Pramāṇa · Search · About · API

Pranatoshini 2.15

Prāṇatoṣiṇī 2.15

Language
Sanskrit

2.15.1

prastutaṃ varṇotpattiprakāraṃ krameṇa darśayati prapañcasāre ||

2.15.2

avaiśadyānmukhaśrotomārgasyāviśadākṣaram |

2.15.3

apyavyaktaṃ pralapati yadā sā kuṇḍalī tadā |

2.15.4

mūlādhāre viṣvanati suṣumnāṃ veṣṭate muhuḥ |

2.15.5

mukhaśrotramārgasyāvaiṣamyādanairmūlyāddhetoryadā sā kuṇḍalī
aviśadākṣaramavispaṣṭamakṣaraṃ yatrāvyakte dhvanāviti śeṣastaṃ pralapati arthāt
kalabhāṣaṇādikaṃ karoti tadā mūlādhāre viṣvanati śabdāyate suṣumnāñca
muhurveṣṭate ityanvayaḥ |

2.15.6

kuṇḍalīsvarūpamuktam śāradātilake ||

2.15.7

tataścaitanyarūpā sā sarvagā viśvarūpiṇī |

2.15.8

śivasannidhimāgatya nityānandaguṇodayā ||

2.15.9

tiṣṭhatīti pareṇānvayaḥ |

2.15.10

śivasannidhītyanena śaktiśabdavācyeyamityāyātam ataḥ strīliṅgena viśeṣaṇāni |

2.15.11

yadyapi śivaśaktyorekātmakatvenābhedastathāpi kālpanikaṃ bhedamurīkṛtya
śivasannidhītyuktam ||

2.15.12

taduktamabhinavaguptapādācāryaiḥ ||

2.15.13

śaktiśca śaktimadrūpādvyaktirūpeṇa vāñchati |

2.15.14

tādātmyamanayornityaṃ vahnidāhikayoriva |

2.15.15

guṇā nāmudayo yasyāṃ nityānandā cāsau guṇodayā ceti sā |

2.15.16

dikkālādyanavacchinnā sarvā sarvārthagā śubhā |

2.15.17

parāparavibhāgena parā śaktiriyaṃ matā |

2.15.18

kācana paraśaktiḥ kācanāparaśaktistadvibhāgenāpīyaṃ paraśaktireva ||

2.15.19

taduktaṃ bhagavadgītāyām |

2.15.20

bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |

2.15.21

ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā |

2.15.22

apareyamiti tvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |

2.15.23

jīvabhūtāṃ mahāvāho ! yayedaṃ dhāryate jagat ||

2.15.24

śāradāyam ||

2.15.25

p. 76) yogināṃ hṛdayāmbhoje nṛtyantī nṛtyamañjasā ||

2.15.26

añjasā tattvenetyarthaḥ ||

2.15.27

ādhāre sarvabhūtānāṃ sphurantī vidyudākṛtiḥ |

2.15.28

ādhāre mūlādhāre bhūtānāṃ jantūnām ||

2.15.29

śaṅkhāvartakramāddevī sarvamāvṛtya tiṣṭhati |

2.15.30

śaṅkhamadhye ya āvarttaḥ sa yathā śaṅkhamāvṛtya tiṣṭhati tadvadiyamapi sarvaṃ
śivamāvṛtya tiṣṭhatītyarthaḥ |

2.15.31

kuṇḍalībhūtasarpāṇāmaṅgaśriyamupeyuṣī |

2.15.32

sarvavedamayī devī sarvamantramayī śivā |

2.15.33

sarvatattvamayī sākṣāt sūkṣmāt sūkṣmatarā vibhuḥ |

2.15.34

vibhuḥ iyattayā jñātumaśakyā |

2.15.35

tridhāmajananī devī śabdabrahmasvarūpiṇī |

2.15.36

tridhāmeti candrasūryāgnirūpā |

2.15.37

dvicatvāriṃśadvarṇātmā pañcāśadvarṇarūpiṇī ||

2.15.38

dvicatvāriṃśaditi bhūtalipimantramayī |

2.15.39

pañcāśaditi mātṛkāmayītyarthaḥ |

2.15.40

guṇitā sarvagātreṇa kuṇḍalī paradevatā ! viśvātmanā prabuddhā sā sūte
mantramayaṃ jagat |

2.15.41

sarvagātreṇa sarvavarṇena guṇitā parasparamilitā satī mantramayaṃ jagat sūte
prakāśayatītyanvayaḥ ||

2.15.42

mūlādhāre sarpavat kuṇḍalībhūtā nāḍī vartate tanmadhyasthāyitvādiyaṃ kuṇḍalī |

2.15.43

ekadhā guṇitā śaktiḥ sarvaviśvapravartinī |

2.15.44

sarvaviśvetyubhayopādānāt śabdārtharūpobhayotpādiketi sūcitam ||

2.15.45

vedādibījaṃ śrībījaṃ śaktibījaṃ manobhavam ||

2.15.46

prāsādaṃ tumburuṃ piṇḍaṃ cintāratnaṃ gaṇeśvaram |

2.15.47

mārtaṇḍabhairavaṃ daurgaṃ nārasiṃhaṃ varāhajam |

2.15.48

vāsudevaṃ hayagrīvaṃ bījaṃ śrīpuruṣottamam |

2.15.49

anyānyapi ca vījāni tadotpādayati dhruvam |

2.15.50

yadā bhavati sā saṃviddviguṇīkṛtavigrahā |

2.15.51

saṃhavarṇau parātmānau śabdārthau vāsarakṣape |

2.15.52

sṛjatyeṣā parā devī tadā prakṛtipuruṣau |

2.15.53

yadyadanyajjagatyasmin yugaṃ tattadajāyata |

2.15.54

triguṇīkṛtasarvāṅgī cidrūpā śivagehinī |

2.15.55

prasūte traipuraṃ mantraṃ mantraṃ śaktivināyakam |

2.15.56

pāśādyaṃ tryakṣaraṃ mantraṃ traipuṭaṃ caṇḍanāyakam |

2.15.57

sauraṃ mṛtyuñjayaṃ śaktiṃ śāmbhavaṃ vinatāsutam |

2.15.58

p. 77) vāgīśī tryakṣaraṃ mantraṃ nīlakaṇṭhaṃ viṣāpaham |

2.15.59

mantraṃ triguṇitaṃ devyā lokatrayaguṇatrayam |

2.15.60

dhāmatrayaṃ sā vedānāṃ trayaṃ vaṇatrayaṃ śubhā |

2.15.61

tripuṣkaraṃ svarān devī brahmādīnāṃ trayaṃ trayam ||

2.15.62

tripuṣkaramiti jyeṣṭhamadhyamakaniṣṭhatvena tīrthatrayam |

2.15.63

svarāniti udāttānudāttasamāhārān ||

2.15.64

vahneḥ kālatrayaṃ śaktestrayaṃ vṛttitrayaṃ mahat |

2.15.65

nāḍītrayaṃ trivargaṃ sā yadyadanyattridhā matam ||

2.15.66

prapañcasāre dvitīyapaṭale'pi ||

2.15.67

dvicatuḥpañcaṣaṭsapta cāṣṭau ca daśa eva ca |

2.15.68

tathā dvādaśapañcāśadbhedena guṇayet kramāt |

2.15.69

yadā yadā triguṇayettadā triguṇatā vibhuḥ |

2.15.70

śaktiḥ kālāgninādātmā gūḍhamūrtiḥ pratīyate |

2.15.71

tadā tāṃ tāramityāhurvyomātmeti bahuśrutāḥ |

2.15.72

tāmeva śaktiṃ bruvate haretyātmiti cāpare |

2.15.73

triguṇā sā tridoṣā sā trivarṇā sā trayī sa cā |

2.15.74

trilokā sā trimūrtiḥ sā trirekhā sā viśiṣyate |

2.15.75

eteṣāṃ tāraṇāttāraḥ śaktistaddhṛtaśaktitaḥ |

2.15.76

yadā caturdhā guṇitā sūkṣmādisthānacārikā |

2.15.77

vācikā jāgradādīnāṃ karaṇānāñca sā tadā |

2.15.78

sā yadā pañcaguṇitā pañcapañcavibhedinī |

2.15.79

pañcānāmakṣarāṇāñca varṇānāṃ marutāṃ tathā |

2.15.80

marutāṃ prāṇādīnāṃ ||

2.15.81

guṇitā sā yadā ṣoḍhā koṣomirasabhedinī |

2.15.82

tadā ṣaḍguṇitākhyasya candrasya ca vibhedinī |

2.15.83

yadā sā saptaguṇitā tārahṛllekhayostathā |

2.15.84

bhedairahādyaiḥ śāntāntairvidyate saptabhiḥ pṛthak |

2.15.85

akāraścāpyukāraśca makāro bindureva ca |

2.15.86

nādaḥ śaktiṃśca śāntiśca tārabhedāḥ samīritāḥ |

2.15.87

hakāro rephamāye ca bindunādau tathaiva ca |

2.15.88

śaktiśāntau ca sā proktāḥ śakterbhedāśca |

2.15.89

aṅgebhyo'syāntu saptabhyaḥ saptadhā bhidyate jagat |

2.15.90

lokādridvīpapātālasindhugrahamunīśvaraiḥ |

2.15.91

dhātvādibhistathānyaiśca saptasaṃkhyāprabhedakaiḥ |

2.15.92

yadāṣṭadhā sā guṇitā tadā prakṛtibhedinī |

2.15.93

p. 78) daśadhā guṇitā nāḍī marmāśādivibhedinī |

2.15.94

dvādaśādikyāpi yadā tadā rāśyarkamūrtiyuk |

2.15.95

mantrañca dvādaśārṇākhyamabhidhatte svarānapi |

2.15.96

tatsaṃkhyañca tadā mantraṃ śaktistadguṇitātmakam |

2.15.97

pañcāśaddhāpraguṇitā pañcāśadvarṇabhedinī |

2.15.98

pañcāśadaṃśaguṇitātha yadā bhavet sā devī tadātmaviniveśitadivyabhāvā |

2.15.99

sauṣumnavartmaśuṣiroditanādasaṅgāt pañcāśadīrayati paṃktiśa eva varṇān |

2.15.100

suṣumnāpatharandhrodgatadhvaneḥ saṅgāt sā śaktiḥ pañcāśataṃ varṇān
prerayatītyarthaḥ ||

2.15.101

śāradāyām ||

2.15.102

catuḥprakāraguṇitā śāmbhavī śarmadāyinī |

2.15.103

tadānīṃ padminībandhoḥ karoti caturakṣaram |

2.15.104

catuṣṭayaṃ gaṇeśānāmātmādīnāṃ catuṣṭayam |

2.15.105

ojāpūjādikaṃ pīṭhaṃ dharmādīnāṃ catuṣṭayam |

2.15.106

dalakādīn gajān devi ! yadyadanyaccatuṣṭayam |

2.15.107

pañcadhā guṇitā patnī śambhoḥ sarvārthadāyinī |

2.15.108

tripurā pañcakūṭaṃ sā tasyāḥ pañcākṣaradvaym |

2.15.109

pañcaratnaṃ mahādevyā sarvakāmaphalapradam |

2.15.110

pañcākṣaraṃ maheśasya pañcavarṇaṃ garutmataḥ |

2.15.111

sammohanān pañca vāṇān kāmān pañca suradrumān |

2.15.112

pañca prāṇādikān vāyūn pañca varṇān maheśituḥ |

2.15.113

mūrtiḥ pañcakalāḥ pañca pañca brahma ṛcaḥ kramāt |

2.15.114

sṛjatyeṣā parā śaktirvedavedārtharūpiṇī |

2.15.115

ṣoḍhā sā guṇitā devī dhatte mantraṃ ṣaḍakṣaram |

2.15.116

ṣaṭkūṭaṃ tripurāmantraṃ gāṇapatyaṃ ṣaḍakṣaram |

2.15.117

ṣaḍakṣaraṃ himarucernārasiṃhaṃ ṣaḍakṣaram |

2.15.118

ṛtūn vasantamukhyān ṣaḍāmodādīn guṇādhipān |

2.15.119

koṣānūrmātrasān śaktīrḍākinyādyāḥ ṣaḍadhvanaḥ |

2.15.120

yantraṃ ṣaḍguṇitaṃ śakteḥ ṣaḍādhāranjījanat |

2.15.121

ṣaḍvidhaṃ yajjagatyasmin sarvaṃ tat parameśvarī |

2.15.122

saptadhā guṇitā nityā śaṅkharārddhaśarīriṇī |

2.15.123

saptārṇaṃ tripurāmantraṃ saptavarṇaṃ vināyakam |

2.15.124

saptakaṃ vyāhṛtīnāṃ sā saptavarṇaṃ sudarśanam |

2.15.125

lokān girīn surān dhātūn munīn sapta grahān dvipān |

2.15.126

p. 79) samidhaḥ sapta saṃkhyātāḥ sapta jihvā havirbhujaḥ |

2.15.127

anyaṃ saptavidhaṃ yad yad tattadasyāmajāyata |

2.15.128

aṣṭadhā guṇitā śaktiḥ śaivamaṣṭākṣaradvayam |

2.15.129

aṣṭākṣaraṃ hareḥ śakteraṣṭā kṣaradvayaṃ param |

2.15.130

bhānoraṣṭākṣaraṃ daurgamaṣṭārṇaṃ paramātmanaḥ |

2.15.131

aṣṭārṇaṃ nīlakaṇṭhasya vāsudevātmakaṃ manum |

2.15.132

yantraṃ kāmārgalaṃ divyaṃ devīyantraṃ ghaṭārgalam |

2.15.133

gandhāṣṭakaṃ śubhaṃ devīdevānāṃ hṛdayaṅgam |

2.15.134

brāhmyādyā bhairavān sarvān mūrttīrāśā vasūnapi |

2.15.135

aṣṭapīṭhaṃ mahādevyā aṣṭāṣṭakasamanvitam |

2.15.136

cāṣṭau sā prakṛtirvighnavakratuṇḍādikān kramāt |

2.15.137

aṇimādiguṇānāgān vahnermūrttīryamādikān |

2.15.138

aṣṭātmakaṃ jagatyanyaṃ sarvaṃ vitanute tadā |

2.15.139

navadhā guṇitā nityā sūte mantraṃ tadātmakam |

2.15.140

navakaṃ śaktitattvānāṃ tattvarūpā maheśvarī |

2.15.141

navakaṃ pīṭhaśaktīnāṃ śṛṅgārādīn rasānnava |

2.15.142

māṇikyādīni ratnāni nava vargayutāni ca |

2.15.143

navakaṃ prāṇadūtīnāṃ maṇḍalaṃ navakaṃ śubham |

2.15.144

yad yannavātmakaṃ loke sarvamasyāmudañcati |

2.15.145

daśadhā vikṛtā śambhorbhāvinī bhavaduḥkhahā |

2.15.146

daśākṣarī gaṇapatestvaritāyā daśākṣaram |

2.15.147

tripurā daśakūṭaṃ sā tripurāyā daśākṣaram |

2.15.148

daśākṣaraṃ sarasvatyā yakṣiṇyāḥ sā daśākṣaram |

2.15.149

vāsudevātmakaṃ mantramaśvārūḍhādaśākṣaram |

2.15.150

nāmnā padmāvatīmantraṃ vāyumantraṃ daśākṣaram |

2.15.151

daśakaṃ śaktitattvānāṃ tattvarūpā maheśvarī |

2.15.152

nārīṇāṃ daśakaṃ viṣṇoravatārān daśa kramāt |

2.15.153

daśakaṃ lokapālānāṃ yad yadanyat sṛjatyasau |

2.15.154

ekādaśa kramāt saṃvidguṇitā sā jaganmayī |

2.15.155

rudraikādaśinīmādyaśakterekādaśākṣaram |

2.15.156

ekādaśāk'raṃ vāṇyā rudrānekādaśa kramāt |

2.15.157

samudgirati sarvajñā guṇitā dvādaśa kramāt |

2.15.158

nityāmantraṃ maheśādyā vāsudevātmakaṃ manum |

2.15.159

rāśīn bhānūn harermūrtīryantraṃ sadvādaśātmakam |

2.15.160

anyadetādṛśaṃ sarvaṃ yattadasyāmajāyata ||

2.15.161

p. 80) rāghavabhaṭṭadhṛtapadārthādarśe |

2.15.162

trayodaśadhā guṇitā vāgīśvaryaśvārūḍhāmantraṃ viśvedevādikañca |

2.15.163

caturdaśā guṇitā vāsudevagopālamantrabhuvanādikam |

2.15.164

pañcadaśadhā guṇitā nityā śūlino mantratithyādikam |

2.15.165

ṣoḍhaśadhā guṇitā cakramantrasvarakalādikam |

2.15.166

svareti akārādivisargāntam |

2.15.167

saptadaśadhā guṇitā laghu pañcamī tārāvidyāmantrādikam |

2.15.168

ūnaviṃśatidhā kṛṣṇadharāmantrādikam |

2.15.169

viṃśatidhā guṇitā ratnadhāromāmaheśvaramantrādikam |

2.15.170

ekaviṃśatidhā guṇitā bahukanāmamantrayantrādikam |

2.15.171

dvāviṃśatidhā guṇitā kṛṣṇānnādhipatisumukhīmantrādikam |

2.15.172

trayoviṃśatidhā guṇitā laghuśyāmāpuruṣottamahṛdayaṅgamamantrādikaṃ sūte iti ||

2.15.173

śāradāyām ||

2.15.174

caturviṃśatitattvātmā tadā bhavati śobhanā |

2.15.175

gāyatrī savituḥ śambhorgāyatrī nadanātmikā |

2.15.176

gāyatrī viṇṣugāyatrī gāyatrī tripurātmanaḥ |

2.15.177

gāyatrī dakṣiṇāmūrtergāyatrī śambhuyoṣitaḥ |

2.15.178

caturviṃśatitattvāni tasyāmāsan parātmani |

2.15.179

tatrāpyanyaditi jñeyam ||

2.15.180

dvātriṃśadbhedaguṇitā sarvamantramayī vibhuḥ |

2.15.181

sūte mṛtyuñjayaṃ mantraṃ nārasiṃhaṃ mahāmanum |

2.15.182

lavaṇādyaṃ mahāmantraṃ varuṇasya mahātmanaḥ |

2.15.183

hayagrīvamanuṃ daurgaṃ vārāhaṃ vahnināyakam |

2.15.184

gaṇaśiturmahāmantraṃ mantraṃ senādhipasya sā |

2.15.185

mantraṃ śrīdakṣiṇāmūrtermālāmantraṃ manobhuvaḥ |

2.15.186

triṣṭubhaṃ vanavāsinyā aghorākhyaṃ mahāmanum |

2.15.187

mantraṃ sā devakīsūnormantraṃ śrīpuruṣottamam |

2.15.188

śrīgopālamanuṃ bhūrmamanuṃ tārāmanuṃ kramāt |

2.15.189

mahāmantraṃ mahālakṣmyā mantraṃ bhūteśvarasya sā |

2.15.190

kṣetrapālātmakaṃ mantraṃ mantramāpannivārakam |

2.15.191

sūte mātaṅginīṃ vidyāṃ siddhividyāṃ śubhodayām |

2.15.192

anena kramayogena guṇitā śivavallabhā |

2.15.193

ṣaṭtriṃśatpañcatattvāni śaivāni racayatyasau |

2.15.194

anyānmantrāṃśca yantrāṇi śubhadāni prasūyate |

2.15.195

p. 81) atra prakaraṇe sūte ajījanadityādi yaduktaṃ tat prakāśakatvābhiprāyeṇa
pratītyabhiprāyeṇa vā |

2.15.196

anyathā sarvavedamayītyādi prāguktamanupapannaṃ syāt |

2.15.197

sarveṣāṃ mātṛkārūpakuṇḍalyavayavātmakatvena janmādi viruddhamiti sudhībhiḥ
sunipuṇena mānasena vivecanīyam |

2.15.198

akṣarotpattikramamāhuḥ śāradāyāmācāryāḥ ||

2.15.199

dvicatvāriṃśatā mūle guṇitā viśvanāyikāḥ |

2.15.200

sā prasūte kuṇḍalinī śabdabrahmamayī vibhuḥ |

First 200 of 466 passages. Read on

Linked texts (3)