Laghustutih (vrittisameta) 243
Laghustutivṛtti 243
- Language
- Sanskrit
243
rpaṇanagaranyāyenāvirbhavanti tirobhavanti ca | tadeva ca tattvaṃ
sarvabhūtānāmantarahamasmīti sadā bhāsate | athāpi svena cidānandaghanarūpeṇa
na bhāsate kintu śūnyabuddhiprāṇadehatayaiva | ajño'hamiti śūnyatayā
sukhyahaṃ duḥkhyahamiti buddhitayā bubhukṣuḥ pipāsurahamiti prāṇatayā
sthūlo'haṃ kṛśo'hamiti dehatayā | tattvaśūnyatayā bhāne heturmāyā
svenātmanā bhāne hetuḥ śuddhavidyā | tābhyāmasya bandhamokṣau māyayā
bandho vidyayā mokṣaḥ | tatra svarūpānandānubhavatṛpto'pi parameśvaro yadā
svātmānameva śabdārthātmakaprapañcātmanā vivartayitumicchati tadā śivaḥ
tadīyā sā icchā śaktiḥ apratihatecchatvāt | tadaiva svātmani pūrvameva sadiva
sahasā bhāsamānaṃ viśvamahamidamiti śuddhavidyayā svātmatayaiva paśyan
sadāśivaḥ sa evedamahamiti kūpodakamadhye svadehacchāyāmiva
śuddhavidyayaiva svātmanaḥ pṛthagiva paśyan īśvaraḥ tenānayoḥ padayoḥ
mokṣasukhānubhūtireva | māyayātmanaḥ pṛthageva yadāsau viśvaṃ
viśveśvaraṃ ca paśyati tadā puruṣaḥ | tasyaiva nityasyāpyanityatābhānahetutvena
tasminneva bhāsamānaḥ kālaḥ | sarvakarturapi kiñcitkartṛtve hetuḥ kalā |
sarvajñasyāpi kiñcijjñatvakāraṇamavidyā | nirañjanasyāpi
viṣayābhiṣaṅgahetū rāgaḥ | sarvagatasyāpi mamedaṃ na mamedamiti
niyamaheturniyatiḥ | māyayā sahitametatkālādi niyatyantaṃ kañcukaṣaṭkamiti
bhāṣyate saṅkocakatvāt puruṣasya | ayaṃ ca saṅkocakramaḥ - yadā
punarīśvaraḥ svasmāt pṛthagiva bhāsamānaṃ viśvaṃ svamāyayaiva
prakṛtisaṃjñayā rajoguṇamavalambya mahadādikrameṇa pṛthageva karoti tadā
sraṣṭā hiraṇyagarbho bhavati | tatraivāntaryāmitvena prakṛteḥ
sattvaguṇamavalambyā'nupraviśya yadā niyamayati tadā viṣṇuḥ | sa eva
prakṛtestamoguṇamavalambya yadā saṃharati tadā rudraḥ | evaṃ guṇatrayātmikā
prakṛtiḥ | saiveśaśaktyā parākhyayā kṣubhitaguṇā kālakarmānuguṇye
mahāntaṃ sṛjati | tato'hantattvam | tataḥ
śabdādipañcakamākāśādipañcakamindriyadaśakamantaḥkaraṇaṃ cāhaṅkāro
bhūtvā sṛjati | tatra prathamamicchājñānakriyāśaktyātmakaṃ
manobuddhyahaṅkārākhyamantaḥkaraṇaṃ tato jñānakriyāsādhanāni karaṇāni
tato jñeyaṃ kāryaṃ ca
Linked texts (1)
- Laghustutiḥ (vṛttisametā) — Sanskrit