṛsāmānyāstathā bhūtabhayaṅkarāḥ.
bālānāṃ mānuṣe loke grahā vaimānahetukāḥ .. 8.184 ..
2.8.185
skandagrahādayaścaiva āpakāstrāsakādayaḥ.
kaumārāste tu vijñeyā bālānāṃ grahavṛttayaḥ .. 8.185 ..
2.8.186
skandagrahaviśeṣāṇāṃ māyikānāṃ tathaiva ca.
pūtanānāmabhūtānāṃ ye ca lokavināyakāḥ .. 8.186 ..
2.8.187
sahasraśata saṅkhyānāṃ martyalokavicāriṇām.
evaṃ gaṇaśatānyeva caranti pṛthivīmimām .. 8.187 ..
2.8.188
yakṣāḥ puṇyatamā nāma tathā ye ke'pi guhyakāḥ.
yakṣā devajanā ścaiva tathā puṇyajanāśca ye .. 8.188 ..
2.8.189
guhyakānāñca sarveṣāmagastyā ye ca rākṣasāḥ .
paulastyā rākṣasā ye ca viśvāmitrāśca ye smṛtāḥ .. 8.189 ..
2.8.190
yakṣāṇāṃ rākṣasānāñca paulastyāgastyayaśca ye .
teṣāṃ rājā mahārājaḥ kubero hyalakādhipaḥ .. 8.190 ..
2.8.191
yakṣā dṛṣṭvā pibantīha nṛṇāṃ māṃsamasṛgvasām.
rakṣāṃsyanupraveśena piśācāḥ paripīḍanaiḥ .. 8.191 ..
2.8.192
sarvalakṣaṇasampannāḥ samakṣetrāśca daivataiḥ.
bhāsvarā balavantaśca īśvarāḥ karāmarūpiṇaḥ .. 8.192 ..
2.8.193
anābhibhakṣā vikrāntāḥ sarvalokanamaskṛtāḥ.
sūkṣmāścaujasvino medhyā varadā yajñiyāśca ye .. 8.193 ..
2.8.194
devānāṃ tulyadharmāṇāṃ hyasurāḥ sarvaśaḥ smṛtāḥ.
tribhiḥ pādhaistu gandharvā devai rhīnāḥ prabhāvataḥ .. 8.194 ..
2.8.195
gandharvebhyastribhiḥ pādairhīnā vai sarvaguhyakāḥ.
prabhāvatulyā yakṣāṇāṃ vijñeyāḥ sarvarākṣasāḥ.
aiśvaryahīnā yakṣebhyaḥ piśācāstri guṇaṃ punaḥ .. 8.195 ..
2.8.196
evaṃ dhanena rūpeṇa āyuṣā ca balena ca.
dharmaiśvaryeṇa buddhyā ca tapaḥśrutaparākramaiḥ .. 8.196 ..
2.8.197
devāsurebhyo hīyante trīn pādān vai parasparam.
gandharvādyāḥ piśācāntāścatasro devayonayaḥ .. 8.197 ..
2.8.198
..sūta uvāca..
ataḥ śrṛṇuta bhadraṃ vaḥ prajāḥ krodhavaśatmakāḥ .
krodhāyāṃ kanyakā jajñe dvādaśa hyātmasambhavāḥ.
tā bhāryāḥ pulahasyāsannāmatastā nibodhata .. 8.198 ..
2.8.199
mṛgī ca mṛgamandā ca haribhadrā irāvatī.
bhūtā ca kapiśā daṃṣṭrā niśā tiryā tathaiva ca.
śvetā caiva svarā caiva surasā ceti viśrutāḥ .. 8.199 ..
First 200 of 350 passages. Read on
Linked texts (5)
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Ṭoḍarānanda — Ṭoḍaramalla 1564, Sanskrit