Vishnupurana 21.76

21.76

dhanādernāśādi bhavati, manasi sthitasya tu na bhavatīti kutaḥ ? aho citraṃ ! gṛhe naṣṭamapi dhanādi yatra kutracid deśāntare sthitamapi parigrahaṇaṃ vyarthayitumeva mānasavāsanārūpeṇa tiṣṭhati | atastadvāsanāparityāge viśoko bhavati, na tad viyogamātra iti bhāvaḥ | pāṭhāntareṣvapi ayameva tātparyārthaḥ |
evaṃ sarvāvasthāsvapi duḥkhamanusandheyamityāha-'janmanī'tidvābhyām |
tadevaṃ pravṛttimārge doṣoktyā viraktimutpādya viṣṇusevāyāṃ pravarttayannāha-'tadeva'miti |
tathāpyasmākaṃ bālānāṃ nātrādhikāra ityāśaṅkāṃ vyāvartayati-'jānīte'ti | tattatpariṇāmabhedena bhinneṣvapi bālayuvādideheṣu dehinaḥ pratisandhānād dehī śāśvato nityaḥ | ato jarādyā dharmā dehasyaiva, na tvātmanaḥ | dehātmavivekaśūnyānām aviraktānāmevātrānadhikāraḥ | tadvivekavatāṃ tu viraktānāṃ sutarāmevādhikāraḥ | "dehāvasthā tvakāraṇaṃ yadahareva virajet tadahareva pravrajet” ityādiśruteriti bhāvaḥ |
kiñcidvivekavatāmapi aviraktānāṃ śreyasi pravṛttau kālapratīkṣayā vṛthaiva jīvitaṃ yātītyāha - 'bālo'ha'miti tribhiḥ | icchāto vicariṣyāmīti śeṣaḥ |
durāśayā viṣayāsaktyā ākṣiptamānasaḥ ākṛṣṭacittaḥ | pipāsitaḥ bhogatṛṣṇākulaḥ | anena ca rajakādidṛṣṭāntaḥ sūcitaḥ | rajako hi jāhnavījalastho'pīdaṃ prakṣālya jalaṃ pāsyāmīdamitśve tyevaṃ pipāsayā yathā mriyate | jālikaśca imañcāmuñca parañca matsyaṃ dhṛtvā toyaṃ pāsyāmītyevaṃ pipāsita eva yathā mriyate tadvadityarthaḥ |
ajñāstu paśuvadevāyuḥ kṣapayantītyāha - 'bālya' iti | samupasthitaṃ prāptaṃ vārddhakañcāśaktyā nayanti yāpayanti, na tu tadāpi śreyopijijñāsā teṣāmityarthaḥ |
ataḥ śreyase vilambo na karttavya ityāha-'tasmā'diti | vivekātmā vivekayuktacittaḥ | tameva vivekaṃ smārayati 'bālye'ti |